੧੫. ਭੂਤਗਾਮਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ

੭੫. ਭੂਤਗਾਮੋਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਬੀਜੇਹਿ ਜਾਤਾਨਂ ਰੁਕ੍ਖਲਤਾਦੀਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤਤ੍ਰਿਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬੀਜਾਨਿ – ਮੂਲਬੀਜਂ ਖਨ੍ਧਬੀਜਂ ਫਲ਼ੁਬੀਜਂ ਅਗ੍ਗਬੀਜਂ ਬੀਜਬੀਜਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮੂਲਬੀਜਂ ਨਾਮ ਹਲਿਦ੍ਦਿ ਸਿਙ੍ਗਿਵੇਰਂ ਵਚਾ ਵਚਤ੍ਤਂ ਅਤਿਵਿਸਂ ਕਟੁਕਰੋਹਿਣੀ ਉਸੀਰਂ ਭਦ੍ਦਮੁਤ੍ਤਕਂ, ਯਾਨਿ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਮੂਲੇ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਮੂਲੇ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਮੂਲਬੀਜਂ ਨਾਮ. ਖਨ੍ਧਬੀਜਂ ਨਾਮ ਅਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਨਿਗ੍ਰੋਧੋ ਪਿਲਕ੍ਖੋ ਉਦੁਮ੍ਬਰੋ ਕਚ੍ਛਕੋ ਕਪਿਤ੍ਥਨੋ, ਯਾਨਿ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਖਨ੍ਧੇ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧੇ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਖਨ੍ਧਬੀਜਂ ਨਾਮ. ਫਲ਼ੁਬੀਜਂ ਨਾਮ ਉਚ੍ਛੁ ਵੇਲ਼ੁ ਨਲ਼ੋ, ਯਾਨਿ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਬ੍ਬੇ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬੇ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਫਲ਼ੁਬੀਜਂ ਨਾਮ. ਅਗ੍ਗਬੀਜਂ ਨਾਮ ਅਜ੍ਜੁਕਂ ਫਣਿਜ੍ਜਕਂ ਹਿਰਿਵੇਰਂ, ਯਾਨਿ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਅਗ੍ਗੇ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗੇ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਅਗ੍ਗਬੀਜਂ ਨਾਮ. ਬੀਜਬੀਜਂ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਣਂ ਅਪਰਣ੍ਣਂ, ਯਾਨਿ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਬੀਜੇ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਬੀਜੇ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਬੀਜਬੀਜਂ ਨਾਮ (ਪਾਚਿ. ੯੧). ਤਤ੍ਥ ਭੂਤਗਾਮੇ ਭੂਤਗਾਮਸਞ੍ਞੀ ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦਾਪੇਤਿ ਵਾ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਵਾ ਭਿਨ੍ਦਾਪੇਤਿ ਵਾ ਪਚਤਿ ਵਾ ਪਚਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਭੂਤਗਾਮਞ੍ਹਿ ਵਿਕੋਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਭੂਤਗਾਮਪਰਿਮੋਚਿਤਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਮ੍ਪਿ ਬੀਜਗਾਮਂ ਵਿਕੋਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ.

੭੬. ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮੋ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੯੨੨) ਨਾਮੇਸ ਅਤ੍ਥਿ ਉਦਕਟ੍ਠੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਥਲਟ੍ਠੋ. ਤਤ੍ਥ ਉਦਕਟ੍ਠੋ ਸਾਸਪਮਤ੍ਤਿਕਤਿਲਬੀਜਕਾਦਿਭੇਦਾ ਸਪਣ੍ਣਿਕਾ ਚ ਅਪਣ੍ਣਿਕਾ ਚ ਸਬ੍ਬਾ ਸੇਵਾਲਜਾਤਿ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਉਦਕਪਪ੍ਪਟਕਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਭੂਤਗਾਮੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਉਦਕਪਪ੍ਪਟਕੋ ਨਾਮ ਉਪਰਿ ਥਦ੍ਧੋ ਫਰੁਸਵਣ੍ਣੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਮੁਦੁ ਨੀਲਵਣ੍ਣੋ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਸੇਵਾਲਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਓਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਥਵੀ ਠਾਨਂ. ਯੋ ਉਦਕੇ ਸਞ੍ਚਰਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਉਦਕਂ. ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਿਕੋਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਙ੍ਕਾਮੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਉਦਕੇ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤਂ ਵਿਕੋਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਪਨ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚਵਿਯੂਹਿਤ੍ਵਾ ਨਹਾਯਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਕਲਞ੍ਹਿ ਉਦਕਂ ਤਸ੍ਸ ਠਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਸੋ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਙ੍ਕਾਮਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਦਕਤੋ ਪਨ ਉਦਕੇਨ ਵਿਨਾ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਉਦਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਉਦਕੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਉਪ੍ਪਲਿਨਿਪਦੁਮਿਨਿਆਦੀਨਿ ਜਲਜਵਲ੍ਲਿਤਿਣਾਨਿ ਉਦਕਤੋ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਿਕੋਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਪਰੇਹਿ ਉਪ੍ਪਾਟਿਤਾਨਿ ਵਿਕੋਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਬੀਜਗਾਮੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਿਲਬੀਜਕਸਾਸਪਮਤ੍ਤਿਕਸੇਵਾਲੋਪਿ ਉਦਕਤੋ ਉਦ੍ਧਟੋ ਅਮਿਲਾਤੋ ਅਗ੍ਗਬੀਜਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਾਦੀਸੁ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਕਤਿਲਬੀਜਕਉਦਕਪਪ੍ਪਟਕਾਦੀਨਿ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਭੂਤਗਾਮਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਸਮੇਤਿ. ਭੂਤਗਾਮੇ ਹਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਬੀਜਗਾਮੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਭੂਤਗਾਮੋ ਨਾਮ ਤਤਿਯੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ, ਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਆਗਤੋ, ਅਥੇਤਂ ਬੀਜਗਾਮਸਙ੍ਗਹਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਅਭੂਤਗਾਮਮੂਲਤ੍ਤਾ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਬੀਜਗਾਮਸ੍ਸਾਤਿ. ਅਪਿਚ ‘‘ਗਰੁਕਲਹੁਕੇਸੁ ਗਰੁਕੇ ਠਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਵਿਨਯਲਕ੍ਖਣਂ.

ਥਲਟ੍ਠੇ ਛਿਨ੍ਨਰੁਕ੍ਖਾਨਂ ਅਵਸਿਟ੍ਠੋ ਹਰਿਤਖਾਣੁ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਕੁਧਕਰਞ੍ਜਪਿਯਙ੍ਗੁਪਨਸਾਦੀਨਂ ਖਾਣੁ ਉਦ੍ਧਂ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਸੋ ਭੂਤਗਾਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਤਾਲਨਾਲ਼ਿਕੇਰਾਦੀਨਂ ਖਾਣੁ ਉਦ੍ਧਂ ਨ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਸੋ ਬੀਜਗਾਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਕਦਲਿਯਾ ਪਨ ਅਫਲਿਤਾਯ ਖਾਣੁ ਭੂਤਗਾਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਫਲਿਤਾਯ ਬੀਜਗਾਮੇਨ. ਕਦਲੀ ਪਨ ਫਲਿਤਾ ਯਾਵ ਨੀਲਪਣ੍ਣਾ, ਤਾਵ ਭੂਤਗਾਮੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤਥਾ ਫਲਿਤੋ ਵੇਲ਼ੁ. ਯਦਾ ਪਨ ਅਗ੍ਗਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸੁਸ੍ਸਤਿ, ਤਦਾ ਬੀਜਗਾਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਤਰਬੀਜਗਾਮੇਨ? ਫਲ਼ੁਬੀਜਗਾਮੇਨ. ਕਿਂ ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ? ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਭੂਤਗਾਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਇਨ੍ਦਸਾਲਾਦਿਰੁਕ੍ਖੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਰਾਸਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਰਾਸਿਕਤਦਣ੍ਡਕੇਹਿ ਰਤਨਪ੍ਪਮਾਣਾਪਿ ਸਾਖਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਬੀਜਗਾਮੇਨੇਵ ਪਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਮਣ੍ਡਪਤ੍ਥਾਯ ਵਾ ਵਤਿਅਤ੍ਥਾਯ ਵਾ ਵਲ੍ਲਿਆਰੋਪਨਤ੍ਥਾਯ ਵਾ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਖਣਨ੍ਤਿ, ਮੂਲੇਸੁ ਚੇਵ ਪਣ੍ਣੇਸੁ ਚ ਨਿਗ੍ਗਤੇਸੁ ਪੁਨ ਭੂਤਗਾਮਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਮੂਲਮਤ੍ਤੇਸੁ ਪਨ ਪਣ੍ਣਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਤੇਸੁਪਿ ਬੀਜਗਾਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਏਵ.

ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਬੀਜਾਨਿ ਪਥਵਿਯਂ ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾਨਿ, ਕਪਾਲਾਦੀਸੁ ਵਾ ਅਲ੍ਲਪਂਸੁਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਮੂਲਮਤ੍ਤੇ ਵਾ ਪਣ੍ਣਮਤ੍ਤੇ ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਤੇਪਿ ਬੀਜਾਨਿਯੇਵ. ਸਚੇਪਿ ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਉਪਰਿ ਅਙ੍ਕੁਰੋ ਚ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਾਵ ਅਙ੍ਕੁਰੋ ਹਰਿਤੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ਬੀਜਾਨਿਯੇਵ. ਮੁਗ੍ਗਾਦੀਨਂ ਪਨ ਪਣ੍ਣੇਸੁ ਉਟ੍ਠਿਤੇਸੁ, ਵੀਹਿਆਦੀਨਂ ਵਾ ਅਙ੍ਕੁਰੇ ਹਰਿਤੇ ਨੀਲਵਣ੍ਣੇ ਜਾਤੇ ਭੂਤਗਾਮਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਾਲਟ੍ਠੀਨਂ ਪਠਮਂ ਸੂਕਰਦਾਠਾ ਵਿਯ ਮੂਲਂ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਗ੍ਗਤੇਪਿ ਯਾਵ ਉਪਰਿ ਪਤ੍ਤਵਟ੍ਟਿ ਨ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਾਵ ਬੀਜਗਾਮੋ ਨਾਮਯੇਵ. ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਸ੍ਸ ਤਚਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਨ੍ਤਸੂਚਿ ਵਿਯ ਅਙ੍ਕੁਰੋ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਾਵ ਮਿਗਸਿਙ੍ਗਸਦਿਸਾ ਨੀਲਪਤ੍ਤਵਟ੍ਟਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ਬੀਜਗਾਮੋਯੇਵ. ਮੂਲੇ ਅਨਿਗ੍ਗਤੇਪਿ ਤਾਦਿਸਾਯ ਪਤ੍ਤਵਟ੍ਟਿਯਾ ਜਾਤਾਯ ਅਮੂਲਕਭੂਤਗਾਮੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ਵੀਹਿਆਦੀਹਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਵਨ੍ਦਾਕਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞਾ ਵਾ ਯਾ ਕਾਚਿ ਰੁਕ੍ਖੇ ਜਾਯਿਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਂ ਓਤ੍ਥਰਤਿ, ਰੁਕ੍ਖੋਵ ਤਸ੍ਸਾ ਠਾਨਂ, ਤਂ ਵਿਕੋਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਏਕਾ ਅਮੂਲਿਕਾ ਲਤਾ ਹੋਤਿ, ਅਙ੍ਗੁਲਿਵੇਠਕੋ ਵਿਯ ਵਨਪ੍ਪਗੁਮ੍ਬਦਣ੍ਡਕੇ ਵੇਠੇਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ. ਗੇਹਪਮੁਖਪਾਕਾਰਵੇਦਿਕਾ ਚੇਤਿਯਾਦੀਸੁ ਨੀਲਵਣ੍ਣੋ ਸੇਵਾਲੋ ਹੋਤਿ, ਯਾਵ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਅਗ੍ਗਬੀਜਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਪਤ੍ਤੇਸੁ ਜਾਤੇਸੁ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਵਤ੍ਥੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸੁਧਾਲੇਪਮ੍ਪਿ ਦਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਲਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਸਿਨੇਹਲੇਪੋ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਚੇ ਨਿਦਾਘਸਮਯੇ ਸੁਕ੍ਖਸੇਵਾਲੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਂ ਸਮ੍ਮੁਞ੍ਜਨੀਆਦੀਹਿ ਘਂਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪਨੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪਾਨੀਯਘਟਾਦੀਨਂ ਬਹਿ ਸੇਵਾਲੋ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁ, ਅਨ੍ਤੋ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕੋ, ਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਪੂਵਾਦੀਸੁ ਕਣ੍ਣਕਮ੍ਪਿ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਮੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਸਚੇ ਗੇਰੁਕਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਾ ਭਿਤ੍ਤਿ ਕਣ੍ਣਕਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਚੋਲ਼ਕਂ ਤੇਮੇਤ੍ਵਾ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਪਮਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੬੬).

੭੭. ਪਾਸਾਣਜਾਤਿ ਪਾਸਾਣਦਦ੍ਦੁਸੇਵਾਲਸੇਲੇਯ੍ਯਕਾਦੀਨਿ ਅਹਰਿਤਵਣ੍ਣਾਨਿ ਅਪਤ੍ਤਕਾਨਿ ਚ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਕਾਨਿ. ਅਹਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਂ ਯਾਵ ਮਕੁਟਂ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁ, ਪੁਪ੍ਫਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ, ਅਲ੍ਲਰੁਕ੍ਖਤੋ ਪਨ ਅਹਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਰੁਕ੍ਖਤਚਂ ਵਿਕੋਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਰੁਕ੍ਖਪਪਟਿਕਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਾ ਪਨ ਇਨ੍ਦਸਾਲਕਕੁਧਾਦੀਨਂ ਪਪਟਿਕਾ ਰੁਕ੍ਖਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਨਿਯ੍ਯਾਸਮ੍ਪਿ ਰੁਕ੍ਖਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਸੁਕ੍ਖਰੁਕ੍ਖੇ ਵਾ ਲਗ੍ਗਂ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਲ੍ਲਰੁਕ੍ਖਤੋ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਲਾਖਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਰੁਕ੍ਖਂ ਚਾਲੇਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਡੁਪਲਾਸਂ ਵਾ ਪਰਿਣਤਕਣਿਕਾਰਾਦਿਪੁਪ੍ਫਂ ਵਾ ਪਾਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵ. ਹਤ੍ਥਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇਨ ਮੁਦੁਕੇਸੁ ਇਨ੍ਦਸਾਲਨੁਹੀਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਵਾ ਤਤ੍ਥਜਾਤਕਤਾਲਪਣ੍ਣਾਦੀਸੁ ਵਾ ਅਕ੍ਖਰਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਪੁਪ੍ਫਂ ਓਚਿਨਨ੍ਤਾਨਂ ਸਾਖਂ ਓਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤੇਹਿ ਪਨ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪਾਨੀਯਂ ਨ ਵਾਸੇਤਬ੍ਬਂ, ਪਾਨੀਯਵਾਸਤ੍ਥਿਕੇਨ ਸਾਮਣੇਰਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਓਚਿਨਾਪੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਫਲਸਾਖਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਖਾਦਿਤੁਕਾਮੇਨ ਨ ਓਨਾਮੇਤਬ੍ਬਾ, ਸਾਮਣੇਰਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਗਾਹਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਗਚ੍ਛਂ ਵਾਲਤਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਟੇਨ੍ਤੇਹਿ ਸਾਮਣੇਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਕਡ੍ਢਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਨ ਉਸ੍ਸਾਹਜਨਨਤ੍ਥਂ ਅਨਾਕਡ੍ਢਨ੍ਤੇਨ ਕਡ੍ਢਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ ਅਗ੍ਗੇ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯੇਸਂ ਰੁਕ੍ਖਾਨਂ ਸਾਖਾ ਰੁਹਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਾਖਂ ਮਕ੍ਖਿਕਬੀਜਨਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਅਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਂ, ਤਚੇ ਵਾ ਪਤ੍ਤੇ ਵਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਨਖੇਨਪਿ ਵਿਲੇਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਅਲ੍ਲਸਿਙ੍ਗਿਵੇਰਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਚੇ ਪਨ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੀਤਲੇ ਪਦੇਸੇ ਠਪਿਤਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ, ਉਪਰਿਭਾਗੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਚੇ ਅਙ੍ਕੁਰੋ ਜਾਯਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਾਭਾਗੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਮੂਲੇ ਚ ਅਙ੍ਕੁਰੇ ਚ ਜਾਤੇ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਮੁਞ੍ਜਨੀਸਲਾਕਾਯਪਿ ਤਿਣਾਨਿ ਛਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਭੂਮਿਯਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸਯਂ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਛੇਦਾਪੇਤਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਛਿਜ੍ਜਨਕਂ ਛਿਜ੍ਜਤੁ, ਭਿਜ੍ਜਨਕਂ ਭਿਜ੍ਜਤੁ, ਚਙ੍ਕਮਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਪਾਦੇਹਿ ਅਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਤਿਣਵਲ੍ਲਿਆਦੀਨਿ ਸਯਂ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਛੇਦਾਪੇਤਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਚੇਪਿ ਹਿ ਤਿਣਂ ਵਾ ਲਤਂ ਵਾ ਗਨ੍ਥਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਗਨ੍ਥਿਮ੍ਪਿ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਾਲਰੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਪਨ ਚੋਰਾਨਂ ਅਨਾਰੁਹਣਤ੍ਥਾਯ ਦਾਰੁਮਕ੍ਕਟਕਂ ਆਕੋਟੇਨ੍ਤਿ, ਕਣ੍ਟਕੇ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਏਵਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਚੇ ਦਾਰੁਮਕ੍ਕਟਕੋ ਰੁਕ੍ਖੇ ਅਲ੍ਲੀਨਮਤ੍ਤੋਵ ਹੋਤਿ, ਰੁਕ੍ਖਂ ਨ ਪੀਲ਼ੇਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ‘‘ਰੁਕ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦ, ਲਤਂ ਛਿਨ੍ਦ, ਕਨ੍ਦਂ ਵਾ ਮੂਲਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਟੇਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਅਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ. ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ‘‘ਇਮਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਨਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਅਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਂ ਚਤੁਰਂਸਵਲ੍ਲਿਂ ਆਲੁਵਕਨ੍ਦਂ ਮੁਞ੍ਜਤਿਣਂ ਅਸੁਕਰੁਕ੍ਖਚ੍ਛਲ੍ਲਿਂ ਛਿਨ੍ਦ ਭਿਨ੍ਦ ਉਪ੍ਪਾਟੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਮ੍ਪਿ ਅਨਿਯਮਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ‘‘ਇਮਂ ਅਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਮੇਵ ਹਿ ਨਿਯਮਿਤਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਚਿਤੁਕਾਮੋ ਤਿਣਾਦੀਨਂ ਉਪਰਿ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਗ੍ਗਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਯਂ ਵਾ ਪਚਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਪਚਾਪੇਤਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ‘‘ਮੁਗ੍ਗੇ ਪਚ, ਮਾਸੇ ਪਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ‘‘ਇਮੇ ਮੁਗ੍ਗੇ ਪਚਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ‘‘ਇਮਂ ਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਂ ਜਾਨ, ਇਮਂ ਮੂਲਂ ਵਾ ਪਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦੇਹਿ, ਇਮਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਲਤਂ ਵਾ ਆਹਰ, ਇਮਿਨਾ ਪੁਪ੍ਫੇਨ ਫਲੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ, ਇਮਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਲਤਂ ਵਾ ਫਲਂ ਵਾ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਭੂਤਗਾਮਪਰਿਮੋਚਿਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ.

੭੮. ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ਪਨ ਬੀਜਗਾਮਪਰਿਮੋਚਨਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਰਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਪ੍ਪਿਯਕਰਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ –

‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਮਣਕਪ੍ਪੇਹਿ ਫਲਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਜਿਤਂ ਸਤ੍ਥਪਰਿਜਿਤਂ ਨਖਪਰਿਜਿਤਂ ਅਬੀਜਂ ਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਬੀਜਞ੍ਞੇਵ ਪਞ੍ਚਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੫੦).

ਤਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਜਿਤਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਪਰਿਜਿਤਂ ਅਧਿਭੂਤਂ ਦਡ੍ਢਂ ਫੁਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਥਪਰਿਜਿਤਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੇਨ ਪਰਿਜਿਤਂ ਅਧਿਭੂਤਂ ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਿਦ੍ਧਂ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਨਖਪਰਿਜਿਤੇ. ਅਬੀਜਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਬੀਜਾਨਿ ਸਯਮੇਵ ਕਪ੍ਪਿਯਾਨਿ. ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਕਟ੍ਠਗ੍ਗਿਗੋਮਯਗ੍ਗਿਆਦੀਸੁ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਲੋਹਖਣ੍ਡੇਨਪਿ ਆਦਿਤ੍ਤੇਨ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਏਕਦੇਸੇ ਫੁਸਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਵ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਤ੍ਥੇਨ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਲੋਹਮਯਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਸੂਚਿਨਖਚ੍ਛੇਦਨਾਨਮ੍ਪਿ ਤੁਣ੍ਡੇਨ ਵਾ ਧਾਰਾਯ ਵਾ ਛੇਦਂ ਵਾ ਵੇਧਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਵ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਨਖੇਨ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਪੂਤਿਨਖੇਨ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਨ ਸੀਹਬ੍ਯਗ੍ਘਦੀਪਿਮਕ੍ਕਟਾਨਂ ਸਕੁਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਨਖਾ ਤਿਖਿਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਸ੍ਸਮਹਿਂਸਸੂਕਰਮਿਗਗੋਰੂਪਾਦੀਨਂ ਖੁਰਾ ਅਤਿਖਿਣਾ, ਤੇਹਿ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਕਤਮ੍ਪਿ ਅਕਤਂ ਹੋਤਿ. ਹਤ੍ਥਿਨਖਾ ਪਨ ਖੁਰਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਚ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯੇਹਿ ਪਨ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤੇਹਿ ਤਤ੍ਥਜਾਤਕੇਹਿਪਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਕੇਪਿ ਛੇਦਂ ਵਾ ਵੇਧਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਵ ਕਾਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਥ ਸਚੇਪਿ ਬੀਜਾਨਂ ਪਬ੍ਬਤਮਤ੍ਤੋ ਰਾਸਿ, ਰੁਕ੍ਖਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਾਬਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਛੂਨਂ ਵਾ ਮਹਾਭਾਰੋ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਬੀਜੇ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਯ ਵਾ ਉਚ੍ਛੁਮ੍ਹਿ ਵਾ ਕਪ੍ਪਿਯੇ ਕਤੇ ਸਬ੍ਬਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਚ੍ਛੂ ਚ ਦਾਰੂਨਿ ਚ ਏਕਤੋ ਬਦ੍ਧਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ‘‘ਉਚ੍ਛੁਂ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਦਾਰੁਂ ਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਸਚੇ ਪਨ ਯਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਵਾ ਵਲ੍ਲਿਯਾ ਵਾ ਬਦ੍ਧਾਨਿ, ਤਂ ਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਉਚ੍ਛੁਖਣ੍ਡਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਆਹਰਨ੍ਤਿ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਣ੍ਡੇ ਕਪ੍ਪਿਯੇ ਕਤੇ ਸਬ੍ਬਂ ਕਤਮੇਵ. ਮਰੀਚਪਕ੍ਕਾਦੀਹਿ ਚ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਭਤ੍ਤਂ ਆਹਰਨ੍ਤਿ, ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਚੇਪਿ ਭਤ੍ਤਸਿਤ੍ਥੇ ਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਤਿਲਤਣ੍ਡੁਲਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਾਗੁਯਾ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਨ ਏਕਾਬਦ੍ਧਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਏਕਮੇਕਂ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਕਪਿਤ੍ਥਫਲਾਦੀਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਮਿਞ੍ਜਂ ਕਟਾਹਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਚਰਤਿ, ਭਿਨ੍ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਰਾਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਕਾਬਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਕਟਾਹੇਪਿ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ.

ਇਤਿ ਪਾਲ਼ਿਮੁਤ੍ਤਕਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਸਙ੍ਗਹੇ

ਭੂਤਗਾਮਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.