੪. ਸਮਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕਂ

੧. ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੋ

੧੮੫. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਤਜ੍ਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਨਿਯਸ੍ਸਮ੍ਪਿ, ਪਬ੍ਬਾਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਪਟਿਸਾਰਣੀਯਮ੍ਪਿ, ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਮ੍ਪਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਤਜ੍ਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਨਿਯਸ੍ਸਮ੍ਪਿ, ਪਬ੍ਬਾਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਪਟਿਸਾਰਣੀਯਮ੍ਪਿ, ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਮ੍ਪੀ’’ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ…ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਤਜ੍ਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਨਿਯਸ੍ਸਮ੍ਪਿ, ਪਬ੍ਬਾਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਪਟਿਸਾਰਣੀਯਮ੍ਪਿ, ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਮ੍ਪੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ – ‘‘ਅਨਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਸਂ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕਂ ਅਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਅਕਰਣੀਯਂ. ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ ਅਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਤਜ੍ਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਨਿਯਸ੍ਸਮ੍ਪਿ, ਪਬ੍ਬਾਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਪਟਿਸਾਰਣੀਯਮ੍ਪਿ, ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਮ੍ਪਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ – ਤਜ੍ਜਨੀਯਂ ਵਾ, ਨਿਯਸ੍ਸਂ ਵਾ, ਪਬ੍ਬਾਜਨੀਯਂ ਵਾ, ਪਟਿਸਾਰਣੀਯਂ ਵਾ, ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਂ ਵਾ. ਯੋ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ.

੧੮੬. ‘‘ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਙ੍ਘੋ. ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਙ੍ਘੋ.

ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖਨਵਕਂ

੧੮੭. ‘‘ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯਪਤਿਰੂਪਕੇਨ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯਪਤਿਰੂਪਕੇਨ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਸਙ੍ਘਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ [ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾਤਿ (ਕ.)]. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯਪਤਿਰੂਪਕੇਨ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਨ੍ਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯਪਤਿਰੂਪਕੇਨ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਨ੍ਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯਪਤਿਰੂਪਕੇਨ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਸਙ੍ਘਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਨ੍ਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯਪਤਿਰੂਪਕੇਨ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਙ੍ਘੋ ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯਪਤਿਰੂਪਕੇਨ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਙ੍ਘੋ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯਪਤਿਰੂਪਕੇਨ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਙ੍ਘੋ ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਸਙ੍ਘਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯਪਤਿਰੂਪਕੇਨ.

ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖਨਵਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖਨਵਕਂ

੧੮੮. ‘‘ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੇਨ.

‘‘ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੇਨ.

‘‘ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਸਙ੍ਘਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੇਨ.

‘‘ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਨ੍ਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੇਨ.

‘‘ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਨ੍ਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੇਨ.

‘‘ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਸਙ੍ਘਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਨ੍ਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੇਨ.

‘‘ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਙ੍ਘੋ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੇਨ.

‘‘ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਙ੍ਘੋ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੇਨ.

‘‘ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਸਙ੍ਘੋ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂ ਸਙ੍ਘਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ ਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨੁਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੇਨਾ’’ਤਿ.

ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖਨਵਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੨. ਸਤਿਵਿਨਯੋ

੧੮੯. [ਇਦਂ ਵਤ੍ਥੁ ਪਾਰਾ. ੩੮੦ ਆਦਯੋ] ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਦਬ੍ਬੇਨ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਜਾਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਾਵਕੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਚਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਤ੍ਤਰਿ [ਉਤ੍ਤਰਿਂ (ਸੀ.)] ਕਰਣੀਯਂ, ਕਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਤਿਚਯੋ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘ਮਯਾ ਖੋ ਜਾਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਾਵਕੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਂ ਮਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਚ ਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਤ੍ਤਰਿਕਰਣੀਯਂ, ਕਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਤਿਚਯੋ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਂ ਕਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ?

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸੇਨਾਸਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਪੇਯ੍ਯਂ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਮਯਾ ਖੋ ਜਾਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਾਵਕੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਮਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਚ ਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਤ੍ਤਰਿਕਰਣੀਯਂ, ਕਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਤਿਚਯੋ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਂ ਕਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ? ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸੇਨਾਸਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਪੇਯ੍ਯਂ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸੇਨਾਸਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਦਬ੍ਬ. ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਦਬ੍ਬ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸੇਨਾਸਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਉਦ੍ਦਿਸਾਹੀ’’ਤਿ [ਉਦ੍ਦਿਸਾਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੮੦)]. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਪਞ੍ਞਾਪਕਞ੍ਚ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤੁ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਠਮਂ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਯਾਚਿਤਬ੍ਬੋ [ਦਬ੍ਬੋ ਯਾਚਿਤਬ੍ਬੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)]. ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

੧੯੦. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਪਞ੍ਞਾਪਕਞ੍ਚ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨੇਯ੍ਯ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਸਙ੍ਘੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਪਞ੍ਞਾਪਕਞ੍ਚ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੇਨਾਸਨਪਞ੍ਞਾਪਕਸ੍ਸ ਚ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਮੁਤਿ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.

‘‘ਸਮ੍ਮਤੋ ਸਙ੍ਘੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸੇਨਾਸਨਪਞ੍ਞਾਪਕੋ ਚ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਚ. ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.

੧੯੧. ਸਮ੍ਮਤੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਭਾਗਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾ ਤੇਸਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਸਙ੍ਗਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਨਯਧਰਾ ਤੇਸਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਨਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾ ਤੇਸਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਾਕਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਝਾਯਿਨੋ ਤੇਸਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨ ਬ੍ਯਾਬਾਧਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਿਕਾ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹਿਬਹੁਲਾ [ਕਾਯਦਡ੍ਢਿਬਹੁਲਾ (ਸੀ.)] ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ਇਮਾਯਪਿਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਰਤਿਯਾ ਅਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਯੇਪਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਕਾਲੇ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਤੇਜੋਧਾਤੁਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਆਲੋਕੇਨ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ; ਅਪਿਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵਿਕਾਲੇ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ – ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ.

ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ ਦਬ੍ਬ, ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘‘ਕਤ੍ਥ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਪੇਮੀ’’ਤਿ? ਤੇ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਦੂਰੇ ਅਪਦਿਸਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ ਦਬ੍ਬ, ਗਿਜ੍ਝਕੂਟੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਚੋਰਪਪਾਤੇ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਇਸਿਗਿਲਿਪਸ੍ਸੇ ਕਾਲ਼ਸਿਲਾਯਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਵੇਭਾਰਪਸ੍ਸੇ ਸਤ੍ਤਪਣ੍ਣਿਗੁਹਾਯਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਤਵਨੇ ਸਪ੍ਪਸੋਣ੍ਡਿਕਪਬ੍ਭਾਰੇ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਗੋਤਮਕਕਨ੍ਦਰਾਯਂ [ਗੋਮਟਕਨ੍ਦਰਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤਿਨ੍ਦੁਕਕਨ੍ਦਰਾਯਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤਪੋਦਕਨ੍ਦਰਾਯਂ [ਕਪੋਤਕਨ੍ਦਰਾਯਂ (ਕ.)] ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤਪੋਦਾਰਾਮੇ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨੇ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਮਦ੍ਦਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਮਿਗਦਾਯੇ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਹੀ’’ਤਿ.

ਤੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਜੋਧਾਤੁਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗੁਲਿਯਾ ਜਲਮਾਨਾਯ ਪੁਰਤੋ ਪੁਰਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਪਿ ਤੇਨੇਵ ਆਲੋਕੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ਅਯਂ ਮਞ੍ਚੋ, ਇਦਂ ਪੀਠਂ, ਅਯਂ ਭਿਸਿ, ਇਦਂ ਬਿਬ੍ਬੋਹਨਂ [ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਇਦਂ ਵਚ੍ਚਟ੍ਠਾਨਂ, ਇਦਂ ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਂ, ਇਦਂ ਪਾਨੀਯਂ, ਇਦਂ ਪਰਿਭੋਜਨੀਯਂ, ਅਯਂ ਕਤ੍ਤਰਦਣ੍ਡੋ, ਇਦਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਤਿਕਸਣ੍ਠਾਨਂ, ਇਮਂ ਕਾਲਂ ਪਵਿਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਮਂ ਕਾਲਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦੇਵ ਵੇਲ਼ੁਵਨਂ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤਿ.

੧੯੨. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ [ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੁਮ੍ਮਜਕਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਵਕਾ ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਪੁਞ੍ਞਾ ਚ. ਯਾਨਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਲਾਮਕਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਤਾਨਿ ਤੇਸਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਲਾਮਕਾਨਿ ਚ ਭਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਗਹੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਿਕਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦਾਤੁਂ – ਸਪ੍ਪਿਮ੍ਪਿ, ਤੇਲਮ੍ਪਿ, ਉਤ੍ਤਰਿਭਙ੍ਗਮ੍ਪਿ. ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾਨਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਕਤਿਕਂ ਦੇਨ੍ਤਿ – ਯਥਾਰਨ੍ਧਂ [ਯਥਾਰਦ੍ਧਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਕਣਾਜਕਂ ਬਿਲਙ੍ਗਦੁਤਿਯਂ. ਤੇ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ – ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਤ੍ਤਗ੍ਗੇ ਕਿਂ ਅਹੋਸਿ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕਿਂ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ [ਕਿਂ ਨਾਹੋਸਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]? ਏਕਚ੍ਚੇ ਥੇਰਾ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਪ੍ਪਿ ਅਹੋਸਿ, ਤੇਲਂ ਅਹੋਸਿ, ਉਤ੍ਤਰਿਭਙ੍ਗਂ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਹੋਸਿ – ਪਾਕਤਿਕਂ ਯਥਾਰਨ੍ਧਂ ਕਣਾਜਕਂ ਬਿਲਙ੍ਗਦੁਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਭਤ੍ਤਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚਤੁਕ੍ਕਭਤ੍ਤਂ ਦੇਤਿ ਨਿਚ੍ਚਭਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਭਤ੍ਤਗ੍ਗੇ ਸਪੁਤ੍ਤਦਾਰੋ ਉਪਤਿਟ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਿਸਤਿ – ਅਞ੍ਞੇ ਓਦਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਸੂਪੇਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਤੇਲੇਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਉਤ੍ਤਰਿਭਙ੍ਗੇਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਭਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਭਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਕਲ੍ਯਾਣਭਤ੍ਤਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਆਰਾਮਂ ਅਗਮਾਸਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ. ਸੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਕਲ੍ਯਾਣਭਤ੍ਤਿਕਂ ਗਹਪਤਿਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਸਿ ਸਮਾਦਪੇਸਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਸਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਕਲ੍ਯਾਣਭਤ੍ਤਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਦਬ੍ਬੇਨ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਸਮਾਦਪਿਤੋ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਿਤੋ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਘਰੇ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾਨਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਘਰੇ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਕਲ੍ਯਾਣਭਤ੍ਤਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਘਰੇ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਘਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਸਿਂ ਆਣਾਪੇਸਿ – ‘‘ਯੇ, ਜੇ, ਸ੍ਵੇ ਭਤ੍ਤਿਕਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤੇ ਕੋਟ੍ਠਕੇ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ਕਣਾਜਕੇਨ ਬਿਲਙ੍ਗਦੁਤਿਯੇਨ ਪਰਿਵਿਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਅਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਖੋ ਸਾ ਦਾਸੀ ਕਲ੍ਯਾਣਭਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ – ਹਿਯ੍ਯੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਕਲ੍ਯਾਣਭਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਭਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ; ਸ੍ਵੇ ਅਮ੍ਹੇ ਕਲ੍ਯਾਣਭਤ੍ਤਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਸਪੁਤ੍ਤਦਾਰੋ ਉਪਤਿਟ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਿਸਿਸ੍ਸਤਿ; ਅਞ੍ਞੇ ਓਦਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਸੂਪੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਤੇਲੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਉਤ੍ਤਰਿਭਙ੍ਗੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਤੇ ਤੇਨੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਨ ਚਿਤ੍ਤਰੂਪਂ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਪਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਭਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਸਾ ਦਾਸੀ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ; ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਕੋਟ੍ਠਕੇ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਨਿਸੀਦਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਨਿਸ੍ਸਂਸਯਂ ਖੋ ਨ ਤਾਵ ਭਤ੍ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਯਥਾ ਮਯਂ ਕੋਟ੍ਠਕੇ ਨਿਸੀਦਾਪਿਯਾਮਾ’’ਤਿ [ਨਿਸੀਦਾਪੇਯ੍ਯਾਮਾਤਿ (ਕ.)]. ਅਥ ਖੋ ਸਾ ਦਾਸੀ ਕਣਾਜਕੇਨ [ਕਾਣਾਜਕੇਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਬਿਲਙ੍ਗਦੁਤਿਯੇਨ ਉਪਗਞ੍ਛਿ – ਭੁਞ੍ਜਥ, ਭਨ੍ਤੇਤਿ. ‘‘ਮਯਂ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ, ਨਿਚ੍ਚਭਤ੍ਤਿਕਾ’’ਤਿ. ‘‘ਜਾਨਾਮਿ ਅਯ੍ਯਾ ਨਿਚ੍ਚਭਤ੍ਤਿਕਾਤਿ. ਅਪਿ ਚਾਹਂ ਹਿਯ੍ਯੋਵ ਗਹਪਤਿਨਾ ਆਣਤ੍ਤਾ – ‘ਯੇ, ਜੇ, ਸ੍ਵੇ ਭਤ੍ਤਿਕਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਕੋਟ੍ਠਕੇ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਣਾਜਕੇਨ ਬਿਲਙ੍ਗਦੁਤਿਯੇਨ ਪਰਿਵਿਸਾ’ਤਿ. ਭੁਞ੍ਜਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ – ਹਿਯ੍ਯੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਕਲ੍ਯਾਣਭਤ੍ਤਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਆਰਾਮਂ ਅਗਮਾਸਿ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ. ਨਿਸ੍ਸਂਸਯਂ ਖੋ ਮਯਂ ਦਬ੍ਬੇਨ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਗਹਪਤਿਨੋ ਅਨ੍ਤਰੇ ਪਰਿਭਿਨ੍ਨਾਤਿ [ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਰਿਭਿਨ੍ਨਾਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]. ਤੇ ਤੇਨੇਵ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਨ ਚਿਤ੍ਤਰੂਪਂ ਭੁਞ੍ਜਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਆਰਾਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਬਹਾਰਾਮਕੋਟ੍ਠਕੇ ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਿਕਾਯ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਾ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤਾ ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਧੋਮੁਖਾ ਪਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨਾ.

ਅਥ ਖੋ ਮੇਤ੍ਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਯੇਨ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਵਨ੍ਦਾਮਿ ਅਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਲਪਿਂਸੁ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਮੇਤ੍ਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਵਨ੍ਦਾਮਿ ਅਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਲਪਿਂਸੁ. ‘‘ਕ੍ਯਾਹਂ ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਅਪਰਜ੍ਝਾਮਿ? ਕਿਸ੍ਸ ਮਂ ਅਯ੍ਯਾ ਨਾਲਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਤਥਾ ਹਿ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਭਗਿਨਿ, ਅਮ੍ਹੇ ਦਬ੍ਬੇਨ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਹੇਠਿਯਮਾਨੇ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕ੍ਯਾਹਂ, ਅਯ੍ਯਾ, ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਭਗਿਨਿ, ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਜ੍ਜੇਵ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਨਾਸਾਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕ੍ਯਾਹਂ, ਅਯ੍ਯਾ, ਕਰੋਮਿ? ਕਿਂ ਮਯਾ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਗਿਨਿ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਵਂ ਵਦੇਹਿ – ‘ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਨਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ, ਯਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਸਾ ਅਭਯਾ ਅਨੀਤਿਕਾ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵਾ ਸਾਯਂ ਦਿਸਾ ਸਭਯਾ ਸਈਤਿਕਾ ਸਉਪਦ੍ਦਵਾ; ਯਤੋ ਨਿਵਾਤਂ ਤਤੋ ਸਵਾਤਂ [ਤਤੋ ਪਵਾਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]; ਉਦਕਂ ਮਞ੍ਞੇ ਆਦਿਤ੍ਤਂ; ਅਯ੍ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਦਬ੍ਬੇਨ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਦੂਸਿਤਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਅਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਖੋ ਮੇਤ੍ਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ [ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਿਤ੍ਵਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਮੇਤ੍ਤਿਯਾ [ਸਾ ਮੇਤ੍ਤਿਯਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਨਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ, ਯਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਸਾ ਅਭਯਾ ਅਨੀਤਿਕਾ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵਾ ਸਾਯਂ ਦਿਸਾ ਸਭਯਾ ਸਈਤਿਕਾ ਸਉਪਦ੍ਦਵਾ; ਯਤੋ ਨਿਵਾਤਂ ਤਤੋ ਸਵਾਤਂ; ਉਦਕਂ ਮਞ੍ਞੇ ਆਦਿਤ੍ਤਂ; ਅਯ੍ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਦਬ੍ਬੇਨ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਦੂਸਿਤਾ’’ਤਿ.

੧੯੩. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਸਰਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਦਬ੍ਬ, ਏਵਰੂਪਂ ਕਤ੍ਤਾ ਯਥਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਆਹਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਰਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਦਬ੍ਬ, ਏਵਰੂਪਂ ਕਤ੍ਤਾ ਯਥਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਆਹਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਰਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਦਬ੍ਬ, ਏਵਰੂਪਂ ਕਤ੍ਤਾ ਯਥਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਆਹਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ, ਦਬ੍ਬ, ਦਬ੍ਬਾ ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਤਯਾ ਕਤਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵਦੇਹਿ. ਸਚੇ ਅਕਤਂ ਅਕਤਨ੍ਤਿ ਵਦੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਤੋਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਤੋ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨਪਿ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਿਤਾ, ਪਗੇਵ ਜਾਗਰੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੇਤ੍ਤਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਨਾਸੇਥ. ਇਮੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਥਾ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮੇਤ੍ਤਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਨਾਸੇਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਮਾਵੁਸੋ, ਮੇਤ੍ਤਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਨਾਸੇਥ, ਨ ਸਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪਰਜ੍ਝਤਿ; ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਾ ਉਸ੍ਸਾਹਿਤਾ ਕੁਪਿਤੇਹਿ ਅਨਤ੍ਤਮਨੇਹਿ ਚਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ, ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ …ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵਿਨਯਂ ਦੇਤੁ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਾਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਬ੍ਬੇਨ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਘਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ, ਵੁਡ੍ਢਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਦੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਇਮੇ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਸਤਿਵਿਨਯਂ ਯਾਚਾਮੀ’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਯਾਚਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਯਾਚਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਇਮੇ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਹਂ [ਸੋਹਂ ਭਨ੍ਤੇ (ਕ.)] ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਤਿਵਿਨਯਂ ਯਾਚਾਮੀ’ਤਿ. ‘‘ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

੧੯੪. ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਮੇ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਸਤਿਵਿਨਯਂ ਯਾਚਤਿ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵਿਨਯਂ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਮੇ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਸਤਿਵਿਨਯਂ ਯਾਚਤਿ. ਸਙ੍ਘੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.

‘‘ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ – ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਮੇ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਂ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਮੂਲਿਕਾਯ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਦਬ੍ਬੋ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਸਤਿਵਿਨਯਂ ਯਾਚਤਿ. ਸਙ੍ਘੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.

‘‘ਦਿਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਘੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਲ੍ਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਵਿਨਯੋ. ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.

੧੯੫. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਸਤਿਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨਿ. ਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕੋ, ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ ਚ ਨਂ, ਯਾਚਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਸਤਿਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਗ੍ਗੇਨ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਸਤਿਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨੀ’’ਤਿ.

੩. ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯੋ

੧੯੬. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਗਗ੍ਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਗ੍ਗਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ. ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’’ਤਿ? ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ..ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਗ੍ਗਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ‘‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ! ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ. ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ…ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਗਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤੁ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਾਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗਗ੍ਗੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਙ੍ਘਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ, ਵੁਡ੍ਢਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਦੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਮਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ. ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਮਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਙ੍ਘਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਯਾਚਾਮੀ’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਯਾਚਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਯਾਚਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਮਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਮਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋਹਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ [ਸੋਹਂ ਭਨ੍ਤੇ ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ (ਕ.)] ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਯਾਚਾਮੀ’ਤਿ. ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

੧੯੭. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਯਂ ਗਗ੍ਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਗ੍ਗਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ, ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਙ੍ਘਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਯਾਚਤਿ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਗਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਯਂ ਗਗ੍ਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਗ੍ਗਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤੇਵ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਙ੍ਘਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਯਾਚਤਿ. ਸਙ੍ਘੋ ਗਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਗਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.

‘‘ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ….

‘‘ਦਿਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਘੇਨ ਗਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯੋ. ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.

੧੯੮. ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨਿ, ਤੀਣਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ. ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨਿ?

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਸਰਮਾਨੋਵ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਰਾਮਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਸਰਮਾਨੋਵ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਸਰਾਮਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਯਥਾਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਅਨੁਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਲਯਂ ਕਰੋਤਿ – ‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ ਏਵਂ ਕਰੋਮਿ. ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਏਵਂ ਕਰੋਥ. ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਏਤਂ ਕਪ੍ਪਤਿ. ਤੁਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪੇਤਂ ਕਪ੍ਪਤੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨਿ.

੧੯੯. ‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨਿ?

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਅਸ੍ਸਰਮਾਨੋਵ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਰਾਮਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਅਸ੍ਸਰਮਾਨੋਵ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਸਰਾਮਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਯਥਾ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੋ. ਤੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਸਕਤੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ? ਸੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਲਯਂ ਕਰੋਤਿ – ‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਏਵਂ ਕਰੋਮਿ. ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਏਵਂ ਕਰੋਥ. ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਏਤਂ ਕਪ੍ਪਤਿ. ਤੁਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪੇਤਂ ਕਪ੍ਪਤੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ. ‘‘ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨੀ’’ਤਿ.

੪. ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ

੨੦੦. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਤਜ੍ਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਨਿਯਸ੍ਸਮ੍ਪਿ, ਪਬ੍ਬਾਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਪਟਿਸਾਰਣੀਯਮ੍ਪਿ, ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਮ੍ਪਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਤਜ੍ਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਨਿਯਸ੍ਸਮ੍ਪਿ, ਪਬ੍ਬਾਜਨੀਯਮ੍ਪਿ, ਪਟਿਸਾਰਣੀਯਮ੍ਪਿ, ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਮ੍ਪੀ’’ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ…ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ – ਤਜ੍ਜਨੀਯਂ ਵਾ, ਨਿਯਸ੍ਸਂ ਵਾ, ਪਬ੍ਬਾਜਨੀਯਂ ਵਾ, ਪਟਿਸਾਰਣੀਯਂ ਵਾ, ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਂ ਵਾ. ਯੋ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ.

੨੦੧. ‘‘ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਹੋਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ. ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਹੋਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ?

‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ ਕਾਰੇਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ.

‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ…ਪੇ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ…ਪੇ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਕਟਂ…ਪੇ… ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤੇਨ ਕਾਰੇਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ.

‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ…ਪੇ… ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ…ਪੇ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ…ਪੇ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਕਟਂ…ਪੇ… ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਕਾਰੇਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ.

‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ…ਪੇ… ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ…ਪੇ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ…ਪੇ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਕਾਰੇਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ. ‘‘ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਹੋਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਹੋਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ? ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਆਮ, ਆਵੁਸੋ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਕਾਰੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ.

‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ…ਪੇ… ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ…ਪੇ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ…ਪੇ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਕਟਂ…ਪੇ… ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚੋਦੇਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਵਾ, ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ – ‘ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ – ‘ਆਮ, ਆਵੁਸੋ, ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤੇਨ ਕਾਰੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਹੋਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ.

੫. ਯੇਭੁਯ੍ਯਸਿਕਾ

੨੦੨. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾ ਕਲਹਜਾਤਾ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮੁਖਸਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਤੁਦਨ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮੇਤੁਂ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਰੂਪਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯਸਿਕਾਯ ਵੂਪਸਮੇਤੁਂ. ਪਞ੍ਚਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾਪਕੋ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬੋ – ਯੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਗਹਿਤਾਗਹਿਤੁਞ੍ਚ ਜਾਨੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਠਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਚਿਤਬ੍ਬੋ, ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

੨੦੩. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾਪਕਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨੇਯ੍ਯ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਸਙ੍ਘੋ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾਪਕਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾਪਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਤਿ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.

‘‘ਸਮ੍ਮਤੋ ਸਙ੍ਘੇਨ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾਪਕੋ. ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.

੨੦੪. ‘‘ਦਸਯਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾ, ਦਸ ਧਮ੍ਮਿਕਾ [ਦਸ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾ (ਕ.)]. ਕਤਮੇ ਦਸ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾ? ਓਰਮਤ੍ਤਕਞ੍ਚ ਅਧਿਕਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਗਤਿਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਸਰਿਤਸਾਰਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਜਾਨਾਤਿ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਬਹੁਤਰਾਤਿ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਬਹੁਤਰਾ ਅਸ੍ਸੂਤਿ, ਜਾਨਾਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਵਗ੍ਗਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ – ਇਮੇ ਦਸ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾ.

‘‘ਕਤਮੇ ਦਸ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾ? ਨ ਚ ਓਰਮਤ੍ਤਕਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਗਤਿਗਤਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਸਰਿਤਸਾਰਿਤਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਜਾਨਾਤਿ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਬਹੁਤਰਾਤਿ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਬਹੁਤਰਾ ਅਸ੍ਸੂਤਿ, ਜਾਨਾਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਨ ਭਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਸਙ੍ਘੋ ਨ ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਸਮਗ੍ਗਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ – ਇਮੇ ਦਸ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾ’’ਤਿ.

੬. ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾ

੨੦੫. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਉਪਵਾਲ਼ੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਅਵਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਅਵਜਾਨਾਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਤਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਉਪਵਾਲ਼ੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਅਵਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਅਵਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ…ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਉਪਵਾਲ਼ਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤੁ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਪਠਮਂ ਉਪਵਾਲ਼ੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ, ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਸਾਰੇਤਬ੍ਬੋ, ਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਪੇਤਬ੍ਬੋ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

੨੦੬. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਯਂ ਉਪਵਾਲ਼ੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਅਵਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਅਵਜਾਨਾਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ‘ਭਾਸਤਿ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਉਪਵਾਲ਼ਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਯਂ ਉਪਵਾਲ਼ੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਅਵਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਅਵਜਾਨਾਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਤਿ. ਸਙ੍ਘੋ ਉਪਵਾਲ਼ਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਉਪਵਾਲ਼ਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਰਣਂ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.

‘‘ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ….

‘‘ਕਤਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਉਪਵਾਲ਼ਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ. ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.

੨੦੭. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਰਣਾਨਿ. ਅਸੁਚਿ ਚ ਹੋਤਿ, ਅਲਜ੍ਜੀ ਚ, ਸਾਨੁਵਾਦੋ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨ, ਸਮਗ੍ਗੇਨ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਰਣਾਨਿ.

ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਦਸਕਂ

੨੦੮. ‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਅਵਿਨਯਕਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਦੁਵੂਪਸਨ੍ਤਞ੍ਚ. ਅਸਮ੍ਮੁਖਾ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਵਗ੍ਗੇਨ ਕਤਂ ਹੋਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਅਵਿਨਯਕਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਦੁਵੂਪਸਨ੍ਤਞ੍ਚ.

ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਦਸਕਂ

੨੦੯. ‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਸੁਵੂਪਸਨ੍ਤਞ੍ਚ. ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮੇਨ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਮਗ੍ਗੇਨ ਕਤਂ ਹੋਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਸੁਵੂਪਸਨ੍ਤਞ੍ਚ.

ਆਕਙ੍ਖਮਾਨਛਕ੍ਕਂ

੨੧੦. ‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕੋ ਹੋਤਿ ਕਲਹਕਾਰਕੋ ਵਿਵਾਦਕਾਰਕੋ ਭਸ੍ਸਕਾਰਕੋ ਸਙ੍ਘੇ ਅਧਿਕਰਣਕਾਰਕੋ; ਬਾਲੋ ਹੋਤਿ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ ਅਨਪਦਾਨੋ; ਗਿਹਿਸਂਸਟ੍ਠੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕੇਹਿ ਗਿਹਿਸਂਸਗ੍ਗੇਹਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਅਪਰੇਹਿਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਅਧਿਸੀਲੇ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੇ ਆਚਾਰਵਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਅਤਿਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ….

‘‘ਅਪਰੇਹਿਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਏਕੋ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ ਅਧਿਕਰਣਕਾਰਕੋ; ਏਕੋ ਬਾਲੋ ਹੋਤਿ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ ਅਨਪਦਾਨੋ; ਏਕੋ ਗਿਹਿਸਂਸਟ੍ਠੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕੇਹਿ ਗਿਹਿਸਂਸਗ੍ਗੇਹਿ – ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਅਪਰੇਸਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਏਕੋ ਅਧਿਸੀਲੇ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਏਕੋ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੇ ਆਚਾਰਵਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਏਕੋ ਅਤਿਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ….

‘‘ਅਪਰੇਸਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਏਕੋ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਏਕੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਏਕੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ – ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ.

ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਤ੍ਤਂ

੨੧੧. ‘‘ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਕਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਮ੍ਮਾਵਤ੍ਤਨਾ –

ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਸਾਮਣੇਰੋ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕਸਮ੍ਮੁਤਿ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਸਮ੍ਮਤੇਨਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਨ ਓਵਦਿਤਬ੍ਬਾ…ਪੇ… ਨ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਙ੍ਘੋ ਉਪਵਾਲ਼ਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ.

੭. ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕਂ

੨੧੨. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਖੋ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਮਯਂ ਇਮਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮ, ਸਿਯਾਪਿ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ [ਕਕ੍ਖਲ਼ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤਾਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਭੇਦਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ [ਤਤ੍ਰ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਖੋ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ; ਸਚੇ ਮਯਂ ਇਮਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮ, ਸਿਯਾਪਿ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਭੇਦਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ, ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਰੂਪਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਵੂਪਸਮੇਤੁਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੂਪਸਮੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਮਯਂ ਇਮਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮ, ਸਿਯਾਪਿ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਭੇਦਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਇਮਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਵੂਪਸਮੇਯ੍ਯ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਕੋ ਪਕ੍ਖੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਮਯਂ ਇਮਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮ, ਸਿਯਾਪਿ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਭੇਦਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਯਦਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਅਹਂ ਯਾ ਚੇਵ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਦੇਸੇਯ੍ਯਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਥਾਪਰੇਸਂ ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਕੋ ਪਕ੍ਖੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

੨੧੩. ‘‘ਅਥਾਪਰੇਸਂ ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਮਯਂ ਇਮਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮ, ਸਿਯਾਪਿ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਭੇਦਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਅਹਂ ਯਾ ਚੇਵ ਇਮੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਇਮੇਸਞ੍ਚੇਵ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਦੇਸੇਯ੍ਯਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਮਯਂ ਇਮਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮ, ਸਿਯਾਪਿ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਭੇਦਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਅਹਂ ਯਾ ਚੇਵ ਇਮੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਇਮੇਸਞ੍ਚੇਵ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਦੇਸੇਮਿ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਇਮਾਸਂ ਆਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਦੇਸਨਾ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.

‘‘ਦੇਸਿਤਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਇਮਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ. ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.

੨੧੪. ‘‘ਅਥਾਪਰੇਸਂ ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਮਯਂ ਇਮਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮ, ਸਿਯਾਪਿ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਭੇਦਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਅਹਂ ਯਾ ਚੇਵ ਇਮੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਇਮੇਸਞ੍ਚੇਵ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਦੇਸੇਯ੍ਯਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਮਯਂ ਇਮਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮ, ਸਿਯਾਪਿ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਭੇਦਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਅਹਂ ਯਾ ਚੇਵ ਇਮੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਇਮੇਸਞ੍ਚੇਵ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਦੇਸੇਮਿ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਇਮਾਸਂ ਆਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਦੇਸਨਾ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.

‘‘ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਯੇ ਨ ਤਤ੍ਥ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੮. ਅਧਿਕਰਣਂ

੨੧੫. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ (ਭਿਕ੍ਖੂਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ,) [( ) ਨਤ੍ਥਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਭਿਕ੍ਖੂਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਛਨ੍ਨੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਅਨੁਪਖਜ੍ਜ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਵਦਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਪਕ੍ਖਂ ਗਾਹੇਤਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਛਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਅਨੁਪਖਜ੍ਜ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਵਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਪਕ੍ਖਂ ਗਾਹੇਸ੍ਸਤੀਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –

[ਪਰਿ. ੨੭੫] ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣਾਨਿ – ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ, ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ, ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ, ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ [ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਞ੍ਚ (ਕ.)].

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ [ਪਰਿ. ੩੧੪]? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ [ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ (ਕ.)] ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ, ਵਿਨਯੋਤਿ ਵਾ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਵਾ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ, ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ, ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ? ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਨਾਨਾਵਾਦੋ ਅਞ੍ਞਥਾਵਾਦੋ ਵਿਪਚ੍ਚਤਾਯ ਵੋਹਾਰੋ ਮੇਧਗਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ? [ਪਰਿ. ੩੧੫] ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ. ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਵਾਦੋ ਅਨੁਵਦਨਾ ਅਨੁਲ੍ਲਪਨਾ ਅਨੁਭਣਨਾ ਅਨੁਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕਤਾ ਅਬ੍ਭੁਸ੍ਸਹਨਤਾ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਨਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ? ਪਞ੍ਚਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ, ਸਤ੍ਤਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ? [ਪਰਿ. ੩੧੭] ਯਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਯਤਾ, ਕਰਣੀਯਤਾ, ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ.

੨੧੬. ‘‘ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਕਿਂ ਮੂਲਂ? ਛ ਵਿਵਾਦਮੂਲਾਨਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ. ਤੀਣਿਪਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ, ਤੀਣਿਪਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ. [ਪਰਿ. ੨੭੨; ਅ. ਨਿ. ੨.੩੫-੩੬; ਮ. ਨਿ. ੩.੪੪] ਕਤਮਾਨਿ ਛ ਵਿਵਾਦਮੂਲਾਨਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੋਧਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਨਾਹੀ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੋਧਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਨਾਹੀ, ਸੋ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਙ੍ਘੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇਪਿ…ਪੇ… ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ, ਸੋ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਵਾਦਂ ਜਨੇਤਿ. ਯੋ ਹੋਤਿ ਵਿਵਾਦੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ ਹੋਤਿ.

[ਪਰਿ.੨੭੨] ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਕ੍ਖੀ ਹੋਤਿ ਪਲ਼ਾਸੀ…ਪੇ… ਇਸ੍ਸੁਕੀ ਹੋਤਿ ਮਚ੍ਛਰੀ, ਸਠੋ ਹੋਤਿ ਮਾਯਾਵੀ, ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਹੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੀ ਹੋਤਿ ਆਧਾਨਗ੍ਗਾਹੀ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੀ ਹੋਤਿ ਆਧਾਨਗ੍ਗਾਹੀ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ, ਸੋ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਙ੍ਘੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇਪਿ…ਪੇ… ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ, ਸੋ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਵਾਦਂ ਜਨੇਤਿ. ਯੋ ਹੋਤਿ ਵਿਵਾਦੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ ਹੋਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਛ ਵਿਵਾਦਮੂਲਾਨਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਲੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਮੂਲ਼੍ਹਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ, ਵਿਨਯੋਤਿ ਵਾ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਵਾ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ, ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ, ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ. ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਲੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਮੂਲ਼੍ਹਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ. ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ.

੨੧੭. [ਪਰਿ. ੨੭੨] ‘‘ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਕਿਂ ਮੂਲਂ? ਛ ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਾਨਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ. ਤੀਣਿਪਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ, ਤੀਣਿਪਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ, ਕਾਯੋਪਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ, ਵਾਚਾਪਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ. ‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਛ ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਾਨਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੋਧਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਨਾਹੀ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੋਧਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਨਾਹੀ, ਸੋ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਙ੍ਘੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇਪਿ…ਪੇ… ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ, ਸੋ ਸਙ੍ਘੇ ਅਨੁਵਾਦਂ ਜਨੇਤਿ. ਯੋ ਹੋਤਿ ਅਨੁਵਾਦੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਕ੍ਖੀ ਹੋਤਿ ਪਲ਼ਾਸੀ…ਪੇ… ਇਸ੍ਸੁਕੀ ਹੋਤਿ ਮਚ੍ਛਰੀ, ਸਠੋ ਹੋਤਿ ਮਾਯਾਵੀ, ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਹੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੀ ਹੋਤਿ ਆਧਾਨਗ੍ਗਾਹੀ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੀ ਹੋਤਿ ਆਧਾਨਗ੍ਗਾਹੀ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ, ਸੋ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਙ੍ਘੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇਪਿ…ਪੇ… ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ, ਸੋ ਸਙ੍ਘੇ ਅਨੁਵਾਦਂ ਜਨੇਤਿ. ਯੋ ਹੋਤਿ ਅਨੁਵਾਦੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤ੍ਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ ਹੋਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਛ ਅਨੁਵਾਦਮੂਲਾਨਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ, ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ, ਮੂਲ਼੍ਹਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ – ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ. ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਲੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਮੂਲ਼੍ਹਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ – ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਆਚਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ. ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ.

‘‘ਕਤਮੋ ਕਾਯੋ [ਕਤਮੋ ਚ ਕਾਯੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋ ਹੋਤਿ, ਦੁਦ੍ਦਸ੍ਸਿਕੋ, ਓਕੋਟਿਮਕੋ, ਬਹ੍ਵਾਬਾਧੋ, ਕਾਣੋ ਵਾ, ਕੁਣੀ ਵਾ, ਖਞ੍ਜੋ ਵਾ, ਪਕ੍ਖਹਤੋ ਵਾ, ਯੇਨ ਨਂ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ.

‘‘ਕਤਮਾ ਵਾਚਾ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਦੁਬ੍ਬਚੋ ਹੋਤਿ, ਮਮ੍ਮਨੋ, ਏਲ਼ਗਲਵਾਚੋ, ਯਾਯ ਨਂ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵਾਚਾ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ.

੨੧੮. ‘‘ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਕਿਂ ਮੂਲਂ? ਛ ਆਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ. ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ ਕਾਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਵਾਚਤੋ, ਨ ਚਿਤ੍ਤਤੋ. ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ ਵਾਚਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਕਾਯਤੋ, ਨ ਚਿਤ੍ਤਤੋ. ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ ਕਾਯਤੋ ਚ ਵਾਚਤੋ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਚਿਤ੍ਤਤੋ. ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ ਕਾਯਤੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਵਾਚਤੋ. ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ ਵਾਚਤੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਕਾਯਤੋ. ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ ਕਾਯਤੋ ਚ ਵਾਚਤੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਇਮੇ ਛ ਆਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ.

੨੧੯. ‘‘ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਕਿਂ ਮੂਲਂ? ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਏਕਂ ਮੂਲਂ – ਸਙ੍ਘੋ.

੨੨੦. ‘‘ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲਂ, ਅਕੁਸਲਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਸਿਯਾ ਕੁਸਲਂ, ਸਿਯਾ ਅਕੁਸਲਂ, ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ. ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਨਾਨਾਵਾਦੋ ਅਞ੍ਞਥਾਵਾਦੋ ਵਿਪਚ੍ਚਤਾਯ ਵੋਹਾਰੋ ਮੇਧਗਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਅਕੁਸਲਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ. ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਨਾਨਾਵਾਦੋ ਅਞ੍ਞਥਾਵਾਦੋ ਵਿਪਚ੍ਚਤਾਯ ਵੋਹਾਰੋ ਮੇਧਗਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਅਕੁਸਲਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ. ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਨਾਨਾਵਾਦੋ ਅਞ੍ਞਥਾਵਾਦੋ ਵਿਪਚ੍ਚਤਾਯ ਵੋਹਾਰੋ ਮੇਧਗਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ.

੨੨੧. ‘‘ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲਂ, ਅਕੁਸਲਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਸਿਯਾ ਕੁਸਲਂ, ਸਿਯਾ ਅਕੁਸਲਂ, ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ – ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ. ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਵਾਦੋ ਅਨੁਵਦਨਾ ਅਨੁਲ੍ਲਪਨਾ ਅਨੁਭਣਨਾ ਅਨੁਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕਤਾ ਅਬ੍ਭੁਸ੍ਸਹਨਤਾ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਨਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਅਕੁਸਲਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ – ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ. ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਵਾਦੋ ਅਨੁਵਦਨਾ ਅਨੁਲ੍ਲਪਨਾ ਅਨੁਭਣਨਾ ਅਨੁਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕਤਾ ਅਬ੍ਭੁਸ੍ਸਹਨਤਾ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਨਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਅਕੁਸਲਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਵਦਨ੍ਤਿ – ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ. ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਵਾਦੋ ਅਨੁਵਦਨਾ ਅਨੁਲ੍ਲਪਨਾ ਅਨੁਭਣਨਾ ਅਨੁਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕਤਾ ਅਬ੍ਭੁਸ੍ਸਹਨਤਾ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਨਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ.

੨੨੨. ‘‘ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲਂ [ਇਦਂ ਪਦਂ ਕੇਸੁਚਿ ਨਤ੍ਥਿ], ਅਕੁਸਲਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ? ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ ਸਿਯਾ ਅਕੁਸਲਂ, ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ; ਨਤ੍ਥਿ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ ਅਕੁਸਲਂ? ਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਚੇਚ੍ਚ ਅਭਿਵਿਤਰਿਤ੍ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ ਅਕੁਸਲਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ? ਯਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਚੇਚ੍ਚ ਅਨਭਿਵਿਤਰਿਤ੍ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ.

੨੨੩. ‘‘ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲਂ, ਅਕੁਸਲਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ? ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ ਸਿਯਾ ਕੁਸਲਂ, ਸਿਯਾ ਅਕੁਸਲਂ, ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲਂ? ਯਂ ਸਙ੍ਘੋ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ – ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ ਅਕੁਸਲਂ? ਯਂ ਸਙ੍ਘੋ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ – ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ ਅਕੁਸਲਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ? ਯਂ ਸਙ੍ਘੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ – ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ, ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਂ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ.

੨੨੪. [ਪਰਿ. ੩੫੫] ‘‘ਵਿਵਾਦੋ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ, ਵਿਵਾਦੋ ਨੋ ਅਧਿਕਰਣਂ, ਅਧਿਕਰਣਂ ਨੋ ਵਿਵਾਦੋ, ਅਧਿਕਰਣਞ੍ਚੇਵ ਵਿਵਾਦੋ ਚ. ਸਿਯਾ ਵਿਵਾਦੋ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਵਾਦੋ ਨੋ ਅਧਿਕਰਣਂ, ਸਿਯਾ ਅਧਿਕਰਣਂ ਨੋ ਵਿਵਾਦੋ, ਸਿਯਾ ਅਧਿਕਰਣਞ੍ਚੇਵ ਵਿਵਾਦੋ ਚ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਵਿਵਾਦੋ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ? ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ – ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾ. ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਲਹੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵਿਵਾਦੋ ਨਾਨਾਵਾਦੋ ਅਞ੍ਞਥਾਵਾਦੋ ਵਿਪਚ੍ਚਤਾਯ ਵੋਹਾਰੋ ਮੇਧਗਂ – ਅਯਂ ਵਿਵਾਦੋ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਵਿਵਾਦੋ ਨੋ ਅਧਿਕਰਣਂ? ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਵਦਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਾ ਵਿਵਦਤਿ, ਪਿਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਵਦਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਪਿਤਰਾ ਵਿਵਦਤਿ, ਭਾਤਾਪਿ ਭਾਤਰਾ ਵਿਵਦਤਿ, ਭਾਤਾਪਿ ਭਗਿਨਿਯਾ ਵਿਵਦਤਿ, ਭਗਿਨੀਪਿ ਭਾਤਰਾ ਵਿਵਦਤਿ, ਸਹਾਯੋਪਿ ਸਹਾਯੇਨ ਵਿਵਦਤਿ – ਅਯਂ ਵਿਵਾਦੋ ਨੋ ਅਧਿਕਰਣਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਨੋ ਵਿਵਾਦੋ? ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ, ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ, ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ – ਇਦਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਨੋ ਵਿਵਾਦੋ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਧਿਕਰਣਞ੍ਚੇਵ ਵਿਵਾਦੋ ਚ? ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਅਧਿਕਰਣਞ੍ਚੇਵ ਵਿਵਾਦੋ ਚ.