੨੭੯. ਉਪਾਲਿਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀਪੁਚ੍ਛਾ

੪੭੬. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਸਙ੍ਘਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਘਨਾਨਾਕਰਣਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾ ਅਮੂਲਾ ਮੂਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਨੁ ਖੋ ਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਉਪਾਲਿ, ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਸਙ੍ਘਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਘਨਾਨਾਕਰਣਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾ ਅਮੂਲਾ ਮੂਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਾ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਸਙ੍ਘਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਘਨਾਨਾਕਰਣਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾ ਮੂਲਾ ਮੂਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਨੁ ਖੋ ਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਉਪਾਲਿ, ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਸਙ੍ਘਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਘਨਾਨਾਕਰਣਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾ ਮੂਲਾ ਮੂਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਾ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਯੋ – ਅਤ੍ਥੁਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ ਅਤ੍ਥਾਪੇਤਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੁਪੇਤਾ; ਅਤ੍ਥੁਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ ਅਤ੍ਥੁਪੇਤਾ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੁਪੇਤਾ ਚ. ਕਤਮਾ ਚ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ ਅਤ੍ਥਾਪੇਤਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੁਪੇਤਾ? ਯਸ੍ਮਿਂ, ਉਪਾਲਿ, ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਸਙ੍ਘਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਘਨਾਨਾਕਰਣਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾ ਅਮੂਲਾ ਮੂਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ ਅਤ੍ਥਾਪੇਤਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੁਪੇਤਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ ਅਤ੍ਥੁਪੇਤਾ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੁਪੇਤਾ ਚ? ਯਸ੍ਮਿਂ, ਉਪਾਲਿ, ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਸਙ੍ਘਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਘਨਾਨਾਕਰਣਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾ ਮੂਲਾ ਮੂਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ ਅਤ੍ਥੁਪੇਤਾ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੁਪੇਤਾ ਚ. ਇਮਾ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਦ੍ਵੇ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਯੋ’’ਤਿ.

੪੭੭. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਗਾਥਾਯ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –

‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਚ ਮਨ੍ਤਨਾਸੁ ਚ;

ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਜਾਤੇਸੁ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇਸੁ ਚ;

ਕਥਂਪਕਾਰੋਧ ਨਰੋ ਮਹਤ੍ਥਿਕੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਥਂ ਹੋਤਿਧ ਪਗ੍ਗਹਾਰਹੋਤਿ.

‘‘ਅਨਾਨੁਵਜ੍ਜੋ ਪਠਮੇਨ ਸੀਲਤੋ;

ਅਵੇਕ੍ਖਿਤਾਚਾਰੋ ਸੁਸਂਵੁਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ;

ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਨੂਪਵਦਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਤੋ;

ਨ ਹਿਸ੍ਸ ਤਂ ਹੋਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯੁ ਯੇਨ ਨਂ.

‘‘ਸੋ ਤਾਦਿਸੋ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਠਿਤੋ;

ਵਿਸਾਰਦੋ ਹੋਤਿ ਵਿਸਯ੍ਹ ਭਾਸਤਿ;

ਨਚ੍ਛਮ੍ਭਤਿ ਪਰਿਸਗਤੋ ਨ ਵੇਧਤਿ;

ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਹਾਪੇਤਿ ਅਨੁਯ੍ਯੁਤਂ ਭਣਂ.

‘‘ਤਥੇਵ ਪਞ੍ਹਂ ਪਰਿਸਾਸੁ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ;

ਨ ਚੇਵ ਪਜ੍ਝਾਯਤਿ ਨ ਮਙ੍ਕੁ ਹੋਤਿ;

ਸੋ ਕਾਲਾਗਤਂ ਬ੍ਯਾਕਰਣਾਰਹਂ ਵਚੋ;

ਰਞ੍ਜੇਤਿ ਵਿਞ੍ਞੂਪਰਿਸਂ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ.

‘‘ਸਗਾਰਵੋ ਵੁਡ੍ਢਤਰੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸੁ;

ਆਚੇਰਕਮ੍ਹਿ ਚ ਸਕੇ ਵਿਸਾਰਦੋ;

ਅਲਂ ਪਮੇਤੁਂ ਪਗੁਣੋ ਕਥੇਤਵੇ;

ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਨਞ੍ਚ ਵਿਰਦ੍ਧਿਕੋਵਿਦੋ.

‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਯੇਨ ਵਜਨ੍ਤਿ ਨਿਗ੍ਗਹਂ;

ਮਹਾਜਨੋ ਸਞ੍ਞਪਨਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ;

ਸਕਞ੍ਚ ਆਦਾਯਮਯਂ ਨ ਰਿਞ੍ਚਤਿ;

ਵਿਯਾਕਰਂ [ਸੋ ਬ੍ਯਾਕਰਂ (ਸੀ.), ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਞ੍ਹਮਨੂਪਘਾਤਿਕਂ.

‘‘ਦੂਤੇਯ੍ਯਕਮ੍ਮੇਸੁ ਅਲਂ ਸਮੁਗ੍ਗਹੋ;

ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਚ ਆਹੁ ਨਂ ਯਥਾ;

ਕਰਂ ਵਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁਗਣੇਨ ਪੇਸਿਤੋ;

ਅਹਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਨ ਤੇਨ ਮਞ੍ਞਤਿ.

‘‘ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਯਾਵਤਕੇਸੁ ਵਤ੍ਥੁਸੁ;

ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਚ ਵੁਟ੍ਠਿਤਿ;

ਏਤੇ ਵਿਭਙ੍ਗਾ ਉਭਯਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਗਤਾ;

ਆਪਤ੍ਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਪਦਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦੋ.

‘‘ਨਿਸ੍ਸਾਰਣਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯਾਨਿ ਚਾਚਰਂ;

ਨਿਸ੍ਸਾਰਿਤੋ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਚ ਵਤ੍ਤਨਾ [ਵਤ੍ਥੁਨਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)];

ਓਸਾਰਣਂ ਤਂਵੁਸਿਤਸ੍ਸ ਜਨ੍ਤੁਨੋ;

ਏਤਮ੍ਪਿ ਜਾਨਾਤਿ ਵਿਭਙ੍ਗਕੋਵਿਦੋ.

‘‘ਸਗਾਰਵੋ ਵੁਡ੍ਢਤਰੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸੁ;

ਨਵੇਸੁ ਥੇਰੇਸੁ ਚ ਮਜ੍ਝਿਮੇਸੁ ਚ;

ਮਹਾਜਨਸ੍ਸਤ੍ਥਚਰੋਧ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;

ਸੋ ਤਾਦਿਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਧ ਪਗ੍ਗਹਾਰਹੋ’’ਤਿ.

ਉਪਾਲਿਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀਪੁਚ੍ਛਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਕੋਸਮ੍ਬਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕੋ ਦਸਮੋ.