੨. ਦੁਤਿਯਨਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੭੧. ‘‘ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਸਦ੍ਦਾ ਭਿਨ੍ਨਾਧਿਕਰਣਾ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਯੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਵਿਸੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਸ੍ਵੇਵ ਇਧ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੀਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਂ ਤਂ…ਪੇ… ਤਦੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਯੇ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਚ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਪੁਨ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ…ਪੇ… ਆਹਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਨਯੇਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਚ. ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹਸਾਮਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹਾਨਂ. ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾ ਵਿਸੇਸੇ ਅਵਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਵਿਸੇਸਾਵਬੋਧਨਤ੍ਥਾਨਿ ਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭੇਦਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਵਿਸੇਸਾਵ ਖਨ੍ਧਾਦਿਗਣਨਾਤਿ ‘‘ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਨਾ ਸਵਿਸੇਸਾਵ ਖਨ੍ਧਾਦਿਗਣਨਾ, ਖਨ੍ਧਾਦਿਨਾ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਕੇਵਲਾ ਅਨਵਸੇਸਾ, ਸਾਮਞ੍ਞਭੂਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾਧਿਕਤੇ ਦੁਤਿਯਨਯੇ. ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾਯ ਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਿ…ਪੇ… ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤੀਸੁ ਸਙ੍ਗਹੇਸੂਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇਸੁ ਤੀਸੁ. ਅਞ੍ਞੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਏਕੇਨ ਵਾ. ਏਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ ਤਾਵਤਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵਸ੍ਸ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਏਵਂਵਿਧਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਸੋਤਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਵਿਸੇਸਾਨਂ. ਅਸਮ੍ਭਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਅਸਮ੍ਭਵਾ. ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਨਯਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਨਯਮਾਤਿਕਾਯ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋ, ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਸਙ੍ਗਹਾਦਯੋ, ਤੇ ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਕੁਸਲਾਦਯੋ ਚ ਤੇਸਂ ਵਿਸਯਭੂਤਾਤਿ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਸਙ੍ਗਹਾਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਯਮਾਤਿਕਾਯ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਮਾਤਿਕਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਞ੍ਚਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਯੋ ਹਿ ਇਧ ਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ.

‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ, ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਚ ਯਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਨਯੇ ਛਟ੍ਠਨਯੇ ਚ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਤਿਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ? ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੬), ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਤਿਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਨਤ੍ਥਿ. ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੨੨੮) ਚ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ. ਇਤਰੇਸੂਤਿ ਦੁਤਿਯਾਦਿਨਯੇਸੁ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਅਨਿਯਮਿਤਰੂਪੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ‘‘ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਨਿਯਾਮਕਭਾਵੇਨ.

ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ. ਯੇਨ ਯੇਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਨਾ ਸਙ੍ਗਾਹਕੇਨ. ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇਸੂਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਸੁ. ਤੇਨ ਤੇਨਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇਨ. ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਤਤੋ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤੋ ਅਞ੍ਞਂ. ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਯਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਤਦੇਵ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਸਙ੍ਗਾਹਕਾਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨ ਉਦ੍ਧਟਂ. ਅਞ੍ਞੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਗਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਸਿਯਾ ਪਨੇਤਂ ਸਭਾਗੇਨ ਏਕਦੇਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਸੋ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਞ੍ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵਚਨਨ੍ਤਰਂ ਪਰਿਹਰਤਿ.

ਯਦਿ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਹਾਭਾਵਂ ਪਾਠਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਏਵਾਤਿ ਯੋ ਰੂਪਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਏਵ ਤੇਨ ਰੂਪਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹੇਯ੍ਯ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਾਭਾਵੇ ਲਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਸੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਗੋ ਵਿਸਭਾਗੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਏਕਦੇਸਾ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਯੋ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕਸ੍ਸ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਚ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸਮੁਦਾਯਨ੍ਤੋਗਧਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਨਾਤਿ ਵਿਭਾਗੇਨ. ਤੇਤਿ ਏਕਦੇਸਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕਦੇਸਾਨਂ. ਏਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤਾਯ ਵਿਭਾਗਾਭਾਵੋ, ਵਿਭਾਗਾਭਾਵੇਨ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਤਾਭਾਵੋ, ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਾਸਙ੍ਗਾਹਕਤਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਯਥਾ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਾਭਾਵੇਨ ਏਕਦੇਸਾਨਂ ਸਮੁਦਾਯੋ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਚ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਏਕਦੇਸਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਤਿਆਦਿ ਉਦਾਹਰਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਾਕਟਕਰਣਂ. ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਞ੍ਚਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਥਾ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਨ ਹਿ ਏਕਦੇਸ…ਪੇ… ਵਿਸਭਾਗਂ ਯੇਨ ਸਮੁਦਾਯੋ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਚ ਸਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਤਾਵ ਮਾ ਹੋਤੁ, ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਪਨ ਕਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪੀਯਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਰਾਮਸਤਿ. ਅਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤੇਕਦੇਸਸਭਾਗਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਤਿਪਿ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤੇਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਚ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਯੋ ਪਕਾਰੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਮੇਵ ਏਤੇਸਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧੋ, ਅਤ੍ਤੇਕਦੇਸਸਭਾਗੋ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥਿ ਸਭਾਗਾਭਾਵਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਹਿ ਸੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਗੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਯੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤੇਨ. ਏਵਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਤਿਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਸਤਿਪਿ ਵਿਸਭਾਗਭਾਵੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਚਨੇਨ. ਏਕਦੇਸਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਏਕਦੇਸੇਨ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਸ੍ਸ ਸੋਤਾਯਤਨਸ੍ਸ ਚ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਸਮੁਦਾਯੇਨ ਏਕਦੇਸਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਥ ਕਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਭੇਦੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਭੇਦੇਹੀਤਿ ਰੂਪਾਦਿਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਵਿਭਾਗੇਹਿ. ਪਞ੍ਚਧਾਤਿ ਰੂਪਾਦਿਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਭਿਨ੍ਨਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਗਣੇਤਬ੍ਬਾਗਣੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਨ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਗਾਹਕਾਸਙ੍ਗਾਹਕਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਕਰਣਮਤ੍ਤਸਬ੍ਭਾਵਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਾਦਯੋ ਪਨ ਨਯਾ. ਅਗਣਨਾਦਿਦਸ੍ਸਨਾਨੀਤਿ ਅਗਣਨਗਣਨਦਸ੍ਸਨਾਨਿ. ਨਨੁ ਚ ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਗਣਨਾਦੀਨਿਪਿ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਵਿਸੇਸਨਭੂਤਾਨਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨਾਨੀਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭੂਤਾਨਂ ਪਧਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨੇਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਤ੍ਤੁਆਦਯੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਤ੍ਤੁਕਰਣਕਮ੍ਮਤ੍ਤਯਸਬ੍ਭਾਵਾ’’ਤਿ.

ਤਥਾ ਤਥਾਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਤਂਤਂਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵਾਭਾਵੋ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਤਾਤਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋ ਸਭਾਗਤਾ, ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਅਭਾਵੋ ਵਿਸਭਾਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨੇਤਿ ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਪ੍ਪਕਾਰਧਮ੍ਮਨਿਰੂਪਨੇ. ਸਙ੍ਗਾਹਕਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਕਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਾਹਕਸ੍ਸ ਸੋਤਾਯਤਨਾਦਿਕਸ੍ਸ ਚ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ. ਸਮਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਏਕਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਦਭਾਵੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਅਞ੍ਞਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਪਠਮਨਯੇ ਤਥਾ ਤਥਾ ਗਣੇਤਬ੍ਬਾਗਣੇਤਬ੍ਬਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦੁਤਿਯਾਦਿਨਯੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵਾਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਂਤਂਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵਾਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਨਯਾਨਂ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਤਾਸੁ ਵਿਸੇਸੋ.

ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ‘‘ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸਦਿਸਾਨਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਪਦਾਦੀਨਿ. ਇਤਰੇਹੀਤਿ ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਨ ਉਦ੍ਧਟਾਨੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਵਨ੍ਤਿਆਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਖਨ੍ਧਪਦੇਨਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਨ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਪਦਸਙ੍ਗਹੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥਤਂ ਪਟਿਸੇਧੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਰਣਂ ਪਨ ਕਤ੍ਤੁਰਹਿਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੇਨਚਿ ਸਙ੍ਗਾਹਕੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਙ੍ਗਾਹਕੇਸੁ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਨ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੇਸੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਹਿ ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਸਮੁਦਾਯੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿ ਤਦਵਯਵੇਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤੇਨ ਨਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਟਿਯੋਗੀਨਿਵਤ੍ਤਨਂ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮਤ੍ਤਨਿਵਾਰਣਂ ਏਵ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਙ੍ਗਾਹਕਤੋ ਅਞ੍ਞਨਿਵਾਰਣਂ ਏਵ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਚ…ਪੇ… ਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਸਙ੍ਗਾਹਕਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇ ਹਿ ‘‘ਸੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਸ੍ਸ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਨ੍ਤਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਅਸਮ੍ਭਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਥ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਅਡ੍ਢੇਕਾਦਸਹਿ ਆਯਤਨਧਾਤੂਹੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ. ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਆਯਤਨਧਾਤੁਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ. ਨ ਸੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ, ਸਮੁਦਾਯੋ ਵਾ ਤਦੇਕਦੇਸਾਨਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ‘‘ਯੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ. ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਯ ਅਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਧਾਤੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧੭੧) ‘‘ਸੋ ਚ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਯਾਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਯ ਅਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ, ਅਤ੍ਤੇਕਦੇਸਾਨਂ ਵਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾ. ਤੇਨਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਤਦੇਕਦੇਸਾਨਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ. ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਹਿ ਵਿਯਾਤਿ ਵਿਸਦਿਸੁਦਾਹਰਣਂ. ਏਤੇਹਿ ਰੂਪਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਚ ਏਵਰੂਪੇਹਿ. ਏਤਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਤੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦਸ੍ਸਿਤੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ. ਅਗ੍ਗਹਣੇਤਿ ਅਕਥਨੇ, ਅਦੇਸਨਾਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦੀਸੂਤਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਸੁ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਤਂ ਕਾਰਣਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤੇਹਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇ ਧਮ੍ਮਜਾਤੇ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਆਯਤਨਸਙ੍ਗਹਾਦੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹੀਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ. ਸਙ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਸੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਯਦਿਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਨਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਨਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਭਾਵੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਉਭਯਾਭਾਵੋਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਭਾਵੋ. ਏਤ੍ਥ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ. ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਖਨ੍ਧਚਤੁਕ੍ਕਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤੇ, ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਖਨ੍ਧਦੁਕਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤੇਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਵਦਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਠਮੇਨ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਸਲ਼ਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਞ੍ਚ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਏਕਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਹਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸੇਵ ਸਙ੍ਗਾਹਕਂ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਚਤੁਕ੍ਕਖਨ੍ਧਦੁਕਾਦੀਨਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾ ਨ ਨਤ੍ਥਿ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਭਾਵੋ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ.

ਤਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਸਪ੍ਪਟਿਘਪਦੇ. ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨ੍ਤੋ. ਤਦਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਤਿ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਾਸਙ੍ਗਾਹਕਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ. ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਏਵ…ਪੇ… ਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨੇਸਂ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਦੁਤਿਯਨਯਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.