੩. ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯੋ

੧੯੬. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਗਗ੍ਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਗ੍ਗਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ. ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’’ਤਿ? ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ..ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਗ੍ਗਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ‘‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ! ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ. ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ…ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਗਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤੁ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਾਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗਗ੍ਗੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਙ੍ਘਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ, ਵੁਡ੍ਢਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਦੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਮਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ. ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਮਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਙ੍ਘਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਯਾਚਾਮੀ’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਯਾਚਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਯਾਚਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਮਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਮਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋਹਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ [ਸੋਹਂ ਭਨ੍ਤੇ ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ (ਕ.)] ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਯਾਚਾਮੀ’ਤਿ. ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

੧੯੭. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਯਂ ਗਗ੍ਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਗ੍ਗਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ, ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਙ੍ਘਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਯਾਚਤਿ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਗਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਯਂ ਗਗ੍ਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਗ੍ਗਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਙ੍ਘਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਯਾਚਤਿ. ਸਙ੍ਘੋ ਗਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਗਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.

‘‘ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ….

‘‘ਦਿਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਘੇਨ ਗਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯੋ. ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.

੧੯੮. ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨਿ, ਤੀਣਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ. ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨਿ?

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਸਰਮਾਨੋਵ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਰਾਮਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਸਰਮਾਨੋਵ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਸਰਾਮਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਯਥਾਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਅਨੁਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਲਯਂ ਕਰੋਤਿ – ‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ ਏਵਂ ਕਰੋਮਿ. ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਏਵਂ ਕਰੋਥ. ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਏਤਂ ਕਪ੍ਪਤਿ. ਤੁਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪੇਤਂ ਕਪ੍ਪਤੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨਿ.

੧੯੯. ‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨਿ?

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਅਸ੍ਸਰਮਾਨੋਵ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਰਾਮਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਅਸ੍ਸਰਮਾਨੋਵ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਸਰਾਮਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਯਥਾ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਲਯਂ ਕਰੋਤਿ – ‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਏਵਂ ਕਰੋਮਿ. ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਏਵਂ ਕਰੋਥ. ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਏਤਂ ਕਪ੍ਪਤਿ. ਤੁਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪੇਤਂ ਕਪ੍ਪਤੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ. ‘‘ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨੀ’’ਤਿ.