੧੭੦. ਯਾਗੁਮਧੁਗੋਲ਼ਕਾਨੁਜਾਨਨਾ

੨੮੨. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਅਨ੍ਧਕਵਿਨ੍ਦਂ ਤੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ, ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ, ਅਡ੍ਢਤੇਲਸੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਜਾਨਪਦਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਬਹੁਂ ਲੋਣਮ੍ਪਿ, ਤੇਲਮ੍ਪਿ, ਤਣ੍ਡੁਲਮ੍ਪਿ, ਖਾਦਨੀਯਮ੍ਪਿ ਸਕਟੇਸੁ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਯਦਾ ਪਟਿਪਾਟਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮ ਤਦਾ ਭਤ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ, ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਵਿਘਾਸਾਦਸਤਾਨਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਅਨ੍ਧਕਵਿਨ੍ਦਂ ਤਦਵਸਰਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਟਿਪਾਟਿਂ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਤੀਤਾਨਿ [ਅਧਿਕਾਨਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਖੋ ਮੇ ਦ੍ਵੇ ਮਾਸਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘ਯਦਾ ਪਟਿਪਾਟਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ ਤਦਾ ਭਤ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਪਟਿਪਾਟਿ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਹਞ੍ਚਮ੍ਹਿ ਏਕਤ੍ਤਕੋ [ਏਕਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਬਹੁ ਚ ਮੇ ਘਰਾਵਾਸਤ੍ਥੋ ਹਾਯਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਭਤ੍ਤਗ੍ਗਂ ਓਲੋਕੇਯ੍ਯਂ; ਯਂ ਭਤ੍ਤਗ੍ਗੇ ਨਾਸ੍ਸ, ਤਂ ਪਟਿਯਾਦੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਤ੍ਤਗ੍ਗਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵੇ ਨਾਦ੍ਦਸ – ਯਾਗੁਞ੍ਚ ਮਧੁਗੋਲ਼ਕਞ੍ਚ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ ਮੇ, ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਪਟਿਪਾਟਿਂ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘ਅਤੀਤਾਨਿ ਖੋ ਮੇ ਦ੍ਵੇ ਮਾਸਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਯਦਾ ਪਟਿਪਾਟਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ ਤਦਾ ਭਤ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਨ ਚ ਮੇ ਪਟਿਪਾਟਿ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਹਞ੍ਚਮ੍ਹਿ ਏਕਤ੍ਤਕੋ, ਬਹੁ ਚ ਮੇ ਘਰਾਵਾਸਤ੍ਥੋ ਹਾਯਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਭਤ੍ਤਗ੍ਗਂ ਓਲੋਕੇਯ੍ਯਂ; ਯਂ ਭਤ੍ਤਗ੍ਗੇ ਨਾਸ੍ਸ, ਤਂ ਪਟਿਯਾਦੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਭਤ੍ਤਗ੍ਗਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵੇ ਨਾਦ੍ਦਸਂ – ਯਾਗੁਞ੍ਚ ਮਧੁਗੋਲ਼ਕਞ੍ਚ. ਸਚਾਹਂ, ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਪਟਿਯਾਦੇਯ੍ਯਂ ਯਾਗੁਞ੍ਚ ਮਧੁਗੋਲ਼ਕਞ੍ਚ, ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ ਮੇ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਤੇਨ ਹਾਨਨ੍ਦ, ਪਟਿਯਾਦੇਤੂਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਪਟਿਯਾਦੇਹੀਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪਹੂਤਂ ਯਾਗੁਞ੍ਚ ਮਧੁਗੋਲ਼ਕਞ੍ਚ ਪਟਿਯਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਉਪਨਾਮੇਸਿ – ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਮੇ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਯਾਗੁਞ੍ਚ ਮਧੁਗੋਲ਼ਕਞ੍ਚਾਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦੇਹੀਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤਾ ਨ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਥਾਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਹੂਤਾਯ ਯਾਗੁਯਾ ਚ ਮਧੁਗੋਲ਼ਕੇਨ ਚ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਧੋਤਹਤ੍ਥਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਦਸਯਿਮੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਯਾਗੁਯਾ. ਕਤਮੇ ਦਸ? ਯਾਗੁਂ ਦੇਨ੍ਤੋ ਆਯੁਂ ਦੇਤਿ, ਵਣ੍ਣਂ ਦੇਤਿ, ਸੁਖਂ ਦੇਤਿ, ਬਲਂ ਦੇਤਿ, ਪਟਿਭਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਯਾਗੁ ਪੀਤਾ ਖੁਦ੍ਦਂ [ਖੁਦਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਪਟਿਹਨਤਿ, ਪਿਪਾਸਂ ਵਿਨੇਤਿ, ਵਾਤਂ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ, ਵਤ੍ਥਿਂ ਸੋਧੇਤਿ, ਆਮਾਵਸੇਸਂ ਪਾਚੇਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦਸਾਨਿਸਂਸਾ ਯਾਗੁਯਾ’’ਤਿ [ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਅ. ਨਿ. ੫.੨੦੭].

[ਅ. ਨਿ. ੪.੫੮-੫੯ ਥੋਕਂ ਵਿਸਦਿਸਂ] ਯੋ ਸਞ੍ਞਤਾਨਂ ਪਰਦਤ੍ਤਭੋਜਿਨਂ;

ਕਾਲੇਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚ ਦਦਾਤਿ ਯਾਗੁਂ;

ਦਸਸ੍ਸ ਠਾਨਾਨਿ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਚ੍ਛਤਿ;

ਆਯੁਞ੍ਚ ਵਣ੍ਣਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਬਲਞ੍ਚ.

ਪਟਿਭਾਨਮਸ੍ਸ ਉਪਜਾਯਤੇ ਤਤੋ;

ਖੁਦ੍ਦਂ ਪਿਪਾਸਞ੍ਚ ਬ੍ਯਪਨੇਤਿ ਵਾਤਂ;

ਸੋਧੇਤਿ ਵਤ੍ਥਿਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ ਭੁਤ੍ਤਂ;

ਭੇਸਜ੍ਜਮੇਤਂ ਸੁਗਤੇਨ ਵਣ੍ਣਿਤਂ.

ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਯਾਗੁਂ ਅਲਮੇਵ ਦਾਤੁਂ;

ਨਿਚ੍ਚਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇਨ ਸੁਖਤ੍ਥਿਕੇਨ;

ਦਿਬ੍ਬਾਨਿ ਵਾ ਪਤ੍ਥਯਤਾ ਸੁਖਾਨਿ;

ਮਨੁਸ੍ਸਸੋਭਗ੍ਯਤਮਿਚ੍ਛਤਾ ਵਾਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਇਮਾਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਗੁਞ੍ਚ ਮਧੁਗੋਲ਼ਕਞ੍ਚਾ’’ਤਿ.

ਯਾਗੁਮਧੁਗੋਲ਼ਕਾਨੁਜਾਨਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.