੬. ਮਹਾਲਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਦੂਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੩੫੯. ਏਵਂ ਕੂਟਦਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਮਹਾਲਿਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੋ ਯਥਾਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨੋਕਾਸਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ, ਕੂਟਦਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਙ੍ਗੀਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਲਿਸੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਾ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ…ਪੇ… ਵੇਸਾਲਿਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਲਿਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਿਸਾਲਭਾਵੂਪਗਮਨਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪੋ – ਬਾਰਾਣਸਿਰਞ੍ਞੋ ਕਿਰ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਯਾ ਮਂਸਪੇਸਿਗਬ੍ਭੇਨ ਦ੍ਵੇ ਦਾਰਕਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਧੀਤਾ ਚ ਪੁਤ੍ਤੋ ਚ, ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਵਾਹੇਨ ਸੋਲ਼ਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪੁਤ੍ਤਧੀਤੁਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਦਾਰਕਾ ਵਿਜਾਤਾ. ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਦਾਰਕਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਸਪਰਿਵਾਰਾਨਂ ਆਰਾਮੁਯ੍ਯਾਨਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤੁਂ ਅਪ੍ਪਹੋਨਕਤਾਯ ਨਗਰਂ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਗਾਵੁਤਨ੍ਤਰੇਨ ਗਾਵੁਤਨ੍ਤਰੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਂਸੁ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਤਿਪਾਕਾਰਪਰਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਵਿਸਾਲਭਾਵਮੁਪਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਵੇਸਾਲੀ’’ਤ੍ਵੇਵ ਨਾਮਂ ਜਾਤਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਿਸਾਲਭਾਵੂਪਗਮਨਤੋ ਵੇਸਾਲੀਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ’’ਤਿ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ, (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੪੬) ਰਤਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ (ਖੁ. ਪਾ. ਅਟ੍ਠ. ਵੇਸਾਲਿਵਤ੍ਥੁ; ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਰਤਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ) ਚ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਬਹਿਨਗਰੇਤਿ ਨਗਰਤੋ ਬਹਿ, ਨ ਅਮ੍ਬਪਾਲਿਵਨਂ ਵਿਯ ਅਨ੍ਤੋਨਗਰਸ੍ਮਿਂ. ਸਯਂਜਾਤਨ੍ਤਿ ਸਯਮੇਵ ਜਾਤਂ ਅਰੋਪਿਮਂ. ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੇਨਾਤਿ ਰੁਕ੍ਖਗਚ੍ਛਾਨਂ, ਠਿਤੋਕਾਸਸ੍ਸ ਚ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੇਨ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਹਿਮਵਨ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਾਬਦ੍ਧਂ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਵੇਨਯਿਕਾਨਂ ਮਤੇਨ ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਤਤ੍ਥ ਮਹਾਵਨਂ ਨਾਮ ਸਯਂਜਾਤਂ ਅਰੋਪਿਮਂ ਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਨਂ. ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸਾਮਨ੍ਤਾ ਪਨ ਮਹਾਵਨਂ ਹਿਮਵਨ੍ਤੇਨ ਸਹ ਏਕਾਬਦ੍ਧਂ ਅਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਆਹਚ੍ਚ ਠਿਤਂ, ਇਦਂ ਤਾਦਿਸਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੬੨).
ਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਸਂਯੁਤ੍ਤਭਾਣਕਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਕਥਾ. ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਹਿ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੫੨) ਸਂਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੩੭) ਤਥੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਦੀਘਭਾਣਕਾਨਂ ਮਤੇਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਚ ‘‘ਅਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਵਾਦੋ ਸਿਯਾਤਿ. ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਸਙ੍ਖੇਪੇਨਾਤਿ ਹਂਸਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤਹਂਸਵਟ੍ਟਕਚ੍ਛਨ੍ਨੇਨ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਨਿਯਾਮੇਨ, ਤਥਾ ਕਤਤ੍ਤਾ ਪਾਸਾਦੋਯੇਵ ‘‘ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੇਨ ਪਨ ਸਕਲੋਪਿ ਸਙ੍ਘਾਰਾਮੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੬੨) ਤੁ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾ ਪਨ ਮਹਾਵਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਤੇ ਆਰਾਮੇ ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਵਾ ਹਂਸਵਟ੍ਟਕਚ੍ਛਦਨੇਨ ਕਤਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.
ਕੋਸਲੇਸੁ ਜਾਤਾ, ਭਵਾ, ਤੇ ਵਾ ਨਿਵਾਸੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕੋਸਲਕਾ. ਏਵਂ ਮਾਗਧਕਾ. ਜਨਪਦਵਾਚਿਨੋ ਹਿ ਪਾਯਤੋ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਪੁਥੁਵਚਨਾ. ਯਸ੍ਸ ਅਕਰਣੇ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਹਾਜਾਨਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਕਰਣਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਕਾਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਅਸਤਿ ਸਮਵਾਯੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਵਾਯੇ ਸਤਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੩੬੦. ਯਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਤਾਸਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਚਾਰਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਪਟਿਸੇਧੋ, ਨ ਅਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਟਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਸਲ੍ਲੀਨੋਤਿ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਏਕਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਲ੍ਲੀਨੋ. ਨਿਲੀਨੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕੀਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਸਪਰਿਵਾਰਤ੍ਤਾ ਅਨੇਕੋਪਿ ਤਦਾ ਏਕੋ ਵਿਯ ਭਵਤੀਤਿ ਏਕੀਭਾਵੋ, ਤਂ ਏਕੀਭਾਵਂ. ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਿਤੋ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਠਾਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਓਟ੍ਠਦ੍ਧਲਿਚ੍ਛਵਿਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੩੬੧. ਅਦ੍ਧੋਟ੍ਠਤਾਯਾਤਿ ਉਪਡ੍ਢੋਟ੍ਠਤਾਯ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਉਤ੍ਤਰੋਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਕਤਾਯ ਤਿਰਿਯਂ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਅਦ੍ਧਮਪਨੀਤਂ ਵਿਯ ਖਾਯਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦਨ੍ਤੇ, ਦ੍ਵੇ ਚ ਦਾਠਾ ਨ ਛਾਦੇਤਿ, ਤੇਨ ਨਂ ‘‘ਓਟ੍ਠਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੋਹਰਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਧੋ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਾਠਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਓਟ੍ਠਸ੍ਸ ਓਲਮ੍ਬਕਤਾਯ ‘‘ਓਟ੍ਠਾਧੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਤਥਾ ਪਾਠਸ੍ਸ ਅਦਿਸ੍ਸਨਤੋ, ਆਚਰਿਯੇਨ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੩੬੧) ਚ ਅਵਣ੍ਣਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਉਪੋਸਥਿਕੋ ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਪਤਿ ਸਦ੍ਧੋ ਪਸਨ੍ਨੋ ਬੁਦ੍ਧਮਾਮਕੋ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘਮਾਮਕੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਰੇਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਖਨ੍ਧਕੇ, (ਮਹਾਵ. ੨੮੯) ਮਹਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਤ੍ਤੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੬੧) ਚ ਆਗਤਨਯੇਨ ‘‘ਨੀਲਪੀਤਾਦਿ…ਪੇ… ਤਾਵਤਿਂਸਪਰਿਸਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਵੇਸਾਲੀ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਇਦ੍ਧਾ ਚੇਵ ਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਚ ਅਹੋਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਰਾਜੂਨਮੇਵ ਸਤ੍ਤ ਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ ਸਤਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ ਚ ਰਾਜਾਨੋ ਅਹੇਸੁਂ, ਤਥਾ ਯੁਵਰਾਜਸੇਨਾਪਤਿਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕਪਭੁਤੀਨਮ੍ਪਿ, ਪਾਸਾਦਕੂਟਾਗਾਰਆਰਾਮਪੋਕ੍ਖਰਣਿਆਦਯੋਪਿ ਤਪ੍ਪਰਿਮਾਣਾਯੇਵ, ਬਹੁਜਨਾ, ਆਕਿਣ੍ਣਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਸੁਭਿਕ੍ਖਾ ਚ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਹਤਿਯਾ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪਰਿਸਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਕੁਲਸ੍ਸ ਆਦਿਭੂਤਾਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਮਂਸਪੇਸਿਯਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਦਾਰਕਾਨਂ ਤਾਪਸੇਨ ਪਾਯਿਤਂ ਯਂ ਖੀਰਂ ਉਦਰਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਮਣਿਭਾਜਨਗਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਚਰਿਮਕਭਵੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤੁ ਵਿਯ ਉਦਰਚ੍ਛਵਿਯਾ ਅਤਿਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਤਾਯ ਤੇ ਨਿਚ੍ਛਵੀ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਪਰੇ ਪਨਾਹੁ ‘‘ਸਿਬ੍ਬੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾ ਵਿਯ ਨੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਲੀਨਾ ਛਵਿ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਨਿਚ੍ਛਵਿਤਾਯ ਵਾ ਲੀਨਚ੍ਛਵਿਤਾਯ ਵਾ ਲਿਚ੍ਛਵੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਂਸੁ, ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ, ਤਬ੍ਬਂਸੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਲਿਚ੍ਛਵਯੋ ਨਾਮ ਜਾਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਲਿਚ੍ਛਵਿਪਰਿਸਾਯਾ’’ਤਿ, ਲਿਚ੍ਛਵਿਰਾਜੂਨਂ, ਲਿਚ੍ਛਵਿਵਂਸਭੂਤਾਯ ਵਾ ਪਰਿਸਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਹਨ੍ਤਂ ਯਸਂ ਲਾਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਮਹਾਲਿ ਯਥਾ ‘‘ਭਦ੍ਦਾਲੀ’’ਤਿ. ਮੂਲਨਾਮਨ੍ਤਿ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਕਤਨਾਮਂ.
੩੬੨. ਸਾਸਨੇ ਯੁਤ੍ਤਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਭਾਵਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸੀਹਸਮਾਨਵੁਤ੍ਤਿਨੋਪਿ ਭਗਵਤੋ ਪਰਿਸਾਯ ਮਹਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਤਦਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨਾਯ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਉਸ੍ਸਾਹੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਵਿਸ੍ਸਾਸਿਕੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਾਸਿਕਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਅਯਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਥੂਲਸਰੀਰੋਤਿ ਵਠਰਸਰੀਰੋ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਖੀਣਾਸਵਭਾਵਤੋ ‘‘ਆਲਸਿਯਭਾਵੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਵਾਸਨਾਲੇਸਂ ਪਨ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਈਸਕਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਸਾਵਕਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਮਿਵ ਸਵਾਸਨਾ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਸਾਦਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਕੂਟਾਗਾਰਮਹਾਗੇਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਾਚੀਨਮੁਖਾਤਿ ਪਾਚੀਨਪਮੁਖਾ.
੩੬੩. ਵਿਨੇਯ੍ਯਜਨਾਨੁਪਰੋਧੇਨ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਹਾਰਿਯਵਿਜਮ੍ਭਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਥ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਵੇਲਾਯਞ੍ਹਿ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਬੁਦ੍ਧਰਸ੍ਮਿਯੋ ਆਵੇਲ਼ਾਵੇਲ਼ਾ ਯਮਲਾ ਯਮਲਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਵਿਸੇਸਂ ਪਭਸ੍ਸਰਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਰਿਂਸੁ. ਤਾਹਿ ‘‘ਭਗਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤੀ’’ਤਿ ਸਮਾਰੋਚਿਤਮਿਵ ਨਿਕ੍ਖਮਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਿਂਸੁ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਂਸੂਚਿਤਨਿਕ੍ਖਮਨੋ’’ਤਿ.
੩੬੪. ‘‘ਅਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਦਿਵਸਤੋ ਅਤੀਤਮਨਨ੍ਤਰਂ ਹਿਯ੍ਯੋਦਿਵਸਂ ਪੁਰਿਮਂ ਨਾਮ, ਤਥਾ ‘‘ਹਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਦਿਵਸਤੋ ਪਰਂ ਪੁਰਿਮਤਰਂ ਅਤਿਸਯੇਨ ਪੁਰਿਮਤ੍ਤਾ. ਇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਦਿਵਸੇਸੁ ਵਵਤ੍ਥਿਤੋ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਤਰਭਾਵੋ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਯਦੇਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਰਿਮਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਯਂ ਯਂ ਓਰਂ, ਤਂ ਤਂ ਪੁਰਿਮਂ. ਯਂ ਯਂ ਪਰਂ, ਤਂ ਤਂ ਪੁਰਿਮਤਰਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਓਰਪਾਰਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਯ, ਹਿ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਾਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਯ ਚ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਤਰਭਾਵਸ੍ਸ ਅਪੇਕ੍ਖਾਸਿਦ੍ਧਿ. ਮੂਲਦਿਵਸਤੋਤਿਆਦਿਦਿਵਸਤੋ. ਅਗ੍ਗੇਤਿ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ, ਉਪਯੋਗਵਚਨਸ੍ਸ ਵਾ ਏ-ਕਾਰਾਦੇਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ, ਪਠਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਰਾ ਅਤੀਤਾ ਕੋਟਿਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਕੋਟਿਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਯਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਤਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਚਾਯਂ ‘‘ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਪਯੋਗੋ, ਅਤ੍ਥੋ ਪਨ ਅਤੀਤਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਾਵ ਵਿਹਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦਿਵਸਸ੍ਸ. ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ‘‘ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ‘‘ਯਦਗ੍ਗੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਜੁਕਂ ਤਾਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ‘‘ਨਚਿਰਂ ਤੀਣਿ ਵਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿ ਪਮਾਣਵਚਨਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ‘‘ਨਚਿਰਂ ਤੀਣਿ ਵਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿ ਇਮੇਹਿਪਿ ਕੁਟਿਲਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਨਚਿਰਨ੍ਤਿ ਚੇਤਂ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਂ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਞ੍ਞੋਗਂ ਵਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਮਾਣਤੋ ਵਿਸੇਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੀਣਿ ਵਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਚਿਰਂ ਵਿਹਾਸਿਂ ਤੀਣਿਯੇਵ ਵਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿ.
ਅਯਨ੍ਤਿ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ. ਪਿਯਜਾਤਿਕਾਨੀਤਿ ਇਟ੍ਠਸਭਾਵਾਨਿ. ਸਾਤਜਾਤਿਕਾਨੀਤਿ ਮਧੁਰਸਭਾਵਾਨਿ. ਮਧੁਰਸਦਿਸਤਾਯ ਹਿ ‘‘ਮਧੁਰ’’ਨ੍ਤਿ ਮਨੋਰਮਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਕਾਮੇਨ ਉਪਸਂਹਿਤਾਨੀਤਿ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾਨਿ, ਕਾਮਨੀਯਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਾਮਸ੍ਸਾਦਯੁਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਿਕੇਨ ਕਾਮਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਕਾਮਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦਸ੍ਸ ਯੋਗ੍ਯਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਰੀਰਸਣ੍ਠਾਨੇਤਿ ਸਰੀਰਬਿਮ੍ਬੇ, ਆਧਾਰੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਦੇਨਾਤਿ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਿਚ ਵਿਨਾ ਪਾਠਸੇਸਂ ਭਵਿਤਬ੍ਬਪਦੇਨੇਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਮਧੁਰੇਨਾਤਿ ਇਟ੍ਠੇਨ ਸਾਤੇਨ. ਕਣ੍ਣਸਕ੍ਖਲਿਯਨ੍ਤਿ ਕਣ੍ਣਪਟ੍ਟਿਕਾਯਂ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਞਾਣਪਰਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕਥਨਮਤ੍ਤੇਨ. ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਞਾਤਮ੍ਪਿ ਨ ਕਥੇਤਿ, ਕਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨਾ’’ਤਿ ਕੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਭਗਵਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ, ਸਹ ਕੁਜ੍ਝਨੇਨੇਵ ਚੇਸ ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾ ਪਰਿਹਾਯਿ. ਚਿਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਮਯ੍ਹਂ ਤਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਥੇਸੀ’’ਤਿ ਪਰਿਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨਾਤਿ ਪਾਥਿਕਸੁਤ੍ਤੇ, (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩ ਆਦਯੋ) ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩੮੧) ਚ ਆਗਤਨਯੇਨ ਤਂ ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ, ਭਾਸਨ੍ਤੋ, ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਭਗਵਤਿ ਬਦ੍ਧਾਘਾਤਤਾਯ ਸਾਸਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਗਿਹਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਕਥੇਤਿ.
ਏਕਂਸਭਾਵਿਤਸਮਾਧਿਵਣ੍ਣਨਾ
੩੬੬-੩੭੧. ਏਕਂਸਾਯਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥੇ ਚਤੁਤ੍ਥੀਵਚਨਂ, ਏਕਂਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਂਸਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਯਾਯੋ, ਸੋ ਚ ਅਧਿਕਾਰਤੋ ਦਿਬ੍ਬਰੂਪਦਸ੍ਸਨਦਿਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸਵਨਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਕੋਟ੍ਠਾਸਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਕਪ੍ਪਨੇ ਏਕਂਸਸ੍ਸੇਵਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਅਨੁਦਿਸਾਯਾਤਿ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਦਕ੍ਖਿਣਾਦਿਭੇਦਾਯ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਯ ਅਨੁਦਿਸਾਯ. ਉਭਯਕੋਟ੍ਠਾਸਾਯਾਤਿ ਦਿਬ੍ਬਰੂਪਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਦਿਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸਵਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਭਾਵਿਤੋਤਿ ਯਥਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ, ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਞਾਣਞ੍ਚ ਸਮਧਿਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਭਾਵਿਤੋ. ਤਯਿਦਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਰਣੇਨ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤੀਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਕਜ੍ਝਂ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤੀਸੁਪਿ ਕਮੇਨੇਵ ਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿ ਭਵਤਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਪਾਲ਼ਿਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ, ਦਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਵਨਾਯਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਏਕਸ੍ਸ ਉਭਯਸਮਤ੍ਥਤਾਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਮੇਵ, ਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿਸਮ੍ਭਵਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਂ. ‘‘ਏਕਂਸਭਾਵਿਤੋ ਸਮਾਧਿ ਹੇਤੂ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਯ ਏਵ ਪਰਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਦਿਬ੍ਬਸਦ੍ਦਂ ਨਾਸ੍ਸੋਸੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
੩੭੨. ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਤੋ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਞਾਣਮੇਵ ਸੇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਮਹਾਲਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਦਂ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤੇਨ…ਪੇ… ਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿ. ਅਪਣ੍ਣਕਨ੍ਤਿ ਅਵਿਰਜ੍ਝਨਕਂ, ਅਨਵਜ੍ਜਂ ਵਾ. ਸਮਾਧਿਯੇਵ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ. ‘‘ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਞਾਣਂ ਸੇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੇਨ ਚ ਤੇਨ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਮ੍ਪਿ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤੇਨੇਵ ਸਹ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤਾਸਂ ਨੂਨ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਥੁਵਚਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਭਯਂਸਭਾਵਿਤਾਨਂ ਸਮਾਧੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬਾਹਿਰਾ ਏਤਾ ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤ੍ਤਾ. ਤਾ ਹਿ ਇਤੋ ਬਾਹਿਰਕਾਨਮ੍ਪਿ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਭਗਵਤਾ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਵੇਦਿਤਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਤੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਿਯ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਾ. ਯਦਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਅਭੇਦੇਪਿ ਭੇਦਵਚਨਮੇਤਂ, ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਵਿਸੇਸਨਭੂਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ. ਤੇਤਿ ਅਰਿਯਫਲਧਮ੍ਮੇ. ‘‘ਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਅਧੁਨਾ ਪਾਠੋ. ਤੇ ਹਿ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਮਹਾਲਿ ਅਞ੍ਞੇਵ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਯੇਸਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਹੇਤੁ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਯਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਚ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਚਤੁਅਰਿਯਫਲਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੩. ਸਂਯੋਜੇਨ੍ਤੀਤਿ ਬਨ੍ਧੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਭਯੇ ਸਂਯੋਜਨਤੋ ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤੇ ਸਂਯੋਜੇਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ. ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਮਯੇ ਰਥੇ’’ਤਿ ਪਾਠੋ, ਨ ਪੋਰਾਣੋ ਤਥਾ ਆਚਰਿਯੇਨ ਅਵਣ੍ਣਿਤਤ੍ਤਾ. ਮਗ੍ਗਸੋਤਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਨ ਪਸਾਦਾਦਿਸੋਤਂ. ‘‘ਸੋਤੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਪਨ੍ਨੋਤਿ ਚ ਆਦਿਤੋ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਆ-ਉਪਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਦਿਕਮ੍ਮਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਇਦਂ ਪਨ ਫਲਟ੍ਠਵਸੇਨ ਵਦਤਿ. ਅਤੀਤਕਾਲਵਚਨਞ੍ਹੇਤਂ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਮਗ੍ਗਸੋਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ. ਤੇਨੇਵਾਹ ਦਕ੍ਖਿਣਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੇ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੇ ਦਾਨਂ ਦੇਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੭੯) ਅਪਤਨਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਨੁਪਪਜ੍ਜਨਸਭਾਵੋ. ਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮੇਨਾਤਿ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮੇਨ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਨ੍ਤੇਨ ਸਤ੍ਤਮਭਵਤੋ ਉਪਰਿ ਅਨੁਪਪਜ੍ਜਨਧਮ੍ਮਤਾਯ ਵਾ ਨਿਯਤੋਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਮੁਤ੍ਤਕਨਯੋ. ਪਰਂ ਅਯਨਂ ਪਰਾਗਤਿ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੇਨਾਤਿ ਪੁਨ ਤਤਿਯਸਮਾਸਵਚਨਂ, ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ.
ਤਨੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਮਨ੍ਦਤਾ, ਵਿਰਲ਼ਤਾ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਨੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਰਹਚੀਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ, ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ ਵਾ. ‘‘ਓਰੇਨ ਚੇ ਮਾਸੋ ਸੇਸੋ ਗਿਮ੍ਹਾਨਨ੍ਤਿ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਚੀਵਰਂ ਪਰਿਯੇਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੬੨੭) ਵਿਯ ਓਰ-ਸਦ੍ਦੋ ਨ ਅਤਿਰੇਕਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾਭਾਗਿਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਾਭਾਗਸ੍ਸ ਕਾਮਭਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਹਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਭੂਮਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਂ. ਓਪਪਾਤਿਕੋਤਿ ਉਪਪਾਤਿਕੋ ਉਪਪਾਤਨੇ ਸਾਧੁਕਾਰੀ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੇਸਯੋਨਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸਭਾਵੋ. ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਚਿਤ੍ਤਸੀਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮਾਧਿ ਗਹਿਤੋ ‘‘ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਨਰੋ ਸਪਞ੍ਞੋ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਭਾਵਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩, ੧੯੨; ਪੇਟਕੋ. ੨੨; ਮਿ. ਪ. ੧.੧.੯) ਵਿਯ. ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਪਞ੍ਞਾਵ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਾਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾਵ, ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਭਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤ੍ਵਾਦਿਪਚ੍ਚਯਕਾਰਿਯਸ੍ਸ ਯ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਨਾ-ਵਚਨਕਾਰਿਯਸ੍ਸਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਚ੍ਛੀਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਥੇ ਨੇਪਾਤਿਕਂ. ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਂ ਨਾਮ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਕੇ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਸਰੂਪਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਂ.
ਅਰਿਯਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੪-੫. ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾਤਿ ਆਕਾਸਮਗ੍ਗੇਨ ਡੇਤ੍ਵਾ. ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ ਅਰਿਯਾਸਾਵਕੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਅਰਿਯਫਲਞ੍ਚ ਏਤਾਯਾਤਿ ਪਟਿਪਦਾ, ਸਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਏਵਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਨਾਮੇਨ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਆਤਤਵਿਤਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਂ. ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਾਨਿਵਿਟ੍ਠਪਦੇਸੇਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ. ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਤੋ ਮੁਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਨਾਮ ਮਗ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਮਤ੍ਤੋਯੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਨ ਹਿ ਅਵਯਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸਮੁਦਾਯੋ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘ਅਟ੍ਠ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਅਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ’ਤਿ ਸਮਾਸਗਬ੍ਭਤਦ੍ਧਿਤਵਸੇਨ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੩੭੪, ੩੭੫) ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸੇ ਹਿ ਕਤੇ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਾਨਂ ਭੇਦੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਪਰਿਯਾਯਂ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਨਿਯਮੇਤੁਂ ਬ੍ਯਾਸੇ ਉਭਯਪਦਤ੍ਥਪਰਭਾਵੇਨ ਸਹੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਸਮਾਸਗਬ੍ਭੇ ਪਨ ਤਦ੍ਧਿਤੇ ਕਤੇ ਸਕ੍ਕਾ ਏਵ ਤੇਸਂ ਭੇਦੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਪਰਿਯਾਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਯਮੇਤੁਂ ਸਮਾਸੇ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪਰਭਾਵੇਨ ਵਿਨਾਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਏਕਤ੍ਥਿਭਾਵਲਕ੍ਖਣੋ ਹਿ ਸਮਾਸੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਟੀਕਾਯਂ ਪਨ ਆਚਰਿਯੇਨੇਵ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਸਮੁਦਾਯੇ ਮਗ੍ਗਵੋਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਸਮੁਦਾਯੋ ਚ ਸਮੁਦਾਯੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਯਵਭੂਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ’’ਤਿ. ਪਠਮਨਯੇ ਚੇਤ੍ਥ ਅਙ੍ਗਿਨਾ ਅਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਦੁਤਿਯਨਯੇ ਪਨ ਅਙ੍ਗੇਨ ਅਙ੍ਗਿਨੋਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.
ਇਦਾਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗੇ ਲਕ੍ਖਣਤੋ, ਕਿਚ੍ਚਖਣਾਰਮ੍ਮਣਭੇਦਕਮਤੋ ਚ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਮਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਮੇਵ ਦਸ੍ਸਨਸਭਾਵਾ. ਸਮ੍ਮਾ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਪਰੀਤਮਭਿਨਿਰੋਪਨਸਭਾਵੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਾਚਾ ਜਨੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਤਬ੍ਬਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਰਤਿਸਭਾਵਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਭੇਦਕਰਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਜਨੇ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕਿਚ੍ਚਵਤੀ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਣਸਭਾਵਾ. ਸਮ੍ਮਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਯਥਾ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਾਦਿਕੋ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਂਤਂਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋ ਵਾ ਚੇਤਨਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਹਤ੍ਥਪਾਦਚਲਨਾਦਿਕਂ ਕਿਰਿਯਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਾਵਜ੍ਜਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਨਿਰਵਜ੍ਜਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਕਿਚ੍ਚਵਾ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਸਭਾਵੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਵੋਦਾਪਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਕਾਯਵਾਚਾਨਂ, ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਚ ਸਂਕਿਲੇਸਭੂਤਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਵੋਦਾਪਨਸਭਾਵੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖੇ ਪਤਿਤੁਮਦਤ੍ਵਾ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਪਗ੍ਗਹਣਸਭਾਵੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਤਾਦਿਭਾਵਲਕ੍ਖਣੇਨ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਤਤ੍ਥ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਭਾਵੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਾਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਵਿਕ੍ਖੇਪਵਿਦ੍ਧਂਸਨੇਨ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਦਹਨਸਭਾਵੋ.
ਸਹਜੇਕਟ੍ਠਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠੇਕਟ੍ਠਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਞ੍ਞੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਨੀਕਕਿਲੇਸਾ ਨਾਮ. ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਕਾਸੇਤਿ ਕਿਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਪ੍ਪਟਿ…ਪੇ… ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ’’ਤਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪਸ੍ਸਨਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਙ੍ਗੇਨ ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਸਬ੍ਬੇਸਮੇਵ ਸਾਧਾਰਣਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਤਥੇਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਨੀਕਕਿਲੇਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਮਨੁਕਡ੍ਢਤਿ.
ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਤਿ ਉਪਚਾਰਕ੍ਖਣੇ. ਉਪਚਾਰਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਤ੍ਤਾ ਨਾਨਕ੍ਖਣਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਤ੍ਤਾ ਏਕਕ੍ਖਣਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਞਾਣੇਹਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੇਨ ਇਧ ਸਾਤਿਸਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਕਿਚ੍ਚੇਨ, ਇਮਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਞਾਣਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਪ੍ਪਕਾਸਨਕਿਚ੍ਚੇਨ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤਿ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ.ਤੀਣਿ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤਿ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ. ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਵਿਰਤਿਚੇਤਨਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੦੪) ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਪਧਾਨਾਨਂ ਵਿਰਤਿਚੇਤਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਵਿਰਤਿਯੋਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੇਤਨਾਯੋਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਮੁਸਾਵਾਦਾਦੀਹਿ ਵਿਰਮਣਕਾਲੇ ਵਾ ਵਿਰਤਿਯੋ, ਸੁਭਾਸਿਤਾਦਿਵਾਚਾਭਾਸਨਾਦਿਕਾਲੇ ਚੇਤਨਾਯੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਚੇਤਨਾਨਂ ਅਮਗ੍ਗਙ੍ਗਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਵਿਰਤਿਯੋਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਞਾਣਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਞਾਣਤਾ ਵਿਯ, ਏਕਾਯੇਵ ਵਿਰਤਿਯਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਵਿਰਤਿਭਾਵੋ ਵਿਯ ਚ ਏਕਾਯ ਏਵ ਚੇਤਨਾਯ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਯਸਾਧਨਾਸਮ੍ਭਵੇਨ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਭਾਵਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋ, ਤਂਸਿਦ੍ਧਿਯਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਤ੍ਤਯਤ੍ਤਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਚ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਮਿਨਾ ਚੇਤਾਸਂ ਦੁਵਿਧਤਂ, ਅਭੇਦਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਚਤੁਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਵਸੇਨ.
ਯਦਿਪਿ ਸਮਾਧਿਉਪਕਾਰਕਾਨਂ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਾ ਨੁਮਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਿਯਾਯਨੁ ਪਬ੍ਰੂਹਨਸਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਪੀਤਿਸੁਖੋਪੇਕ੍ਖਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤੂਹਿ ਝਾਨੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਵਾਯਾਮੋ ਵਿਯ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਕੁਸਲਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਚਤੁਵਾਯਾਮਕਿਚ੍ਚਂ, ਸਤਿ ਵਿਯ ਚ ਅਸੁਭਾਸੁਖਾਨਿਚ੍ਚਾਨਤ੍ਤਭੂਤੇਸੁ ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਸੁਭਾਦਿਸਞ੍ਞਾਪਹਾਨਚਤੁਸਤਿਕਿਚ੍ਚਂ ਏਕੋਵ ਸਮਾਧਿ ਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਸਾਧੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਏਵ. ਤਥਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਏਵ. ਤਥਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਏਵ. ਤਥਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਏਵ. ਤਥਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਯੇਵਾ’’ਤਿ.
ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪਜ੍ਜੋਤਤ੍ਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਸਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਚੋਰੇ ਘਾਤੇਨ੍ਤੋਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਨਾਦਿਮਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਇਮਿਨਾ ਯੋਗਿਨਾ ਕਦਾਚਿਪਿ ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤਪੁਬ੍ਬੋ ਕਿਲੇਸਗਣੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਕੋ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ. ਅਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਹੋਤਿ ਬਹੂਪਕਾਰਾ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤਦੇਵ ਬਹੂਪਕਾਰਤਂ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੋਗਿਨੋ ਬਹੂਪਕਾਰਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ. ‘‘ਬਹੂਪਕਾਰੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਬਹੂਪਕਾਰਤਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਯਂ ਤਮ੍ਬਕਂਸਾਦਿਮਯਤ੍ਤਾ ਕੂਟੋ. ਤਂਪਰਿਹਰਣਤੋ ਮਹਾਸਾਰਤਾਯ ਛੇਕੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਹਾਪਣਵਿਭਾਗਜਾਨਨੇ ਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕਤਮਭਾਵੇਨ ਕਰਣਨ੍ਤਰਂ ਬਹੁਕਾਰਂ ਯਦਿਦਂ ਹਤ੍ਥੋ, ਏਵਂ ਯੋਗਿਨੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗਜਾਨਨੇ ਪੁਬ੍ਬਚਾਰੀਭਾਵੇਨ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਬਹੁਕਾਰਂ ਯਦਿਦਂ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾਵ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਦਵਬੋਧਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਬਹੁਕਾਰੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦੁਤਿਯਉਪਮਾਯਂ ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਚ੍ਛਕੋ ਪਰੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਂ ਵਾਸਿਯਾ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਗੇਹਾਦਿਕਰਣਕਮ੍ਮੇ ਉਪਨੇਤਿ, ਏਵਂ ਯੋਗੀ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਕਮ੍ਮੇ ਉਪਨੇਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵਚੀਭੇਦਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਾਵਜ੍ਜਾਨਵਜ੍ਜਵਚੀਭੇਦੇ ਨਿਵਤ੍ਤਨਪਵਤ੍ਤਨਕਰਾਯ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯਪਿ ਉਪਕਾਰਕੋਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸ੍ਵਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਯਥਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਿਸਾਖਸ੍ਸ ਨਾਮ ਗਹਪਤਿਨੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚੂਲ਼ਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਪਦਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੪) ਸਾਧਕਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਭਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਤਿ.
ਵਚੀਭੇਦਨਿਯਾਮਿਕਾ ਵਾਚਾ ਕਾਯਿਕਕਿਰਿਯਾਨਿਯਾਮਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਿਕਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਲੋਕਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਭਯਂ ਸੁਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ, ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਞ੍ਚ. ਆਜੀਵਟ੍ਠਮਕਸੀਲਂ ਨਾਮ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਸੁਚਰਿਤਤਿਵਿਧਕਾਯਸੁਚਰਿਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਂ ਅਟ੍ਠਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਸੀਲਂ. ਯਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਆਜੀਵੋ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਦੁਭਯਾਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਦ੍ਵਯਪ੍ਪਹਾਯਕਸ੍ਸ ਸੁਚਰਿਤਦ੍ਵਯਪਾਰਿਪੂਰਿਹੇਤੁਭੂਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ. ਸੁਤ੍ਤਪਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਸੁਤ੍ਤੇਨ, ਪਮਤ੍ਤੇਨ ਚ. ਇਦਂ ਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਂ. ਕਾਯਾਦੀਸੂਤਿ ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਤਾਦਯੋ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਕਾ. ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪਕਾਰਕਾ. ਗਤਿਯੋਤਿ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯੋ, ਕਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵੇ ਵਾ. ਸਮਨ੍ਵੇਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ, ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਚਾਯਂ ਤ੍ਵਾਪਚ੍ਚਯੋ.
ਦ੍ਵੇਪਬ੍ਬਜਿਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੬-੭. ਕਸ੍ਮਾ ਆਰਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕਾਰਣਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ‘‘ਅਯਂ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤੇਨ ਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨਾਯਂ ਉਪਰਿ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਤਥਾਲਦ੍ਧਿਕਤ੍ਤਾ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਲਿਚ੍ਛਵਿਰਞ੍ਞੋ. ਦੇਸਨਾਯਨ੍ਤਿ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਾਯ ਸੁਞ੍ਞਤਪਟਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਾਯ ਯਥਾਦੇਸਿਤਦੇਸਨਾਯ. ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਨ ਸਦ੍ਦਹਤਿ ਨ ਪਸੀਦਤਿ. ਤਨ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਕਥੇਨ੍ਤੋਤਿ ਯੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮੋ ਕਥੀਯਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਅਸਤਿਪਿ ਮਗ੍ਗਪਟਿਵੇਧੇ ਕੇਵਲਂ ਸਾਸਨੇ ਪਵੇਣੀਭੂਤਂ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਭੂਤਂ ਵਾ ਤਨ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਨ੍ਤੋ, ਤੇਨ ਤਦਾ ਤੇਸਂ ਮਗ੍ਗਪਟਿਵੇਧਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਵਿਪਰੀਤਦੇਸਨਤਾਯ ਏਵਂਪਾਕਟਧਮ੍ਮਕਾਯਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਸਮਧਿਗਮੇਨ ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਂ ‘‘ਤਂ ਜੀਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਚ੍ਛੇਦਾਦਿਗਹਣਂ ਅਪਿ ਨੁ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਪਨ ਝਾਨਾਧਿਗਮਮਤ੍ਤੇਨ ਨ ਤਾਵ ਵਿਵੇਚਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਯੁਤ੍ਤਮਸ੍ਸੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਝਾਨਲਾਭਿਨੋਪੇਤਂ ਗਹਣਂ ਅਯੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਤਂ ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦਂ, ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਂ ਵਾ ‘‘ਅਹਂ ਖੋ…ਪੇ… ਨ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤ੍ਥੋ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਕਂ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਅਥ ਚ ਪਨਾਤਿ ਏਵਂ ਜਾਨਨਤੋ, ਪਸ੍ਸਨਤੋ ਚ. ਕਾਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਕਾਦਿਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਕਤਂ, ਅਰਹਤ੍ਤਕੂਟੇਨ ਪਨ ਦੇਸਨਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਤ੍ਤਰਿ ਖੀਣਾਸਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਨ ਕਲ੍ਲਂ ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਵਚਨਾਯਾ’’ਤਿ ਅਵੋਚੁਂ. ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਹੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਨ ਕਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਵਚਨੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇ ਮਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹੋ ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਵਤ੍ਤੁਮਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨਿਚ੍ਛਯਤਾਯ ਤਂ ਮਮ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਪਿ ਖੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿ ਰਾਜਾ ਤੇ ਵਿਯ ਤਥਾਸਞ੍ਜਾਤਨਿਚ੍ਛਯਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੋਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਇਤਿ ਸੁਮਙ੍ਗਲਵਿਲਾਸਿਨਿਯਾ ਦੀਘਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ ਪਰਮਸੁਖੁਮਗਮ੍ਭੀਰਦੁਰਨੁਬੋਧਤ੍ਥਪਰਿਦੀਪਨਾਯ ਸੁਵਿਮਲਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਜਨਨਾਯ ਸਾਧੁਵਿਲਾਸਿਨਿਯਾ ਨਾਮ ਲੀਨਤ੍ਥਪਕਾਸਨਿਯਾ ਮਹਾਲਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪਕਾਸਨਾ.
ਮਹਾਲਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.