੨੫. ਉਪੋਸਥਪਵਾਰਣਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ

੧੬੮. ਏਵਂ ਸੀਮਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਉਪੋਸਥਪਵਾਰਣਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਥੇਤੁਂ ‘‘ਉਪੋਸਥਪਵਾਰਣਾਤਿ ਏਤ੍ਥ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਉਪੋਸਥਸਦ੍ਦੋ ਤਾਵ –

‘‘ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਯਮੁਪੋਸਥੋ;

ਉਪਵਾਸੇ ਚ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੇ, ਉਪੋਸਥਦਿਨੇ ਸਿਯਾ’’ਤਿ. –

ਵਚਨਤੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਯਂ ਉਪਵਾਸੇ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸੀਲੇ ਉਪੋਸਥਦਿਨੇ ਚ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਸ ‘‘ਆਯਾਮਾਵੁਸੋ ਕਪ੍ਪਿਨ ਉਪੋਸਥਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੫੦; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੮੫) ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇ ਆਗਤੋ, ‘‘ਉਪੋਸਥੋ ਨਾਮ ਨਾਗਰਾਜਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੪੬) ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਯਂ, ‘‘ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵੇ ਸਦਾ ਫੇਗ੍ਗੁ, ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪੋਸਥੋ ਸਦਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੭੯) ਉਪਵਾਸੇ, ‘‘ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਖੋ, ਵਿਸਾਖੇ, ਉਪੋਸਥੋ ਉਪਵੁਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੮.੪੩) ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸੀਲੇ. ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੋਸਥੇ ਸਭਿਕ੍ਖੁਕਾਆਵਾਸਾ ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੋ ਆਵਾਸੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਚਿ. ੧੦੪੮) ਉਪੋਸਥਦਿਨੇ ਵਤ੍ਤਤਿ. ‘‘ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੁਪੋਸਥੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁਪਿ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਤੇ ਪਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਪਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇ ਉਪੋਸਥਦਿਨੇ ਚ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇ ਉਪਵਸਨਂ ਉਪੋਸਥੋ, ਸੀਲੇਨ ਉਪੇਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਸਨਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਥੋ. ਉਪੋਸਥਦਿਨੇ ਉਪਵਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪੋਸਥੋ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇ ਸੀਲੇਨ ਉਪੇਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਸਨ੍ਤੀਤ੍ਯਤ੍ਥੋ.

ਪਵਾਰਣਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ‘‘ਪਵਾਰਣਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇ, ਕਥਿਤਾਜ੍ਝੇਸਨਾਯ ਚਾ’’ਤਿ ਅਭਿਧਾਨਪ੍ਪਦੀਪਿਕਾਯਂ ਵਚਨਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇ ਅਜ੍ਝੇਸਨੇ ਚ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਪਵਾਰਿਤੋ ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਵਾ ਭੋਜਨੀਯਂ ਵਾ ਖਾਦੇਯ੍ਯ ਵਾ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਚਿ. ੨੩੮) ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇ, ‘‘ਸਙ੍ਘੋ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ੨੧੦) ਅਜ੍ਝੇਸਨੇ, ‘‘ਅਜ੍ਜਪਵਾਰਣਾ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੨੧੨) ਪਵਾਰਣਾਦਿਵਸੇ. ਸੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝੇਸਨਦਿਵਸੋਯੇਵਾਤਿ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਧ ਪਨ ਅਜ੍ਝੇਸਨੇ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਵਾਰੀਯਤੇ ਪਵਾਰਣਾ, ਪਕਾਰੇਨ ਇਚ੍ਛੀਯਤੇਤ੍ਯਤ੍ਥੋ. ਪ-ਪੁਬ੍ਬ ਵਰਧਾਤੁ ਚੁਰਾਦਿਗਣਿਕਾਯਂ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕੋ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪਵਾਰਣਕ੍ਖਨ੍ਧਕੋ ਸਙ੍ਗੀਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਉਪੋਸਥਪਵਾਰਣਕਮ੍ਮਾਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਤਾ ਯਮਕਮਿਵ ਭੂਤਤ੍ਤਾ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਸਲ੍ਲਹੁਕਗਨ੍ਥੋ ਚਾਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਖਨ੍ਧਕਦ੍ਵਯਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਏਕੇਨੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੋ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕੋ ਸਾਮਗ੍ਗੀਉਪੋਸਥੋਤਿ ਦਿਵਸਵਸੇਨ ਤਯੋ ਉਪੋਸਥਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਚਤੁਦ੍ਦਸਿਯਂ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੋ, ਏਵਂ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕੋ. ਸਾਮਗ੍ਗੀਉਪੋਸਥੋ ਨਾਮ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਕਦਿਵਸੇ ਕਾਤਬ੍ਬਉਪੋਸਥੋ. ਹੇਮਨ੍ਤਗਿਮ੍ਹਵਸ੍ਸਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਉਤੂਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੇਮਨ੍ਤਉਤੁ ਨਾਮ ਅਪਰਕਤ੍ਤਿਕਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਾਟਿਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਫਗ੍ਗੁਨਪੁਣ੍ਣਮਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸਾ. ਗਿਮ੍ਹਉਤੁ ਨਾਮ ਫਗ੍ਗੁਨਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਪਾਟਿਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਸਾਲ਼੍ਹਿਪੁਣ੍ਣਮਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸਾ. ਵਸ੍ਸਾਨਉਤੁ ਨਾਮ ਆਸਾਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਪਾਟਿਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਪਰਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸਾ. ਤਤਿਯਸਤ੍ਤਮਪਕ੍ਖੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਕਤ੍ਵਾ ਛ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾਤਿ ਹੇਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਤੁਨੋ ਤਤਿਯੇ ਚ ਸਤ੍ਤਮੇ ਚ ਪਕ੍ਖੇ ਦ੍ਵੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾ, ਮਿਗਸਿਰਮਾਸਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇ, ਮਾਘਮਾਸਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਗਿਮ੍ਹਸ੍ਸ ਉਤੁਨੋ ਤਤਿਯੇ ਚਿਤ੍ਤਮਾਸਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇ ਸਤ੍ਤਮੇ ਜੇਟ੍ਠਮਾਸਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇ ਚ, ਵਸ੍ਸਾਨਸ੍ਸ ਉਤੁਨੋ ਤਤਿਯੇ ਸਾਵਣਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇ ਚ ਸਤ੍ਤਮੇ ਅਸ੍ਸਯੁਜਮਾਸਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਾ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕਾਤਿ ਸੇਸਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕਾ.

ਹੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –

‘‘ਕਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਚ ਕਾਲ਼ਮ੍ਹਾ;

ਯਾਵ ਫਗ੍ਗੁਨਪੁਣ੍ਣਮਾ;

ਹੇਮਨ੍ਤਕਾਲੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ;

ਅਟ੍ਠ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਪੋਸਥਾ.

‘‘ਫਗ੍ਗੁਨਸ੍ਸ ਚ ਕਾਲ਼ਮ੍ਹਾ;

ਯਾਵ ਆਸਾਲ਼੍ਹਿਪੁਣ੍ਣਮਾ;

ਗਿਮ੍ਹਕਾਲੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ;

ਅਟ੍ਠ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਪੋਸਥਾ.

‘‘ਆਸਾਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਚ ਕਾਲ਼ਮ੍ਹਾ;

ਯਾਵ ਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾ;

ਵਸ੍ਸਕਾਲੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ;

ਅਟ੍ਠ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਪੋਸਥਾ.

‘‘ਉਤੂਨਂ ਪਨ ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ, ਪਕ੍ਖੇ ਤਤਿਯਸਤ੍ਤਮੇ;

ਚਤੁਦ੍ਦਸੋਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ ਨਯਞ੍ਞੁਨੋ’’ਤਿ. (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਭਿ. ਟੀ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ);

ਏਵਂ ਏਕਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਉਪੋਸਥਾਤਿ ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਹੇਮਨ੍ਤਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਉਤੂਨਂ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਉਤੁਮ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਅਟ੍ਠਅਟ੍ਠਉਪੋਸਥਤ੍ਤਾ ਉਤੁਤ੍ਤਯਸਮੋਧਾਨਭੂਤੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਉਪੋਸਥਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਤਾਵ ਪਕਤਿਚਾਰਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਛਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਅਟ੍ਠਾਰਸਪਨ੍ਨਰਸਿਕਉਪੋਸਥਕਰਣਂ ਤਾਵ ਪਠਮਂ ਪਕਤਿਯਾ ਸਭਾਵੇਨ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਬਹੁਤਰਾਵਾਸਿਕਾਦਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਥਾਰੂਪਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ‘‘ਸਕਿਂ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੩੬) ਵਚਨਤੋ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਮਹਾਵ. ੧੭੮) ਚ ਤਥਾਰੂਪਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਕਿਨ੍ਤਿ ਏਕਵਾਰਂ. ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਵਾਸਿਕੇਹਿ ‘‘ਅਜ੍ਜੁਪੋਸਥੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੋ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੇ ਕਰਿਯਮਾਨੇ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਆਵਾਸਿਕੇਹਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ, ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਉਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੇ ਕਾਤੁਂ, ਕਥਂ ਮਯਂ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪਠਮਤਰਂ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੪੦) ਵਚਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਠਮਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਉਤੁਨੋ ਤਤਿਯਸਤ੍ਤਮਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਅਵਸੇਸਸ੍ਸ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਸਕਿਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਪਕਤਿਚਾਰਿਤ੍ਤਵਸੇਨਪਿ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾਰੂਪਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਅਨੁਰੂਪੇ ਆਵਾਸਿਕਾ ਬਹੁਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤਿ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਉਤੂਨਂ ਤਤਿਯਸਤ੍ਤਮਪਕ੍ਖਚਾਤੁਦ੍ਦਸਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ (ਮਹਾਵ. ੧੭੮) –

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੋ ਹੋਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਪਨ੍ਨਰਸੋ. ਸਚੇ ਆਵਾਸਿਕਾ ਬਹੁਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾ ਬਹੁਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਵਾਸਿਕੇਹਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਨ੍ਨਰਸੋ ਹੋਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੋ. ਸਚੇ ਆਵਾਸਿਕਾ ਬਹੁਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾ ਬਹੁਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਵਾਸਿਕੇਹਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਟਿਪਦੋ ਹੋਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਪਨ੍ਨਰਸੋ. ਸਚੇ ਆਵਾਸਿਕਾ ਬਹੁਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਵਾਸਿਕੇਹਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਨਾਕਾਮਾ ਦਾਤਬ੍ਬਾ ਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸੀਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਵਾਸਿਕੇਹਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਨਾਕਾਮਾ ਦਾਤਬ੍ਬਾ ਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸੀਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾ ਬਹੁਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਵਾਸਿਕੇਹਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਸ੍ਸੀਮਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਨ੍ਨਰਸੋ ਹੋਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਪਾਟਿਪਦੋ. ਸਚੇ ਆਵਾਸਿਕਾ ਬਹੁਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਸ੍ਸੀਮਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਸ੍ਸੀਮਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾ ਬਹੁਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਨਾਕਾਮਾ ਦਾਤਬ੍ਬਾ ਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਆਵਾਸਿਕੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸੀਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੭੮) –

ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੋ ਹੋਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਪਨ੍ਨਰਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ਪਨ੍ਨਰਸੋ, ਤੇ ਤਿਰੋਰਟ੍ਠਤੋ ਵਾ ਆਗਤਾ, ਅਤੀਤਂ ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਂ ਅਕਂਸੂਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਵਾਸਿਕੇਹਿ ‘‘ਅਜ੍ਜੁਪੋਸਥੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੋ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੇ ਕਰਿਯਮਾਨੇ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਨਾਕਾਮਾ ਦਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨ ਅਨਿਚ੍ਛਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਾਤਿ.

‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਅਯਂ ਪਵਾਰਣਕ੍ਖਨ੍ਧਕਾਗਤਾ ਪਾਲ਼ਿ (ਮਹਾਵ. ੨੪੦) – ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਸਮ੍ਭਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਾਮਨ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕਾ ਕਲਹਕਾਰਕਾ ਵਿਵਾਦਕਾਰਕਾ ਭਸ੍ਸਕਾਰਕਾ ਸਙ੍ਘੇ ਅਧਿਕਰਣਕਾਰਕਾ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਯਂ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥਾਨਂ ਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਉਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੇ ਕਾਤੁਂ, ਕਥਂ ਮਯਂ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪਠਮਤਰਂ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਮਾਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੨੪੦) – ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਉਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੇ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮਾ ਦ੍ਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਪਨ ਪਕਤਿਯਾਪਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੋਯੇਵਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਾ ਵਾ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮਾ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਅਥ ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਕਤੇ ਸੁਣਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਦ੍ਵੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕਾਨਂ ਤੇਰਸੇ ਵਾ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਇਮੇ ਪਨ੍ਨਰਸੀਪਵਾਰਣਂ ਪਵਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਯਂ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨੀਪਾਠੋ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩.੨੪੦) – ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਕਤੇ ਸੁਣਨ੍ਤੀਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕੁਪੋਸਥੇ ਕਤੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸੁਣਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਦ੍ਵੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਤਿਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍ਵੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨੀਪਾਠੋ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੨.੨੪੦) – ਦ੍ਵੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਤਿਯਪਕ੍ਖੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍ਵੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕਾਨਂ ਤੇਰਸੇ ਵਾ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਇਮੇ ਪਨ੍ਨਰਸੀਪਵਾਰਣਂ ਪਵਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਥਾਸਕਂ ਉਪੋਸਥਕਰਣਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੀਪਨ੍ਨਰਸੀਵੋਹਾਰੋ, ਨ ਚਨ੍ਦਗਤਿਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਤਿਥਿਯਾ ਵਸੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਵਂ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਜੂਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੮੬) ਵਚਨਤੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਾਨਂ ਤਿਥਿਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇਹਿਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪੋਸਥਕ੍ਕਮੇਨ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਪਨ੍ਨਰਸਿਂ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸਿਂ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤੇਹੇਵ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਨ ਸੋਲ਼ਸਮਦਿਵਸਂ ਵਾ ਤੇਰਸਮਦਿਵਸਂ ਵਾ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ. ਤੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਮ੍ਪਿ (ਮਹਾਵ. ੨੪੦) ‘‘ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਉਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੇ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਿਯਂ, ਤੇਰਸਿਯਂ ਵਾ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ. ‘‘ਸਕਿਂ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਮ੍ਪਿ (ਮਹਾਵ. ੧੩੬) ਉਪਵੁਤ੍ਤਕ੍ਕਮੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਿਥਿਕ੍ਕਮੇਨਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਨ ਕੇਵਲਂ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸਾਯੇਵ ਤਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪਵਾਰਣਾਦਿਵਸਾਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥਾਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਾਇਤਿ ਚਨ੍ਦੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਸ੍ਸ ਗਤਿਯਾ ਦਿਵਸਸ੍ਸ ਮਿਨਿਤਬ੍ਬਤੋ, ਸੋ ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਕਲਾਪਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪੁਣ੍ਣੋਤਿ ਪੁਣ੍ਣਮਾ. ਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪੁਣ੍ਣਮਾ ਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾ, ਅਸ੍ਸਯੁਜਪੁਣ੍ਣਮਾ. ਸਾ ਹਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕਤ੍ਤਿਕਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਂਯੇਵਾਤਿ ਪੁਰਿਮਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥਾਨਂਯੇਵ. ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕੇਹੀਤਿ ਕਲਹਕਾਰਕੇਹਿ. ਪਚ੍ਚੁਕ੍ਕਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਉਕ੍ਕਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕੇ ਅਨੁਵਾਦਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਯੁਜਪੁਣ੍ਣਮਾਦਿਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤਾ ਪਵਾਰਣਂ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਂ ਜੁਣ੍ਹਪਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਕਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ, ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਵਾਸਿਕਾ, ਯਦਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਇਦਾਨਿ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਮ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਆਗਮੇ ਕਾਲ਼ੇ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ, ‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ, ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਵਾਸਿਕਾ, ਯਦਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਇਦਾਨਿ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਮ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਆਗਮੇ ਜੁਣ੍ਹੇ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੪੦) ਚ ਏਵਂ ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਾਰਣਂ ਉਦ੍ਧਂ ਕਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਅਥਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਚਤੁਦ੍ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੂਰਣੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੋ, ਦਿਵਸੋ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਗਮੇ ਕਾਲ਼ੇ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪਯਿਂਸੁ. ਪਚ੍ਛਿਮਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾ ਵਾਤਿ ਕੋਮੁਦਿਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਪੁਣ੍ਣਮਦਿਵਸੋ ਵਾ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਗਮੇ ਜੁਣ੍ਹੇ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪਯਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਆਗਮੇ ਜੁਣ੍ਹੇ ਕੋਮੁਦਿਯਾ ਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਯਾ ਅਵਸ੍ਸਂ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਵਾਰੇਤੁਂ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਤੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕਾ ਕਲਹਕਾਰਕਾ ਵਿਵਾਦਕਾਰਕਾ ਭਸ੍ਸਕਾਰਕਾ ਸਙ੍ਘੇ ਅਧਿਕਰਣਕਾਰਕਾ ਤਮ੍ਪਿ ਜੁਣ੍ਹਂ ਅਨੁਵਸੇਯ੍ਯੁਂ. ਤੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਆਗਮੇ ਜੁਣ੍ਹੇ ਕੋਮੁਦਿਯਾ ਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਯਾ ਅਕਾਮਾ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੪੦). ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਛਿਮਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾ ਏਵ ਵਾ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯ, ਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਨ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੩੩). ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਵਾਰਣਾਯੋਗਤੋ ਪਵਾਰਣਾਦਿਵਸਾ. ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਵਾਰਣਾਦਿਵਸਾਵ, ਅਥ ਖੋ ਤਦਞ੍ਞੇ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਮ੍ਪੀਤਿ ਪਵਾਰਣਤ੍ਤਯਮ੍ਪਿ. ਤਥਾਰੂਪਪਚ੍ਚਯੇਤਿ ਬਹੁਤਰਾਵਾਸਿਕਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਿਕਪਚ੍ਛਿਮਕਤ੍ਤਿਕਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਸ੍ਸਯੁਜਕੋਮੁਦਿਪੁਣ੍ਣਮਾਨਂ.

ਇਦਾਨਿ ਯੋ ਸੋ ਸਾਮਗ੍ਗਿਉਪੋਸਥਦਿਵਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਞ੍ਚ ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਸਾਮਗ੍ਗਿਪਵਾਰਣਾਦਿਵਸਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਦਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਓਸਾਰਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਓਸਾਰਿਤੇ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੀਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੇਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਵੇਸਿਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਕਰਣਸ੍ਸ. ਤਦਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਚੁਦ੍ਦਸਪਨ੍ਨਰਸੇ ਅਞ੍ਞੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਦਿਵਸੋ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਾਵਦੇਵ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਾਵਦੇਵਾਤਿ ਤਂ ਦਿਵਸਮੇਵ. ਵਚਨਤੋਤਿ ਕੋਸਮ੍ਬਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੪੭੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਤ੍ਰ ਪਨ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਿਵਦਨ੍ਤਾ ਉਪੋਸਥਂ ਵਾ ਪਵਾਰਣਂ ਵਾ ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਕਰਣੇ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੇ ‘‘ਸਮਗ੍ਗਾ ਜਾਤਮ੍ਹਾ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾ ਸਾਮਗ੍ਗਿਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਅਨੁਪੋਸਥੇ ਉਪੋਸਥੋ ਕਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸੋ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਪਾਟਿਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਪਰਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾ, ਤਾਵ ਏਕੂਨਤਿਂਸਰਤ੍ਤਿਦਿਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ. ਤਤੋ ਪੁਰੇ ਵਾ ਪਨ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਯਮੇਵਾਤਿ ਯੋ ਕੋਚਿ ਦਿਵਸੋਯੇਵ. ਇਧਾਪਿ ਕੋਸਮ੍ਬਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਸਦਿਸਾਵ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯੇ ਪਨ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮਗ੍ਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਪਵਾਰਣਾਯਮੇਵ ਪਵਾਰਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਾਵਦੇਵ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਅਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਣਾ ਕਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ‘‘ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾਯੇਵਾ’’ਤਿ ਨਿਯਮੇਨ ਯਦਿ ਕਰੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਉਪੋਸਥਕਰਣੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਪੋਸਥੇ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੮੩).

੧੬੯. ਸਙ੍ਘੇ ਉਪੋਸਥੋ ਨਾਮ ਏਕਸੀਮਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇਨ ਚਤੁਵਗ੍ਗਾਦਿਸਙ੍ਘੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਉਪੋਸਥੋ, ਸੋ ਚ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋਯੇਵ. ਗਣੇ ਉਪੋਸਥੋ ਨਾਮ ਏਕਸੀਮਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ, ਤੀਹਿ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਉਪੋਸਥੋ, ਸੋ ਚ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋਯੇਵ. ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਉਪੋਸਥੋ ਨਾਮ ਏਕਸੀਮਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਏਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਉਪੋਸਥੋ, ਸੋ ਚ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੁਪੋਸਥੋਯੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਾਰਕਵਸੇਨ ਅਪਰੇਪਿ ਤਯੋ ਉਪੋਸਥਾ’’ਤਿ. ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਉਪੋਸਥੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸੋ ਨਾਮ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ. ਸੋ ਦੁਵਿਧੋ ਓਵਾਦਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ ਚ ਆਣਾਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ ਚ. ਤਤ੍ਰ ਓਵਾਦੋਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਸਰੂਪੇਨ ਕਥਨਂ ਓਵਾਦਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ. ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਅਯਂ ਨਾਮ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਆਣਾਪਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪਨਂ ਆਣਾ. ਸੇਸਂ ਅਨਨ੍ਤਰਸਦਿਸਮੇਵ.

ਤਤ੍ਥ ਓਵਾਦਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ ਨਾਮ –

‘‘ਖਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਤਪੋ ਤਿਤਿਕ੍ਖਾ;

ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾ;

ਨ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਪਰੂਪਘਾਤੀ;

ਨ ਸਮਣੋ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਵਿਹੇਠਯਨ੍ਤੋ.

‘‘ਸਬ੍ਬਪਾਪਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ, ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ;

ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯੋਦਪਨਂ, ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨਂ.

‘‘ਅਨੁਪਵਾਦੋ ਅਨੁਪਘਾਤੋ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਚ ਸਂਵਰੋ;

ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ ਚ ਭਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ, ਪਨ੍ਤਞ੍ਚ ਸਯਨਾਸਨਂ;

ਅਧਿਚਿਤ੍ਤੇ ਚ ਆਯੋਗੋ, ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੦; ਧ. ਪ. ੧੮੩-੧੮੫) –

ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ.

ਤਤ੍ਥ ਖਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਤਪੋਤਿ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿ ਨਾਮ ਪਰਮਂ ਤਪੋ. ਤਿਤਿਕ੍ਖਾਤਿ ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਵੇਵਚਨਂ, ਤਿਤਿਕ੍ਖਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਮਂ ਤਪੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਂ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾ. ਨ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਪਰੂਪਘਾਤੀਤਿ ਯੋ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਂ ਉਪਘਾਤੇਤਿ ਬਾਧਤਿ ਵਿਹਿਂਸਤਿ, ਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਦੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ‘‘ਨ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਹਿ ਨ ਸਮਣੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਵਚਨਂ. ‘‘ਪਰੂਪਘਾਤੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਪਰਂ ਵਿਹੇਠਯਨ੍ਤੋਤਿ ਵੇਵਚਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਪਰੂਪਘਾਤੀਤਿ ਸੀਲੂਪਘਾਤੀ. ਸੀਲਞ੍ਹਿ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਪਰਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯੋ ਚ ਸਮਣੋ ਪਰਂ ਯਂ ਕਞ੍ਚਿ ਸਤ੍ਤਂ ਵਿਹੇਠਯਨ੍ਤੋ ਪਰੂਪਘਾਤੀ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਵਿਨਾਸਕੋ, ਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਯੋ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਾ ਪਰੂਪਘਾਤੀ ਹੋਤਿ, ਪਰਂ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਡਂਸਮਕਸਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਿ, ਸੋ ਨ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਮਲਸ੍ਸ ਅਪਬ੍ਬਜਿਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜਯਮਤ੍ਤਨੋ ਮਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੮੮) ਇਦਞ੍ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਲਕ੍ਖਣਂ. ਯੋਪਿ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਉਪਘਾਤੇਤਿ ਨ ਮਾਰੇਤਿ, ਅਪਿਚ ਦਣ੍ਡਾਦੀਹਿ ਵਿਹੇਠੇਤਿ, ਸੋਪਿ ਪਰਂ ਵਿਹੇਠਯਨ੍ਤੋ ਨ ਸਮਣੋ ਹੋਤਿ. ਕਿਂਕਾਰਣਾ? ਵਿਹੇਸਾਯ ਅਸਮਿਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਸਮਿਤਤ੍ਤਾ ਹਿ ਪਾਪਾਨਂ, ਸਮਣੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੬੫) ਇਦਞ੍ਹਿ ਸਮਣਲਕ੍ਖਣਂ.

ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯ ਸਬ੍ਬਪਾਪਸ੍ਸਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਸ੍ਸ. ਅਕਰਣਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਂ. ਕੁਸਲਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਭੂਮਕਕੁਸਲਸ੍ਸ. ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋ. ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯੋਦਪਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋਦਾਪਨਂ ਪਭਸ੍ਸਰਭਾਵਕਰਣਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਰਿਸੋਧਨਂ, ਤਂ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਸੀਲਸਂਵਰੇਨ ਸਬ੍ਬਪਾਪਂ ਪਹਾਯ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਹਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਕੁਸਲਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੋਦਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨਂ ਓਵਾਦੋ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿ.

ਤਤਿਯਗਾਥਾਯ ਅਨੁਪਵਾਦੋਤਿ ਵਾਚਾਯ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨੁਪਵਦਨਂ. ਅਨੁਪਘਾਤੋਤਿ ਕਾਯੇਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਉਪਘਾਤਾਕਰਣਂ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਅਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਅਤਿਪਮੋਕ੍ਖਂ ਉਤ੍ਤਮਸੀਲਂ. ਪਾਤਿ ਵਾ ਅਗਤਿਵਿਸੇਸੇਹਿ ਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਭਯੇਹਿ, ਯੋ ਵਾ ਨਂ ਪਾਤਿ, ਤਂ ਮੋਕ੍ਖੇਤੀਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਚ. ਸਂਵਰੋਤਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਰੋ. ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਪਰਿਭੋਗਵਸੇਨ ਪਮਾਣਞ੍ਞੁਤਾ. ਪਨ੍ਤਞ੍ਚ ਸਯਨਾਸਨਨ੍ਤਿ ਜਨਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਵਿਰਹਿਤਂ ਨਿਜ੍ਜਨਸਮ੍ਬਾਧਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਞ੍ਚ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦ੍ਵੀਹਿਯੇਵ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਤੋਸੋ ਦੀਪਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਤੋਸਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਇਤਰਦ੍ਵਯਸ੍ਸਪਿ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਨਯੇਨ ਜੋਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਧਿਚਿਤ੍ਤੇ ਚ ਆਯੋਗੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਕਂ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਤੋਪਿ ਮਗ੍ਗਫਲਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤੇ ਆਯੋਗੋ ਚ ਅਨੁਯੋਗੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਅਨੁਪਵਦਨਂ, ਅਨੁਪਘਾਤਨਂ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਪਰਿਭੋਗੇਸੁ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ, ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸਿਭਾਵਾਯ ਵਿਵਿਤ੍ਤਸੇਨਾਸਨਸੇਵਨਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨਂ ਓਵਾਦੋ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠੀਤਿ. ਇਮਾ ਪਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾਯੋ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਗਾਥਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਵ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਾਵਕਾ. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ ਭਨ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮਹਾਵ. ੧੩੪) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਣਾਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਸਾਵਕਾ ਏਵ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਬੁਦ੍ਧਾ. ਇਦਮੇਵ ਚ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.

ਅਨੁਪਗਤੋ ਨਾਮ ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਸਤਿਯਾ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਅਨੁਪਗਤੋ ਵਾ. ਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਮਾਸਿਯਂ. ਸਾ ਹਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਾਸਾਨਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਭੂਤਾਤਿ ਚਾਤੁਮਾਸੀ, ਸਾ ਏਵ ‘‘ਚਾਤੁਮਾਸਿਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸਂ ਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਯਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾਸਿਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਯਸਾਮਗ੍ਗਿਨ੍ਤਿ ਕਾਯੇਨ ਸਮਗ੍ਗਭਾਵਂ, ਹਤ੍ਥਪਾਸੂਪਗਮਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਸਚੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਤਾ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯਪਿ ਪਞ੍ਚ, ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਾਰਿਤੇ ਪਚ੍ਛਿਮੇਹਿ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਉਪੋਸਥਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵੇ ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਠਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਥ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕੋ ਵਾ, ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਥ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਤਯੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਤਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕੋ ਵਾ, ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਦਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਸਚੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤੇਹਿ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤਾ ਥੋਕਤਰਾ ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮਸਮਾ ਚ, ਸਙ੍ਘਪਵਾਰਣਾਯ ਚ ਗਣਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਘਪਵਾਰਣਾਵਸੇਨ ਞਤ੍ਤਿ ਠਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇ ਪਨ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਏਕੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਾਰੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਗਣਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਨ ਸੋ ਗਣਪੂਰਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਗਣਵਸੇਨ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਤਰੇਨ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਦ੍ਵੇ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਏਕੋ ਵਾ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਚੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯਪਿ ਏਕੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯਪਿ ਏਕੋ, ਏਕੇਨ ਏਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਕੇਨ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਵਸ੍ਸੂਪਗਤੇਹਿ ਪਚ੍ਛਾ ਵਸ੍ਸੂਪਗਤਾ ਏਕੇਨਪਿ ਅਧਿਕਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਠਮਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਥੋਕਤਰੇਹਿ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਤ੍ਤਿਕਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਪਵਾਰਣਾਯ ਪਨ ਸਚੇ ਪਠਮਵਸ੍ਸੂਪਗਤੇਹਿ ਮਹਾਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤੇਹਿ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪਗਤਾ ਅਧਿਕਤਰਾ ਵਾ ਸਮਸਮਾ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਵਾਰਣਾਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਹਿ ਪਵਾਰਿਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਇਤਰੇਹਿ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਮਹਾਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤਾ ਬਹੂ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਸ੍ਸੂਪਗਤਾ ਥੋਕਾ ਵਾ ਏਕੋ ਵਾ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪਚ੍ਛਾ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਤੇਨ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਪਵਾਰਣਾਦਿਵਸਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇ. ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ‘‘ਪਰਿਯੋਸਿਤਮਤ੍ਤੇ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇ’’ਤਿ ਅਪਰਿਯੋਸਿਤੇ ਆਗਤੇ ਸਤਿ ਅਵਸੇਸਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੋਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਵੁਟ੍ਠਿਤਾਯਾਤਿਆਦੀਨਿਪਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਟ੍ਠਿਤਕਾਲਮੇਵ ਪਰਿਸਾਯ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ. ਸਮਸਮਾ ਵਾਤਿ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਸਮਪਰਿਮਾਣਾ. ਥੋਕਤਰਾ ਵਾਤਿ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਥੋਕਤਰਪਰਿਮਾਣਾ. ਏਤੇਨ ਬਹੁਤਰੇਸੁ ਆਗਤੇਸੁ ਪੁਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਂਸੇ ਸਾਧੁਕਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੪੫) ਪਨ ‘‘ਏਕਂਸਂ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪੁਨ ਸਣ੍ਠਾਪਨੇਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਂਸਨ੍ਤਿ ਚ ਵਾਮਂਸਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਯਤੋ ਯਥਾ ਵਾਮਂਸਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਦਸਨਖਸਮੋਧਾਨਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਸਚੇ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਪਾਰਿਵਾਸਿਕੋਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਙ੍ਘਨਵਕਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਪਨ ਉਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨੇ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਿਹਾਯ ਹਤ੍ਥਪਾਸਂ ਅਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤੇਨ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਵਾਰਣਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਸਬ੍ਬਂ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਾਦਿਨਵਵਿਧਂ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ. ਇਮਿਨਾ ਬਹੂਨਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਏਕਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਸਬ੍ਬੋ ਸਙ੍ਘੋ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘੋ…ਪੇ… ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੭੧) ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਲਭਤਿ, ਏਵਮੇਤ੍ਥਾਪਿ ਤੀਹਿ ‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ, ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਭਾਗਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨਾ, ਯਦਾ ਅਞ੍ਞਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਦ੍ਧਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਗਣਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਸੁਦ੍ਧਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਕੇਨਪਿ ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਭੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ.

ਤਦਹੂਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਹੁ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਾਨਾਸਂਵਾਸਕੇਹੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿਨਾਨਾਸਂਵਾਸਕੇਹਿ. ਅਨਾਵਾਸੋ ਨਾਮ ਨਵਕਮ੍ਮਸਾਲਾਦਿਕੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਪਦੇਸੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਹੋਨਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵਿਨਾ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਦਸਵਿਧਮਨ੍ਤਰਾਯਂ ਵਿਨਾ. ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਅਤ੍ਤਚਤੁਤ੍ਥੇ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ ਵਾ ਸਤਿ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਆਵਾਸਾਦਯੋ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਸਚੇ ਵਿਹਾਰੇ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਉਪੋਸਥਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥਂ ਸੀਮਾਪਿ ਨਦੀਪਿ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਉਪੋਸਥਾਪਿ ਆਵਾਸਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਵਂ ਗਤੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੁਮ੍ਪਿ ਲਭਤਿ. ਆਰਞ੍ਞਕੇਨਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇ ਗਾਮੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਹਾਰਮੇਵ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਹਾਰਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਉਪੋਸਥਂ ਕਤ੍ਵਾਵ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਕਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ‘‘ਅਜ੍ਜੇਵ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਮੀ’’ਤਿ ਏਵਰੂਪੋ ਪਨ ਆਵਾਸੋ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨਪਿ ਹਿ ਇਮਿਨਾ ਨੇਵ ਉਪੋਸਥਨ੍ਤਰਾਯੋ ਕਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.

੧੭੦. ਬਹਿ ਉਪੋਸਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਗਤੇਨਾਤਿ ਨਦਿਯਾ ਵਾ ਸੀਮਾਯ ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਉਪੋਸਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਗਤੇਨ ਛਨ੍ਦੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ, ‘‘ਕਤੋ ਮਯਾ ਉਪੋਸਥੋ’’ਤਿ ਅਚ੍ਛਿਤੁਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਿਚ੍ਚਪਸੁਤੋ ਵਾਤਿ ਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਪਸੁਤੋ ਵਾ. ਸਙ੍ਘੋ ਨਪ੍ਪਹੋਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਹਤ੍ਥਪਾਸਂ ਅਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਠਾਤੁਂ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਸੀਮਾਯ ਚਤੂਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋਵ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ, ਤੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਚ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋਵ, ਇਧ ਪਨ ਤਥਾ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਧਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਸਙ੍ਘੇ ਏਵ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਗਣੇ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਸਙ੍ਘਾ ਏਕਸੀਮਾਯਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਛਨ੍ਦਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਵਿਸੁਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਤਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਤ੍ਤਾ. ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਞ੍ਹਿ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਥਾ ਵਚਨਾਭਾਵਾ, ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਕਮ੍ਮਕਰਣਤ੍ਥਮੇਵ ਸੀਮਾਯ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਹਾਰਸੀਮਾਯ ਪਨ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਤੀਸੁ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਵਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁ ਕਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਗ੍ਗਮੇਵ ਭਿਨ੍ਨਸੀਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦੇਨ੍ਤੇਨ ਛਨ੍ਦਮ੍ਪਿ ਦਾਤੁਂ, ਸਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੬੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਆਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਛਨ੍ਦਹਾਰਕੋ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਨ੍ਨੇ ਛਨ੍ਦੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬੋ ਛਨ੍ਦੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਮਹਾਵ. ੧੬੫) ਪੁਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਛਨ੍ਦਦਾਨਪਰਿਸ੍ਸਮਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਮੇ ਹਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਛਨ੍ਦਹਾਰਕੋ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਨ੍ਨੇ ਛਨ੍ਦੇ ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਨਾਰੋਚੇਤਿ, ਆਹਟੋ ਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ, ਛਨ੍ਦਹਾਰਕਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਕਟਤੋ ਤਂ ਮੋਚੇਤੁਂ ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਮੇ ਆਰੋਚੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਉਭਯੇਨ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਮਨਸਾਵ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਪ੍ਪਯੋਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੇਨ ਵਾ, ਵਾਚਂ ਪਨ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ ਤਥੇਵ ਵਾਚਾਯ ਵਾ, ਉਭਯਥਾਪਿ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ, ਜਾਨਾਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਯਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿਵਚਨਤੋ ਪਨ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿਪਿ ਭਾਸਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ.

ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਦਾਨੇਪਿ ਛਨ੍ਦਦਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸੋਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਤਂ ਪਨ ਦੇਨ੍ਤੇਨ ਪਠਮਂ ਸਨ੍ਤੀ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਹਿ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਸਮਾਨੋ ‘‘ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਮ੍ਮਿ, ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਮੇ ਹਰ, ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਮੇ ਆਰੋਚੇਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਮਰਹਤਿ. ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਚ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਚ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਤਂ ਦੇਤੀਤਿ ਸਰੂਪੇਕਸੇਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਤਰਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਾ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਾ ਨਾਮ ਬਿਲ਼ਾਲਬਨ੍ਧਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸਙ੍ਖਲਿਕਾਯ ਪਠਮਵਲਯਂ ਦੁਤਿਯਵਲਯਂਯੇਵ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਨ ਤਤਿਯਂ, ਏਵਮਯਮ੍ਪਿ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਦਾਯਕੇਨ ਯਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਾ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਾਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਯਾਸਂ ਕਾਸਞ੍ਚਿ ਸਙ੍ਖਲਿਕਾਨਂ ਉਪਲਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੧੭੩. ਪਵਾਰਣਾਦਾਨੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਤਤ੍ਥ ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਮੇ ਆਰੋਚੇਹੀ’’ਤਿ, ਇਧ ਪਨ ‘‘ਮਮਤ੍ਥਾਯ ਪਵਾਰੇਹੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਹਾਰਕੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਂ ਉਪਗਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਆਗਤਾ ਹੋਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਏਵਂ ਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਣਾਹਾਰਕੇਨ ਸਙ੍ਘਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ‘‘ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮਿ, ਸੁਤਾ ਖੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਨਿਦਾਨਂ, ਸੁਤਾ ਖੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਹਿ ਏਵਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਤੇਨਾਤਿ ਸੁਤਪਦੇਨ.

੧੭੪. ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸੇ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਉਦ੍ਦੇਸੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ.

੧੭੫. ਤੀਹਿਪਿ ਵਿਧੀਹੀਤਿ ਓਸਾਰਣਕਥਨਸਰਭਞ੍ਞੇਹਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਭਣਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਵਾ ਭਣਾਪੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਓਤਾਰਣਂ ਓਸਾਰਣਂ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਕਥਨਂ ਨਾਮ. ਕੇਵਲਂ ਪਾਠਸ੍ਸੇਵ ਸਰੇਨ ਭਣਨਂ ਸਰਭਞ੍ਞਂ ਨਾਮ. ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਓਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਕਥੇਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਸਯਮੇਵ ਪਾਠਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੇਨ. ਨਵਵਿਧਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਗਣਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਤਯੋ, ਸੁਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਤਯੋ, ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੀਪਨ੍ਨਰਸੀਸਾਮਗ੍ਗਿਵਸੇਨ ਤਯੋਤਿ ਨਵਵਿਧਂ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਨ੍ਤਿ ਅਧਮ੍ਮੇਨਵਗ੍ਗਾਦਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ. ਦੁਵਿਧਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ. ਨਵਵਿਧਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਨਵਵਿਧਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ. ਕਤਿਮੀਤਿ ਕਤਿਸਦ੍ਦਾਪੇਕ੍ਖਂ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਉਤੁਵਸ੍ਸੇਯੇਵਾਤਿ ਹੇਮਨ੍ਤਗਿਮ੍ਹੇਸੁਯੇਵ. ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਵਿਕਾਰਕਰਣਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਦਾਯਕੇਨ ਪੁਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਦਾਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਭੂਤਂ ਏਵ ਸਾਮਣੇਰਭਾਵਂ ਆਰੋਚੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕਾਦੀਨਂ ਵਾ ਯਾਵ ਭਿਕ੍ਖੁਪਟਿਞ੍ਞਾ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਾਵ ਤੇਹਿ ਆਹਟਾਪਿ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਮਣੇਰਾਦਿਭਾਵਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਮ੍ਪਿ (ਮਹਾਵ. ੧੬੪) ਹਿ ‘‘ਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਬ੍ਭਮਤਿ…ਪੇ… ਪਣ੍ਡਕੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਆਹਟਾ ਹੋਤਿ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਣ੍ਡਕਾਦੀਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲੇਸੁ ਪਨ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾਵ ਆਗਮਨਂ ਸਿਦ੍ਧਮੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਵੇਦਨਾਟ੍ਟਾਨਂ ਪਨ ਪਕਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦਿਭਾਵੇ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤੇਪਿ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਛਨ੍ਦਾਦਿ ਆਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਹਤ੍ਥਪਾਸਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਗਣਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਨਾਗਮਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਮਹਾਵ. ੧੬੫) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਙ੍ਘਸਨ੍ਨਿਪਾਤਤੋ ਪਠਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਂ ਸਙ੍ਘਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਨੋ ਚੇ ਅਧਿਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਸ੍ਸਤਿਯਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਉਪਰਿਪਿ, ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਵਕ੍ਖਾਮ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੇਨ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵਿਸੁਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾਵੇਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਏਵ ਨਯੇਨ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਨਯਤੋਵ (ਅ. ਨਿ. ੮.੨੦; ਉਦਾ. ੪੫; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੮੬) ਅਲਜ੍ਜੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਕਰਣਮ੍ਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮੇਵ ਅਲਜ੍ਜੀਨਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਦਾਨਪਞ੍ਞਾਪਨੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੇਨ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਿ ਨ ਦਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ.

੧੭੬. ਉਭੋਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਭਾਵਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਨਾਮੇਨੇਵ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਚਿਤ੍ਤਕਮੇਵ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਸਙ੍ਘੋ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋਤਿ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਲਭਤਿ, ਏਵਂ ਤਯੋਪਿ ‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ, ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਭਾਗਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਗਣਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਕੇਨ ਪਨ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੇਨ ਦੂਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਪਟਿਕਾਤੁਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਸਮ੍ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਪਟਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪੁਨ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਕੇਨਚਿ ਕਰਣੀਯੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਸੀਮਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਬਹਿਭੂਤਂ ਗਾਮਂ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨੇਵ ਉਪੋਸਥਞਤ੍ਤਿਯਾ ਠਪਨਕਾਲੇ ਸਮਗ੍ਗਾ ਏਵ ਤੇ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਸੁਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਤੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਮਹਾਵ. ੧੭੨) ‘‘ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੁਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਪਨ੍ਨਰਸਕੇਸੁਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਚੇ ਪਨ ਵੁਡ੍ਢਤਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪਵਾਰਣਦਾਯਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵੁਡ੍ਢਤਰੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇਨ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਪਵਾਰਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵਂ ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਵਾਰਿਤੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਵਾਰਣਾਕਮ੍ਮਂ ਸਮਗ੍ਗਕਮ੍ਮਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾਤਿ ਪਵਾਰਣਦਾਯਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ. ਬਹੂਪਿ ਸਮਾਨਵਸ੍ਸਿਕਾ ਏਕਤੋ ਪਵਾਰੇਤੁਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਲਦ੍ਧੁਪਸਮ੍ਪਦਤਾਯ ਸਮਾਨੁਪਸਮ੍ਪਦਵਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬੇ ਏਕਤੋ ਪਵਾਰੇਤੁਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਿਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ? ਇਦਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕਾਲੇ –

‘‘ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨੀ ਪਦੀਪੋ ਚ, ਉਦਕਂ ਆਸਨੇਨ ਚ;

ਉਪੋਸਥਸ੍ਸ ਏਤਾਨਿ, ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਤੁਕ੍ਖਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਗਣਨਾ ਚ ਓਵਾਦੋ;

ਉਪੋਸਥਸ੍ਸ ਏਤਾਨਿ, ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਉਪੋਸਥੋ ਯਾਵਤਿਕਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਾ;

ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਨ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ;

ਵਜ੍ਜਨੀਯਾ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ;

ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੬੮) –

ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੇਨ ਪਾਠਂਯੇਵ ਭਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਅਤ੍ਥਂ ਕਥੇਤਿ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੇਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਸਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਨੁਮਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਆਰਾਧਨਂ ਕਰੋਮਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਾਠਮੇਵ ਅਜ੍ਝੇਸਕੇਨ ਭਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਤ੍ਵਾਵ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਪਵਾਰਣਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ‘‘ਪਵਾਰਣਾਯ ਏਤਾਨੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਪਵਾਰਣਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਮਾਨਿ ਪਦਾਨਿਯੇਵ ਵਿਸਿਟ੍ਠਾਨਿ.

ਕਿਂ ਇਮਾਨਿ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕਸ੍ਸ ਵਚਨਾਨਿ, ਉਦਾਹੁ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕਸ੍ਸਾਤਿ? ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ – ਯਦਿ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕਸ੍ਸ ਵਚਨਾਨਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਗਾਥਾਤ੍ਤਯਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਾਸਂ ਅਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਸੋ ਏਵ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਏਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਾਨਿ ਚ ਏਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਚ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਤਾਨਿ, ਇਦਞ੍ਚ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਸਮਾਨੀਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਤੇਨੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕਸ੍ਸ ਵਚਨਾਨਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਘੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ, ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੇਨ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਅਜ੍ਝੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨੀ…ਪੇ… ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਤਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਏਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਾਨਿ ਕਤਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੇਨ ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ …ਪੇ… ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਤਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਏਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਤਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਉਪੋਸਥੋ…ਪੇ… ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਤਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਂ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਸਮਾਨੀਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਮ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲੇ ਸਮਾਨੀਤੇ ਸਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਨੁਮਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਆਰਾਧਨਂ ਮਯਂ ਕਰੋਮਾ’’ਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਕਅਜ੍ਝੇਸਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਵਚਨਂ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਗਾਥਾਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮੇਵ ਆਗਤੋ. ਪਚ੍ਛਿਮਵਾਕ੍ਯਂ ਪਨ ਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ, ਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ, ਨ ਟੀਕਾਦੀਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਖੁਦ੍ਦਸਿਕ੍ਖਾਪਕਰਣੇਪਿ –

‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੇ ਚ ਕਰਣੇ;

ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲੇ ਸਮਾਨਿਤੇ;

ਸੁਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿ ਸਙ੍ਘੋ;

ਪਞ੍ਚਧਾ ਸੋ ਵਿਭਾਵਿਤੋ’’ਤਿ ਚ.

‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੇ ਚ ਕਰਣੇ;

ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲੇ ਸਮਾਨਿਤੇ;

ਞਤ੍ਤਿਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸਙ੍ਘੇਨ;

ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੇਵਂ ਪਵਾਰਣਾ’’ਤਿ ਚ. –

ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਥਾ. ਮੂਲਸਿਕ੍ਖਾਪਕਰਣੇਯੇਵ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿ ਭਵੇਯ੍ਯ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪੁਰਿਮਗਾਥਾਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮੇਵ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਕਥਿਤੋ. ‘‘ਦੇਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੇਸਿਤਭਾਵੋਯੇਵ ਕਥਿਤੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ. ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੇਸਿਤਭਾਵੇ ਚ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੇਸਿਤਭਾਵੋਯੇਵ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧੋ, ਨ ਇਤਰੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਏਤਾਸੁ ਹਿ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਸੁ, ਵਿਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਸੁਪਿ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਹੋਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਸਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਨੁਮਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਆਰਾਧਨਂ ਕਰੋਮਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਤੀਣਿ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਙ੍ਗਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਉਪੋਸਥੋ, ਯਾਵਤਿਕਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਵਜ੍ਜਨੀਯਾ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੬੮). ਤੇਸੁ ਅਸਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਪਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਪੋਸਥੇ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਯੋ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੮੩) ਚ, ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੬੮) ਚ, ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਗਹਟ੍ਠਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਮਹਾਵ. ੧੫੪) ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇਸੁ ਸਙ੍ਘੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ ਸਚੇ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਮ੍ਮਤੋ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ. ਨੋ ਚੇ, ਏਕਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤਂ ਪਟਿਬਲਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ਸਙ੍ਘੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ, ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ ਥੇਰੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ…ਪੇ… ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ ਥੇਰੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਯਾਚਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੇਨ –

‘‘ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨੀ ਪਦੀਪੋ ਚ, ਉਦਕਂ ਆਸਨੇਨ ਚ;

ਉਪੋਸਥਸ੍ਸ ਏਤਾਨਿ, ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੬੮; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) –

ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਾਨਿ, ਕਿਂ ਤਾਨਿ ਕਤਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੇਨ ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੇਨ –

‘‘ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਤੁਕ੍ਖਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਗਣਨਾ ਚ ਓਵਾਦੋ;

ਉਪੋਸਥਸ੍ਸ ਏਤਾਨਿ, ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੬੮; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) –

ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ, ਕਿਂ ਤਾਨਿ ਕਤਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੇਨ ‘‘ਆਮ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੇਨ –

‘‘ਉਪੋਸਥੋ ਯਾਵਤਿਕਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਾ;

ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਨ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ;

ਵਜ੍ਜਨੀਯਾ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ;

ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੬੮; ਕਙ੍ਖਾ ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) –

ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਙ੍ਗਾਨਿ, ਕਿਂ ਤਾਨਿ ਸਮਾਨੀਤਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੇਨ ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਙ੍ਗੇ ਸਮਾਨੀਤੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਨੁਮਤਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੇ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਤੀਤਿ ਅਯਮਮ੍ਹਾਕਂ ਖਨ੍ਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੇਨ…ਪੇ… ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੋ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੇਨ ਵਚਨੀਯਭਾਵੋ ਕਥਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ? ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਅਨਜ੍ਝਿਟ੍ਠੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਯੋ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੫੪) ਵਚਨਤੋਤਿ. ‘‘ਸਙ੍ਘੇਨ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਾਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਥਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਜ੍ਝੇਸਨਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਘੇਨ ਸਮ੍ਮਤਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕਾਯਤ੍ਤਾ ਵਾ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰਾਯਤ੍ਤਾ ਵਾ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਸਙ੍ਘੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ, ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਅਜ੍ਝੇਸਨਾਕਾਰੋ ਕੁਤੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਪਾਲ਼ਿਤੋ. ਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਹਿ (ਮਹਾਵ. ੧੫੫) ‘‘ਤੇ ਥੇਰਂ ਅਜ੍ਝੇਸਨ੍ਤਿ, ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤੋ.

ਸਚੇ ਪਨ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੋ ਵੁਡ੍ਢਤਰੋ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਨਵਕੋ, ‘‘ਸਙ੍ਘੋ, ਆਵੁਸੋ, ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ, ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ ਆਯਸ੍ਮਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਕੁਤੋ ਲਬ੍ਭਤਿ? ਪਾਲ਼ਿਤੋਯੇਵ. ਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਹਿ (ਮਹਾਵ. ੧੫੫) ‘‘ਏਤੇਨੇਵ ਉਪਾਯੇਨ ਯਾਵ ਸਙ੍ਘਨਵਕਂ ਅਜ੍ਝੇਸਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ ਆਯਸ੍ਮਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤੋ. ਤਤੋ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੇਨ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨੀ…ਪੇ… ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੇਨ ‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕੁਤੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ ਚ. ਨਿਦਾਨਪਾਲ਼ਿਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ‘‘ਕਿਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਂ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਕਿਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਨਵਵਿਧਂ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਕਿਂ ਤਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਆਗਤਨ੍ਤਿ.

ਨਨੁ ਚੇਤਂ ਅਨ੍ਤੋਨਿਦਾਨੇਯੇਵ ਆਗਤਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੇਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਤਥਾਪਿ ਤਦਨੁਲੋਮਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਹਿ ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਾਦਿਭਾਵਞਾਪਕਭਾਵੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਰਮ੍ਭਕਾਲੇ ਭਣਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਚ ਪਨ ਇਦਾਨਿ ਭਣਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਭਣਨ੍ਤੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਯਂ ਅਨ੍ਤੋਨਿਦਾਨੇ ‘‘ਕਿਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪੁਚ੍ਛਾਨੁਲੋਮੇਨ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਾਦੀਨਂ ਨਿਟ੍ਠਭਾਵਪੁਚ੍ਛਨਤ੍ਥਂ ਭਣਨ੍ਤੀਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾਵ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਵਿ. ਸਙ੍ਗ. ਅਟ੍ਠ. ੧੭੭), ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਅਟ੍ਠਕਥਾਨੁਲੋਮਤੋ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਕਤੇ ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੇਸਨਾਕਾਰੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਾਦੀਨਂ ਨਿਟ੍ਠਭਾਵਪੁਚ੍ਛਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਕਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਾਨਿ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਇਮੇਸਂ ਗਾਥਾਵਾਕ੍ਯਾਨਂ ਵਚਨੇ ਪਯੋਜਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਵਿਨਯਞ੍ਞੂਹਿ ਚਿਰਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਅਯਂ ਕਥਾਮਗ੍ਗੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਪਵਾਰਣਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਪਾਲ਼ਿਯਟ੍ਠਕਥਾਦੀਨਞ੍ਹਿ, ਅਨੁਰੂਪਂ ਇਮਂ ਨਯਂ;

ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੁ, ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਵਿਨਯਞ੍ਞੁਨੋ.

ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ, ਯੁਤ੍ਤਂ ਚੇ ਧਾਰਯਨ੍ਤੁ ਤਂ;

ਨੋ ਚੇ ਯੁਤ੍ਤਂ ਛਡ੍ਡਯਨ੍ਤੁ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਤਿ.

ਇਤਿ ਵਿਨਯਸਙ੍ਗਹਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭੂਤੇ ਵਿਨਯਾਲਙ੍ਕਾਰੇ

ਉਪੋਸਥਪਵਾਰਣਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਲਙ੍ਕਾਰੋ ਨਾਮ

ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ.