੧੬੦. ਪਞ੍ਚਭੇਸਜ੍ਜਕਥਾ

੨੬੦. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਾਰਦਿਕੇਨ ਆਬਾਧੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾਨਂ ਯਾਗੁਪਿ ਪੀਤਾ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਭੁਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇ ਤੇਨ ਕਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਲੂਖਾ, ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ, ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੁਪ੍ਪਣ੍ਡੁਕਜਾਤਾ, ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤਾ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਿਸੇ ਲੂਖੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੁਪ੍ਪਣ੍ਡੁਕਜਾਤੇ ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤੇ, ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਤਰਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਿਸਾ, ਲੂਖਾ, ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ, ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੁਪ੍ਪਣ੍ਡੁਕਜਾਤਾ, ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਰਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਾਰਦਿਕੇਨ ਆਬਾਧੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾਨਂ ਯਾਗੁਪਿ ਪੀਤਾ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਭੁਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇ ਤੇਨ ਕਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਲੂਖਾ, ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ, ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੁਪ੍ਪਣ੍ਡੁਕਜਾਤਾ, ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘ਏਤਰਹਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਾਰਦਿਕੇਨ ਆਬਾਧੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾਨਂ ਯਾਗੁਪਿ ਪੀਤਾ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਭੁਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇ ਤੇਨ ਕਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਲੂਖਾ, ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ, ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੁਪ੍ਪਣ੍ਡੁਕਜਾਤਾ, ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤਾ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯਂ, ਯਂ ਭੇਸਜ੍ਜਞ੍ਚੇਵ ਅਸ੍ਸ ਭੇਸਜ੍ਜਸਮ੍ਮਤਞ੍ਚ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਆਹਾਰਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਆਹਾਰੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ ਪਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਪ੍ਪਿ, ਨਵਨੀਤਂ, ਤੇਲਂ, ਮਧੁ, ਫਾਣਿਤਂ; ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਚੇਵ ਭੇਸਜ੍ਜਸਮ੍ਮਤਾਨਿ ਚ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਆਹਾਰਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਆਹਾਰੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਅਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯਂ, ਕਾਲੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਏਤਰਹਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਾਰਦਿਕੇਨ ਆਬਾਧੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾਨਂ ਯਾਗੁਪਿ ਪੀਤਾ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਭੁਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇ ਤੇਨ ਕਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਲੂਖਾ, ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ, ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੁਪ੍ਪਣ੍ਡੁਕਜਾਤਾ, ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤਾ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯਂ, ਯਂ ਭੇਸਜ੍ਜਞ੍ਚੇਵ ਅਸ੍ਸ ਭੇਸਜ੍ਜਸਮ੍ਮਤਞ੍ਚ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਆਹਾਰਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਆਹਾਰੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਦਹੋਸਿ ‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ ਪਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਪ੍ਪਿ, ਨਵਨੀਤਂ, ਤੇਲਂ, ਮਧੁ, ਫਾਣਿਤਂ; ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਚੇਵ ਭੇਸਜ੍ਜਸਮ੍ਮਤਾਨਿ ਚ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਆਹਾਰਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਆਹਾਰੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਅਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯਂ, ਕਾਲੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਕਾਲੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

੨੬੧. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਕਾਲੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਯਾਨਿਪਿ ਤਾਨਿ ਪਾਕਤਿਕਾਨਿ ਲੂਖਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਤਾਨਿਪਿ ਨਚ੍ਛਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਗੇਵ ਸੇਨੇਸਿਤਾਨਿ [ਸੇਨੇਸਿਕਾਨਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਸੇਨੇਹਿਕਾਨਿ (ਯੋਜਨਾ)]. ਤੇ ਤੇਨ ਚੇਵ ਸਾਰਦਿਕੇਨ ਆਬਾਧੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾ, ਇਮਿਨਾ ਚ ਭਤ੍ਤਾਚ੍ਛਾਦਕੇਨ [ਭਤ੍ਤਾਚ੍ਛਨ੍ਨਕੇਨ (ਕ.)], ਤਦੁਭਯੇਨ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਕਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਲੂਖਾ, ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ, ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੁਪ੍ਪਣ੍ਡੁਕਜਾਤਾ, ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤਾ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਕਿਸੇ ਲੂਖੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੁਪ੍ਪਣ੍ਡੁਕਜਾਤੇ ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤੇ, ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਤਰਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਕਿਸਾ, ਲੂਖਾ, ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ, ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੁਪ੍ਪਣ੍ਡੁਕਜਾਤਾ, ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਰਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਾਨਿ ਚ ਪਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਕਾਲੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਯਾਨਿਪਿ ਤਾਨਿ ਪਾਕਤਿਕਾਨਿ ਲੂਖਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਤਾਨਿਪਿ ਨਚ੍ਛਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਗੇਵ ਸੇਨੇਸਿਕਾਨਿ. ਤੇ ਤੇਨ ਚੇਵ ਸਾਰਦਿਕੇਨ ਆਬਾਧੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾ, ਇਮਿਨਾ ਚ ਭਤ੍ਤਾਚ੍ਛਾਦਕੇਨ, ਤਦੁਭਯੇਨ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਕਿਸਾ, ਲੂਖਾ, ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ, ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੁਪ੍ਪਣ੍ਡੁਕਜਾਤਾ, ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇਪਿ ਵਿਕਾਲੇਪਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

੨੬੨. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਗਿਲਾਨਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਸੇਹਿ ਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਸਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ – ਅਚ੍ਛਵਸਂ, ਮਚ੍ਛਵਸਂ, ਸੁਸੁਕਾਵਸਂ, ਸੂਕਰਵਸਂ, ਗਦ੍ਰਭਵਸਂ – ਕਾਲੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਕ੍ਕਂ [ਨਿਪਕ੍ਕਂ (ਕ.)] ਕਾਲੇ ਸਂਸਟ੍ਠਂ ਤੇਲਪਰਿਭੋਗੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ. ਵਿਕਾਲੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਵਿਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਕ੍ਕਂ ਵਿਕਾਲੇ ਸਂਸਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਚੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ. ਕਾਲੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਵਿਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਕ੍ਕਂ ਵਿਕਾਲੇ ਸਂਸਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਚੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ. ਕਾਲੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਕ੍ਕਂ ਵਿਕਾਲੇ ਸਂਸਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਚੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਕਾਲੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਕ੍ਕਂ ਕਾਲੇ ਸਂਸਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਚੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ.

ਪਞ੍ਚਭੇਸਜ੍ਜਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.