੧੧. ਪਞ੍ਚਸਤਿਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕਂ

੧. ਸਙ੍ਗੀਤਿਨਿਦਾਨਂ

੪੩੭. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਕਮਿਦਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯਂ ਪਾਵਾਯ ਕੁਸਿਨਾਰਂ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਮਗ੍ਗਾ ਓਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿਂ.

[ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੩੧] ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਆਜੀਵਕੋ ਕੁਸਿਨਾਰਾਯ ਮਨ੍ਦਾਰਵਪੁਪ੍ਫਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਾਵਂ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤਂ ਆਜੀਵਕਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਤਂ ਆਜੀਵਕਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਅਪਾਵੁਸੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਜਾਨਾਸੀ’ਤਿ? ‘ਆਮਾਵੁਸੋ, ਜਾਨਾਮਿ. ਅਜ੍ਜ ਸਤ੍ਤਾਹਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ. ਤਤੋ ਮੇ ਇਦਂ ਮਨ੍ਦਾਰਵਪੁਪ੍ਫਂ ਗਹਿਤ’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ, ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਵੀਤਰਾਗਾ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਬਾਹਾ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਛਿਨ੍ਨਪਾਤਂ ਪਪਤਨ੍ਤਿ, ਆਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ, ਵਿਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ – ਅਤਿਖਿਪ੍ਪਂ ਭਗਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਅਤਿਖਿਪ੍ਪਂ ਸੁਗਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਅਤਿਖਿਪ੍ਪਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਲੋਕੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵੀਤਰਾਗਾ ਤੇ ਸਤਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਾ ਅਧਿਵਾਸੇਨ੍ਤਿ – ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤਂ ਕੁਤੇਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਾਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਅਲਂ, ਆਵੁਸੋ, ਮਾ ਸੋਚਿਤ੍ਥ; ਮਾ ਪਰਿਦੇਵਿਤ੍ਥ. ਨਨ੍ਵੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਅਕ੍ਖਾਤਂ – ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਪਿਯੇਹਿ ਮਨਾਪੇਹਿ ਨਾਨਾਭਾਵੋ ਵਿਨਾਭਾਵੋ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ. ਤਂ ਕੁਤੇਤ੍ਥ ਆਵੁਸੋ ਲਬ੍ਭਾ, ਯਂ ਤਂ ਜਾਤਂ ਭੂਤਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਲੋਕਧਮ੍ਮਂ, ਤਂ ਵਤ ਮਾ ਪਲੁਜ੍ਜੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਸਮਯੇਨ ਸੁਭਦ੍ਦੋ ਨਾਮ ਵੁਡ੍ਢਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸੁਭਦ੍ਦੋ ਵੁਡ੍ਢਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਲਂ, ਆਵੁਸੋ, ਮਾ ਸੋਚਿਤ੍ਥ; ਮਾ ਪਰਿਦੇਵਿਤ੍ਥ. ਸੁਮੁਤ੍ਤਾ ਮਯਂ ਤੇਨ ਮਹਾਸਮਣੇਨ; ਉਪਦ੍ਦੁਤਾ ਚ ਮਯਂ ਹੋਮ – ਇਦਂ ਵੋ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਇਦਂ ਵੋ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਮਯਂ ਯਂ ਇਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮ ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਯਂ ਨ ਇਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮ ਨ ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਹਨ੍ਦ ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਯਾਮ. ਪੁਰੇ ਅਧਮ੍ਮੋ ਦਿਪ੍ਪਤਿ [ਦਿਬ੍ਬਤਿ (ਕ.)], ਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਬਾਹਿਯ੍ਯਤਿ; ਪੁਰੇ ਅਵਿਨਯੋ ਦਿਪ੍ਪਤਿ ਵਿਨਯੋ ਪਟਿਬਾਹਿਯ੍ਯਤਿ; ਪੁਰੇ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੋ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੋ ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ; ਪੁਰੇ ਅਵਿਨਯਵਾਦਿਨੋ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯਵਾਦਿਨੋ ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਚ੍ਚਿਨਤੂ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਏਕੇਨੂਨਪਞ੍ਚਅਰਹਨ੍ਤਸਤਾਨਿ ਉਚ੍ਚਿਨਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੇਕ੍ਖੋ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਛਨ੍ਦਾ ਦੋਸਾ ਮੋਹਾ ਭਯਾ ਅਗਤਿਂ ਗਨ੍ਤੁਂ. ਬਹੁ ਚ ਅਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵਿਨਯੋ ਚ ਪਰਿਯਤ੍ਤੋ. ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਆਨਨ੍ਦਂ ਉਚ੍ਚਿਨਤੂ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਆਨਨ੍ਦਂ ਉਚ੍ਚਿਨਿ.

ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਕਤ੍ਥ ਨੁ ਖੋ ਮਯਂ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਯੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਰਾਜਗਹਂ ਖੋ ਮਹਾਗੋਚਰਂ ਪਹੂਤਸੇਨਾਸਨਂ, ਯਂਨੂਨ ਮਯਂ ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਨ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਯੇਯ੍ਯਾਮ. ਨ ਅਞ੍ਞੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਸਙ੍ਘਂ ਞਾਪੇਸਿ –

੪੩੮. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਸਙ੍ਘੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨੇਯ੍ਯ – ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਨ੍ਤਾਨਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਯਿਤੁਂ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ – ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਨ੍ਤਾਨਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਯਿਤੁਂ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿ – ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਯਿਤੁਂ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ – ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.

‘‘ਸਮ੍ਮਤਾਨਿ ਸਙ੍ਘੇਨ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਨ੍ਤਾਨਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਯਿਤੁਂ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਰਾਜਗਹਂ ਅਗਮਂਸੁ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਯਿਤੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਭਗਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਖਣ੍ਡਫੁਲ੍ਲਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਰਣਂ ਵਣ੍ਣਿਤਂ. ਹਨ੍ਦ ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਠਮਂ ਮਾਸਂ ਖਣ੍ਡਫੁਲ੍ਲਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਰੋਮ; ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਮਾਸਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਯਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਠਮਂ ਮਾਸਂ ਖਣ੍ਡਫੁਲ੍ਲਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਰਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ – ਸ੍ਵੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ [ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਤਿ (ਕ.)] ਨ ਖੋ ਮੇਤਂ ਪਤਿਰੂਪਂ, ਯੋਹਂ ਸੇਕ੍ਖੋ ਸਮਾਨੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ – ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਕਾਯਗਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ ‘ਨਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਕਾਯਂ ਆਵਜ੍ਜੇਸਿ. ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸੀਸਂ ਬਿਬ੍ਬੋਹਨਂ, ਭੂਮਿਤੋ ਚ ਪਾਦਾ ਮੁਤ੍ਤਾ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਆਸਵੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ.

੪੩੯. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਰਹਾ ਸਮਾਨੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਸਙ੍ਘਂ ਞਾਪੇਸਿ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਸਙ੍ਘੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਅਹਂ ਉਪਾਲਿਂ ਵਿਨਯਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਸਙ੍ਘਂ ਞਾਪੇਸਿ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਅਹਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੇਨ ਵਿਨਯਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਪਾਲਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਠਮਂ, ਆਵੁਸੋ ਉਪਾਲਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਕਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸੁਦਿਨ੍ਨਂ ਕਲਨ੍ਦਪੁਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਪਾਲਿਂ ਪਠਮਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਨਿਦਾਨਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਦੁਤਿਯਂ ਪਨਾਵੁਸੋ ਉਪਾਲਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਕਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਰਾਜਗਹੇ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ? ‘‘ਧਨਿਯਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਪੁਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨੇ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਪਾਲਿਂ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਨਿਦਾਨਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਤਤਿਯਂ ਪਨਾਵੁਸੋ ਉਪਾਲਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਕਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹੇ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਪਾਲਿਂ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਨਿਦਾਨਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਪਨਾਵੁਸੋ ਉਪਾਲਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਕਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ? ‘‘ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਪਾਲਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਨਿਦਾਨਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਉਪਾਯੇਨ ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਪੁਟ੍ਠੋ ਪੁਟ੍ਠੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ.

੪੪੦. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਸਙ੍ਘਂ ਞਾਪੇਸਿ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਸਙ੍ਘੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਅਹਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸਙ੍ਘਂ ਞਾਪੇਸਿ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਅਹਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਂ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਕਤ੍ਥ ਭਾਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਗਹਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਨਾਲ਼ਨ੍ਦਂ ਰਾਜਾਗਾਰਕੇ ਅਮ੍ਬਲਟ੍ਠਿਕਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸੁਪ੍ਪਿਯਞ੍ਚ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਞ੍ਚ ਮਾਣਵ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਸ੍ਸ ਨਿਦਾਨਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਂ ਪਨਾਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਕਤ੍ਥ ਭਾਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਰਾਜਗਹੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਨਾ ਵੇਦੇਹਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਸ੍ਸ ਨਿਦਾਨਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਉਪਾਯੇਨ ਪਞ੍ਚਪਿ ਨਿਕਾਯੇ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਪੁਟ੍ਠੋ ਪੁਟ੍ਠੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ.

੨. ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਕਥਾ

੪੪੧. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਗਵਾ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਕਾਲੇ ਏਵਮਾਹ – ‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨੇਯ੍ਯਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਚ੍ਛਿ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ – ‘ਕਤਮਾਨਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂ – ‘ਕਤਮਾਨਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਥੇਰਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਥੇਰਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਤੇਰਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਥੇਰਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਤੇਰਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਦ੍ਵੇ ਅਨਿਯਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਥੇਰਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਤੇਰਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਦ੍ਵੇ ਅਨਿਯਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਤਿਂਸ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਥੇਰਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਤੇਰਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਦ੍ਵੇ ਅਨਿਯਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਤਿਂਸ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਦ੍ਵੇਨਵੁਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਥੇਰਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਤੇਰਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਦ੍ਵੇ ਅਨਿਯਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਤਿਂਸ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਦ੍ਵੇਨਵੁਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’’ਤਿ.

੪੪੨. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਸਙ੍ਘਂ ਞਾਪੇਸਿ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਸਙ੍ਘੋ. ਸਨ੍ਤਮ੍ਹਾਕਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਗਿਹਿਗਤਾਨਿ. ਗਿਹਿਨੋਪਿ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਇਦਂ ਵੋ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਇਦਂ ਵੋ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਮਯਂ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਿਸ੍ਸਾਮ, ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਧੂਮਕਾਲਿਕਂ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ਯਾਵਿਮੇਸਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਤਾਵਿਮੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਯਤੋ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਨ ਦਾਨਿਮੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਞ੍ਞਪੇਯ੍ਯ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਯਥਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਸਙ੍ਘੋ. ਸਨ੍ਤਮ੍ਹਾਕਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਗਿਹਿਗਤਾਨਿ. ਗਿਹਿਨੋਪਿ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਇਦਂ ਵੋ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਇਦਂ ਵੋ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਮਯਂ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਿਸ੍ਸਾਮ, ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਧੂਮਕਾਲਿਕਂ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ਯਾਵਿਮੇਸਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਤਾਵਿਮੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਯਤੋ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਨ ਦਾਨਿਮੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਸਙ੍ਘੋ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਯਥਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ, ਯਥਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਨਾ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.

‘‘ਸਙ੍ਘੋ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਯਥਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.

੪੪੩. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਇਦਂ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਨ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘ਕਤਮਾਨਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’ਤਿ. ਦੇਸੇਹਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਸ੍ਸਤਿਯਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਨ ਪੁਚ੍ਛਿਂ – ‘ਕਤਮਾਨਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’ਤਿ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਪਿ ਚਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਦੇਸੇਮਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਤੋ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਂ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਿਬ੍ਬੇਸਿ. ਦੇਸੇਹਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਅਗਾਰਵੇਨ ਭਗਵਤੋ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਂ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਿਬ੍ਬੇਸਿਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਪਿ ਚਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਦੇਸੇਮਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਮਾਤੁਗਾਮੇਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਰੀਰਂ ਪਠਮਂ ਵਨ੍ਦਾਪੇਸਿ, ਤਾਸਂ ਰੋਦਨ੍ਤੀਨਂ ਭਗਵਤੋ ਸਰੀਰਂ ਅਸ੍ਸੁਕੇਨ ਮਕ੍ਖਿਤਂ. ਦੇਸੇਹਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ – ਮਾਯਿਮਾਸਂ [ਮਾਯਿਮਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਵਿਕਾਲੇ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ – ਮਾਤੁਗਾਮੇਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਰੀਰਂ ਪਠਮਂ ਵਨ੍ਦਾਪੇਸਿਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਪਿ ਚਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਦੇਸੇਮਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਤਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਕਯਿਰਮਾਨੇ, ਓਲ਼ਾਰਿਕੇ ਓਭਾਸੇ ਕਯਿਰਮਾਨੇ, ਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਯਾਚਿ – ‘ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਭਗਵਾ ਕਪ੍ਪਂ, ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਸੁਗਤੋ ਕਪ੍ਪਂ, ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’ਨ੍ਤਿ. ਦੇਸੇਹਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾਰੇਨ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਯਾਚਿਂ – ‘ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਭਗਵਾ ਕਪ੍ਪਂ, ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਸੁਗਤੋ ਕਪ੍ਪਂ, ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’ਨ੍ਤਿ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਪਿ ਚਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਦੇਸੇਮਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਅਕਾਸਿ. ਦੇਸੇਹਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯਂ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿ ਗੋਤਮੀ ਭਗਵਤੋ ਮਾਤੁਚ੍ਛਾ ਆਪਾਦਿਕਾ ਪੋਸਿਕਾ ਖੀਰਸ੍ਸ ਦਾਯਿਕਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਜਨੇਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾਯ ਥਞ੍ਞਂ ਪਾਯੇਸੀਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਅਕਾਸਿਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਪਿ ਚਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਦੇਸੇਮਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ.

੪੪੪. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਪੁਰਾਣੋ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿਸ੍ਮਿਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਤਿ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਪੁਰਾਣੋ ਥੇਰੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਵਿਨਯੇ ਚ ਸਙ੍ਗੀਤੇ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਰਾਜਗਹਂ ਯੇਨ ਵੇਲ਼ੁਵਨਂ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੋ ਯੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਮ੍ਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਥੇਰੇਹਿ, ਆਵੁਸੋ ਪੁਰਾਣ, ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵਿਨਯੋ ਚ ਸਙ੍ਗੀਤੋ. ਉਪੇਹਿ ਤਂ ਸਙ੍ਗੀਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸੁਸਙ੍ਗੀਤਾਵੁਸੋ, ਥੇਰੇਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵਿਨਯੋ ਚ. ਅਪਿਚ ਯਥੇਵ ਮਯਾ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਥੇਵਾਹਂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.

੩. ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡਕਥਾ

੪੪੫. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਗਵਾ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਕਾਲੇ ਏਵਮਾਹ – ‘ਤੇਨ ਹਾਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਛਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡਂ ਆਣਾਪੇਤੂ’’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਚ੍ਛਿ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ – ‘ਕਤਮੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਪੁਚ੍ਛਿਂ ਖੋਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ – ‘ਕਤਮੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਛਨ੍ਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਂ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਤਂ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਛਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਓਵਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨਾਨੁਸਾਸਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਾਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਤ੍ਵਂਯੇਵ ਛਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡਂ ਆਣਾਪੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਛਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡਂ ਆਣਾਪੇਮਿ, ਚਣ੍ਡੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਫਰੁਸੋ’’ਤਿ? ‘ਤੇਨ ਹਾਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਬਹੁਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਚ੍ਛਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਨਾਵਾਯ ਉਜ੍ਜਵਨਿਕਾਯ ਕੋਸਮ੍ਬਿਂ ਉਜ੍ਜਵਿ, ਨਾਵਾਯ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਉਦੇਨਸ੍ਸ [ਉਤੇਨਸ੍ਸ (ਕ.)] ਉਯ੍ਯਾਨਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਪਰਿਚਾਰੇਸਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਓਰੋਧੇਨ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਉਦੇਨਸ੍ਸ ਓਰੋਧੋ – ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਕਿਰ ਆਚਰਿਯੋ ਅਯ੍ਯੋ ਆਨਨ੍ਦੋ ਉਯ੍ਯਾਨਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਉਦੇਨਸ੍ਸ ਓਰੋਧੋ ਰਾਜਾਨਂ ਉਦੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਕਿਰ, ਦੇਵ, ਆਚਰਿਯੋ ਅਯ੍ਯੋ ਆਨਨ੍ਦੋ ਉਯ੍ਯਾਨਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ. ਇਚ੍ਛਾਮ ਮਯਂ, ਦੇਵ, ਅਯ੍ਯਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਪਸ੍ਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਮਣਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਪਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਉਦੇਨਸ੍ਸ ਓਰੋਧੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਉਦੇਨਸ੍ਸ ਓਰੋਧਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਸਿ ਸਮਾਦਪੇਸਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਸਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਉਦੇਨਸ੍ਸ ਓਰੋਧੋ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਆਨਨ੍ਦੇਨ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਸਮਾਦਪਿਤੋ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਿਤੋ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਸਤਾਨਿ ਪਾਦਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਉਦੇਨਸ੍ਸ ਓਰੋਧੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ ਓਰੋਧਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਓਰੋਧਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਮਣਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਪਸ੍ਸਿਮ੍ਹਾ ਖੋ ਮਯਂ, ਦੇਵ, ਅਯ੍ਯਂ ਆਨਨ੍ਦ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਮਣਸ੍ਸ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਦਤ੍ਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦਮ੍ਹਾ ਖੋ ਮਯਂ, ਦੇਵ, ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਸਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ ਉਜ੍ਝਾਯਤਿ ਖਿਯ੍ਯਤਿ ਵਿਪਾਚੇਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਸਮਣੋ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤਾਵ ਬਹੁਂ ਚੀਵਰਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ! ਦੁਸ੍ਸਵਾਣਿਜ੍ਜਂ ਵਾ ਸਮਣੋ ਆਨਨ੍ਦੋ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਗ੍ਗਾਹਿਕਸਾਲਂ ਵਾ ਪਸਾਰੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ!

ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਆਨਨ੍ਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਆਗਮਾ ਨੁ ਖ੍ਵਿਧ, ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਓਰੋਧੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਗਮਾਸਿ ਖੋ ਤੇ ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਓਰੋਧੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਪਨ ਭੋਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਦਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦਾਸਿ ਖੋ ਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਸਤਾਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਭਵਂ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤਾਵ ਬਹੁਂ ਚੀਵਰਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇ [ਯੇ ਪਨ (ਕ.)] ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੁਬ੍ਬਲਚੀਵਰਾ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਿਭਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਾਨਿ ਖੋ ਪਨ, ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਪੋਰਾਣਕਾਨਿ ਦੁਬ੍ਬਲਚੀਵਰਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਤ੍ਥਰਣਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਾਨਿ ਪਨ, ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਪੋਰਾਣਕਾਨਿ ਉਤ੍ਤਰਤ੍ਥਰਣਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਸਿਚ੍ਛਵਿਯੋ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਾ ਪਨ, ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਪੋਰਾਣਕਾ ਭਿਸਿਚ੍ਛਵਿਯੋ ਤਾ ਕਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੂਮਤ੍ਥਰਣਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਾਨਿ ਪਨ, ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਪੋਰਾਣਕਾਨਿ ਭੂਮਤ੍ਥਰਣਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਦਪੁਞ੍ਛਨਿਯੋ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਾ ਪਨ, ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਪੋਰਾਣਕਾ ਪਾਦਪੁਞ੍ਛਨਿਯੋ ਤਾ ਕਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ?. ‘‘ਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਜੋਹਰਣਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਾਨਿ ਪਨ, ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਪੋਰਾਣਕਾਨਿ ਰਜੋਹਰਣਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਚਿਕ੍ਖਲ੍ਲੇਨ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭਣ੍ਡਂ ਲਿਮ੍ਪਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ – ਸਬ੍ਬੇਵਿਮੇ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਨੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਕੁਲਵਂ ਗਮੇਨ੍ਤੀਤਿ – ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਪਞ੍ਚ ਦੁਸ੍ਸਸਤਾਨਿ ਪਾਦਾਸਿ. ਅਯਞ੍ਚਰਹਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਚੀਵਰਭਿਕ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਚੀਵਰਸਹਸ੍ਸਂ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਛਨ੍ਨਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਙ੍ਘੇਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਛਨ੍ਨ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੋ ਆਣਾਪਿਤੋ’’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਆਨਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੋ ਆਣਾਪਿਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਛਨ੍ਨ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਂ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਤ੍ਵਂ ਨੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਓਵਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨਾਨੁਸਾਸਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ‘‘ਨਨ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਆਨਨ੍ਦ, ਹਤੋ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ, ਯਤੋਹਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਨੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਓਵਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨਾਨੁਸਾਸਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਮੁਚ੍ਛਿਤੋ ਪਪਤੋ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੇਨ ਅਟ੍ਟੀਯਮਾਨੋ ਹਰਾਯਮਾਨੋ ਜਿਗੁਚ੍ਛਮਾਨੋ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤਦਨੁਤ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨੋ ਅਰਹਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਹਿ ਦਾਨਿ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਆਨਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਤਯਾ, ਆਵੁਸੋ ਛਨ੍ਨ, ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਇਮਾਯ ਖੋ ਪਨ ਵਿਨਯਸਙ੍ਗੀਤਿਯਾ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਅਨੂਨਾਨਿ ਅਨਧਿਕਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਵਿਨਯਸਙ੍ਗੀਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਸਤਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ.

ਪਞ੍ਚਸਤਿਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕੋ ਏਕਾਦਸਮੋ.

ਇਮਮ੍ਹਿ ਖਨ੍ਧਕੇ ਵਤ੍ਥੂ ਤੇਵੀਸਤਿ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ, ਥੇਰੋ ਕਸ੍ਸਪਸਵ੍ਹਯੋ;

ਆਮਨ੍ਤਯਿ ਭਿਕ੍ਖੁਗਣਂ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਮਨੁਪਾਲਕੋ;

ਪਾਵਾਯਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਮ੍ਹਿ, ਸੁਭਦ੍ਦੇਨ ਪਵੇਦਿਤਂ;

ਸਙ੍ਗਾਯਿਸ੍ਸਾਮ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ, ਅਧਮ੍ਮੋ ਪੁਰੇ ਦਿਪ੍ਪਤਿ.

ਏਕੇਨੂਨ ਪਞ੍ਚਸਤਂ, ਆਨਨ੍ਦਮ੍ਪਿ ਚ ਉਚ੍ਚਿਨਿ;

ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਸਙ੍ਗੀਤਿਂ, ਵਸਨ੍ਤੋ ਗੁਹਮੁਤ੍ਤਮੇ.

ਉਪਾਲਿਂ ਵਿਨਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਨਨ੍ਦਪਣ੍ਡਿਤਂ;

ਪਿਟਕਂ ਤੀਣਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਂ, ਅਕਂਸੁ ਜਿਨਸਾਵਕਾ.

ਨ ਪੁਚ੍ਛਿ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਨ, ਵਨ੍ਦਾਪੇਸਿ ਨ ਯਾਚਿ ਚ.

ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਾਨਿ ਮੇ;

ਪੁਰਾਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡਞ੍ਚ, ਓਰੋਧੋ ਉਦੇਨੇਨ ਸਹ.

ਤਾਵ ਬਹੁ ਦੁਬ੍ਬਲਞ੍ਚ, ਉਤ੍ਤਰਤ੍ਥਰਣਾ ਭਿਸਿ;

ਭੂਮਤ੍ਥਰਣਾ ਪੁਞ੍ਛਨਿਯੋ, ਰਜੋ ਚਿਕ੍ਖਲ੍ਲਮਦ੍ਦਨਾ.

ਸਹਸ੍ਸਚੀਵਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਪਠਮਾਨਨ੍ਦਸਵ੍ਹਯੋ;

ਤਜ੍ਜਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੇਨ, ਚਤੁਸ੍ਸਚ੍ਚਂ ਅਪਾਪੁਣਿ;

ਵਸੀਭੂਤਾ ਪਞ੍ਚਸਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਸਤੀ ਇਤਿ.

ਪਞ੍ਚਸਤਿਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.