੧. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਸ੍ਸ ਨਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਯਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸਹਿਤਂ, ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਏਵ ਵਾ ਸਲੋਕਪਾਲੇਨ ਤਿਲੋਕੇਨ ਸਦਾ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਨਰੁਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਸਾਸਨਵਰਂ ਵਿਦੂਹੇਵ ਞਾਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਂਜਨਕੇਨ, ਤਂਵਿਜਾਨਕਵਿਦੂਹਿ ਚ ਨਿਯਮੇਤੁਂ, ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨਞ੍ਚ ਕਾਤੁਂ –

‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ, ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਸਦਾ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ;

ਤਸ੍ਸੇਤ ਸਾਸਨਵਰਂ, ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. – ਪਠਮਗਾਥਮਾਹ;

ਇਮਾਯ ਹਿ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ‘‘ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਕਰਣਵਿਸੇਸਭਾਵੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਏਤੇਨੇਵ ਵਿਸੇਸਕਰਣੇਨ ਏਕਨ੍ਤਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਏਕਨ੍ਤਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸਾਸਨਵਰਮੇਵ ਨੇਤ੍ਤਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵਿਸਯਂ ਤੇਨੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੋ –

‘‘ਏਤਂ ਇਦਾਨਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਹਾਰਨਯਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰਣਵਿਸਯਭੂਤਂ ਸਾਸਨਂ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਤਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਰਂ ਅਗ੍ਗਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਨਿਪੁਣਞਾਣਗੋਚਰਤਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਮੇਵਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ) ਚ,

‘‘ਏਤਂ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ‘ਸਾਸਨਵਰ’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਪਠਮਂ, ਤਂ ਇਤਰੇਸਂ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸਾਸਨਮੂਲਭੂਤਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਮੇਵਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ) ਚ,

‘‘ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘ਸਾਸਨਵਰਂ ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਨੇਤ੍ਤਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਮੇਵ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ) ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਸ੍ਸਾਪਿ ਮੂਲਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਾਸਨਮੂਲਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨੇਨਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਨਾਨਾਵਿਧਸਾਧਕਵਚਨਂ ਨਾਨਾਵਾਦਾਨਂ ਅਨੋਕਾਸਕਰਣਤ੍ਥਾਯ ਕਤਂ. ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾਦਿਧਮ੍ਮਗੁਣਾ ਪਨ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਦੇਸਕਨਰਵਰਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਪਰਿਦੀਪਕਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਵਾ ਦੀਪਿਤਾ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਪਨ ਜਨਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਚ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਾਸਨਵਰਜਨਕੋ ਵਾਚਕਤ੍ਥਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਮਹਾਕਰੁਣਾਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਾ ਪਨ ਜਨਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਭੂਤਸ੍ਸ ਨਰਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਕੇਨਵਰਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਪਰਿਦੀਪਕਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਵਾ ਦੀਪਿਤੋ.

ਕਿਂ ਨੁ ਸੋ ਸਾਸਨਵਰਜਨਕੋ ਨਰਵਰੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋਵ, ਉਦਾਹੁ ਪੂਜਨੀਯੋ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਨੀਯੋ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ…ਪੇ… ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ, ਤੇਨ ਸਾਸਨਵਰਜਨਕੋ ਨਰਵਰੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋਵ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਸਲੋਕਪਾਲੇਨ ਲੋਕੇਨ ਸਦਾ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇਸੁ ਪੂਜਨੀਯੋ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਨੀਯੋ ਚਾਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤੋ ਥੋਮਿਤੋਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਚੇਤਨਾਵਾਚਕੇਨ ਵਾ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਸਦ੍ਦੇਨ ਫਲੂਪਚਾਰਤ੍ਥੋ ਪੁਞ੍ਞਮਹਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੋ ਪੂਜਨੀਯਭਾਵੋ ਚੇਵ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਪਦਟ੍ਠਾਨਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਗੁਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਨਮਸ੍ਸਨੀਯਭਾਵੋ ਚ ਦੀਪਕਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੀਪਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੋ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪੂਜਨੀਯਵਨ੍ਦਨੀਯਭਾਵੋ, ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਭਾਵੋ ਚ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਤਂ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ).

ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਕਿਂ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਦੂਹੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਤਿਪਿਟਕਧਰਾ ਅਰਿਯਭੂਤਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਵਾਚਕਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਾ, ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਦਿਸਙ੍ਘਗੁਣਾ ਪਨ ਵਨ੍ਦਧਾਤੁਵਚਨੇਨ ਵਾ ਦੀਪਕਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਵਾ ਦੀਪਿਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੀਪਿਤੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਸਾਤਿਸਯਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ) ਵਕ੍ਖਤਿ, ਨ ਗਾਥਾਯ ਨਿਰਵਸੇਸਤ੍ਥੇ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਾਸਨਵਰਦਸ੍ਸਨਭੂਤਾਯ ਪਠਮਗਾਥਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਪਰੇ ਪਨਾਚਰਿਯਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਵਚਨਾਨਿ ਚੇਵ ਵਾਚਕਤ੍ਥਦੀਪਕਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਨਿ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ‘ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਸਾਤਿਸਯਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨਂ ਕਤ੍ਵਾ’ਤਿ ਵਚਨਚ੍ਛਾਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਾਤਿਸਯਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨਂ ਕਾਤੁਂ ‘ਯਂ ਲੋਕੋਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹਾ’ਤਿ ਚ ਸਾਤਿਸਯਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਯਂ ਲੋਕੋਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹਾ’ਤਿ’’ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਵਾਦੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਨਕ੍ਖਮਤਿ. ਕਾਰਣਂ ਪਨ ਮਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਦਾਨੁਕ੍ਕਮਾਨੁਰੂਪਾਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਤ੍ਥੋ.

ਅਥ ਵਾ ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਜਮ੍ਬੁਵਨਸਣ੍ਡੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਿਸ੍ਸਾਨਂ ਹਿਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਪਸਂਸਿਤੋ, ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤਂ ਸਾਸਨਾਯਤ੍ਤਂ ਨਵਙ੍ਗਸ੍ਸਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾਦਿਅਨੇਕਤ੍ਥਵਿਧਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਆਰਭਨ੍ਤੋ, ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਭੂਤਂ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਨਾਰਭਿਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਤੋ ਬਹਿਭੂਤਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਮ੍ਬਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਲਬੁਜਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ, ਲਬੁਜਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਅਮ੍ਬਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਮਾਰਭਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਭਤੀਤਿ? ਤਥਾਪਿ ਯਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਯਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਯਸ੍ਸ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸਹਿਤਂ, ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਏਵ ਵਾ ਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਂਜਨਕੇਨ, ਤਂਵਿਜਾਨਕਵਿਦੂਹਿ ਚ ਨਿਯਮੇਤੁਂ, ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨਞ੍ਚ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਅਯਂ ਲੀਨਨ੍ਤਰਚੋਦਨਾਸਹਿਤੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਤ੍ਥੋ.

‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ, ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਸਦਾ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ;

ਤਸ੍ਸੇਤ ਸਾਸਨਵਰਂ, ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. –

ਨਿਗ੍ਗਹਿਤਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਚਿਤਾ ਗਾਥਾ ਅਰਿਯਾਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਕਥਂ? ਪੁਬ੍ਬਡ੍ਢੇ ਤਿਂਸ ਮਤ੍ਤਾ, ਅਪਰਡ੍ਢੇ ਸਤ੍ਤਵੀਸ ਮਤ੍ਤਾ. ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤਾ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸ ਮਤ੍ਤਾਵ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਅਕ੍ਖਰਾਨਂ ਪਨ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਗਾਥਾਯਂ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ. ਤੇਸੁ ਗਰੁਕ੍ਖਰਾ ਵੀਸਤਿ, ਲਹੁਕ੍ਖਰਾ ਸਤ੍ਤਰਸ ਭਵਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਸਾਨੁਨਾਸਿਕਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਸਬ੍ਬੋ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਨੇਕਗੁਣਾਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਵਾ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਪੂਜਨੇਨ ਵਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪੂਜਨੇਨ ਵਾ ਸਦਾ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇਸੁ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਯਂ ਨਰਵਰਂ ਪੂਜਯਤੇ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਤਿਲੋਕਗ੍ਗਸ੍ਸ ਮਯਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸਹਿਤਂ, ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਏਵ ਵਾ ਵਿਦੂਹੇਵ ਞੇਯ੍ਯਂ ਞਾਤਬ੍ਬਂ. ਨਿਪੁਣਞਾਣਗੋਚਰਂ ਏਤਂ ਮਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਠਪਿਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਮਯਾ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭੂਤਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਅਹਂ ਆਰਭਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਾਧਵੋ ਸੁਣਾਥ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥਾਤਿ ਸਮੁਦਾਯਯੋਜਨਾ, ਅਵਯਵਯੋਜਨਾਪਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

ਕਥਂ? ‘‘ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਲੋਕਪਾਲੋ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸੋ ਲੋਕੋ ਚ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਲੋਕਪਾਲਸਹਿਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ‘‘ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਾਰਕਆਖ੍ਯਾਤਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ ‘‘ਯੋ ਕਰੋਤਿ, ਸ ਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯੋ ਲੋਕੋ ਕਾਰਕੋ, ਸੋ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤੁ. ਯੋ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਕਥਂ ਸੋ ਕਤ੍ਤਾਤਿ? ‘‘ਯੋ ਕਰੋਤਿ, ਸ ਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਯੋ ਕਰੋਤਿ ਕਿਰਿਯਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ, ਸੋ ਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋ ਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਯਨਭੁਞ੍ਜਨਾਦਿਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋ ਕਤ੍ਤਾਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਲੋਕੋ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋਯੇਵਾਤਿ. ਕਥਂ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋਤਿ? ‘‘ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯਪਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਯਥਾਰਹਂ ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋ ਭਵੇ. ਏਵਂ ਲੋਕਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਕਾਰਕਭਾਵੋ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ.

‘‘ਯਂ ਨਰਵਰਂ ਪੂਜਯਤੇ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਆਖ੍ਯਾਤਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ ‘‘ਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤੁ. ਯਂ ਪੂਜਯਤਿ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਕਥਂ ਤਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ? ‘‘ਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਤਿ, ਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ਕਰਣਵਾਚਕਵਚਨੀਯਾਦਿਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤ੍ਵੇਵ. ਅਯਞ੍ਚ ਨਰਵਰੋ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਵਾਚਕਵਚਨੀਯਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬੋਯੇਵਾਤਿ. ਕਥਂ ਅਯਂ ਨਰਵਰੋ ਵਚਨੀਯੋਤਿ? ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਚੇਤਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਨਰਵਰੋ ਵਚਨੀਯੋ, ਚੇਤਨਾ ਵਾਚਕਾ, ਏਵਂ ਵਾਚਕਵਚਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਹੋਤ੍ਵੇਵ. ‘‘ਯਂ ਨਰਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯਪਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਗੁਣਸਹਿਤੋ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਚੇਤਨਾ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਨਰਵਰੋ ਨਾਮ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਬ੍ਬਾਦਿਕੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬੋ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ਏਵਾਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਜਞ੍ਞਜਨਕਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਬੁਦ੍ਧਰਾਜਰਾਜਾਦੀਨਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਤਿਲੋਕਸ੍ਸੇਵ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਨਿਯਮੇਤਿ.

‘‘ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਾਰਕਕਿਤਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ‘‘ਵਿਦੂਹੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯਪਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਸਾਸਨਵਰੇ ਸਮ੍ਮੋਹਧਂਸਕਞਾਣਸਹਿਤੋ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਯਥਾਰਹਂ ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋ ਭਵੇ. ਞਾ-ਇਤਿਧਾਤੁਯਾ ਅਤ੍ਥਭੂਤਂ ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਯ੍ਯਂ ਭਵੇ, ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਞੇਯ੍ਯਂ ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਯਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਾਮ ਨ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਞੇਯ੍ਯਂ, ਅਥ ਖੋ ਵਿਦੂਹੇਵ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਞਾਣੇਨ ਞੇਯ੍ਯਂ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ.

‘‘ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਯਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਾਮ ਮਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਅਟ੍ਠਪਿਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਮਯਾ ਇਦਾਨਿ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤਂ ਇਦਾਨਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਹਾਰਨਯਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰਣਵਿਸਯਭੂਤਂ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ). ਇਚ੍ਚੇਵਂ ਨੇਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਯੋਜਨਤ੍ਥੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਅਨਿਯਮਨਰਵਰਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਵਾਚਕਂ ਪਯੋਗਵਨ੍ਤਸਬ੍ਬਨਾਮਂ. ਅਨਿਯਮੋ ਚ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਅਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਨਰਵਰਤੋ ਅਞ੍ਞਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਾਨਿਯਤੇਸੁਪਿ ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ. ਲੋਕਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਤਬ੍ਬਿਪਾਕੋ ਚਾਤਿ ਲੋਕੋ.ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਲੋਕਿਯਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਬ੍ਬਿਪਾਕੋ ਚ ਲੋਕਿਯਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਇਤਿ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞਾਨਂ, ਤਬ੍ਬਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਪਵਤ੍ਤਨਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭਾਵਤੋ ‘‘ਏਤ੍ਥਾ’’ਤਿਪਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ ਲੋਕੋਨਾਮ. ਪੂਜਯਤੇਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹਵਿਰਹਿਤਂ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦਂ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਪੂਜਨਂ ਕਰੋਤਿ.

ਲੋਕਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕਪਾਲਾ, ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞਾਨਞ੍ਚੇਵ ਤਬ੍ਬਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਪਵਤ੍ਤਨਾਧਾਰਤ੍ਤਾ ਲੋਕਾ ਚ. ਕੇ ਤੇ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਰਾਜਾਨੋ, ਇਨ੍ਦਯਮਵਰੁਣਕੁਵੇਰਾ ਵਾ, ਖਤ੍ਤਿਯਚਤੁਮਹਾਰਾਜਸਕ੍ਕਸੁਯਾਮਸਨ੍ਤੁਸਿਤਸੁਨਿਮ੍ਮਿਤਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤਿਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਵਾ. ਪਾਲਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਇਸ੍ਸਰਿਯਾਧਿਪਚ੍ਚੇਨ ਤਂਤਂਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਹੇਸਨਨਿਵਾਰਣਾਦਿਆਣਾਪਵਤ੍ਤਾਪਨਯਸਪਰਿਵਾਰਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਰਾਦਿਨਿਯ੍ਯਾਦਨਾ, ਸਹ ਲੋਕਪਾਲੇਹਿ ਯੋ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਲੋਕਪਾਲੋ. ਅਥ ਵਾ ਯੇ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾ ਲੋਕਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਪਾਲਨਤੋ ਤੇ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾ ਲੋਕਪਾਲਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਕ੍ਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੨.੯; ਇਤਿਵੁ. ੪੨). ਲੋਕਪਾਲੇਹਿ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਲੋਕੋ ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਨਾਮ. ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਲੋਕੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਦਾ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇਸੁ ਪੂਜਯਤਿ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ ਪਾਪਹਿਰਿਜਿਗੁਚ੍ਛਨਤੋ, ਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦਵਨ੍ਤਤਾਯ ਚ.

ਅਞ੍ਞੇ ਪਨ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਾਪਿ ਕਦਾਚਿਯੇਵ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ. ਸਦਾਤਿ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਾਲਵਾਚਕਵਿਗ੍ਗਹਵਿਰਹਿਤਂ ਵਿਕਪ੍ਪਨਾਮਂ, ਸਬ੍ਬਨਾਮਂ ਵਾ. ਨਮਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹਵਿਰਹਿਤਂ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦਂ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਯਮਵਾਚਕਂ ਪਯੋਗਵਨ੍ਤਸਬ੍ਬਨਾਮਂ ਵਿਗ੍ਗਹਵਿਰਹਿਤਮੇਵ. ਨਿਯਮੋ ਚ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਵਿਸੇਸਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਨਿਯਮਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋਵ. ਸੇਸਨਿਯਮੇਸੁ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਹਾਰਨਯਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰਣਵਿਸਯਭੂਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਪਰਾਮਸਨਂ ਪਯੋਗਵਨ੍ਤਸਬ੍ਬਨਾਮਂ ਵਿਗ੍ਗਹਵਿਰਹਿਤਂ.

ਸਾਸਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਾਸਨਂ, ਏਤੇਨ ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਨ, ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਹਿਤੇਨ ਵਾ ਵਰੇਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਮਤ੍ਥੇ ਵੇਨੇਯ੍ਯੇ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥੇਹਿ ਤਿਵਿਧਯਾਨਮੁਖੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਸਤ੍ਤੇ ਸਾਸਤਿ ਅਨੁਸਾਸਤਿ ਵਿਨੇਤਿ. ਇਤਿ ਸਾਸਨਾਨੁਸਾਸਨਕਿਰਿਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜਾਨਨਪਟਿਪਜ੍ਜਨਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਕਰਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਤੇਨਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ, ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਹਿਤਂ ਵਾ ਵਰਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਾਸਨਂ ਨਾਮ. ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਹਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਜਾਨਨਂ ਪੁਰਿਮਜਾਨਨੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਜਾਨਨਂ, ਜਾਨਨੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਪਟਿਪਜ੍ਜਨੇਨ ਅਧਿਗਮੋ, ਪੁਰਿਮਾਧਿਗਮੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਾਧਿਗਮੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਦ੍ਧਾ ਸੀਲਂ ਸੁਤਂ ਚਾਗੋ ਪਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੁਤਸ੍ਸ ਚਾਗਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੩) ਚ ‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ’’ਤ੍ਯਾਦਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੩) ਚ. ਸਾਸਧਾਤੁਯਾ ਦੇਸਨਾਸਦ੍ਦੋ ਚ ਤਂਜਨਕੋ ਦੇਸਨਾਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਚ ਮੁਖ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਤਂਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥਜਾਨਨਪਟਿਪਜ੍ਜਨਅਧਿਗਮਨਾਦਿ ਕਾਰਣੂਪਚਾਰਤ੍ਥੋ, ‘‘ਏਤੇਨਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਸਾਸਨਭੂਤਾਯ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਕਰਣਸਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਸਤ੍ਤਿ ਫਲੂਪਚਾਰਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋਪਿ ਤਮੇਵ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਸਤ੍ਤਿਂ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਆਧਾਰਭੂਤਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਯੁ-ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ.

ਏਕਨ੍ਤਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ, ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਗੁਣਤਾਯ ਚ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਵਰਂ ਉਤ੍ਤਮਂ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਮ੍ਹਿ ਫਲਨਿਯ੍ਯਾਦਨਤੋ, ਮਗ੍ਗਨਿਯ੍ਯਾਨਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਚ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ, ਸਾਵਕਾਦੀਹਿ ਅਜਨਿਯਤ੍ਤਾ ਅਸਾਧਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਚ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਵਰਂ, ਵਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਰਂ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਅਭਿਪਤ੍ਥਿਤਸਮਿਦ੍ਧਿਹੇਤੁਤਾਯ ਵਰਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਤ੍ਥੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਾਮ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਸਾਸਨਞ੍ਚ ਤਂ ਵਰਞ੍ਚਾਤਿ ਸਾਸਨਵਰਂ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਤ੍ਤਿਭੇਦਂ, ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਥਾਭੇਦਂ ਦੇਸ੍ਸੇਤਿ.

ਵਿਦਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਦੂ. ਯੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਫਲਾਨਿ, ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਦਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਵਿਦਨਤੋ ਤੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਵਿਦੂ ਨਾਮ, ਤੇਹਿ. ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਞੇਯ੍ਯਂ. ਞਾ-ਧਾਤੁਯਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਿਕਂ ਞਾਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਠਾਨੂਪਚਾਰਤੋ ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਪਰਾਮਸਿਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਾਮਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਆਧਾਰਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਣ੍ਯ-ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਞਾਣਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਵਾ ਞੇਯ੍ਯਂ, ਵਿਦੂਨਂ ਞਾਣਂ ਜਾਨਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਅਰਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਯੇ ਤਦ੍ਧਿਤਪਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਨਰਤਿ ਨੇਤੀਤਿ ਨਰੋ. ਯੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਇਤ੍ਥੀਨਂ ਉਚ੍ਚਟ੍ਠਾਨਂ ਨਰਤਿ ਨੇਤਿ, ਇਤਿ ਨਰਨਤੋ ਨਯਨਤੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਰੋ ਨਾਮ. ਸੋ ਹਿ ਪੁਤ੍ਤਭੂਤੋਪਿ ਮਾਤੁਯਾ ਪਿਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤੁਭੂਤੋਪਿ ਜੇਟ੍ਠਭਗਿਨੀਨਂ ਪਿਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਨਰਿਤਬ੍ਬੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਨਰੋ. ਸੋ ਹਿ ਜਾਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਧਾਰੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ਪਰੇਹਿ ਨੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਤਥਾ ਅਞ੍ਞੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਦਿਕੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਤ੍ਥੁਵਿਸਯਤਾਯ ਨਰਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤੇਤਿ ਨਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸਤ੍ਥਾ ਹਿ ਸਤ੍ਤੇ ਅਪਾਯਾਦਿਤੋ ਸੁਗਤਿਂ ਵਾ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਾ ਨੇਤੀਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਨੇਕਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਵਰੋ ਉਤ੍ਤਮੋ, ਵਰਿਤਬ੍ਬੋ ਪਤ੍ਥੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵਾ ਵਰੋ, ਤਿਲੋਕਗ੍ਗੋ. ਪਕਤਿਯਾ ਉਚ੍ਚਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੋ ਨਰੋ ਗੁਣੁਤ੍ਤਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਵਰੋ, ਨਰੋ ਚ ਸੋ ਵਰੋ ਚਾਤਿ ਨਰਵਰੋ. ਚ-ਤ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਭੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋਵ, ਵਿਸੇਸਨਪਰਪਦਸਮਾਸੋਯਂ. ਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ). ਅਞ੍ਞੇ ਪਨ ‘‘ਨਰਾਨਂ, ਨਰੇਸੁ ਵਾ ਵਰੋਤਿ ਨਰਵਰੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵਚਨਂ ‘‘ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ) ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਮਞ੍ਞੇ. ਤਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾਤਿ. ਇਚ੍ਚੇਵਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਆਦਿਗਾਥਾਯ ਸਮਾਸੇਨ ਚ ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.

ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ ਯੋਜਨਤ੍ਥਵਚਨਤ੍ਥਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾਪਿ ਵਿਸੁਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਜਾਨਨਤ੍ਥਾਯ ਪੁਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਨੇਕਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਲੋਕਪਾਲੇਨ ਲੋਕੇਨ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬੋ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ਚ ਸਾਸਨਵਰਦੇਸਕੋ ਤਿਲੋਕਗ੍ਗੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ‘‘ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਕਪਾਲਸਹਿਤੋ ਸਦ੍ਧਾਚਾਗਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ਏਕਵਚਨਯੁਤ੍ਤੋਪਿ ਜਾਤਿਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਸਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਮਹਾਜਨੋ’’ਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਲੋਕਵਿਦੂ’’ਤ੍ਯਾਦੀਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰਭਾਜਨੇਸੁਪਿ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਨਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇਵ ਵਾਚਕਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਯੋਗ੍ਯਭੂਤਤਾਵਸੇਨਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ).

ਪੂਜਯਤੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਯ ਮੁਖ੍ਯਤੋ ਪੂਜਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਤਂਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਸਬ੍ਬੇ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ ਸਰੂਪਤ੍ਥਾ. ਤੇ-ਵਿਭਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਲੋਕੋ ਚ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥਭੇਦਾਭਾਵਤੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵਾਚਕੇਸੁ ਏਕੋਵ ਵਾਚਕੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਦ੍ਵੇ ਵਾਚਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾਚਕਾਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਵਾਚਕਤ੍ਤਾ. ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ, ਅਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਚ ਵਦਤੀਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਾਚਕੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਪੂਜਯਤੇ-ਸਦ੍ਦੋ ਲੋਕਪੂਜਨਇਤ੍ਥਿਪੂਜਨਪੁਰਿਸਪੂਜਨਤਿਰਚ੍ਛਾਨਪੂਜਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕਞ੍ਚ ਵਦਤੀਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਾਚਕੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੂਜਯਤੇ-ਸਦ੍ਦੋ ਲੋਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਚ ਨ ਅਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋਤਿ ਨਿਯਮੇਤਿ. ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ਚ ਪੂਜਯਤੇਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ. ਲੋਕੋ ਪਨ ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਦਿਕੋਤਿ ਨਿਯਮੇਤਿ. ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

‘‘ਸਲੋਕਪਾਲੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠਲੋਕਪਾਲਸਹਗਤੋ, ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਚ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਦਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਰਤ੍ਤਿਦਿਵਸਕਾਲੋ ਅਤੀਤਭਗਵਤੋ ਧਰਮਾਨਕਾਲੋ ਤਤੋ ਪਰਕਾਲੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰਤੋ ਯਾਵ ਸਾਸਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾ ਕਾਲੋ ਤਤੋ ਪਰਕਾਲੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਪਨ ਅਨਾਗਤਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਾਲੋ ਅਤੀਤਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਇਦਾਨਿ ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਯ ਪੂਜਯਿਸ੍ਸਤਿ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ ਚ. ਨਮਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਮੁਖ੍ਯਤੋ ਨਮਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਤਂਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਸਬ੍ਬੇ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ਤਿ-ਵਿਭਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ ਲੋਕੋ ਚ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਅਤ੍ਥਭੇਦਾਭਾਵੇਪਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾਚਕਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਭਾਵੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ‘‘ਚਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੂਜੇਨ੍ਤੋਪਿ ਨ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਨ ਪੂਜੇਤਿ ਚ, ਅਯਂ ਪਨ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤਿ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ.

ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਨੇਕਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬੋ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ਤਿਲੋਕਗ੍ਗੋ ਸਤ੍ਥਾ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਛਟ੍ਠੀਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਜਨਕਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਜਞ੍ਞੇਨ ਸਾਸਨਵਰੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਪਧਾਨਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਜਞ੍ਞਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਜਨਕੇਨ ਨਰਵਰੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਅਪਧਾਨਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

‘‘ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਹਾਰਨਯਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰਣਵਿਸਯਭੂਤਂ ਸਾਸਨਂ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸਾਪਿ ਤਮੇਵ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਟਿਵੇਧਭੇਦੇਨ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਮੇਵ ਸਬ੍ਬਸਾਸਨਮੂਲਭੂਤਤ੍ਤਾ, ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭੂਤਤ੍ਤਾ ਚ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਤਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਭਾਵਤੋ ਵਿਨਯਸਂਵਣ੍ਣਨਾਦੀਸੁ ਬਹੂਪਕਾਰੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਵਦਨ੍ਤੋਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਰਚਿਤਬ੍ਬਂ ਰਚਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਦਤੀਤਿ ਗਹਿਤਬ੍ਬੋ ਵਦੇਯ੍ਯ.

ਤਂ ਪਨ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਸਵਸੇਨ ਏਕਵਿਧਂ, ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ, ਵਿਨਯਪਿਟਕਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਂ, ਆਣਾਦੇਸਨਾਵੋਹਾਰਦੇਸਨਾਪਰਮਤ੍ਥਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਂ, ਯਥਾਪਰਾਧਸਾਸਨਾਯਥਾਨੁਲੋਮਸਾਸਨਾਯਥਾਧਮ੍ਮਸਾਸਨਾਭੇਦੇਨਪਿ ਤਿਵਿਧਂ, ਸਂਵਰਾਸਂਵਰਕਥਾਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਿਵੇਠਨਕਥਾਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਥਾਭੇਦੇਨਪਿ ਤਿਵਿਧਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦੇਸਨਾ ਦੇਸਕਾਧੀਨਾ, ਸਾਸਨਂ ਸਾਸਿਤਬ੍ਬਾਯਤ੍ਤਂ, ਕਥਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਦੀਘਨਿਕਾਯੋ, ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯੋ, ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ, ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯੋ, ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯੋਤਿ ਨਿਕਾਯਭੇਦੇਨ ਪਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ; ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾਉਦਾਨਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਜਾਤਕਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਵੇਦਲ੍ਲਭੇਦੇਨ ਪਨ ਨਵਵਿਧਂ; ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਭੇਦੇਨ ਪਨ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਸਹਸ੍ਸਵਿਧਂ; ‘‘ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਾਤਿ ਅਮਿਸ੍ਸਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ; ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਨਿਬ੍ਬੇਧ ਭਾਗਿਯਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਾਤਿ ਮਿਸ੍ਸਕਦੁਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ; ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਵਾਸਨਾ ਭਾਗਿਯਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਾਤਿ ਮਿਸ੍ਸਕਤਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ; ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸਦਿਟ੍ਠਿਸਂਕਿਲੇਸਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸਂਕਿਲੇਸਤਣ੍ਹਾਵੋਦਾਨਭਾਗਿਯਦਿਟ੍ਠਿਵ- ਉਦਾਨਭਾਗਿਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵੋਦਾਨਭਾਗਿਯਾਤਿਛਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੮੯) ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਭੇਦੇਨ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਂ; ‘‘ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਸਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਞਾਣਞੇਯ੍ਯ- ਞਾਣਞੇਯ੍ਯਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਸਕਵਚਨਪਰਵਚਨਸਕਵਚਨਪਰਵਚਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੀਯਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੀਯਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੀਯਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਕੁਸਲ ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਾਕੁਸਲਅਨੁਞ੍ਞਾਤਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਅਨੁਞ੍ਞਾਤਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਥਵਸ੍ਸ ਭੇਦੇਨ ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੧੨) ਏਵਮਾਦਿਬਹੁਵਿਧਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਸਯਂ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੇ ਸਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਟਿਵੇਧਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਾਸਨਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਤਮ੍ਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਵਿਸਯਂ ਹੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

‘‘ਵਿਦੂਹੀ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨਪਵਤ੍ਤਨਪਵਤ੍ਤਾਪਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਜਾਨਨਸਮਤ੍ਥੋ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਞਾਣਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ‘‘ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸੇਹਿ ਵਿਦੂਹਿ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਞਾਣਾਦਿਨਾ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ‘‘ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਏਕਵਿਧਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਜਨਕੋ ਅਨੇਕਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਤਿਲੋਕਗ੍ਗੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ਇਚ੍ਚੇਵਂ ਨੇਤ੍ਤਿਯਾ ਆਦਿਗਾਥਾਯ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦੀਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ਸਤਿਪਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਦੋਸਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਾਰਵਸੇਨਾਪਿ ਗਮ੍ਭੀਰਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਅਨਾਕੁਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਜਾਨਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਦੋਸਂ ਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਾਰਵਸੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਕਥਯਿਸ੍ਸਂ. ਅਮ੍ਹਾਕਾਚਰਿਯ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ? ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਕਾਤੁਂ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਭੂਤਂ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾ ਨੇਤ੍ਤਿ’’ਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਏਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨਵਰਦਸ੍ਸਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਤਥਾਪਿ ਯਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਪਠਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਜਨਕੇਨ ਨਰਵਰੇਨ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਥੋਮੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾਪਿ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਜਨਕਂ ਨਰਵਰਂ ਲੋਕਪਾਲੇਨ ਲੋਕਸੇਟ੍ਠੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਬ੍ਬੇਨ ਲੋਕੇਨ ਪੂਜਨੀਯਨਮਸ੍ਸਨੀਯਭਾਵੇਨ ਥੋਮੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੂਜੇਨ੍ਤਾਪਿ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪੂਜਯਤੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਤਥਾਪਿ ਕੇਚਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾਪਿ ਤੇਸਂ ਅਪਾਕਟਗੁਣਤਾਯ ਨਮਕ੍ਕਾਰਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਭਗਵਤੋ ਯਥਾਭੂਤਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤਸਦ੍ਦਤਾਯ ਪਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾਪਿ ਵਨ੍ਦਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੂਜੇਨ੍ਤੋ, ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਚ ਨ ਕਦਾਚਿਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬਕਾਲਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਞਾਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਵਿਦੂਹੇਵ ਸੁਖੁਮਞਾਣੇਨੇਵ ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਸਨਵਰਂ ਥੋਮੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਪੂਜਯਤੇ, ਨਮਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਯੋ ਅਨੇਕੇ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਗੁਣਾ ਪਕਾਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇ ਗੁਣੇ ਆਗਮ੍ਮ ਸਬ੍ਬਲੋਕਸ੍ਸ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਚੇਤਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਰੂਪਤੋ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨੁਮਾਨਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਾਦਯੋ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ, ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਸ੍ਸਰੇਥ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੯). ਏਕਦੇਸਗੁਣਾਪਿ ਪੂਜਾਰਹਾ ਨਮਸ੍ਸਨਾਰਹਾ, ਕਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਗੁਣਾ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ? ਸਬ੍ਬਗੁਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਬੋਧਿਸਮ੍ਭਾਰਸਮ੍ਭਰਣਮਹਾਕਰੁਣਾਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤਹੇਤੁਞਾਣਪਹਾਨ- ਆਨੁਭਾਵਰੂਪਕਾਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਫਲਹਿਤਜ੍ਝਾਸਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ- ਪਾਕਕਾਲਾਗਮਨਦੇਸਨਾਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਸਤ੍ਤੁ- ਪਕਾਰਸਮ੍ਪਦਾਵਸੇਨ ਥੋਮਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਚ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੂਪਗਮਨਾਪਗਮਨਞ੍ਚ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਨੁਪਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਦਨਤਿਧਾਵਨਞ੍ਚ ਚਰਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਤਾਧਿਪਤਿਤਾ, ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤਿਤਾ ਚ ਲੋਕਨਾਥਅਤ੍ਤਨਾਥਤਾ ਚ ਪੁਬ੍ਬਕਾਰਿਕਤਞ੍ਞੁਤਾ ਚ ਅਪਰਨ੍ਤਪਤਾ, ਅਨਤ੍ਤਨ੍ਤਪਤਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਕਰਣਧਮ੍ਮਬੁਦ੍ਧਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿ ਚ ਪਰਤਾਰਣਅਤ੍ਤਤਾਰਣਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਾਨੁਗ੍ਗਹਚਿਤ੍ਤਤਾ, ਧਮ੍ਮਵਿਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾ ਚ ਪਕਾਸਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਤਾਉਤ੍ਤਮਪੂਜਨੀਯਨਮਸ੍ਸਨੀਯਭਾਵਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਖੇਤ੍ਤਙ੍ਗਤਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਪੂਜਨਕਨਮਸ੍ਸਨਕਾਨਂ ਯਥਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਪਯੋਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬਗੁਣਾ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ.

ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਤਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਰਂ ਅਗ੍ਗਂ ਉਤ੍ਤਮਂ, ਨਿਪੁਣਞਾਣਗੋਚਰਤਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਞ੍ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਰਂ ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਹਿ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾਦਯੋ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਗੁਣਾ ਪਕਾਸਿਤਾ. ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਕਿਲੇਸਸਮ੍ਮੋਹਾਯੇਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਬਾਲ੍ਯਾਦਿਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਾ, ਸਚ੍ਛਿਕਤਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ‘‘ਵਿਦੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਾਸਨਵਰਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਞਾਤੁਂ, ਨੇਤੁਞ੍ਚ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਕ੍ਕੁਣਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੇ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਦਯੋ ਅਨੇਕੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾ, ਤੇ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਗੁਣਾਪਿ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ‘‘ਵਿਦੂਹੀ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਨੇਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ‘‘ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਸਾਸਨਤ੍ਤਯਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਇਤਰੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬਸਾਸਨਮੂਲਭੂਤਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸਯਭੂਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਾਪਿ ਥੋਮਨਾਵਸੇਨ ਨਯਤੋਵ ਪਕਾਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨਯਤੋ ਹਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਗੁਣਾ ਨਿਰਵਸੇਸਾ ਗਹਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਰੂਪਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਾਨਂ ਅਗ੍ਗਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਅਪਿਚ ਮੇ ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯੋ ਵਿਦਿਤੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੪੬) ਭਗਵਤਾਪਿ –

‘‘ਏਵਂ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯਾ ਬੁਦ੍ਧਾ, ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯਾ;

ਅਚਿਨ੍ਤਿਯੇ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ, ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤਿ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧.੮੨; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੯੫) –

ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਨ ਯਾਵਜੀਵਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨੇ ਅਤਿਉਸ੍ਸਾਹਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਰੂਪਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵੋ ਪਗੇਵ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਇਚ੍ਚੇਵਂ –

‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ, ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਸਦਾ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ;

ਤਸ੍ਸੇਤ ਸਾਸਨਵਰਂ, ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. –

ਨਿਗ੍ਗਹਿਤਲੋਪਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਕਥਿਤੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕੋ ਸਮਤ੍ਤੋਤਿ.

‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ, ਸ ਲੋਕਪਾਲੋ ਸਦਾ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ;

ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਂ, ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਂ ਅਪਰੇ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋਵ. ਯੋਜਨਤ੍ਥੋ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਲੋਕੋ ਯਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਯਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸਹਿਤਂ, ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਏਵ ਵਾ ਪੂਜਯਤੇ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਲੋਕਪਾਲਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਤਂ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਵਿਦੂਹੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯੋਜਨਾਕਾਰੋਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋਵ.

ਵਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥੋਪਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਨਯੇ ਲੋਕਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕਪਾਲਾ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚਤੁਮਹਾਰਾਜਾਦਯੋ. ਤੇਹਿ ਲੋਕਪਾਲੇਹਿ ਸਹਿਤਂ ਸਬ੍ਬਲੋਕਂ ਪਾਲੇਤਿ ਲੋਕਗ੍ਗਨਾਯਕਤ੍ਤਾਤਿ ਲੋਕਪਾਲੋਤਿ ਭਗਵਾਪਿ ਲੋਕਪਾਲਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਾਮਸੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਲੋਕਪਾਲਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹਿਤੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਲੋਕਪਾਲੋ ਗੁਣੀਭੂਤੋ ਅਪਧਾਨੋ ਪਧਾਨਭੂਤਂ ਲੋਕਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੋ, ਕਥਂ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਾਮਸੀਯਤੀਤਿ? ਲੋਕਵਿਸੇਸਕੋ ਸਮਾਨੋਪਿ ਸਾਸਨਵਰਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਜਨਕਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਵਿਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਾ ਪਧਾਨਭੂਤੋ ਵਿਯ ਪਰਾਮਸੀਯਤੀਤਿ. ਭਗਵਾ ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੋ. ਕਥਂ ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਸਾਮੀ ਭਗਵਾ ਸਾਸਨਵਰਂ ਪੂਜਯਤੀਤਿ? ਨ ਚਾਯਂ ਵਿਰੋਧੋ. ਬੁਦ੍ਧਾ ਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਗਰੁਨੋ, ਤੇ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਧਮ੍ਮਮਪਚਯਮਾਨਾਵ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਗਰੁਧਮ੍ਮਾਪਚਯਮਾਨਭਾਵੋ ‘‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ…ਪੇ… ਤਮੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੧) ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਪਾਲੋ ਭਗਵਾ ਸਾਸਨਵਰਂ ਪੂਜਯਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਲੋਕਪਾਲੋ ਭਗਵਾ ਸਾਸਨਵਰਂ ਪੂਜਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੁ, ਕਥਂ ਲੋਕਪਾਲੋ ਭਗਵਾ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਮਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਯੁਤ੍ਤੋਵ ‘‘ਨਮਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਗਰੁਕਰਣੇਨ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਪਿ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਯ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਧਮ੍ਮਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਭਾਵੇਨ ਵਿਹਰਤੀਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਯੇਨ ਸੁਦਂ ਨਿਚ੍ਚਕਪ੍ਪਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਾ ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੀਯਤਿ.

ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ‘‘ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਾਸਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨਿ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਅਥ ਵਾ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਰਤਨਤ੍ਤਯਥੋਮਨੇਨ ਸਹ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਤਾਵਿਸਯਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ‘‘ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਂ ਕਿਂ ਸਬ੍ਬਂਯੇਵ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ, ਉਦਾਹੁ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਮੇਵਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਭੂਤਂ ਸੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਮੇਵ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਤਂ ਪਨ ਕਤਿਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪਭੇਦੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਭੇਦਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਮ੍ਪਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਅਤ੍ਥਪਦਤੋ ਪਨ ਦੁਵਿਧਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਯੇ ਏਕਮੇਵ ਸਰੂਪਤੋ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਉਦਾਹੁ ਉਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਉਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਚਨਵਚਨੀਯਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਯਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ, ਅਤ੍ਥੇ ਚ ‘‘ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਉਭਯਂ ਸਰੂਪਤੋ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕਤਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਛਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਛਅਤ੍ਥਪਦਭੇਦੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਅਤ੍ਥਪਦਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ ਸਬ੍ਬਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਮਮ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਰੂਪਤੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਪਦਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਞ੍ਚ ਸਰੂਪਤੋ ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ‘‘ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਭਾਵਞ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਭਾਵੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਿਚਯੂਪਾਯਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਪਦਤ੍ਥਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਅਥ ਵਾ ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ‘‘ਨੇਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਕਤਮਾ, ਕਤਿਵਿਧਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਨੇਤ੍ਤਿਨਾਮ ਏਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯੇਟ੍ਠਿ ਨੇਤ੍ਤਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਮਯਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਨੇਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਸਮੁਦਾਯਾ ਪਞ੍ਚਨਯਸਮੁਦਾਯਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਮੂਲਪਦਸਮੁਦਾਯਾਤਿ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਤੇ ਹਾਰਾਦਯੋ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਨੇਤ੍ਤਿ ਨਾਮ? ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤੇ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਂ ਨੇਤੀਤਿ ਨੇਤ੍ਤੀਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ) ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ਇਮਾਯ ਤਤਿਯਗਾਥਾਯਪਿ ‘‘ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ. ‘‘ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਨ ਸੁਨ੍ਦਰੋ. ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਹਿ ਮਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾਦਿਸਮੁਦਾਯਾ ਨੇਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਹਾਰਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਵਿਚਯੋ ਵਾ, ਨਯਾ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਵਿਚਯੋ ਵਾਤਿ ਵਿਚਾਰਣਾਯਂ ਸਤਿ ‘‘ਇਮੇ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਚਯੋ’’ਤਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਹਾਰਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਹਾਰਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਥਵਿਚਯੋ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾਨਂ ਮੂਲਪਦਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੁਖੇਨੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵਤੋ. ਤਯੋ ਪਨ ਨਯਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਨਯਾਨਂ ਮੂਲਪਦਸਙ੍ਖਾਤਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਸਭਾਵਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਧਾਰਣਮੁਖੇਨੇਵ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵਤੋਤਿ.

‘‘ਤਂ ਉਭਯਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਤ੍ਥਚਿਯੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਉਦਾਹੁ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯੋਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਤਂ ਉਭਯਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਥਾ ਯੋਜਿਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਭਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੀਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹਾਰਾ ਚੇਵ ਨਯਾ ਚ ਉਭਯਂ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਪਰਿਤੋ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਗਹਿਤਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਯੋਜਿਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਹਾਰਾਦਿਸਮੁਦਾਯਭੂਤਂ ਨੇਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਥਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਨੇਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਾਨੁਰੂਪਂ ਯਥਾ ਯੇਨ ਯੇਨ ਦੇਸਨਾਹਾਰੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਨੇਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਿਤ੍ਤਕਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਸੁਤ੍ਤਂ ਯਂ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨੇਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਦਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੀਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨੇਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ).

‘‘ਯਂ ਯਂ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨੇਤ੍ਤਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਂ, ਸਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਾ ਦੇਸਨਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਉਦਾਹੁ ਦੇਸਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਯਾ ਚੇਵ ਦੇਸਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਯਾ ਚੇਵ ਦੇਸਨਾ ਪਾਲ਼ਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾ, ਸਾ ਚ, ਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਦੇਸਿਤਂ ਯਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਉਭਯਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਦੇਸਨਾਸੀਸੇਨ ਪਰਿਚਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਉਭਯਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਉਭਯਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨੇ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੇ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਕਤਮਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਤ੍ਰਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਰ ਵਿਜਾਨਨੇ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੇ ਸੁਤ੍ਤਾਦਿਨਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯੇਸਨਾ ਅਤ੍ਥਵਿਚਾਰਣਾ ਹਾਰਨਯਾਨਂ ਅਯਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਵਿਜਾਨਨਸ੍ਸ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਉਭਯਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨੇ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੇ ਸੁਤ੍ਤਾਦਿਨਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਅਤ੍ਥਵਿਚਾਰਣਾਯ ਅਯਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਵਿਜਾਨਨਸ੍ਸ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਨਾਮਾਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਹਾਰਨਯਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯਾ ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯੇਸਨਾ ਵਿਜਾਨਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਤਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ.

ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.