੫. ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੪੦੨. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. [ਇਦਂ ਵਤ੍ਥੁ ਮਹਾਵ. ੯੯] ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਗਹੇ ਸਤ੍ਤਰਸਵਗ੍ਗਿਯਾ ਦਾਰਕਾ ਸਹਾਯਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਉਪਾਲਿਦਾਰਕੋ ਤੇਸਂ ਪਾਮੋਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਉਪਾਯੇਨ ਉਪਾਲਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸੁਖਞ੍ਚ ਜੀਵੇਯ੍ਯ ਨ ਚ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਉਪਾਲਿ ਲੇਖਂ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਖੋ ਉਪਾਲਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸੁਖਞ੍ਚ ਜੀਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਉਪਾਲਿ ਲੇਖਂ ਸਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਙ੍ਗੁਲਿਯੋ ਦੁਕ੍ਖਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਖੋ ਉਪਾਲਿ ਗਣਨਂ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਖੋ ਉਪਾਲਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸੁਖਞ੍ਚ ਜੀਵੇਯ੍ਯ ਨ ਚ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਉਪਾਲਿ ਗਣਨਂ ਸਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ, ਉਰਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਚੇ ਖੋ ਉਪਾਲਿ ਰੂਪਂ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਖੋ ਉਪਾਲਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸੁਖਞ੍ਚ ਜੀਵੇਯ੍ਯ ਨ ਚ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਉਪਾਲਿ ਰੂਪਂ ਸਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਖਸੀਲਾ ਸੁਖਸਮਾਚਾਰਾ ਸੁਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਾਤੇਸੁ ਸਯਨੇਸੁ ਸਯਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਖੋ ਉਪਾਲਿ ਸਮਣੇਸੁ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯੇਸੁ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਖੋ ਉਪਾਲਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸੁਖਞ੍ਚ ਜੀਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਉਪਾਲਿਦਾਰਕੋ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਇਮਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪਂ. ਅਥ ਖੋ ਉਪਾਲਿਦਾਰਕੋ ਯੇਨ ਤੇ ਦਾਰਕਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਦਾਰਕੇ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਥ ਮਯਂ, ਅਯ੍ਯਾ, ਸਮਣੇਸੁ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯੇਸੁ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਯ੍ਯ, ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਸਿ, ਏਵਂ ਮਯਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਦਾਰਕਾ ਏਕਮੇਕਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਥ ਮਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਦਾਰਕਾਨਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇਪਿਮੇ ਦਾਰਕਾ ਸਮਾਨਚ੍ਛਨ੍ਦਾ ਕਲ੍ਯਾਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾ’’ਤਿ ਅਨੁਜਾਨਿਂਸੁ. ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਂਸੁ. ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸੁਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਸੁਂ. ਤੇ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਰੋਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਯਾਗੁਂ ਦੇਥ, ਭਤ੍ਤਂ ਦੇਥ, ਖਾਦਨੀਯਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਆਗਮੇਥ, ਆਵੁਸੋ, ਯਾਵ ਰਤ੍ਤਿ ਵਿਭਾਯਤਿ. ਸਚੇ ਯਾਗੁ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਿਵਿਸ੍ਸਥ. ਸਚੇ ਭਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਥ. ਸਚੇ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਖਾਦਿਸ੍ਸਥ. ਨੋ ਚੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਯਾਗੁ ਵਾ ਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਖਾਦਨੀਯਂ ਵਾ, ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਰੋਦਨ੍ਤਿਯੇਵ – ‘‘ਯਾਗੁਂ ਦੇਥ, ਭਤ੍ਤਂ ਦੇਥ, ਖਾਦਨੀਯਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਸੇਨਾਸਨਂ ਊਹਦਨ੍ਤਿਪਿ ਉਮ੍ਮਿਹਨ੍ਤਿਪਿ.

ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਦਾਰਕਸਦ੍ਦਂ. ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਦਾਰਕਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਜਾਨਂ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ ਜਾਨਂ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਊਨਕਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਕ੍ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਸੀਤਸ੍ਸ ਉਣ੍ਹਸ੍ਸ ਜਿਘਚ੍ਛਾਯ ਪਿਪਾਸਾਯ ਡਂਸਮਕਸਵਾਤਾਤਪਸਰੀਸਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਨਂ ਦੁਰੁਤ੍ਤਾਨਂ ਦੁਰਾਗਤਾਨਂ ਵਚਨਪਥਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਾਰੀਰਿਕਾਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਤਿਬ੍ਬਾਨਂ ਖਰਾਨਂ ਕਟੁਕਾਨਂ ਅਸਾਤਾਨਂ ਅਮਨਾਪਾਨਂ ਪਾਣਹਰਾਨਂ ਅਨਧਿਵਾਸਕਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਸੀਤਸ੍ਸ ਉਣ੍ਹਸ੍ਸ…ਪੇ… ਪਾਣਹਰਾਨਂ ਅਧਿਵਾਸਕਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਥ –

੪੦੩. ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਾਨਂ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਾਰਯ੍ਹਾ, ਇਦਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੪੦੪. ਯੋ ਪਨਾਤਿ ਯੋ ਯਾਦਿਸੋ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ.

ਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ ਸਾਮਂ ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਵਾ ਆਰੋਚੇਤਿ.

ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ.

‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗਣਂ ਵਾ ਆਚਰਿਯਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਚੀਵਰਂ ਵਾ ਪਰਿਯੇਸਤਿ, ਸੀਮਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ [ਸਮ੍ਮਨਤਿ (ਕ.)], ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਹਿ ਦੁਕ੍ਕਟਾ. ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਗਣਸ੍ਸ ਚ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਚ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ.

੪੦੫. ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੇ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਞ੍ਞੀ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੇ ਵੇਮਤਿਕੋ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੇ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਞ੍ਞੀ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੇ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਞ੍ਞੀ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੇ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੇ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਞ੍ਞੀ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ.

੪੦੬. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਞ੍ਞੀ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਞ੍ਞੀ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸਾਤਿ.

ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਞ੍ਚਮਂ.