੬੯. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਾਨੁਜਾਨਨਾ

੧੩੩. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਯਾਨਿ ਮਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਨੇਸਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯਂ. ਸੋ ਨੇਸਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ ‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਯਾਨਿ ਮਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਨੇਸਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯਂ. ਸੋ ਨੇਸਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

੧੩੪. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯ. ਕਿਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ? ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਰੋਚੇਥ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਂ ਸਬ੍ਬੇਵ ਸਨ੍ਤਾ ਸਾਧੁਕਂ ਸੁਣੋਮ ਮਨਸਿ ਕਰੋਮ. ਯਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਸੋ ਆਵਿਕਰੇਯ੍ਯ. ਅਸਨ੍ਤਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ ਖੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਵੇਦਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਯਥਾ ਖੋ ਪਨ ਪਚ੍ਚੇਕਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ [ਏਵਮੇਵ (ਕ)] ਏਵਰੂਪਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਿਯਮਾਨੇ ਸਰਮਾਨੋ ਸਨ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨਾਵਿਕਰੇਯ੍ਯ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦੋ ਖੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ, ਸਰਮਾਨੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਆਪਨ੍ਨੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਪੇਕ੍ਖੇਨ ਸਨ੍ਤੀ ਆਪਤ੍ਤਿ ਆਵਿਕਾਤਬ੍ਬਾ; ਆਵਿਕਤਾ ਹਿਸ੍ਸ ਫਾਸੁ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

੧੩੫. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਆਦਿਮੇਤਂ ਮੁਖਮੇਤਂ ਪਮੁਖਮੇਤਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋਤਿ ਪਿਯਵਚਨਮੇਤਂ ਗਰੁਵਚਨਮੇਤਂ ਸਗਾਰਵਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾਧਿਵਚਨਮੇਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋਤਿ. ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਆਚਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਪਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਾਮਿ ਪਟ੍ਠਪੇਸ੍ਸਾਮਿ ਵਿਵਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਵਿਭਜਿਸ੍ਸਾਮਿ ਉਤ੍ਤਾਨਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ [ਉਤ੍ਤਾਨੀ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਪਕਾਸੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਵ ਸਨ੍ਤਾਤਿ ਯਾਵਤਿਕਾ ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਸਾਯ ਥੇਰਾ ਚ ਨਵਾ ਚ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਚ, ਏਤੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਵ ਸਨ੍ਤਾਤਿ. ਸਾਧੁਕਂ ਸੁਣੋਮਾਤਿ ਅਟ੍ਠਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਚੇਤਸਾ [ਸਬ੍ਬਂ ਚੇਤਸਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਾਮ. ਮਨਸਿ ਕਰੋਮਾਤਿ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਵਿਸਾਹਟਚਿਤ੍ਤਾ ਨਿਸਾਮੇਮ. ਯਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਾ ਨਵਸ੍ਸ ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸ ਵਾ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਆਪਤ੍ਤਿ. ਸੋ ਆਵਿਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸੋ ਦੇਸੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਉਤ੍ਤਾਨਿਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਪਕਾਸੇਯ੍ਯ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਵਾ ਗਣਮਜ੍ਝੇ ਵਾ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵਾ. ਅਸਨ੍ਤੀ ਨਾਮ ਆਪਤ੍ਤਿ ਅਨਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਾ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾ. ਤੁਣ੍ਹੀ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਵਾਸੇਤਬ੍ਬਂ ਨ ਬ੍ਯਾਹਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਵੇਦਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ ਧਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਯਥਾ ਖੋ ਪਨ ਪਚ੍ਚੇਕਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਥਾ ਏਕੇਨ ਏਕੋ ਪੁਟ੍ਠੋ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਸਾਯ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਏਵਰੂਪਾ ਨਾਮ ਪਰਿਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਪਰਿਸਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਕਿਮ੍ਪਿ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਰਮਾਨੋਤਿ ਜਾਨਮਾਨੋ ਸਞ੍ਜਾਨਮਾਨੋ. ਸਨ੍ਤੀ ਨਾਮ ਆਪਤ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਾ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਵੁਟ੍ਠਿਤਾ. ਨਾਵਿਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨ ਦੇਸੇਯ੍ਯ, ਨ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਨ ਉਤ੍ਤਾਨਿਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਕਾਸੇਯ੍ਯ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਵਾ ਗਣਮਜ੍ਝੇ ਵਾ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵਾ. ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦੇ ਕਿਂ ਹੋਤਿ? ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਹੋਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾਤਿ. ਕਿਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ? ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ, ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ, ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ, ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ, ਝਾਨਾਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਸਮਾਧੀਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਾਨਂ ਪਵਿਵੇਕਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਤਙ੍ਕਾਰਣਾ. ਸਰਮਾਨੇਨਾਤਿ ਜਾਨਮਾਨੇਨ ਸਞ੍ਜਾਨਮਾਨੇਨ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਪੇਕ੍ਖੇਨਾਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਤੁਕਾਮੇਨ ਵਿਸੁਜ੍ਝਿਤੁਕਾਮੇਨ. ਸਨ੍ਤੀ ਨਾਮ ਆਪਤ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਾ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਵੁਟ੍ਠਿਤਾ. ਆਵਿਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਵਿਕਾਤਬ੍ਬਾ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਵਾ ਗਣਮਜ੍ਝੇ ਵਾ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵਾ. ਆਵਿਕਤਾ ਹਿਸ੍ਸ ਫਾਸੁ ਹੋਤੀਤਿ. ਕਿਸ੍ਸ ਫਾਸੁ ਹੋਤਿ? ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਫਾਸੁ ਹੋਤਿ, ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਫਾਸੁ ਹੋਤਿ, ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਫਾਸੁ ਹੋਤਿ, ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਫਾਸੁ ਹੋਤਿ, ਝਾਨਾਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਸਮਾਧੀਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਾਨਂ ਪਵਿਵੇਕਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਧਿਗਮਾਯ ਫਾਸੁ ਹੋਤੀਤਿ.

੧੩੬. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ – ਭਗਵਤਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋਤਿ – ਦੇਵਸਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਸਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਯੋ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੋਸਥੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ – ਭਗਵਤਾ ਉਪੋਸਥੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋਤਿ – ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ, ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਅਟ੍ਠਮਿਯਾ ਚ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਯੋ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕਿਂ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਪਰਿਸਾਯ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ ਸਕਾਯ ਸਕਾਯ ਪਰਿਸਾਯ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਥਾਪਰਿਸਾਯ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ ਸਕਾਯ ਸਕਾਯ ਪਰਿਸਾਯ. ਯੋ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਭਗਵਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ‘ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਹੋਤਿ, ਯਾਵਤਾ ਏਕਾਵਾਸੋ, ਉਦਾਹੁ ਸਬ੍ਬਾ ਪਥਵੀ’’ਤਿ? ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਯਾਵਤਾ ਏਕਾਵਾਸੋਤਿ.