੯. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕਂ

੧. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਯਾਚਨਾ

੩੮੩. [ਉਦਾ. ੪੫; ਅ. ਨਿ. ੮.੨੦] ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਰਾਮੇ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁ ਪਾਸਾਦੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਪਠਮੇ ਯਾਮੇ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਤ੍ਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਠਮੋ ਯਾਮੋ, ਚਿਰਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ. ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਮਜ੍ਝਿਮੇ ਯਾਮੇ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਤ੍ਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਯਾਮੋ, ਚਿਰਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ. ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਯਾਮੇ ਉਦ੍ਧਸ੍ਤੇ ਅਰੁਣੇ ਨਨ੍ਦਿਮੁਖਿਯਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਤ੍ਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਯਾਮੋ, ਉਦ੍ਧਸ੍ਤਂ ਅਰੁਣਂ ਨਨ੍ਦਿਮੁਖਿ ਰਤ੍ਤਿ, ਚਿਰਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ. ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਰਿਸਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਕਂ ਨੁ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਏਵਮਾਹ – ‘ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਰਿਸਾ’’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਮਨਸਾਕਾਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਂ ਅਸੁਚਿਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਸਮਾਚਾਰਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਮਣਂ ਸਮਣਪਟਿਞ੍ਞਂ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਪਟਿਞ੍ਞਂ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿਂ ਅਵਸ੍ਸੁਤਂ ਕਸਮ੍ਬੁਜਾਤਂ [ਕਸਮ੍ਬੁਕਜਾਤਂ (ਕ.)] ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਆਵੁਸੋ, ਦਿਟ੍ਠੋਸਿ ਭਗਵਤਾ; ਨਤ੍ਥਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਆਵੁਸੋ, ਦਿਟ੍ਠੋਸਿ ਭਗਵਤਾ; ਨਤ੍ਥਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸੋ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਆਵੁਸੋ, ਦਿਟ੍ਠੋਸਿ ਭਗਵਤਾ; ਨਤ੍ਥਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸੋ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਬਾਹਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕਾ ਨਿਕ੍ਖਾਮੇਤ੍ਵਾ ਸੂਚਿਘਟਿਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਨਿਕ੍ਖਾਮਿਤੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਯਾ; ਸੁਦ੍ਧਾ ਪਰਿਸਾ; ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਯਾਵ ਬਾਹਾਗਹਣਾਪਿ ਨਾਮ ਸੋ ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ ਆਗਮੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –

੨. ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇਅਟ੍ਠਚ੍ਛਰਿਯਂ

੩੮੪. [ਉਦਾ. ੪੫; ਅ. ਨਿ. ੮.੧੯] ‘‘ਅਟ੍ਠਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਯੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸੁਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ?

‘‘ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਨਿਨ੍ਨੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪੋਣੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਬ੍ਭਾਰੋ ਨ ਆਯਤਕੇਨੇਵ ਪਪਾਤੋ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਨਿਨ੍ਨੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪੋਣੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਬ੍ਭਾਰੋ ਨ ਆਯਤਕੇਨੇਵ ਪਪਾਤੋ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਠਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸੁਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਠਿਤਧਮ੍ਮੋ ਵੇਲਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਠਿਤਧਮ੍ਮੋ ਵੇਲਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਯਂ [ਅਯਮ੍ਪਿ (ਸ੍ਯਾ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਦੁਤਿਯੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸੁਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਨ ਮਤੇਨ ਕੁਣਪੇਨ ਸਂਵਸਤਿ. ਯਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਮਤਂ ਕੁਣਪਂ, ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਞ੍ਞੇਵ ਤੀਰਂ ਵਾਹੇਤਿ, ਥਲਂ ਉਸ੍ਸਾਰੇਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਨ ਮਤੇਨ ਕੁਣਪੇਨ ਸਂਵਸਤਿ, ਯਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਮਤਂ ਕੁਣਪਂ, ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਞ੍ਞੇਵ ਤੀਰਂ ਵਾਹੇਤਿ, ਥਲਂ ਉਸ੍ਸਾਰੇਤਿ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਤਤਿਯੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸੁਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾ ਕਾਚਿ ਮਹਾਨਦਿਯੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਗਙ੍ਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਅਚਿਰਵਤੀ, ਸਰਭੂ, ਮਹੀ, ਤਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਤ੍ਤਾ ਜਹਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਨਿ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਕਾਚਿ ਮਹਾਨਦਿਯੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਗਙ੍ਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਅਚਿਰਵਤੀ, ਸਰਭੂ, ਮਹੀ, ਤਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਤ੍ਤਾ ਜਹਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਨਿ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸੁਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾ ਚ [ਯਾਕਾਚਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਲੋਕੇ ਸਵਨ੍ਤਿਯੋ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਅਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਾ ਧਾਰਾ ਪਪਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਤੇਨ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਊਨਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪੂਰਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾ ਚ ਲੋਕੇ ਸਵਨ੍ਤਿਯੋ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਅਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਾ ਧਾਰਾ ਪਪਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਤੇਨ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਊਨਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪੂਰਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਞ੍ਚਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸੁਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਏਕਰਸੋ ਲੋਣਰਸੋ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਏਕਰਸੋ ਲੋਣਰਸੋ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਛਟ੍ਠੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸੁਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਬਹੁਰਤਨੋ [ਬਹੂਤਰਤਨੋ (ਕ.)] ਅਨੇਕਰਤਨੋ. ਤਤ੍ਰਿਮਾਨਿ ਰਤਨਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਮੁਤ੍ਤਾ, ਮਣਿ, ਵੇਲ਼ੁਰਿਯੋ, ਸਙ੍ਖੋ, ਸਿਲਾ, ਪਵਾਲ਼ਂ, ਰਜਤਂ, ਜਾਤਰੂਪਂ, ਲੋਹਿਤਕੋ, ਮਸਾਰਗਲ੍ਲਂ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਬਹੁਰਤਨੋ ਅਨੇਕਰਤਨੋ, ਤਤ੍ਰਿਮਾਨਿ ਰਤਨਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਮੁਤ੍ਤਾ, ਮਣਿ, ਵੇਲ਼ੁਰਿਯੋ, ਸਙ੍ਖੋ, ਸਿਲਾ, ਪਵਾਲ਼ਂ, ਰਜਤਂ, ਜਾਤਰੂਪਂ, ਲੋਹਿਤਕੋ, ਮਸਾਰਗਲ੍ਲਂ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਸਤ੍ਤਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸੁਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਮਹਤਂ ਭੂਤਾਨਂ ਆਵਾਸੋ. ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਭੂਤਾ – ਤਿਮਿ, ਤਿਮਿਙ੍ਗਲੋ, ਤਿਮਿਤਿਮਿਙ੍ਗਲੋ [ਤਿਮਿਰਪਿਙ੍ਗਲੋ (ਸੀ.), ਤਿਮਿਤਿਮਿਙ੍ਗਲੋ ਮਹਾਤਿਮਿਙ੍ਗਲੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਅਸੁਰਾ, ਨਾਗਾ, ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾ. ਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ, ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ, ਤਿਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ, ਚਤੁਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ, ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਮਹਤਂ ਭੂਤਾਨਂ ਆਵਾਸੋ, ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਭੂਤਾ – ਤਿਮਿ, ਤਿਮਿਙ੍ਗਲੋ, ਤਿਮਿਤਿਮਿਙ੍ਗਲੋ, ਅਸੁਰਾ, ਨਾਗਾ, ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾ; ਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ, ਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਟ੍ਠਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸੁਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਟ੍ਠ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਯੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸੁਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਭਿਰਮ’’ਨ੍ਤਿ.

੩. ਇਮਸ੍ਮਿਂਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇਅਟ੍ਠਚ੍ਛਰਿਯਂ

੩੮੫. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਟ੍ਠ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਯੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ?

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਨਿਨ੍ਨੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪੋਣੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਬ੍ਭਾਰੋ ਨ ਆਯਤਕੇਨੇਵ ਪਪਾਤੋ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਟਿਪਦਾ ਨ ਆਯਤਕੇਨੇਵ ਅਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਟਿਪਦਾ ਨ ਆਯਤਕੇਨੇਵ ਅਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਪਠਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਠਿਤਧਮ੍ਮੋ ਵੇਲਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਮਯਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਮਮ ਸਾਵਕਾ ਜੀਵਿਤਹੇਤੁਪਿ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਮਮ ਸਾਵਕਾ ਜੀਵਿਤਹੇਤੁਪਿ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਦੁਤਿਯੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਨ ਮਤੇਨ ਕੁਣਪੇਨ ਸਂਵਸਤਿ, ਯਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਮਤਂ ਕੁਣਪਂ ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਤੀਰਂ ਵਾਹੇਤਿ, ਥਲਂ ਉਸ੍ਸਾਰੇਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ ਅਸੁਚਿਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਸਮਾਚਾਰੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਮਣੋ ਸਮਣਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿ ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ ਕਸਮ੍ਬੁਜਾਤੋ, ਨ ਤੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਸਂਵਸਤਿ, ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਖੋ ਸੋ ਹੋਤਿ ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਆਰਕਾਵ ਸਙ੍ਘਮ੍ਹਾ, ਸਙ੍ਘੋ ਚ ਤੇਨ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ ਅਸੁਚਿਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਸਮਾਚਾਰੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਮਣੋ ਸਮਣਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿ ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ ਕਸਮ੍ਬੁਜਾਤੋ, ਨ ਤੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਸਂਵਸਤਿ, ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪੂਤਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਖੋ ਸੋ ਹੋਤਿ ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਆਰਕਾਵ ਸਙ੍ਘਮ੍ਹਾ, ਸਙ੍ਘੋ ਚ ਤੇਨ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਤਤਿਯੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾ ਕਾਚਿ ਮਹਾਨਦਿਯੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਗਙ੍ਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਅਚਿਰਵਤੀ, ਸਰਭੂ, ਮਹੀ, ਤਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਤ੍ਤਾ ਜਹਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਨਿ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ ਵਣ੍ਣਾ – ਖਤ੍ਤਿਯਾ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਵੇਸ੍ਸਾ, ਸੁਦ੍ਦਾ. ਤੇ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ [ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ (ਸੀ.)] ਜਹਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਨਿ, ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ ਵਣ੍ਣਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵੇਸ੍ਸਾ ਸੁਦ੍ਦਾ, ਤੇ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਜਹਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਨਿ, ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾ ਚ ਲੋਕੇ ਸਵਨ੍ਤਿਯੋ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਅਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਾ ਧਾਰਾ ਪਪਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਤੇਨ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਊਨਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪੂਰਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਹੂ ਚੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਊਨਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪੂਰਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਹੂ ਚੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਊਨਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪੂਰਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਪਞ੍ਚਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਏਕਰਸੋ ਲੋਣਰਸੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਏਕਰਸੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਸੋ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਏਕਰਸੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਸੋ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਛਟ੍ਠੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਬਹੁਰਤਨੋ ਅਨੇਕਰਤਨੋ, ਤਤ੍ਰਿਮਾਨਿ ਰਤਨਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਮੁਤ੍ਤਾ, ਮਣਿ, ਵੇਲ਼ੁਰਿਯੋ, ਸਙ੍ਖੋ, ਸਿਲਾ, ਪਵਾਲ਼ਂ, ਰਜਤਂ, ਜਾਤਰੂਪਂ, ਲੋਹਿਤਕੋ, ਮਸਾਰਗਲ੍ਲਂ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਬਹੁਰਤਨੋ ਅਨੇਕਰਤਨੋ. ਤਤ੍ਰਿਮਾਨਿ ਰਤਨਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ, ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਬਹੁਰਤਨੋ ਅਨੇਕਰਤਨੋ, ਤਤ੍ਰਿਮਾਨਿ ਰਤਨਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ…ਪੇ… ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਸਤ੍ਤਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਮਹਤਂ ਭੂਤਾਨਂ ਆਵਾਸੋ, ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਭੂਤਾ – ਤਿਮਿ, ਤਿਮਿਙ੍ਗਲੋ, ਤਿਮਿਤਿਮਿਙ੍ਗਲੋ, ਅਸੁਰਾ, ਨਾਗਾ, ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾ, ਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ, ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ, ਤਿਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ, ਚਤੁਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ, ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਮਹਤਂ ਭੂਤਾਨਂ ਆਵਾਸੋ. ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਭੂਤਾ – ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ; ਸਕਦਾਗਾਮੀ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ; ਅਨਾਗਾਮੀ, ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ; ਅਰਹਾ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਮਹਤਂ ਭੂਤਾਨਂ ਆਵਾਸੋ, ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਭੂਤਾ – ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ…ਪੇ… ਅਰਹਾ, ਅਰਹਤਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਟ੍ਠਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਟ੍ਠ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਯੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ –

[ਉਦਾ. ੪੫] ‘‘ਛਨ੍ਨਮਤਿਵਸ੍ਸਤਿ [ਸੁਛਨ੍ਨਮਤਿਵਸ੍ਸਤਿ (ਕ.)], ਵਿਵਟਂ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਤਿ;

ਤਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਵਰੇਥ, ਏਵਂ ਤਂ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

੪. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਵਨਾਰਹੋ

੩੮੬. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਨਦਾਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਤੋ ਪਰਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਤੁਮ੍ਹੇਵਦਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਤੋ ਪਰਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਥ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਥ. ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯ. ਨ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ [ਨ ਚ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸੋਤਬ੍ਬਂ. ਯੋ ਸੁਣੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤੁਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬਂ –

‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਮਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਠਪਿਤਂ ਹੋਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘ਨਾਮ੍ਹੇ ਕੋਚਿ ਜਾਨਾਤੀ’ਤਿ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕਾਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸੁਣਨ੍ਤਿ. ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਰਚਿਤ੍ਤਵਿਦੁਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਚ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਚ, ਆਵੁਸੋ, ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘ਨਾਮ੍ਹੇ ਕੋਚਿ ਜਾਨਾਤੀ’ਤਿ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕਾਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸੁਣਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ – ‘‘ਥੇਰਾ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਰਚਿਤ੍ਤਵਿਦੁਨੋ ਅਮ੍ਹੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਚ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਚ, ਆਵੁਸੋ, ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘ਨਾਮ੍ਹੇ ਕੋਚਿ ਜਾਨਾਤੀ’ਤਿ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕਾਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸੁਣਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਤੇ – ਪੁਰਮ੍ਹਾਕਂ ਪੇਸਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਨ੍ਤੀਤਿ – ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਰਣੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਰਣੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ…ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਰਣੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਰਣੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਯੋ ਠਪੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ’’.

੫. ਧਮ੍ਮਿਕਾਧਮ੍ਮਿਕਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ

੩੮੭. ‘‘ਏਕਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ, ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ; ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ [ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਦ੍ਵੇ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ; ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ, ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ; ਤੀਣਿ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ, ਤੀਣਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ; ਪਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ; ਛ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ, ਛ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ; ਸਤ੍ਤ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ; ਅਟ੍ਠ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ, ਅਟ੍ਠ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ; ਨਵ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ, ਨਵ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ; ਦਸ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ, ਦਸ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ.

‘‘ਕਤਮਂ ਏਕਂ ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ? ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਦਂ ਏਕਂ ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ. ਕਤਮਂ ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ? ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਦਂ ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਅਮੂਲਕੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਅਮੂਲਕੇਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ…ਪੇ… ਅਮੂਲਕੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇਨ… ਅਮੂਲਕੇਨ ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯੇਨ… ਅਮੂਲਕੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਸਮੂਲਕੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਸਮੂਲਕੇਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ…ਪੇ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇਨ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯੇਨ… ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਛ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਕਤਾਯ; ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਕਤਾਯ; ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਕਤਾਯ – ਇਮਾਨਿ ਛ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਛ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ, ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਕਤਾਯ; ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ…ਪੇ… ਕਤਾਯ – ਇਮਾਨਿ ਛ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਅਮੂਲਕੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਅਮੂਲਕੇਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ…ਪੇ… ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇਨ ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਸਮੂਲਕੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ, ਸਮੂਲਕੇਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ…ਪੇ… ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇਨ ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਕਤਾਯ; ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ …ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ…ਪੇ… ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ…ਪੇ… ਕਤਾਯ – ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ, ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਕਤਾਯ; ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ…ਪੇ… ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ…ਪੇ… ਕਤਾਯ. ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਨਵ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਕਤਾਯ, ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਕਤਾਕਤਾਯ; ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ…ਪੇ… ਕਤਾਯ…ਪੇ… ਕਤਾਕਤਾਯ ਇਮਾਨਿ ਨਵ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਨਵ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ, ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਕਤਾਯ, ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਕਤਾਕਤਾਯ; ਸਮੂਲਿਕਾਯ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਅਕਤਾਯ…ਪੇ… ਕਤਾਯ – ਕਤਾਕਤਾਯ…ਪੇ… ਇਮਾਨਿ ਨਵ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਨ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਪਾਰਾਜਿਕਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ; ਨ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ; ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਉਪੇਤਿ, ਨ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਚ੍ਚਾਦਿਯਤਿ, ਨ ਧਮ੍ਮਿਕਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਪਚ੍ਚਾਦਾਨਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ; ਨ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਦਸ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ? ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ; ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ; ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਚ੍ਚਾਦਿਯਤਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਪਚ੍ਚਾਦਾਨਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ; ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਦਸ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨਿ.

੬. ਧਮ੍ਮਿਕਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ

੩੮੮. ‘‘ਕਥਂ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਯੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਯੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਤੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਤੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਂ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਂ, ਅਪਿ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਂ, ਨਾਪਿ [ਨਾਪਿ ਚ (ਕ.)] ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ, ਅਪਿਚ ਸੋਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਤੇਨ ਸੁਤੇਨ ਤਾਯ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰੇਯ੍ਯ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਮਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ.

੩੮੯. ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਠਪਿਤੇ ਪਰਿਸਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ [ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] – ਰਾਜਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ, ਚੋਰਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ, ਅਗ੍ਯਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ, ਉਦਕਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ, ਮਨੁਸ੍ਸਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ, ਅਮਨੁਸ੍ਸਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ, ਵਾਲ਼ਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ, ਸਰੀਸਪਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ, ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਵਾਸੇ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਵਾਸੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰੇਯ੍ਯ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਅਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨੇਯ੍ਯਾਤਿ.

‘‘ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਲਭੇਥ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ. ਨੋ ਚੇ ਲਭੇਥ, ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬਂ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਅਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਮਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ.

੩੯੦. ‘‘ਕਥਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਯੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਯੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ ਹੋਤਿ, ਤੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਤੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਤੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਤਂ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਤਂ, ਅਪਿਚ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੇਨ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ’ਤਿ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਤਂ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੇਨ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ’ਤਿ, ਅਪਿਚ ਸੋਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਮਯਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ’ਤਿ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਤੇਨ ਸੁਤੇਨ ਤਾਯ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰੇਯ੍ਯ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਮਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ.

੩੯੧. ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਠਪਿਤੇ ਪਰਿਸਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ – ਰਾਜਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ …ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ, ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਵਾਸੇ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਵਾਸੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰੇਯ੍ਯ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕਥਾ [ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕਥਾ (ਸੀ.)] ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਅਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨੇਯ੍ਯਾਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਅਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਮਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ.

੩੯੨. ‘‘ਕਥਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਨ ਉਪੇਤਿ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਯੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਯੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾਨੁਪਗਮਨਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਤੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਤੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਨ ਉਪੇਨ੍ਤਂ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਨ ਉਪੇਨ੍ਤਂ, ਅਪਿ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਨ ਉਪੇਤੀ’ਤਿ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਨ ਉਪੇਨ੍ਤਂ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਨ ਉਪੇਤੀ’ਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਸੋਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਨ ਉਪੇਮੀ’ਤਿ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਤੇਨ ਸੁਤੇਨ ਤਾਯ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰੇਯ੍ਯ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਮਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ.

੩੯੩. ‘‘ਕਥਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਚ੍ਚਾਦਿਯਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਯੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਯੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਪਚ੍ਚਾਦਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਤੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਤੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਚ੍ਚਾਦਿਯਨ੍ਤਂ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਚ੍ਚਾਦਿਯਨ੍ਤਂ, ਅਪਿ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਚ੍ਚਾਦਿਯਤੀ’ਤਿ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਚ੍ਚਾਦਿਯਨ੍ਤਂ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਚ੍ਚਾਦਿਯਤੀ’ਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਸੋਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਚ੍ਚਾਦਿਯਾਮੀ’ਤਿ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਤੇਨ ਸੁਤੇਨ ਤਾਯ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰੇਯ੍ਯ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਚ੍ਚਾਦਿਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਮਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ.

੩੯੪. ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਠਪਿਤੇ ਪਰਿਸਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ – ਰਾਜਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਾ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਵਾਸੇ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਵਾਸੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰੇਯ੍ਯ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਿਕਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਪਚ੍ਚਾਦਾਨਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਅਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨੇਯ੍ਯਾਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਿਕਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਪਚ੍ਚਾਦਾਨਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਅਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਮਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ.

੩੯੫. ‘‘ਕਥਂ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਯੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਯੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਤੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਤੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ, ਅਪਿ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ’ਤਿ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ’ਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਸੋਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਤੇਨ ਸੁਤੇਨ ਤਾਯ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰੇਯ੍ਯ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ, [ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਮਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ.

੩੯੬. ‘‘ਕਥਂ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਯੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਯੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ ਤੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਤੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਤੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ, ਅਪਿ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ’ਤਿ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ’ਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਸੋਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਤੇਨ ਸੁਤੇਨ ਤਾਯ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰੇਯ੍ਯ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਮਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ.

੩੯੭. ‘‘ਕਥਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਯੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਯੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਤੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਤੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ, ਅਪਿ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ’ਤਿ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ’ਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਸੋਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਤੇਨ ਸੁਤੇਨ ਤਾਯ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਉਦਾਹਰੇਯ੍ਯ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਮਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਂ.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਦਸ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਨੀ’’ਤਿ.

ਪਠਮਭਾਣਵਾਰੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

੭. ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਅਙ੍ਗਂ

੩੯੮. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤੁਕਾਮੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਤਮਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ [ਕਤਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ (ਕ.)] ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ?

[ਪਰਿ. ੪੪੦] ‘‘ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤੁਕਾਮੇਨ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤੁਕਾਮੇਨ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਮਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤੁਕਾਮੋ, ਕਾਲੋ ਨੁ ਖੋ ਇਮਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤੁਂ ਉਦਾਹੁ ਨੋ’ਤਿ? ਸਚੇ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਕਾਲੋ ਇਮਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤੁਂ, ਨੋ ਕਾਲੋ’ਤਿ, ਨ ਤਂ, ਉਪਾਲਿ, ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਕਾਲੋ ਇਮਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤੁਂ, ਨੋ ਅਕਾਲੋ’ਤਿ, ਤੇਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਮਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤੁਕਾਮੋ, ਭੂਤਂ ਨੁ ਖੋ ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਉਦਾਹੁ ਨੋ’ਤਿ? ਸਚੇ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਭੂਤਂ ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ, ਨੋ ਭੂਤ’ਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਂ, ਉਪਾਲਿ, ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਭੂਤਂ ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ, ਨੋ ਅਭੂਤ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਮਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤੁਕਾਮੋ, ਅਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂ ਨੁ ਖੋ ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਉਦਾਹੁ ਨੋ’ਤਿ? ਸਚੇ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਨਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂ ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ, ਨੋ ਅਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤ’ਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਂ, ਉਪਾਲਿ, ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂ ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ, ਨੋ ਅਨਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਅਹਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਿਯਮਾਨੋ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਸਮ੍ਭਤ੍ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨਯਤੋ ਪਕ੍ਖੇ ਉਦਾਹੁ ਨੋ’ਤਿ? ਸਚੇ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਅਹਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਿਯਮਾਨੋ ਨ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਸਮ੍ਭਤ੍ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨਯਤੋ ਪਕ੍ਖੇ’ਤਿ, ਨ ਤਂ, ਉਪਾਲਿ, ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਅਹਂ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਿਯਮਾਨੋ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਸਮ੍ਭਤ੍ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨਯਤੋ ਪਕ੍ਖੇ’ਤਿ, ਤੇਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਿਯਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਸਙ੍ਘਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਘਨਾਨਾਕਰਣਂ ਉਦਾਹੁ ਨੋ’ਤਿ? ਸਚੇ ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਿਯਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਸਙ੍ਘਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਘਨਾਨਾਕਰਣ’ਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਂ, ਉਪਾਲਿ, ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਿਯਤੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਸਙ੍ਘਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਘਨਾਨਾਕਰਣ’ਨ੍ਤਿ, ਆਦਾਤਬ੍ਬਂ ਤਂ, ਉਪਾਲਿ, ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਂ ਆਦਿਨ੍ਨਂ, ਪਚ੍ਛਾਪਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਕਰਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ.

੮. ਚੋਦਕੇਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ

੩੯੯. [ਪਰਿ. ੪੩੬ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੪੪ ਥੋਕਂ ਵਿਸਦਿਸਂ)] ‘‘ਚੋਦਕੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਕਤਿ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਰੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਚੋਦਕੇਨ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਰੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਚੋਦਕੇਨ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਨੁ ਖੋਮ੍ਹਿ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨਮ੍ਹਿ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ – ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਮਂਸੇਨ? ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ’ਤਿ? ਨੋ ਚੇ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ – ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਮਂਸੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਇਙ੍ਘ ਤਾਵ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਾਯਿਕਂ ਸਿਕ੍ਖਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਇਤਿਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਚੋਦਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਨੁ ਖੋਮ੍ਹਿ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨਮ੍ਹਿ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ – ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਮਂਸੇਨ? ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ’ਤਿ? ਨੋ ਚੇ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ – ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਮਂਸੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਇਙ੍ਘ ਤਾਵ ਆਯਸ੍ਮਾ ਵਾਚਸਿਕਂ ਸਿਕ੍ਖਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਇਤਿਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਚੋਦਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਮੇਤ੍ਤਂ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਅਨਾਘਾਤਂ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ’ਤਿ? ਨੋ ਚੇ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਅਨਾਘਾਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਇਙ੍ਘ ਤਾਵ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਹੀ’ਤਿ. ਇਤਿਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਚੋਦਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਨੁ ਖੋਮ੍ਹਿ, ਸੁਤਧਰੋ, ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚ੍ਚਯੋ? ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ, ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਾ ਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਧਾਤਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ? ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ’ਤਿ? ਨੋ ਚੇ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੁਤਧਰੋ, ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚ੍ਚਯੋ; ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ, ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਧਾਤਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ, ਤਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਇਙ੍ਘ ਤਾਵ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਗਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਇਤਿਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਚੋਦਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਉਭਯਾਨਿ ਖੋ ਮੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸ੍ਵਾਗਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ, ਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਨਿ, ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਾਨਿ – ਸੁਤ੍ਤਸੋ, ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ? ਸਂਵਿਞ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ’ਤਿ? ਨੋ ਚੇ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਭਯਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸ੍ਵਾਗਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ, ਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਨਿ, ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਾਨਿ – ਸੁਤ੍ਤਸੋ, ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ, ‘ਇਦਂ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਕਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨ ਸਮ੍ਪਾਯਤਿ [ਨ ਸਮ੍ਪਾਦਯਤਿ (ਕ.)], ਤਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਇਙ੍ਘ ਤਾਵ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਵਿਨਯਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਇਤਿਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ. ਚੋਦਕੇਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਰੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

੯. ਚੋਦਕੇਨਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ

੪੦੦. ‘‘ਚੋਦਕੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਕਤਿ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਚੋਦਕੇਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ – ਕਾਲੇਨ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਨੋ ਅਕਾਲੇਨ; ਭੂਤੇਨ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਨੋ ਅਭੂਤੇਨ; ਸਣ੍ਹੇਨ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਨੋ ਫਰੁਸੇਨ; ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ; ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਨੋ ਦੋਸਨ੍ਤਰੋਤਿ. ਚੋਦਕੇਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

੧੦. ਚੋਦਕਚੁਦਿਤਕਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਕਥਾ

੪੦੧. ‘‘ਅਧਮ੍ਮਚੋਦਕਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਤੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਧਮ੍ਮਚੋਦਕਸ੍ਸ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ – ਅਕਾਲੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੋਦੇਸਿ, ਨੋ ਕਾਲੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਭੂਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੋਦੇਸਿ, ਨੋ ਭੂਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਫਰੁਸੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੋਦੇਸਿ, ਨੋ ਸਣ੍ਹੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੋਦੇਸਿ, ਨੋ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਦੋਸਨ੍ਤਰੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚੋਦੇਸਿ, ਨੋ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯਾਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਚੋਦਕਸ੍ਸ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਥਾ ਨ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭੂਤੇਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮਚੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਧਮ੍ਮਚੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ – ਅਕਾਲੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ, ਨੋ ਕਾਲੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਭੂਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ, ਨੋ ਭੂਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਫਰੁਸੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ, ਨੋ ਸਣ੍ਹੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ, ਨੋ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਦੋਸਨ੍ਤਰੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ, ਨੋ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯਾਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਚੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਧਮ੍ਮਚੋਦਕਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਧਮ੍ਮਚੋਦਕਸ੍ਸ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ – ਕਾਲੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੋਦੇਸਿ, ਨੋ ਅਕਾਲੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਭੂਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੋਦੇਸਿ, ਨੋ ਅਭੂਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਸਣ੍ਹੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੋਦੇਸਿ, ਨੋ ਫਰੁਸੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੋਦੇਸਿ, ਨੋ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚੋਦੇਸਿ, ਨੋ ਦੋਸਨ੍ਤਰੋ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯਾਤਿ. ਧਮ੍ਮਚੋਦਕਸ੍ਸ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭੂਤੇਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਧਮ੍ਮਚੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਧਮ੍ਮਚੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ – ਕਾਲੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ, ਨੋ ਅਕਾਲੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਭੂਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ, ਨੋ ਅਭੂਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਸਣ੍ਹੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ, ਨੋ ਫਰੁਸੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ, ਨੋ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ, ਨੋ ਦੋਸਨ੍ਤਰੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯਾਤਿ. ਧਮ੍ਮਚੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

[ਪਰਿ. ੪੩੮] ‘‘ਚੋਦਕੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਕਤਿ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਰੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਚੋਦਕੇਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਰੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ – ਕਾਰੁਞ੍ਞਤਾ, ਹਿਤੇਸਿਤਾ, ਅਨੁਕਮ੍ਪਿਤਾ, [ਅਨੁਕਮ੍ਪਤਾ (ਕ.)] ਆਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਤਾ, ਵਿਨਯਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਤਾਤਿ. ਚੋਦਕੇਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਰੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਚੁਦਿਤੇਨ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਤਿਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਚੁਦਿਤੇਨੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ – ਸਚ੍ਚੇ ਚ ਅਕੁਪ੍ਪੇ ਚਾ’’ਤਿ.

ਦੁਤਿਯਭਾਣਵਾਰੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕੋ ਨਵਮੋ.

ਇਮਮ੍ਹਿ ਖਨ੍ਧਕੇ ਵਤ੍ਥੂ ਤਿਂਸ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਉਪੋਸਥੇ ਯਾਵਤਿਕਂ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿ;

ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਨ ਨਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧੋ, ਅਚ੍ਛੇਰਾ ਜਿਨਸਾਸਨੇ.

ਨਿਨ੍ਨੋਨੁਪੁਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾ ਚ, ਠਿਤਧਮ੍ਮੋ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ;

ਕੁਣਪੁਕ੍ਖਿਪਤਿ ਸਙ੍ਘੋ, ਸਵਨ੍ਤਿਯੋ ਜਹਨ੍ਤਿ ਚ.

ਸਵਨ੍ਤਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤਿ, ਏਕਰਸ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚ;

ਬਹੁ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋਪਿ, ਭੂਤਟ੍ਠਾਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ.

ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਉਪਮਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਵਾਚੇਸਿ [ਠਾਪੇਸਿ (ਕ.)] ਸਾਸਨੇ ਗੁਣਂ;

ਉਪੋਸਥੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਨ ਅਮ੍ਹੇ ਕੋਚਿ ਜਾਨਾਤਿ.

ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਉਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ;

ਪਞ੍ਚ ਛ ਸਤ੍ਤ ਅਟ੍ਠਾਨਿ, ਨਵਾ ਚ ਦਸਮਾਨਿ ਚ.

ਸੀਲ-ਆਚਾਰ-ਦਿਟ੍ਠਿ ਚ, ਆਜੀਵਂ ਚਤੁਭਾਗਿਕੇ;

ਪਾਰਾਜਿਕਞ੍ਚ ਸਙ੍ਘਾਦਿ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿ ਪਾਟਿਦੇਸਨਿ.

ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਞ੍ਚਭਾਗੇਸੁ, ਸੀਲਾਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿ ਚ;

ਅਕਤਾਯ ਕਤਾਯ ਚ, ਛਭਾਗੇਸੁ ਯਥਾਵਿਧਿ.

ਪਾਰਾਜਿਕਞ੍ਚ ਸਙ੍ਘਾਦਿ, ਥੁਲ੍ਲਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇਨ ਚ;

ਪਾਟਿਦੇਸਨਿਯਞ੍ਚੇਵ, ਦੁਕ੍ਕਟਞ੍ਚ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ.

ਸੀਲਾਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿ ਚ, ਦਿਟ੍ਠਿਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿ;

ਯਾ ਚ ਅਟ੍ਠਾ ਕਤਾਕਤੇ, ਤੇਨੇਤਾ ਸੀਲਾਚਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯਾ.

ਅਕਤਾਯ ਕਤਾਯਾਪਿ, ਕਤਾਕਤਾਯਮੇਵ ਚ;

ਏਵਂ ਨਵਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਯਥਾਭੂਤੇਨ ਞਾਯਤੋ.

ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤੋ ਤਥੇਵ ਚ;

ਉਪੇਤਿ ਪਚ੍ਚਾਦਿਯਤਿ, ਪਚ੍ਚਾਦਾਨਕਥਾ ਚ ਯਾ.

ਸੀਲਾਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿ ਚ, ਤਥਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ;

ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ, ਦਸਧਾ ਤਂ ਵਿਜਾਨਾਥ.

ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਂ, ਅਞ੍ਞੋ ਚਾਰੋਚਯਾਤਿ ਤਂ;

ਸੋ ਯੇਵ ਤਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਾਤਿ [ਵਿਪਸ੍ਸਞ੍ਞੋ ਚਾਰੋਚਤਿ; ਤਂ ਸੁਦ੍ਧੇਵ ਤਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਾਤਿ (ਕ.)], ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਠਪੇਤਿ ਸੋ.

ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਨ, ਰਾਜਚੋਰਗ੍ਗੁਦਕਾ ਚ;

ਮਨੁਸ੍ਸਅਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ, ਵਾਲ਼ਸਰੀਸਪਾ ਜੀਵਿਬ੍ਰਹ੍ਮਂ.

ਦਸਨ੍ਨਮਞ੍ਞਤਰੇਨ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਸੁ ਵਾ;

ਧਮ੍ਮਿਕਾਧਮ੍ਮਿਕਾ ਚੇਵ, ਯਥਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਜਾਨਾਥ.

ਕਾਲਭੂਤਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ, ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ;

ਕਾਯਵਾਚਸਿਕਾ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਂ ਉਭਯਾਨਿ.

ਕਾਲਭੂਤੇਨ ਸਣ੍ਹੇਨ, ਅਤ੍ਥਮੇਤ੍ਤੇਨ ਚੋਦਯੇ;

ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਧਮ੍ਮੇਨ, ਤਥਾ ਵਾਚਾ [ਤਥੇਵਾਪਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵਿਨੋਦਯੇ.

ਧਮ੍ਮਚੋਦਚੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ;

ਕਰੁਣਾ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿ, ਵੁਟ੍ਠਾਨਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਤੋ.

ਚੋਦਕਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਪਕਾਸਿਤਾ;

ਸਚ੍ਚੇ ਚੇਵ ਅਕੁਪ੍ਪੇ ਚ, ਚੁਦਿਤਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਤਾਤਿ.

ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.