੧੨. ਰੂਪਿਯਾਦਿਪਟਿਗ੍ਗਹਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ

੫੯. ਏਵਂ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਰੂਪਿਯਾਦਿਪਟਿਗ੍ਗਹਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਰੂਪਿਯਾਦਿਪਟਿਗ੍ਗਹੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਣਤ੍ਥਾਯ ਕਤਂ ਰੂਪਂ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਰੂਪਿਯਂ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੋਹਾਰੂਪਗਂ ਧਨਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੮੩-੫੮੪) ‘‘ਇਧ ਪਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੋਹਾਰਗਮਨੀਯਂ ਕਹਾਪਣਾਦਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ ਆਦੀਯਤੀਤਿਆਦਿ, ਕਿਂ ਤਂ? ਰੂਪਿਯਂ, ਰੂਪਿਯਂ ਆਦਿ ਯੇਸਂ ਤੇਤਿ ਰੂਪਿਯਾਦਯੋ, ਦਾਸਿਦਾਸਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਆਦਯੋ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੂਪਿਯਾਦੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ ਰੂਪਿਯਾਦਿਪਟਿਗ੍ਗਹੋ. ਜਾਤਸਮਯੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਮੇਵ ਰੂਪਂ ਅਸ੍ਸ ਭਵਤਿ, ਨ ਵਿਕਾਰਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਜਾਤਰੂਪਂ, ਸੁਵਣ੍ਣਂ. ਧਵਲਸਭਾਵਤਾਯ ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਰਞ੍ਜਿਯਤੇਤਿ ਰਜਤਂ, ਸਜ੍ਝੁ. ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਕਤੋ ਮਾਸਕੋ ਜਾਤਰੂਪਮਾਸਕੋ. ਰਜਤੇਨ ਕਤੋ ਮਾਸਕੋ ਰਜਤਮਾਸਕੋਤਿ ਇਦਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਨ ਲੋਹਮਾਸਕਾਦਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਮ੍ਬਲੋਹਾਦੀਹਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ. ਤਮ੍ਬਲੋਹਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਂਸਲੋਹਵਟ੍ਟਲੋਹਤਿਪੁਸੀਸਾਦੀਹਿ ਕਤੋਪਿ ਲੋਹਮਾਸਕੋਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਂ ਇਦਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਮੁਤ੍ਤਾਦਯੋਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮੁਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ. ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨਂ ਕੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੁਂ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਸੇਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਇਦਾਨਿ ਤੇਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਇਦਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰੇਨ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਦਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ? ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਅਦਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢਕੀਆਦੀਨਂ ਹਤ੍ਥੇ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਗਿਹੀਨਂ ਹਤ੍ਥੇ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ ਸਙ੍ਘਗਣਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਨਾਮਸਿਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਪੇਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਪਿ ਪਰਿਭੋਗੇਪਿ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਪਰਿਭੋਗੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਸ੍ਵੇਵ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਵਦਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਥਾ’’ਤਿ ਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਚੀਵਰਤ੍ਥਾਯ ਦਿਨ੍ਨਂ ਚੀਵਰੇਯੇਵ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਂ, ਕਸ੍ਮਾ? ਯਥਾ ਦਾਯਕਾ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਸੇਨਾਸਨਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਇਤਰਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਯਤੋ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੇਨਾਸਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਮਿਨਾ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਅਵੇਭਙ੍ਗਿਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਆਪਦਾਸੁ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਚੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

੬੦. ਏਵਂ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੂਸੁ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਸੁ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਚੇ ਕੋਚਿ ਮਯ੍ਹ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਪਿ ਪਰਿਭੋਗੇਪਿ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸਪਿ ਖੇਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਥਾਤਿ ਦੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਤਲ਼ਾਕਂ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਾ ‘ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਪਰਿਭੋਗਤ੍ਥਂ ਤਲ਼ਾਕਂ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਾ ਵਦਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ‘ਇਤੋ ਤਲ਼ਾਕਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੫੩੭-੫੩੯) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਮ੍ਪਿ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੩੮-੫੩੯) ਤਥੇਵ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਞ੍ਚ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੀਯਮਾਨਞ੍ਞੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਨ ਏਵਮ੍ਪਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਤਲ਼ਾਕਖੇਤ੍ਤਾਦਿ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਉਦਕਪਰਿਭੋਗਤ੍ਥਂ ਕੂਪਪੋਕ੍ਖਰਣਿਆਦਯੋ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ. ‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਤਲ਼ਾਕਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਕਥ’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਆਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਙ੍ਘਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹਤ੍ਥੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਸੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਂ ਠਪੇਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਤਿ ਸਾਮੀਚਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਦੋਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਦਕਂ ਵਾਰੇਤੁਂ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਸਨ੍ਤਕਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਨਾਸੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨ ਸਸ੍ਸਕਾਲੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਸ੍ਸਕਾਲੇਪਿ ਤਾਸੇਤ੍ਵਾ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਮੁਞ੍ਚਤੋ ਪਨ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਂ. ਜਨਪਦਸ੍ਸ ਸਾਮਿਕੋਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਯੋ ਤਂ ਜਨਪਦਂ ਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤੇਨਪਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪੁਨ ਦੇਤੀਤਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਦੇਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਮਿਨਾ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਇਸ੍ਸਰੇਨ ‘‘ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਮਿਦਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਉਦਕਵਾਹਕਨ੍ਤਿ ਉਦਕਮਾਤਿਕਂ. ਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰੇਪਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਵਕ੍ਖਾਮੀਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਉਦਕਵਸੇਨਾਤਿ ਉਦਕਪਰਿਭੋਗਤ੍ਥਂ. ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਉਦਕਪਰਿਭੋਗਤ੍ਥਮੇਵ. ਇਦਂ ਸਹਤ੍ਥੇਨ ਚ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰੇਨ ਚ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਸ੍ਸਸਮ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਪਨ ਸਯਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰੇਨ ਆਣਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵ. ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਂ ਠਪੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਇਦਂ ਸਹਤ੍ਥਾਦਿਨਾ ਕਤਤਲ਼ਾਕਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਰੁਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਤਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਪਮਾਣੇਨ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਲਜ੍ਜਿਨਾ ਕਾਰਾਪਿਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਲਜ੍ਜਿਭਿਕ੍ਖੁਨਾ’’ਤਿ, ਮਤ੍ਤਿਕੁਦ੍ਧਰਣਾਦੀਸੁ ਕਾਰਾਪਿਤੇਸੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੬੧. ਨਵਸਸ੍ਸੇਤਿ ਅਕਤਪੁਬ੍ਬੇ ਕੇਦਾਰੇ. ਕਹਾਪਣੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਧਞ੍ਞੁਟ੍ਠਾਪਨੇ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਕਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਾਗੇਤਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਏਤ੍ਤਕੋ ਭਾਗੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਾਗੇ. ਧਞ੍ਞੁਟ੍ਠਾਪਨੇ ਕਸਤਿ, ਪਯੋਗੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ, ਨ ਕਹਾਪਣੁਟ੍ਠਾਪਨੇ ਵਿਯ. ‘‘ਕਸਥ ਵਪਥਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਤਕੋ ਨਾਮ ਭਾਗੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਤ੍ਤਕੋ ਕਹਾਪਣੋਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤਥਾਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਹਿ ਤਦਾ ਕਹਾਪਣਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਆਯਤਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਬ੍ਬਪਯੋਗੇਸੁ ਪਰਿਭੋਗੇ ਚ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਧਞ੍ਞਪਰਿਭੋਗੇ ਏਵ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਯੇਨ ਮਿਨਨਰਕ੍ਖਣਾਦਿਨਾ ਪਯੋਗੇਨ ਪਚ੍ਛਾ ਧਞ੍ਞਪਰਿਭੋਗੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਕਰਣੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਰਿਯਾਯਕਥਾਯ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇਹਿ ਵੀਹੀਹਿ ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਆਹਰਥਾ’’ਤਿ ਨਿਯਮਵਚਨੇ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਹਾਪਣਵਿਚਾਰਣੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ‘‘ਵਤ੍ਥੁ ਚ ਏਵਰੂਪਂ ਨਾਮ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਾਧਕਂ. ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਵਾ ਦਣ੍ਡੇਨ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਾਦੇਹਿਪਿ ਮਿਨਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਖਲੇ ਵਾ ਠਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਥੇਨੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਾ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤੋ ਰਕ੍ਖਤਿ ਨਾਮ, ਸਚੇ ਪਨ ਅਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋਵ ਰਕ੍ਖਣਤ੍ਥਾਯ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ‘‘ਸਚੇਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੇ ਚੋਰਿਕਾਯ ਹਰਨ੍ਤਿ, ‘ਮਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਨੀਹਰਾਪੇਤਿ ਪਟਿਸਾਮੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਸਚੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਦਤਿ, ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵੇਤਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ, ਕਸ੍ਮਾ? ਕਹਾਪਣਾਨਂ ਵਿਚਾਰਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੫੩੭-੫੩੯) ਏਵਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਕਤਾ – ਨਨੁ ਚ ਦੁਬ੍ਬਿਚਾਰਿਤਮਤ੍ਤੇਨ ਤਸ੍ਸੇਵੇਤਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਰੂਪਿਯਸਂਵੋਹਾਰੇ ਚਤੁਤ੍ਥਪਤ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੮੯) ‘‘ਯੋ ਪਨ ਰੂਪਿਯਂ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਦੇਹੀ’ਤਿ ਪਹਿਤਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਮ੍ਮਾਰਕੁਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘ਇਮੇ ਕਹਾਪਣੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਦੇਹੀ’ਤਿ ਕਹਾਪਣੇ ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤੋ, ਅਯਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ ਦੁਬ੍ਬਿਚਾਰਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਪਨ ਵਟ੍ਟਤਿ ਮੂਲਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਤੇ ਆਹਰਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਕਹਾਪਣਾਨਂ ਵਿਚਾਰਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਇਦਂ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਏਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਹਾਪਣੇ ਸਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਘਿਕਤ੍ਤਾ ਚ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਸਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਕਹਾਪਣਾਨਂ ਵਿਚਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਿਯਸਂਵੋਹਾਰੋ ਕਤੋ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਿਕਤ੍ਤਾ ਚ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਪਨ ਤੀਸੁਪਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਪਤ੍ਤੋ ਗਿਹਿਸਨ੍ਤਕਾਨਂਯੇਵ ਕਹਾਪਣਾਨਂ ਵਿਚਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਸਙ੍ਘਿਕਾਨਂ ਵਿਚਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਵਾਦੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ.

੬੨. ਚਤੁਸਾਲਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਭੋਜਨਸਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੬੩. ‘‘ਵਨਂ ਦਮ੍ਮਿ, ਅਰਞ੍ਞਂ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਪਿ ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੇਨ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸੀਮਂ ਦੇਮਾਤਿ ਵਿਹਾਰਸੀਮਾਦਿਸਾਧਾਰਣਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੀਮਾ ਗਤਾ’’ਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ. ਪਕਤਿਭੂਮਿਕਰਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਗਹਿਤਂ ਪਂਸੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਾਸਂ ਦਮ੍ਮੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਂ ਦਮ੍ਮੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਪਿ ਦਾਸਂ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਆਰਾਮਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪਿਲਿਨ੍ਦਵਚ੍ਛੇਨ ਗਹਿਤਪਰਿਭੁਤ੍ਤਕ੍ਕਮੇਨ, ਨ ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ ਦਾਸਪਰਿਭੋਗਕ੍ਕਮੇਨ. ਖੇਤ੍ਤਾਦਯੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਵਸੇਨ ਗਹੇਤੁਂ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰੇ…ਪੇ… ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰੇਸੁ ਦੀਯਮਾਨੇਸੁ ‘‘ਇਮੇਹਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਤ੍ਥੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੁਖਂ ਜੀਵਨ੍ਤੁ, ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਦੇਮਾਤਿ ਸਙ੍ਘਿਕਵਿਹਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੦, ੧੯੪) ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਆਗਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਭਗਵਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਕਤੋਤਿ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤੇਹਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਕਮਹਾਥੇਰੇਹਿ ਖੇਤ੍ਤਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਦਿਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਅਯਂ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਪਾਲ਼ਿਮੁਤ੍ਤਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

੬੪. ਚੀਵਰਚੇਤਾਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਚੀਵਰਮੂਲਂ. ਪਹਿਣੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪੇਸੇਯ੍ਯ. ਚੇਤਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ. ਅਚ੍ਛਾਦੇਹੀਤਿ ਵੋਹਾਰਵਚਨਮੇਤਂ, ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੇਹੀਤਿ ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਭਤਨ੍ਤਿ ਆਨੀਤਂ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੫੨੮-੫੩੧) ਏਵਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਕਤਾ – ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਰਾਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਇਮਿਨਾ ਚੀਵਰਚੇਤਾਪਨ੍ਨੇਨ ਚੀਵਰਂ ਚੇਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਚੀਵਰੇਨ ਅਚ੍ਛਾਦੇਹੀਤਿ ਇਦਂ ਆਗਮਨਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਹਿ ‘ਇਦਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੇਹੀ’ਤਿ ਪੇਸੇਯ੍ਯ, ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਅਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋਪਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਅਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਵਿਸੇਸਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਤਿਪਿ ਹਿ ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਅਸੁਦ੍ਧਭਾਵੇ ਦੂਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਸਲਤਾਯ ਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰੇਨ ਵਦਤਿ, ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਇਦਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਚ ਦੂਤੇਨ ਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਦਾਯਕੇਨ ‘‘ਇਦਂ ਕਥਂ ਪੇਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਈਦਿਸੀ ਵਿਚਾਰਣਾ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਚ ਤਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਜਾਨਿਤੁਂ. ਯਦਿ ਪਨ ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਅਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਚੀਵਰਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦੂਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਪੇਸਿਤੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਦਾਯਕੇਨ ਕਥਂ ਪੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਵ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸਤਿਪਿ ਆਗਮਨਸੁਦ੍ਧਿਯਂ ਸਚੇ ਸੋ ਦੂਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਸਲਤਾਯ ਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਵਦਤਿ, ਦੂਤਸ੍ਸੇਵ ਵਚਨਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਹਿ ਆਗਮਨਸੁਦ੍ਧਿਯੇਵੇਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ, ਮੂਲਸ੍ਸਾਮਿਕੇਨ ਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਪੇਸਿਤਸ੍ਸ ਦੂਤਸ੍ਸ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਵਦਤੋਪਿ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਦੂਤਵਚਨਮੇਵ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਿਨਾ ਚੀਵਰਚੇਤਾਪਨ੍ਨੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਵਸੇਨ ਆਭਤਮ੍ਪਿ ਚੀਵਰਮੂਲਂ ਈਦਿਸੇਨ ਦੂਤਵਚਨੇਨ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸੋ ਦੂਤੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋਤਿਆਦੀ’’ਤਿ.

ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੩੮-੫੩੯) ਪਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ – ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਰਾਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਇਮਿਨਾ ਚੀਵਰਚੇਤਾਪਨ੍ਨੇਨ ਚੀਵਰਂ ਚੇਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਚੀਵਰੇਨ ਅਚ੍ਛਾਦੇਹੀਤਿ ਇਦਂ ਆਗਮਨਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਹਿ ‘ਇਦਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੇਹੀ’ਤਿ ਪੇਸੇਯ੍ਯ, ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਅਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋਪਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੁਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਚੀਵਰਚੇਤਾਪਨ੍ਨਂ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਗਮਨਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਸਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਆਗਤਨਯੇਨ ਦੂਤਵਚਨੇ ਚ ਅਸੁਦ੍ਧੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਯੇਵ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਨ ਪਨ ‘‘ਚੀਵਰਞ੍ਚ ਖੋ ਮਯਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰਞ੍ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਆਗਮਨਦੂਤਵਚਨਾਨਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਨਯੇਨ ਪਨ ਆਗਮਨਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਤਿ ਦੂਤਵਚਨੇ ਅਸੁਦ੍ਧੇਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਆਗਤਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਚ ਯਥਾ ਦੂਤਵਚਨਾਸੁਦ੍ਧਿਯਮ੍ਪਿ ਆਗਮਨੇ ਸੁਦ੍ਧੇ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਏਵਂ ਆਗਮਨਾਸੁਦ੍ਧਿਯਮ੍ਪਿ ਦੂਤਵਚਨੇ ਸੁਦ੍ਧੇ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਿਦ੍ਧੋਵ ਹੋਤਿ. ਉਭਯਸੁਦ੍ਧਿਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਉਭਯਾਸੁਦ੍ਧਿਪਕ੍ਖਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਰਾਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋਪਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੨੩੭-੫੩੯) ‘‘ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਅਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਵਿਸੇਸਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਆਗਮਨਸੁਦ੍ਧਿਆਦਿਨਾ ਸਪ੍ਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ. ਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਮੂਲਸ੍ਸਾਮਿਕੇਨ ਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰਵਸੇਨ, ਪੇਸਿਤਦੂਤਸ੍ਸ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰੇਨ ਵਦਤੋਪਿ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਏਵ ਨ ਹੋਤਿ ਅਭਿਮਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਏਵ ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਤੁ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚੀਵਰਚੇਤਾਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰੇਨ ਵਦਤੋ ਦੂਤਸ੍ਸ ਕਪ੍ਪਿਯੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਆਗਮਨਸ੍ਸਪਿ ਅਸੁਦ੍ਧਿਯਂ ਪਨ ਕਪ੍ਪਿਯੇਨਪਿ ਕਮ੍ਮੇਨ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰੋ ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵ ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਿਅਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਯੋਜਨਂ. ਕਥਂ ਪਨ ਦੂਤਵਚਨੇਨ ਆਗਮਨਸੁਦ੍ਧਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਨਾਯਂ ਭਾਰੋ. ਦੂਤੇਨ ਹਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਵ ਆਗਮਨਸੁਦ੍ਧਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਇਤਰਤ੍ਥ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਕ੍ਕਮੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਚ ਯੁਤ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਇਧਾਪਿ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ‘‘ਚੀਵਰਚੇਤਾਪਨ੍ਨਂ ਆਭਤ’’ਨ੍ਤਿ ਦੂਤਵਚਨੇਨੇਵ ਚੀਵਰਂ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਦਾਤੁਂ ਪੇਸਿਤਭਾਵੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਆਗਮਨਸੁਦ੍ਧਿ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਏਵ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਰਜਤਂ ਕਹਾਪਣੋ ਮਾਸਕੋਤਿ ਇਮਾਨਿ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਮੁਤ੍ਤਾ ਮਣਿ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯੋ ਸਙ੍ਖੋ ਸਿਲਾ ਪਵਾਲ਼ਂ ਲੋਹਿਤਙ੍ਕੋ ਮਸਾਰਗਲ੍ਲਂ ਸਤ੍ਤ ਧਞ੍ਞਾਨਿ ਦਾਸਿਦਾਸਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਪੁਪ੍ਫਾਰਾਮਫਲਾਰਾਮਾਦਯੋਤਿ ਇਮਾਨਿ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਨਿ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਚੇਤਿਯਸਙ੍ਘਗਣਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥਾਯ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਸਾਦਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਨ ਖੋ ਮਯਂ ਆਵੁਸੋ ਚੀਵਰਚੇਤਾਪਨ੍ਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚੀਵਰਞ੍ਚ ਖੋ ਮਯਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਦੂਤਵਚਨਸ੍ਸ ਅਕਪ੍ਪਿਯਤ੍ਤੇਪਿ ਆਗਮਨਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਵਿਧਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਲੇਨ ਕਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਪਤ੍ਤਕਾਲੇਨ ਯਦਾ ਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਚੀਵਰਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰੋਤਿ ਕਿਚ੍ਚਕਰੋ, ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਕੋਚਿ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰੋ’’ਤਿ ਕਪ੍ਪਿਯਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਦੂਤੋ ‘‘ਕੋ ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਕਸ੍ਸ ਵਾ ਦੇਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਆਰਾਮਿਕੋ ਵਾ ਉਪਾਸਕੋ ਵਾਤਿ ਇਦਂ ਸਾਰੁਪ੍ਪਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਪਞ੍ਚ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇ ਯੋ ਕੋਚਿ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਸੋ ਖੋ ਆਵੁਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰੋਤਿ ਇਦਂ ਦੂਤੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਕੋਚਿ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਪੁਚ੍ਛਾਸਭਾਗੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਕਪ੍ਪਿਯਵਚਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਮੇਵ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਦੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਤਸ੍ਸ ਦੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੩੮-੫੩੯) ਪਨ ‘‘ਏਸੋ ਖੋ…ਪੇ… ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਤਸ੍ਸ ਦੇਹੀਤਿਆਦਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਸਾਦਿਯਨਪਰਿਮੋਚਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਆਣਤ੍ਤੋ ਸੋ ਮਯਾਤਿ ਯਥਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਚੀਵਰੇਨ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਚੀਵਰਂ ਦਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਸਞ੍ਞਤ੍ਤੋਤਿਆਦਿ ਏਵਂ ਦੂਤੇਨ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਵ ਚੋਦੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਨ ਇਤਰਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸਞ੍ਞਤ੍ਤੋ ਸੋ ਮਯਾ’’ਤਿ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪੁਰਿਮਵਾਕ੍ਯੇ ਪਨ ਵਿਨਯਸਙ੍ਗਹਪ੍ਪਕਰਣੇ (ਵਿ. ਸਙ੍ਗ. ਅਟ੍ਠ. ੬੪) ‘‘ਆਣਤ੍ਤੋ ਸੋ ਮਯਾ’’ਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤੇਨ ਚ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਪਿਤਭਾਵੇ ਦੂਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪੁਨ ਆਰੋਚਿਤੇ ਏਵ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਨਾਰੋਚਿਤੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਤ੍ਥੋ ਮੇ ਆਵੁਸੋ ਚੀਵਰੇਨਾਤਿ ਚੋਦਨਾਲਕ੍ਖਣਨਿਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ. ਇਦਂ ਵਾ ਹਿ ਵਚਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਭਾਸਾਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਦੇਹਿ ਮੇ ਚੀਵਰਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਨ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਏਤਾਨਿ ਹਿ ਵਚਨਾਨਿ, ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਭਾਸਾਯ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਭੇਦੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਚੋਦਨਾ ਪਨ ਹੋਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਮਹਾਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਮਜ੍ਝਿਮਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੩੮-੫੩੯) ਪਨ ‘‘ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ‘ਦੇਹਿ ਮੇ ਚੀਵਰਂ…ਪੇ… ਚੇਤਾਪੇਹਿ ਮੇ ਚੀਵਰ’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਦੂਤੇਨਾਭਤਰੂਪਿਯਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਤ੍ਤਾਵ ‘ਦੇਹਿ ਮੇ ਚੀਵਰਂ…ਪੇ… ਚੇਤਾਪੇਹਿ ਮੇ ਚੀਵਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਰੂਪਿਯਸ੍ਸ ਪਕਤਤ੍ਤਾ ਤੇਨ ਰੂਪਿਯੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘ਦੇਹਿ ਚੇਤਾਪੇਹੀ’ਤਿ ਰੂਪਿਯਸਂਵੋਹਾਰਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਦੋਸਂ ਦੂਰਤੋ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਰੂਪਿਯਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੇਨ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਰੂਪਿਯੇ ਵਿਯ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ‘ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਇਮਂ ਵਾ ਇਮਂ ਵਾ ਆਹਰਾ’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੮੩-੫੮੪), ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਇਦਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੋਸੇ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ‘ਅਤ੍ਥੋ ਮੇ ਆਵੁਸੋ ਚੀਵਰੇਨਾ’ਤਿਪਿ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਦੂਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਰੂਪਿਯਸਂਵੋਹਾਰਸਙ੍ਕਾਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਪਿ ਆਹਰਾਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਦੂਤੇਨ ਠਪਿਤਰੂਪਿਯੇਨ ਚੇਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਂ ਆਹਰਾਪੇਹੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ‘‘ਚੀਵਰਂ ਆਹਰਾਪੇਹੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਹਰਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਚੋਦੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਲਾਭਵਸੇਨ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ ਸਾਧੁ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਚਤੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਛਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੇਨ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਠਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਠਾਨਲਕ੍ਖਣਨਿਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ. ਛਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਨ੍ਤਿ ਚ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਵਚਨਮੇਤਂ. ਛਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਚੀਵਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੇਨੇਵ ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਠਾਨਲਕ੍ਖਣਂ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਨ ਆਸਨੇਤਿਆਦੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥੇ ਪਨ –

‘‘ਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥੇ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਧਾਤੁਵਿਸੇਸਨਂ;

ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨ੍ਤ੍ਯੇਵ, ਸਾਸਨੇ ਸਮੁਦੀਰਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਵਚਨਤੋ ਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਮੇਵ ਸਾਸਨਵੋਹਾਰੇਨ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਂ ਨਾਮ ਜਾਤਂ;

‘‘ਮੁਦੁਂ ਪਚਤਿਇਚ੍ਚਤ੍ਰ, ਪਚਨਂ ਭਵਤੀਤਿ ਚ;

ਸੁਖਂ ਸਯਤਿਇਚ੍ਚਤ੍ਰ, ਕਰੋਤਿ ਸਯਨਨ੍ਤਿ ਚਾ’’ਤਿ. –

ਵਚਨਤੋ ਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਪਦੇਨ ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣਭੂਤਂ ਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸ੍ਯਪਦਂ ਅਕਮ੍ਮਕਮ੍ਪਿ ਸਕਮ੍ਮਕਮ੍ਪਿ ਭੂਧਾਤੁਕਰਧਾਤੂਹਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਞਾਯੇਨ ਛਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਂ ਠਾਨਂ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਛਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਂ ਠਾਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਛਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਂ ਏਵਂ ਠਾਨਂ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਤਤੋ ਅਧਿਕਂ, ਛਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਂ ਏਵ ਠਾਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਧ ਭਨ੍ਤੇ ਨਿਸੀਦਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਨ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਆਮਿਸਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਾਗੁਖਜ੍ਜਕਾਦਿਭੇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਮਿਸਂ ਗਣ੍ਹਥ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਯਾਚਿਯਮਾਨੇਨਪਿ ਨ ਗਣ੍ਹਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਧਮ੍ਮੋ ਭਾਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ‘‘ਮਙ੍ਗਲਂ ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਵਾ ਭਾਸਥਾ’’ਤਿ ਯਾਚਿਯਮਾਨੇਨਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਭਾਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਕੇਵਲਂ ‘‘ਕਿਂਕਾਰਣਾ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਯਮਾਨੇਨ ‘‘ਜਾਨਾਹਿ ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ.

ਠਾਨਂ ਭਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਗਤਕਾਰਣਂ ਭਞ੍ਜਤਿ ਕੋਪੇਤਿ. ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਠਿਤਿਯਾ ਚ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਚ ਨਾਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਨੇਨ ਠਾਨਂ ਕੁਪ੍ਪਤਿ, ਆਗਤਕਾਰਣਮ੍ਪਿ, ਆਮਿਸਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਦੀਸੁ ਪਨ ਆਗਤਕਾਰਣਮੇਵ ਭਞ੍ਜਤਿ, ਨ ਠਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਗਤਕਾਰਣਂ ਭਞ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਆਮਿਸਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਦਿਨਾ ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਭਞ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਨ ਸਮੇਤਿ, ਟੀਕਾਯਮ੍ਪਿ ਨਾਨਾਵਾਦੇ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਠਾਨਭਞ੍ਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਅਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ ਗਨ੍ਥਗਰੁਭਯੇਨ ਨ ਵਦਿਮ੍ਹ. ਇਦਾਨਿ ਯਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਚੋਦਨਾ, ਛ ਚ ਠਾਨਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਵੁਦ੍ਧਿਹਾਨਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਚੇ ਚਤੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਚੋਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਏਕਚੋਦਨਾਵੁਦ੍ਧਿਯਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਠਾਨਾਨਂ ਹਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਚੋਦਨਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਛਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਸਕਿਂ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਦਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਠਾਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਇਦਂ ਚੋਦਕਸ੍ਸ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਪਕ੍ਕਮ੍ਮ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਠਾਨਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਨਾਨਾਦਿਵਸੇਸੂਤਿ ਨਾਨਾਦਿਵਸੇਸੁ ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ, ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਸਾਮਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਦੂਤੋ ਵਾ ਪਾਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਇਦਂ ਸਭਾਵਤੋ ਚੋਦੇਤੁਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨਪਿ ਕਾਤਬ੍ਬਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਨ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਂ ਅਨੁਭੋਤੀਤਿ ਤਂ ਚੀਵਰਚੇਤਾਪਨ੍ਨਂ ਅਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ. ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਸਕਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਧਨਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੁ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੩੮-੫੩੯) ਪਨ ‘‘ਯਤਸ੍ਸ ਚੀਵਰਚੇਤਾਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿਆਦਿ ਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਚੀਵਰਞ੍ਚ ਅਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਵਤ੍ਥੁਸਾਮਿਕਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ ‘ਸਾਮਿਕਾ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੪੧) ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵ ਸੋ ਸਯਂ ਅਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਸਕਾਦੀਹਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਚੋਦਾਪੇਤਿ, ਤੇਸੁ ਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮ੍ਪਿ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਂ ਦਾਪੇਨ੍ਤੇਸੁ ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਅਨਾਣਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੬੫. ਕੇਨਚਿ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੁਖੇਨੇਵ ਬ੍ਯਾਵਟਭਾਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਮੁਖਵੇਵਟਿਕੋ, ਅਵਿਚਾਰੇਤੁਕਾਮਤਾਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਦਾਤੁਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਅਰਿਯਾਪਿ ਵਞ੍ਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਨਾ ਵੋਹਾਰਤੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੫੩੭-੫੩੯) ਪਨ ‘‘ਅਵਿਚਾਰੇਤੁਕਾਮਤਾਯਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ‘ਨਤ੍ਥਮ੍ਹਾਕਂ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ’ਤਿ ਇਦਂ ਤਾਦਿਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭੇਸਜ੍ਜਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਮੇਣ੍ਡਕਸੇਟ੍ਠਿਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ (ਮਹਾਵ. ੨੯੯) ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਮੇਵ ਮੇਣ੍ਡਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਮੇਣ੍ਡਕੇਨ ਨਾਮ ਸੇਟ੍ਠਿਨਾ ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ ਮਗ੍ਗਾ ਕਨ੍ਤਾਰਾ ਅਪ੍ਪੋਦਕਾ ਅਪ੍ਪਭਕ੍ਖਾ ਨ ਸੁਕਰਾ ਅਪਾਥੇਯ੍ਯੇਨ ਗਨ੍ਤੁਂ, ਸਾਧੁ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਥੇਯ੍ਯਂ ਅਨੁਜਾਨਾਤੂ’’ਤਿ ਯਾਚਿਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਪਾਥੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤੁਂ. ਤਣ੍ਡੁਲੋ ਤਣ੍ਡੁਲਤ੍ਥਿਕੇਨ, ਮੁਗ੍ਗੋ ਮੁਗ੍ਗਤ੍ਥਿਕੇਨ, ਮਾਸੋ ਮਾਸਤ੍ਥਿਕੇਨ, ਲੋਣਂ ਲੋਣਤ੍ਥਿਕੇਨ, ਗੁਲ਼ੋ ਗੁਲ਼ਤ੍ਥਿਕੇਨ, ਤੇਲਂ ਤੇਲਤ੍ਥਿਕੇਨ, ਸਪ੍ਪਿ ਸਪ੍ਪਿਤ੍ਥਿਕੇਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਦ੍ਧਾ ਪਸਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਾਨਂ ਹਤ੍ਥੇ ਹਿਰਞ੍ਞਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ‘ਇਮਿਨਾ ਯਂ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਕਪ੍ਪਿਯਂ, ਤਂ ਦੇਥਾ’ਤਿ. ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਤਤੋ ਕਪ੍ਪਿਯਂ, ਤਂ ਸਾਦਿਤੁਂ, ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੇਨਚਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਂ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਾਨਂ ਹਤ੍ਥੇ ਹਿਰਞ੍ਞਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਰੋਚਨਂ ਅਤ੍ਥਿਯੇਵ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਪਕ੍ਖਂ ਭਜਤੀਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ, ਇਦਂ ਪਨ ਦੂਤੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚੋਦਨਾਯ ਪਰਿਮਾਣਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਮੂਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਚੋਦੇਤਿ, ਤਂ ਸਾਦਿਤਮੇਵ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮੂਲਂ ਅਸਾਦਿਯਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ.

ਅਞ੍ਞਾਤਕਅਪ੍ਪਵਾਰਿਤੇਸੁ ਵਿਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚੋਦਨਾਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚੀਵਰਤ੍ਥਾਯੇਵ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਸਾਮਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੇਸੁਪਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦਿਨ੍ਨੇ ਚ ਠਾਨਚੋਦਨਾਦਿਸਬ੍ਬਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੬੬. ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਾਦਿਯਨੇ ਪਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਇਦਂ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ‘‘ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਠਾਨੇ ਮਮ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਂ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਹਤ੍ਥਮੁਦ੍ਦਾਯ ਵਾ ‘‘ਤੁਯ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਾਦਿਯਨਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਾਦਿਯਨਂ ਨਾਮ. ਸਾਦਿਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ ‘‘ਗਣ੍ਹਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਇਦਂ ਗੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਭੋਗਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਇਧ ਨਿਕ੍ਖਿਪਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪੇਯ੍ਯ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੇਨ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਧ ਨਿਕ੍ਖਿਪਾਹੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਗੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਠਾਨਸ੍ਸ ਗੁਤ੍ਤਭਾਵਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਇਧ ਨਿਕ੍ਖਿਪਾਹੀ’’ਤਿ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤੋ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਾਹੀਤਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਰਾਮਸਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਪਰਤੋ ਇਦਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕਪ੍ਪਿਯਞ੍ਚ ਅਕਪ੍ਪਿਯਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯਪਰਿਭੋਗੋ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਿਤਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਦੁਬ੍ਬਿਚਾਰਣਾਯ ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯਪਰਿਭੋਗੋ ਨ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਇਦਂ ਧਨਂ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਯਿਦਂ ਕਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਿਤਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਿਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਤਂ ਧਨਂ ਯਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸੁਟ੍ਠੁਵਿਚਾਰਣਾਯ ਸਤਿਯਾ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਬ੍ਬਿਚਾਰਣਾਯ ਸਤਿਯਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪਿਯਞ੍ਚ ਅਕਪ੍ਪਿਯਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਏਕੋ ਸਤਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾਤਿਆਦਿ ਰੂਪਿਯੇ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਨ ਪਨ ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘ਇਧ ਨਿਕ੍ਖਿਪਾਹੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘ਇਧ ਨਿਕ੍ਖਿਪਾਹੀ’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਞ੍ਚ…ਪੇ… ਹੋਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਸਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯਾ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਿਤਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਦੁਬ੍ਬਿਚਾਰਣਾਯ ਸਤਿ ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੬੭. ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਰੂਪਿਯਂ ਨਾਮ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਗਣਸ੍ਸ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਤੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਪ੍ਪਿਯਭਣ੍ਡਂ ਚੇਤਾਪਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਾਯੇਨ ਪਰਿਭੋਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੮੪) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਤੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਪ੍ਪਿਯਭਣ੍ਡਂ ਚੇਤਾਪਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚੇਤਾਪਿਤਞ੍ਚੇ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਰਿਭੋਗੂਪਾਯੋ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਰੂਪਿਯੇਨ ਚੇਤਾਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਈਦਿਸਞ੍ਹਿ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਤ੍ਵਾਵ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਦੇਸਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਪਿ ਚੇਤਾਪਿਤਂ ਕਪ੍ਪਿਯਭਣ੍ਡਂ ਸਙ੍ਘੇ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਂ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਰੂਪਿਯੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਨੀਤਕਪ੍ਪਿਯਭਣ੍ਡਸਦਿਸਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਨਾਵ ਉਪਾਯਂ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਤ੍ਤਚਤੁਕ੍ਕਾਦਿਕਥਾਯ ਨ ਸਮੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਰੂਪਿਯੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਿਭੋਗੋਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਨ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਾਰੋਤਿ. ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਸਪ੍ਪਿ ਵਾ ਤੇਲਂ ਵਾ ਵਟ੍ਟਤਿ ਉਪਾਸਕਾਤਿ ਏਵਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.

ਆਰਾਮਿਕਾਨਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤਭਾਗਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਗਿਹੀਨਂ ਹਤ੍ਥਗਤੋਪਿ ਸੋਯੇਵ ਭਾਗੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਰਾਮਿਕਾ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਚੂਲ਼ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਪਤ੍ਤਭਾਗਤੋ ਹਰਿਤ੍ਵਾ. ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਆਲੋਕਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ. ਮਞ੍ਚਪੀਠਾਦੀਨਿ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਤੋ ਗਹਿਤਮਞ੍ਚਪੀਠਾਦੀਨਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਚੇ ਗਹਿਤਂ, ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਛਾਯਾਪੀਤਿ ਭੋਜਨਸਾਲਾਦੀਨਂ ਛਾਯਾਪਿ. ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਤਿ ਗੇਹਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਛਾਯਾਯ ਗਤਗਤਟ੍ਠਾਨਂ ਗੇਹਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਮਗ੍ਗੇਨਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਚੇ ਅਞ੍ਞੋ ਮਗ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਗ੍ਗਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੀਤਾਯਾਤਿ ਤੇਨ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਕੀਤਾਯ. ਉਪਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤੀਤਿ ਸਚੇ ਉਪਾਸਕੋ ‘‘ਅਤਿਬਹੁ ਏਤਂ ਹਿਰਞ੍ਞਂ, ਇਦਂ ਭਨ੍ਤੇ ਅਜ੍ਜੇਵ ਨ ਵਿਨਾਸੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਠਪੇਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਠਪਾਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਕਪ੍ਪਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੮੩-੫੮੪) ਪਨ ‘‘ਉਪਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੇਹਿ ਵਡ੍ਢਿਯਾ ਪਯੋਜਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਕਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਚੇ ਸੋ ਛਡ੍ਡੇਤੀਤਿ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਖਿਪਤਿ, ਅਥਾਪਿ ਨ ਛਡ੍ਡੇਤਿ, ਸਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਵਾਰੇਤਬ੍ਬੋ. ਨੋ ਚੇ ਛਡ੍ਡੇਤੀਤਿ ਅਥ ਨੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਛਡ੍ਡੇਤਿ, ‘‘ਕਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਇਮਿਨਾ ਬ੍ਯਾਪਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਯੇਨਕਾਮਂ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੋ ਰੂਪਿਯਛਡ੍ਡਕੋ ਸਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਯੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਲੋਭਵਸੇਨ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕਂਸੇਨ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਨਾਮ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਦੋਸਵਸੇਨ ‘‘ਨੇਵਾਯਂ ਮਾਤਿਕਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਵਿਨਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਅਪਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਨਾਮ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਮੋਹਵਸੇਨ ਪਮੁਟ੍ਠੋ ਪਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਨਾਮ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਰੂਪਿਯਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਸ੍ਸ ਭਯੇਨ ਛਡ੍ਡੇਤੁਂ ਅਵਿਸਹਨ੍ਤੋ ਭਯਾਗਤਿਂ ਨਾਮ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੬੮. ਪਤਿਤੋਕਾਸਂ ਅਸਮਨ੍ਨਾਰਹਨ੍ਤੇਨ ਛਡ੍ਡੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਪਰਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਤਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਞਾਤੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਗੂਥਂ ਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਭਾਵੋਯੇਵੇਤ੍ਥ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਸਨ੍ਤਸਮ੍ਭਾਵਨਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਰੋਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਥੇਯ੍ਯਪਰਿਭੋਗੋ ਨਾਮ ਅਨਰਹਸ੍ਸ ਪਰਿਭੋਗੋ. ਭਗਵਤਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਸਨੇ ਸੀਲਵਤੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ, ਨ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ. ਦਾਯਕਾਨਮ੍ਪਿ ਸੀਲਵਤੋ ਏਵ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ, ਨ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਾਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਨਤੋ. ਇਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਦਾਯਕੇਹਿ ਚ ਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਪਰਿਭੋਗੋ ਥੇਯ੍ਯਪਰਿਭੋਗੋ. ਇਣਵਸੇਨ ਪਰਿਭੋਗੋ ਇਣਪਰਿਭੋਗੋ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਤੋ ਦਕ੍ਖਿਣਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਇਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੋਗੋ ਵਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ‘‘ਸੀਲਵਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੋਗੇ ਪਰਿਭੋਗੇਤਿ ਕਾਯਤੋ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੋਗੇ ਪਰਿਭੋਗੇ. ਪੁਰੇਭਤ੍ਤ…ਪੇ… ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮੇਸੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਥਾ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਲਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇ ਚਤੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸਕਿਂਯੇਵ ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਚਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋਵ ਅਰੁਣੋ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਇਣਪਰਿਭੋਗਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਿਯ੍ਯੋ ਯਂ ਮਯਾ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਯਾਵਦੇਵ ਸੀਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤਾਯ…ਪੇ… ਹਿਰਿਕੋਪਿਨਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਤ੍ਥਂ. ਹਿਯ੍ਯੋ ਯੋ ਮਯਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਨੇਵ ਦਵਾਯਾਤਿਆਦਿਨਾ ਸਚੇ ਅਤੀਤਪਰਿਭੋਗਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ ਨ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਇਣਪਰਿਭੋਗਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਨਾਸਨਮ੍ਪਿ ਪਰਿਭੋਗੇ ਪਰਿਭੋਗੇਤਿ ਪਵੇਸੇ ਪਵੇਸੇ. ਏਵਂ ਪਨ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਇਧ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤਿਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ. ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਪਰਿਭੋਗਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਵ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀਤਿ ਯਦਿਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ. ਅਪਰੇ ਪਨਾਹੁ ‘‘ਸਤਿਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਸਤਿ ਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਭੋਗਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ, ਪਚ੍ਚਯੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤਿਪੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚਯਸਬ੍ਭਾਵਮਤ੍ਤੇਨ.

ਨਨੁ ਚ ‘‘ਪਰਿਭੋਗੇ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਸ੍ਸ ਚ ਕੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਪੁਰਿਮੇਸੁ ਤਾਵ ਤੀਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਵਿਸੇਸੋ ਪਾਕਟੋਯੇਵ, ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯੇ ਪਨ ਯਥਾ ਵਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਗੋਪਿਤੇ ਤਸ੍ਸ ਫਲਾਨਿਪਿ ਰਕ੍ਖਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲੇ ਰਕ੍ਖਿਤੇ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਮ੍ਪਿ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੀਲਂ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਮੇਵ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲਂ ਪਨ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਪੁਰਿਮਯਾਮਾਦੀਸੁ ਯਾਵ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਾ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਭਿਜ੍ਜਤਿ. ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਪਿ ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਇਦਮੇਤੇਸਂ ਨਾਨਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੫੮੫) ਆਗਤਂ.

ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੮੫) ਪਨ ‘‘ਥੇਯ੍ਯਪਰਿਭੋਗੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾਮਿਨਾ ਭਗਵਤਾ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਣਪਰਿਭੋਗੋਤਿ ਭਗਵਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਮ੍ਪਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਚ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲਂ ਵਿਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਰਿਭੋਗੇ ਪਰਿਭੋਗੇਤਿ ਕਾਯਤੋ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੋਗੇ. ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮੇਸੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਣਪਰਿਭੋਗਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘ਹਿਯ੍ਯੋ ਯਂ ਮਯਾ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਭੋਗੇ ਪਰਿਭੋਗੇਤਿ ਉਦਕਪਤਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਨ੍ਤੋਪਵੇਸਨੇਸੁ ਨਿਸੀਦਨਸਯਨੇਸੁ ਚ. ਸਤਿਪਚ੍ਚਯਤਾ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਚ ਪਰਿਭੋਗੇ ਚ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਸਤਿ ਅਵਸ੍ਸਂ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘ਸਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ’ਤਿਆਦਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘ਸਤਿਪਚ੍ਚਯਤਾ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤਿ ਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਭੋਗਸ੍ਸ ਕਾਰਣੇ ਸਤੀ’ਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਬ੍ਭਾਵਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣੇ ਸਤੀਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਪਚ੍ਚਯਸਬ੍ਭਾਵਮਤ੍ਤੇਨ ਸੀਲਸ੍ਸ ਅਸੁਜ੍ਝਨਤੋ. ਪਰਿਭੋਗੇ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਸ੍ਸ ਭੇਦੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਨ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨਤੋ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸੇਸਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਚ ਇਣਪਰਿਭੋਗਾਦਿਵਚਨੇਨ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲਸ੍ਸੇਵ ਭੇਦੋਤਿ ਏਵਮਿਮੇਸਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਂ.

ਏਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਕਰਣੇਸੁ ‘‘ਇਣਪਰਿਭੋਗਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਿਯ੍ਯੋ ਯਂ ਮਯਾ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਆਗਤਂ. ਇਮਂ ਪਨ ਨਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਇਦਾਨਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ‘‘ਅਜ੍ਜਪਾਤੋ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ ਸਾਯਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੇਨ ਅਜ੍ਜ ਯਂ ਮਯਾ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤੀਤਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ‘‘ਹਿਯ੍ਯੋ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਮੇਵ ਅਤੀਤਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਅਜ੍ਜ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮੂਲਵਚਨੇ ਏਵਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਕਥਂ? ਇਦਂ ਹਿਯ੍ਯੋਤ੍ਯਾਦਿਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਂ ਵਾ ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿ ਵਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਤਾਵ ਸੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਸਕਲੇ ਵਿਨਯਪਿਟਕੇ ਪਾਲ਼ੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਵਚਨਸ੍ਸ ਨ ਪਾਲ਼ਿਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਨ ਚ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਂ ਨਾਮ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਪਦੇਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੪੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਮਹਾਪਦੇਸਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਨ ਚ ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ ‘‘ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਅਰਹਨ੍ਤਸਤੇਹਿ ਠਪਿਤਾ ਪਾਲ਼ਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਵਿਨਿਚ੍ਛਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਪਾਠਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਨ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿ ਨਾਮ ਸੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਆਚਰਿਯਵਾਦੇ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਨਯਗ੍ਗਾਹੇਨ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਕਾਰਕਥਨਂ, ਅਪਿਚ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਆਗਤੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਥੇਰਵਾਦੋ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਆਗਤਤ੍ਥੇਰਵਾਦਭਾਵਾਭਾਵਤੋ.

ਇਤਿ –

‘‘ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਞ੍ਹਿ ਵਿਨਯਂ, ਮਹਾਥੇਰਾ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾ;

ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਕਾਸੇਸੁਂ, ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕਾ ਪੁਰਾ’’ਤਿ. (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੪੫) –

ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਿਨਯੇਸੁ ਅਨਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੫੮੫) ਟੀਕਾਚਰਿਯੇਨ ‘‘ਤਂ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਨਯਗ੍ਗਾਹੇਨ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਕਾਰਕਥਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਕਾਰਵਸੇਨ ਕਥਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿ ਸਿਯਾ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਮੇਵ. ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿ ਆਚਰਿਯਵਾਦੇ ਓਤਾਰੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇ ਤਤ੍ਥ ਓਤਰਤਿ ਚੇਵ ਸਮੇਤਿ ਚ, ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇ ਨੇਵ ਓਤਰਤਿ ਨ ਸਮੇਤਿ, ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਦੁਬ੍ਬਲਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੪੫) ਵਚਨਤੋ ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇ ਅਨੋਤਰਣਤੋ ਅਪ੍ਪਵਿਸਨਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਚਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋਵ ਅਰੁਣੋ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਇਣਪਰਿਭੋਗਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਕਿਂ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਪਾਲ਼ਿਵਚਨਂ ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ਵਾ ਟੀਕਾਵਚਨਂ ਵਾ ਗਨ੍ਥਨ੍ਤਰਵਚਨਂ ਵਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਤਾਵ ਪਾਲ਼ਿਵਚਨਂ, ਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ, ਨ ਗਨ੍ਥਨ੍ਤਰਵਚਨਂ, ਅਥ ਖੋ ਟੀਕਾਵਚਨਨ੍ਤਿ. ਹੋਤੁ ਟੀਕਾਵਚਨਂ, ਸਕਵਚਨਂ ਵਾ ਪਰਵਚਨਂ ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਵਚਨਂ ਵਾ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਵਚਨਂ ਵਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਸਕਵਚਨਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪਰਵਚਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਨ ਟੀਕਾਚਰਿਯੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਵਚਨਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਵਚਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਂ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਹਿ ਪਨ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਅਤੀਤਪਰਿਭੋਗਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਤਿ ਇਦਂ ਅਤੀਤਪਅਭੋਗਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਅਤੀਤਪਰਿਭੋਗਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਵਾਚਕੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਕਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਅਤੀਤੇ ਪਰਿਭੋਗੋ ਅਤੀਤਪਰਿਭੋਗੋ, ਅਤੀਤਪਰਿਭੋਗਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਅਤੀਤਪਰਿਭੋਗਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਕਤੇ ਅਤੀਤਪਰਿਭੋਗਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮੀਪਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਾਚਕੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਥਨਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਨਗਰਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਂ ‘‘ਕੁਤੋ ਆਗਚ੍ਛਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨਗਰਤੋ ਆਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਾਚਕਸਦ੍ਦੇਨ ਕਥਨਂ.

ਵਿਨਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੮) ਚ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਚੀਵਰਂ ਪਟਿਸੇਵਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨੇਨੇਵ ਪਾਠੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਤੀਤਵਚਨੇਨ, ਅਤੀਤਪਰਿਭੋਗੋਤਿ ਚ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਦਿਵਸੇ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਾਦਿਕਾਲਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਪਰਿਭੋਗੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਹਿਯ੍ਯੋ ਪਰਿਭੋਗੋ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ਅਟ੍ਠਕਥਾਪਮਾਣੇਨ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੮੫) ‘‘ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਆਲੋਪੇ ਆਲੋਪੇ, ਤਥਾ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਪੁਰਿਮਯਾਮਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮੇਸੁ. ਸਚਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋਵ ਅਰੁਣੋ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਇਣਪਰਿਭੋਗਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. ਏਤੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਆਲੋਪੇ ਆਲੋਪੇ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਭੋਜਨਕਿਰਿਯਾਯ ਅਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਮੁਖ੍ਯਤੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਹੋਤਿ, ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਭੋਜਨਕਿਰਿਯਾਯ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮੀਪਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨੇਨ ਵਿਧੀਯਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਹਿਯ੍ਯੋ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਿਯੁਂ, ਅਤੀਤਦੁਤਿਯਦਿਵਸਤਤਿਯਦਿਵਸਾਦਿਮਾਸਸਂਵਚ੍ਛਰਾਦਿਪਰਿਭੁਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਿਯੁਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਮੇਵ ਪਮਾਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਵਿਨਯੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ;

ਯੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਤਥੇਵ ਞਾਤੋ;

ਸੋ ਯੇਹਿ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਚ੍ਚਜਨ੍ਤਾ;

ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਰੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਅਕਂਸੁ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ;

ਤਂ ਵਜ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਨ ਪਮਾਦਲੇਖਂ;

ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਸੁ ਸਗਾਰਵਾਨਂ;

ਯਸ੍ਮਾ ਪਮਾਣਂ ਇਧ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ);

ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਬ੍ਬਾਸਵਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩) ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਕਾਲੇ ਭਿਕ੍ਖੁਕਤ੍ਤੁਕਤ੍ਤਾ ਨਾਮਯੋਗਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਪਠਮਪੁਰਿਸਵਸੇਨ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਚੀਵਰਂ ਪਟਿਸੇਵਤੀ’’ਤਿ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਦਨੁਕਰਣੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਕਤ੍ਤੁਕਤ੍ਤਾ ਅਮ੍ਹਯੋਗਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਵਸੇਨ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਚੀਵਰਂ ਪਟਿਸੇਵਾਮੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ, ‘‘ਸੀਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਤਦਤ੍ਥਸਮ੍ਪਦਾਨਪਦਾਨਿ ਚ ‘‘ਪਟਿਸੇਵਤਿ, ਪਟਿਸੇਵਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਸੇਵਨਕਿਰਿਯਾਯਮੇਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਚ ਕਿਰਿਯਾਪਦਾਨਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮੀਪਅਤੀਤਵਸੇਨ ਵਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਿਭਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਰਿਭੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਅਤੀਤਪਰਿਭੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਾਲੇ ‘‘ਪਟਿਸੇਵਾਮੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਨੁਗਤਤ੍ਤਾ ਉਪਪਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਨੁਵਚਨੇਪਿ ਏਵਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ – ‘‘ਅਜ੍ਜ ਪਾਤੋ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ ਸਾਯਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੇਨ ਅਜ੍ਜ ਯਂ ਮਯਾ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤੀਤਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਯੇ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ – ਕਿਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ ਅਤੀਤਪਰਿਭੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਤੀਤਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ? ਨ ਦੇਸਿਤਾ. ਕਥਂ ਦੇਸਿਤਾਤਿ? ‘‘ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨੇਵ ਦੇਸਿਤਾਤਿ. ਕਿਂ ਭੋਨ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਅਤੀਤਪਰਿਭੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਅਤ੍ਥਿ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ? ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮੀਪਵਸੇਨ ਵਾ ਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਵਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਭਗਵਤੋ ਅਨੁਕਰਣੇਨ ਇਦਾਨਿਪਿ ਅਤੀਤਪਰਿਭੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਹਿਯ੍ਯੋ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਅਜ੍ਜ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਾਨਂ, ਤੇਸਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯੇਵਾ’’ਤਿ, ਤੇ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ – ਕਿਂ ਭੋਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਨਤ੍ਥਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਸਾਟ੍ਠਕਥੇਸੁ ਤੇਪਿਟਕੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇਸੁ ਅਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਵਚਨਂ ਕਥਂ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਆਚਰਿਯਪਰਮ੍ਪਰਾਵਸੇਨ. ਹੋਤੁ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਕਥਨਂ, ਕਾਲੋ ਨਾਮ ਤਿਵਿਧੋ ਅਤੀਤੋ ਅਨਾਗਤੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਕਿਰਿਯਾ ਅਤੀਤੋ ਨਾਮ, ਅਭਿਮੁਖਕਿਰਿਯਾ ਅਨਾਗਤੋ ਨਾਮ, ਆਰਦ੍ਧਅਨਿਟ੍ਠਿਤਕਿਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਆਰਦ੍ਧਾਨਿਟ੍ਠਿਤੋ ਭਾਵੋ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਨਿਟ੍ਠਿਤੋ;

ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੁਪ੍ਪਾਦ-ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਾਭਿਮੁਖਾ ਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਜ੍ਜ ਵਾ ਹੋਤੁ ਹਿਯ੍ਯੋ ਵਾ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾ, ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਸੁਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਭੁਞ੍ਜਨਕਿਰਿਯਤ੍ਤਾ ਅਤੀਤੋ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਹਿਯ੍ਯੋ ਵਾ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਤ੍ਤਾ ਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਰਹੋ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤੋਪਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਇਣਪਰਿਭੋਗਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਚਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋਵ ਅਰੁਣੋ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਇਣਪਰਿਭੋਗਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. ਅਜ੍ਜੇਵ ਪਨ ਚੀਵਰਞ੍ਚ ਸੇਨਾਸਨਞ੍ਚ ਪਰਿਭੋਗੇ ਪਰਿਭੋਗੇ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਆਲੋਪੇ ਆਲੋਪੇ, ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਪਰਿਭੋਗੇ ਚ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਅਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਭੁਞ੍ਜਨਕਿਰਿਯਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਰਿਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪੁਰੇ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ ਤਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਚਤੂਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਸੁਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਭੁਞ੍ਜਨਕਿਰਿਯਤ੍ਤਾ ਅਤੀਤਪਰਿਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਕਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਖੇਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ. ਯਥਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸੀਲਵਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਪਰਿਭੋਗੋ ਇਣਪਰਿਭੋਗੋ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਾ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੋਗੇ ਪਰਿਭੋਗੇ…ਪੇ… ਭੇਸਜ੍ਜਸ੍ਸ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਪਿ ਪਰਿਭੋਗੇਪਿ ਸਤਿਪਚ੍ਚਯਤਾ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਹਿਯ੍ਯੋ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਣਪਰਿਭੋਗਤ੍ਤਾ ਤਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਜ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਨੁਕਰਣੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਿਭਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਪਟਿਸੇਵਾਮੀ’’ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਪਦੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਸੂਪਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਈਦਿਸਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਾਦੀਸੁ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੮੫) ‘‘ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲਸ੍ਸ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤੇਨੇਵ ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਹਿ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਜ੍ਝਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸੁਦ੍ਧਿ, ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਨਾਵ ਸੁਦ੍ਧਿ ਦੇਸਨਾਸੁਦ੍ਧਿ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਯ ਏਵ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਪਨ ਅਭਿਕ੍ਖੁਤਾਪਟਿਞ੍ਞਾਯੇਵ ਦੇਸਨਾ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਸਂਵਰੋਵ ਸੁਦ੍ਧਿ ਸਂਵਰਸੁਦ੍ਧਿ. ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਰਿਯੇਟ੍ਠਿ ਏਵ ਸੁਦ੍ਧਿ ਪਰਿਯੇਟ੍ਠਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਚਤੂਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਵ ਸੁਦ੍ਧਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਸੁਦ੍ਧਿ. ਏਸ ਤਾਵ ਸੁਦ੍ਧੀਸੁ ਸਮਾਸਨਯੋ. ਸੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੇਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਪਨ ਦੇਸਨਾ ਸੁਦ੍ਧਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦੇਸਨਾਸੁਦ੍ਧਿ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨ ਪੁਨੇਵਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵਨ੍ਤਿ ਸਂਵਰਭੇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਪਹਾਯਾਤਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ, ਅਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਸੁਜ੍ਝਤਿ ਦੇਸਨਾਦੀਹਿ, ਸੋਧੀਯਤੀਤਿ ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਿ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸੀਲਂ. ਤੇਨਾਹ ‘ਦੇਸਨਾਯ ਸੁਜ੍ਝਨਤੋ’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾਨਂ ਅਭਿਕ੍ਖੁਤਾਪਟਿਞ੍ਞਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾਪਤ੍ਤੀਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾਪਰਿਰਕ੍ਖਿਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸੀਲਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਮਗ੍ਗਪਟਿਲਾਭੋਪਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਦੇਸੀਯਤਿ ਉਚ੍ਚਾਰੀਯਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ, ਦਿਸੀ ਉਚ੍ਚਾਰਣੇਤਿ ਧਾਤੁ, ਦੇਸੀਯਤਿ ਞਾਪੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਾ ਦੇਸਨਾ, ਦਿਸ ਪੇਕ੍ਖਨੇਤਿ ਧਾਤੁ. ਉਭਯਥਾਪਿ ਵਿਰਤਿਪਧਾਨਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤੋ ਦੇਸਨਾਵਚੀਭੇਦਸਦ੍ਦੋ. ਸਂਵਰਣਂ ਸਂਵਰੋ, ਸਂ-ਪੁਬ੍ਬ ਵਰ ਸਂਵਰਣੇਤਿ ਧਾਤੁ, ਸਤਿਪਧਾਨੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਪਰਿਯੇਸਨਾ ਪਰਿਯੇਟ੍ਠਿ, ਪਰਿ-ਪੁਬ੍ਬ ਇਸ ਪਰਿਯੇਸਨੇਤਿ ਧਾਤੁ, ਵੀਰਿਯਪਧਾਨੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਪਟਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਇਕ੍ਖਨਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ, ਪਟਿ-ਪੁਬ੍ਬ ਅਵ-ਪੁਬ੍ਬ ਇਕ੍ਖ ਦਸ੍ਸਨਙ੍ਕੇਸੂਤਿ ਧਾਤੁ, ਪਞ੍ਞਾਪਧਾਨੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਤੇਸੁ ਦੇਸਨਾਯ ਵਚੀਭੇਦਸਦ੍ਦਭਾਵਤੋ ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਦੁਤਿਯਕਂ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੇਸਾ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਮਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਦੁਤਿਯਕਂ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਏਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਗਿਲਾਨਾਦਿਕਾਲੇਸੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਪਾਠਂ ਪਠਿਤੁਮਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨਪਿ ਅਤ੍ਥਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਦਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਦਾਯਂ, ਤਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਦਾਯਾਦਾ, ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਿਭੋਗਾਭਾਵਤੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੇਸੁਯੇਵ ਚ ਪਰਿਭੋਗਸਬ੍ਭਾਵਭਾਵਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਕਾ. ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਾਧਕਨ੍ਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਥ, ਮਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਮੇ ਸਾਵਕਾ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤਞ੍ਚ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੯) ਏਤ੍ਥ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਸਾਧਕਂ. ਅਵੀਤਰਾਗਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਵਸੀਕਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਭੋਗੇ ਸਾਮਿਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਦਭਾਵੇਨ ਵੀਤਰਾਗਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਸਾਮਿਭਾਵੋ ਯਥਾਰੁਚਿ ਪਰਿਭੋਗਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇ ਪਟਿਕੂਲਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਾਕਾਰੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਮ੍ਪਿ ਪਟਿਕੂਲਾਕਾਰੇਨ ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਣਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਦਾਯਕਾਨਞ੍ਚ ਮਨੋਰਥਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਦਾਸਬ੍ਯਂ ਅਤੀਤਤ੍ਤਾ ਸਾਮਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯੋ ਪਨਾਯਂ ਸੀਲਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਪਰਿਭੋਗੋ, ਸੋ ਇਣਪਰਿਭੋਗਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤ੍ਤਾ ਆਨਣ੍ਯਪਰਿਭੋਗੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਇਣਾਯਿਕੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੁਚਿਯਾ ਇਚ੍ਛਿਤਂ ਦੇਸਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਏਵਂ ਇਣਪਰਿਭੋਗਯੁਤ੍ਤੋ ਲੋਕਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਿਤੁਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਸੀਲਵਤੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਪਰਿਭੋਗੋ ਆਨਣ੍ਯਪਰਿਭੋਗੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਚਤੁਪਰਿਭੋਗਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਵਿਸੁਂਯੇਵਾਯਂ ਪਰਿਭੋਗੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਇਧ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਦਾਯਜ੍ਜਪਰਿਭੋਗੇਯੇਵ ਵਾ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਸੀਲਵਾਪਿ ਹਿ ਇਮਾਯ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਸੇਕ੍ਖੋਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਾਨਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਞ੍ਚ. ਕਥਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਇਮੇ ਪਰਿਭੋਗਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ? ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ. ਯੋ ਹਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਪਿ ਸਲ੍ਲੇਖਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਗੇਧਂ ਪਹਾਯ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਭੋਗੋ, ਸੋ ਸਾਮਿਪਰਿਭੋਗੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਸੀਲਵਤੋ ਪਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਪਰਿਭੋਗੋ ਦਾਯਜ੍ਜਪਰਿਭੋਗੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ ਦਾਯਕਾਨਂ ਮਨੋਰਥਸ੍ਸਾਵਿਰਾਧਨਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਾਯਜ੍ਜਪਰਿਭੋਗੇਯੇਵ ਵਾ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪਰਿਭੋਗੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਸੇਕ੍ਖਸਙ੍ਗਹਤੋ. ਸੇਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤ ਞ੍ਹੇਤਸ੍ਸ (ਅ. ਨਿ. ੩.੮੬) ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਕਂ.

ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੮੫) ਪਨ ‘‘ਦਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਦਾਯਂ, ਤਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਦਾਯਾਦਾ. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਸੇਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਤੇਸਂ ਆਨਣ੍ਯਪਰਿਭੋਗਸ੍ਸ ਦਾਯਜ੍ਜਪਰਿਭੋਗੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਥ, ਮਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੯). ਤਤ੍ਥ ‘‘ਮਾ ਮੇ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾਤਿ ਏਵਂ ਮੇ-ਸਦ੍ਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸਾਧਕਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਮਮ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਭੁਞ੍ਜਕਾਤਿ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭੂਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਭੂਤਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਦਾਯਕੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਾਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਭਗਵਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਯਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤਂ ਸਾਧਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਲਜ੍ਜਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਭੋਗੋ ਨਾਮ ਲਜ੍ਜਿਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੋਗੋ. ਅਲਜ੍ਜਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਅਲਜ੍ਜੀ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦਿਟ੍ਠਦਿਟ੍ਠੇਸੁਯੇਵ ਆਸਙ੍ਕਾ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਰਭੂਤਾ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਦਯੋ. ਤੇਪਿ ਨਿਵਾਰੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤੇਨ ਨਿਵਾਰੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਪਾਠੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਯੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਰਭੂਤੇਨ ਅਲਜ੍ਜਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਭੋਗਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋਪਿ ਨਿਵਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਉਭਯਥਾਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਦਯੋਪਿ ਅਲਜ੍ਜਿਭਾਵਤੋ ਨਿਵਾਰੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਲਜ੍ਜੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਦੀਹਿ ਏਕਸਮ੍ਭੋਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਨਿਵਾਰੇਤਬ੍ਬਾਵ. ਸਚੇ ਨ ਓਰਮਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਲਜ੍ਜੀਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵਂ ਨਿਵਾਰਿਤੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਲਜ੍ਜਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਭੋਗਤੋ ਓਰਮਤਿ ਵਿਰਮਤਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ. ਨੋ ਚੇ ਓਰਮਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਲਜ੍ਜੀਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਭੋਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸੋਪਿ ਅਲਜ੍ਜੀਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਏਕੋ ਅਲਜ੍ਜੀ ਅਲਜ੍ਜਿਸਤਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਿਯੋਤਿ ਅਨੇਸਨਾਦੀਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਧਮ੍ਮਿਯੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖਾਚਰਿਯਾਦੀਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਦੇਤੀਤਿ ਭਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਲਦ੍ਧਸਲਾਕਂਯੇਵ ਦੇਤਿ.

ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਲਜ੍ਜਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਭੋਗੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਮਿਸਵਸੇਨ ਮਿਸ੍ਸੀਭਾਵੋ. ਅਲਜ੍ਜਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਅਲਜ੍ਜੀ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦਿਟ੍ਠਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਆਸਙ੍ਕਾ ਨਾਮ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਾਦਿਕਾਰਣੇ ਸਤਿ ਏਵ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਰਭੂਤਾ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਦਯੋ. ਸਚੇ ਨ ਓਰਮਤੀਤਿ ਅਗਤਿਗਮਨਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗਤੋ ਨ ਓਰਮਤਿ. ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਂ ਅਲਜ੍ਜੀਨਂ ਧਮ੍ਮੇਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯਂ ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਹਿ ਕੁਲਦੂਸਨਾਦਿਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਾਨਂ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ. ‘ਧਮ੍ਮਿਯਾਧਮ੍ਮਿਯਪਰਿਭੋਗੋ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਲਜ੍ਜਿਪਰਿਭੋਗਾਲਜ੍ਜਿਪਰਿਭੋਗਾ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਏਕਕਮ੍ਮਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵ ਦੁਟ੍ਠਦੋਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੮੫-੩੮੬) ਚੋਦਕਚੁਦਿਤਕਭਾਵੇ ਠਿਤਾ ਦ੍ਵੇ ਅਲਜ੍ਜਿਨੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘ਏਕਸਮ੍ਭੋਗਪਰਿਭੋਗਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜੀਵਥਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਧਮ੍ਮਾਮਿਸਾਪਰਿਭੋਗੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਵਾ. ਲਜ੍ਜੀਨਮੇਵ ਹਿ ਅਲਜ੍ਜਿਨਾ ਸਹ ਤਦੁਭਯਪਰਿਭੋਗੋ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਚੇ ਪਨ ਲਜ੍ਜੀ ਅਲਜ੍ਜਿਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ…ਪੇ… ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇਵਲਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਏਵਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਨ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਸੋਤੂਨਞ੍ਚ ਅਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥਾਯ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ ‘‘ਸੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਦ੍ਦੇਸਗ੍ਗਹਣਾਦਿਨਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਰਿਭੋਗੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗੋ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇਪਿ ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸ ਅਲਜ੍ਜਿਭਾਵਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਾਪੋ ਕਿਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਮਹਾਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ.

ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੮੫) ਪਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ. ਕਥਂ? ਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗੋਤਿ ‘‘ਏਕਕਮ੍ਮਂ ਏਕੁਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਸਂਵਾਸੋ ਚੇਵ ਨਿਸ੍ਸਯਗ੍ਗਹਣਾਦਿਕੋ ਸਬ੍ਬੋ ਨਿਰਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਨ ਸੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਲਜ੍ਜਿਨੋ ਅਲਜ੍ਜਿਪਗ੍ਗਹੇ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਤਰੋਪੀਤਿ ਲਜ੍ਜੀਪਿ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਲਜ੍ਜਿਨੋ, ਇਮਿਨਾ ਚ ਲਜ੍ਜਿਨੋ ਵਣ੍ਣਭਣਨਾਦਿਲਾਭਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਮਿਸਗਰੁਕਤਾਯ ਵਾ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਪੇਮੇਨ ਵਾ ਤਂ ਅਲਜ੍ਜਿਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਲਜ੍ਜੀ ਸਾਸਨਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਂ ਗਹਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤੋ ਅਲਜ੍ਜੀ ਬਲਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪੇਸਲੇ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਾਸਨਂ ਉਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਉਬ੍ਬਿਨਯਂ ਕਰੋਤੀਤਿ.

ਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਮਿਸਪਰਿਭੋਗਤੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗੋਵ ਗਰੁਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤਿਵਿਯ ਅਲਜ੍ਜੀਵਿਵੇਕੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਧਮ੍ਮਾਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਲਜ੍ਜੁਸ੍ਸਨ੍ਨਤਾਯਸਾਸਨੇ ਓਸਕ੍ਕਨ੍ਤੇ, ਲਜ੍ਜੀਸੁ ਚ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤੇਸੁ ਅਲਜ੍ਜਿਂ ਪਕਤਤ੍ਤਂ ਗਣਪੂਰਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਦਿਕਰਣੇਨ ਚੇਵ ਕੇਚਿ ਅਲਜ੍ਜਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗੇਨ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾਲਜ੍ਜਿਗਣਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਹੇਨ ਚ ਸਾਸਨਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵ.

ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਕੋਟਿਯਂ ਠਿਤੋ ਗਨ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਗਨ੍ਥਪਰਿਯਾਪੁਣਨਮੇਵ ਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗੋ, ਨ ਏਕਕਮ੍ਮਾਦਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਲਜ੍ਜੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਾਦਿਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਏਕਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਬਹੂਸੁ ਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗੇਸੁ ਅਲਜ੍ਜਿਨਾਪਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਵਤ੍ਥਾਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਧ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਸਮੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਏਕਕਮ੍ਮਾਦਿਕੋ ਵਿਧਿ ਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਨਾਮਿਸਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਮਿਸੇਸੁ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਾਵਾ. ਤੇਨੇਵ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਕਥਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੩੫੧) ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ, ਧਮ੍ਮੋ ਵਾਚੇਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਅਬ੍ਭਾਨਵੁਟ੍ਠਾਨਮਾਨਤ੍ਤਪਰਿਵਾਸਾ ਦਾਤਬ੍ਬਾ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਰਹੋ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਰਹੋ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਦਿਪਿ ਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤੇਸੁ ਪਨ ਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਯਂ ਗਣਪੂਰਕਾਦਿਵਸੇਨ ਅਲਜ੍ਜਿਨੋ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਾਦਿ ਵਾ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਧਮ੍ਮੁਗ੍ਗਹਣਨਿਸ੍ਸਯਗ੍ਗਹਣਾਦਿ ਵਾ ਕਰੀਯਤਿ, ਤਂ ਧਮ੍ਮੋ ਚੇਵ ਪਰਿਭੋਗੋ ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਤਂ ਤਥਾਰੂਪਪਚ੍ਚਯਂ ਵਿਨਾ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਲਜ੍ਜਿਪਰਿਭੋਗੋ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਞ੍ਚ. ਯਂ ਪਨ ਅਲਜ੍ਜਿਸਤਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਜ੍ਜਨੀਯਾਦਿਨਿਗ੍ਗਹਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਪਰਿਵਾਸਾਦਿਉਪਕਾਰਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦਾਨਾਦਿ ਵਾ ਕਰੀਯਤਿ, ਤਂ ਧਮ੍ਮੋ ਏਵ, ਨੋ ਪਰਿਭੋਗੋ, ਏਤਂ ਅਨੁਰੂਪਾਨਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਆਮਿਸਦਾਨੇ ਵਿਯ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਿਸ੍ਸਯਦਾਨਮ੍ਪਿ ਤੇਰਸਸਮ੍ਮੁਤਿਦਾਨਾਦਿ ਚ ਵਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਾਦਿਯਨਾਦਿਪਰਿਭੋਗਸ੍ਸਪਿ ਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ.

ਯੋ ਪਨ ਮਹਾਅਲਜ੍ਜੀ ਉਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਉਬ੍ਬਿਨਯਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਦੀਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਦਿ ਉਪਕਾਰਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦਾਨਾਦਿ ਚ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਨਿਗ੍ਗਹਕਮ੍ਮਮੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵ ਅਲਜ੍ਜਿਪਗ੍ਗਹੋਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ. ਧਮ੍ਮਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗਵਿਵਜ੍ਜਨੇਨਪਿ ਹਿ ਦੁਮ੍ਮਙ੍ਕੂਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹੋਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਸੋ ਚ ਪੇਸਲਾਨਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਵਿਨਯਾਨੁਗ੍ਗਹਾਦਿਅਤ੍ਥਾਯ ਏਤਦਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਯਂ ਦੁਮ੍ਮਙ੍ਕੂਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਾਯ, ਪੇਸਲਾਨਂ ਅਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪਰਿਹਾਨਾਦਿਅਤ੍ਥਾਯ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਰਿਭੋਗੋ ਵਾ ਹੋਤੁ ਅਪਰਿਭੋਗੋ ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਸਾਸਨਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗੇਸੁ ਚੇਤ੍ਥ ਅਲਜ੍ਜੀਹਿ ਏਕਕਮ੍ਮਾਦਿਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗੋ ਏਵ ਪੇਸਲਾਨਂ ਅਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪਰਿਹਾਨਾਦਿਅਤ੍ਥਾਯ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਆਮਿਸਪਰਿਭੋਗੋ. ਨ ਹਿ ਅਲਜ੍ਜੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਭੋਗਮਤ੍ਤੇਨ ਪੇਸਲਾਨਂ ਅਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਦਿ ਹੋਤਿ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗੇਨ ਪਨ ਹੋਤਿ. ਤਪ੍ਪਰਿਵਜ੍ਜਨੇਨ ਚ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਦਯੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾ ਅਲਜ੍ਜਿਪੁਗ੍ਗਲਾ ਉਪੋਸਥਾਦੀਸੁ ਪਵਿਟ੍ਠਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਚੇਵ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਅਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਤੋ ਬਹਿਕਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਤਥਾ ਅਕਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਸਹ ਸਂਵਸਨ੍ਤਾਪਿ ਅਲਜ੍ਜਿਨੋਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਕੋਪਿ ਅਲਜ੍ਜੀ ਅਲਜ੍ਜਿਸਤਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੮੫). ਯਦਿ ਹਿ ਤੇ ਏਵਂ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਸਿਯੁਂ, ਸਙ੍ਘੇ ਕਲਹਾਦਿਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਾਦਿਸਾਮਗ੍ਗਿਕਮ੍ਮਪਟਿਬਾਹਨਾਦਿਨਾ ਪੇਸਲਾਨਂ ਅਫਾਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਮੇਨ ਤੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾਦਯੋ ਵਿਯ ਪਰਿਸਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨਯਤੋ ਦੀਪੇਨ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਭੇਦਾਦਿਮ੍ਪਿ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਾਸਨਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਯ੍ਯੁਂ. ਤੇਸੁ ਪਨ ਸਙ੍ਘਤੋ ਬਹਿਕਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਗ੍ਗਹਿਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਅਯਂ ਉਪਦ੍ਦਵੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਦੁਸ੍ਸੀਲਪੁਗ੍ਗਲੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪੋਸਥੋ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਪਵਾਰਣਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਨ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਦੁਸ੍ਸੀਲੇਸੁ ਪਨ ਨਿਗ੍ਗਹਿਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਅਯਂ ਉਪਦ੍ਦਵੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਪੇਸਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਫਾਸੁ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਕਮ੍ਮਾਦਿਧਮ੍ਮਪਰਿਭੋਗੋਵ ਆਮਿਸਪਰਿਭੋਗਤੋਪਿ ਅਤਿਵਿਯ ਅਲਜ੍ਜੀਵਿਵੇਕੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਆਪਤ੍ਤਿਕਰੋ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪਰਿਹਾਨਿਹੇਤੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਪਿਚ ‘‘ਉਪੋਸਥੋ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਪਵਾਰਣਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਲਜ੍ਜੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਕਰਣਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾਪਿ ਚੇਤਂ ਸਿਜ੍ਝਤਿ. ਤਥਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਥਾਯਂ ‘‘ਆਰਾਧਿਕਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾ ਲਜ੍ਜਿਨਿਯੋ, ਤਾ ਕੋਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਗਚ੍ਛਤਿ ਚੇ, ਗਾਮਨ੍ਤਰਨਦੀਪਾਰਰਤ੍ਤਿਵਿਪ੍ਪਵਾਸਗਣਮ੍ਹਾ ਓਹੀਯਨਾਪਤ੍ਤੀਹਿ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ…ਪੇ… ਅਲਜ੍ਜਿਨਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਗਹਂ ਪਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਪਿ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਲਜ੍ਜਿਨੀਸੁ ਦੁਤਿਯਿਕਾਗਹਣਾਦੀਸੁ ਸਂਵਾਸਾਪਤ੍ਤਿਪਰਿਹਾਰਾਯ ਨਦੀਪਾਰਾਗਮਨਾਦਿਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਤਤੋਪਿ ਅਲਜ੍ਜਿਸਂਵਾਸਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਹੇਤੁਭੂਤੋ ਗਰੁਕਤਰਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਨ ਹਿ ਲਹੁਕਾਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਆਚਰਿਯਾ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਅਸਂਵਾਸਪਦਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਲਜ੍ਜਿਪੁਗ੍ਗਲੇਹਿ ਸਮਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਸਮਸਿਕ੍ਖਾਤਾ ਨਾਮ. ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਲਜ੍ਜਿਨੋ ਏਤੇਸੁ ਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਸਹ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਕੋਪਿ ਤਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਸੋ ਸਂਵਾਸੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਲਜ੍ਜੀਹੇਵ ਏਕਕਮ੍ਮਾਦਿਸਂਵਾਸੋ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਕਾਸਿਤੋ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਅਸਂਵਾਸਿਕੇਸੁ ਅਲਜ੍ਜੀ ਨ ਗਹਿਤੋਤਿ? ਨਾਯਂ ਵਿਰੋਧੋ, ਯੇ ਗਣਪੂਰਕੇ ਕਤ੍ਵਾ ਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕੁਪ੍ਪਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਦਿਅਪਕਤਤ੍ਤਾਨਞ੍ਞੇਵ ਅਸਂਵਾਸਿਕਤ੍ਤੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਲਜ੍ਜਿਨੋ ਪਨ ਪਕਤਤ੍ਤਭੂਤਾਪਿ ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚੇ ਗਣਪੂਰਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਗਤਿਗਮਨੇਨ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਕਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਆਪਨ੍ਨਾ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਲਜ੍ਜਿਤਞ੍ਚ ਲਜ੍ਜਿਤਞ੍ਚ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਪਟਿਬਦ੍ਧਂ, ਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਂ. ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਹਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਲਜ੍ਜਿਨੋ ‘‘ਨ ਪੁਨ ਈਦਿਸਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਲਜ੍ਜਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਤੇਸੁ ਚ ਯੇ ਪੇਸਲੇਹਿ ਓਵਦਿਯਮਾਨਾਪਿ ਨ ਓਰਮਨ੍ਤਿ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਏਵ ਅਸਂਵਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਇਤਰੇ ਲਜ੍ਜਿਧਮ੍ਮੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਅਲਜ੍ਜਿਨੋ ਅਸਂਵਾਸਿਕੇਸੁ ਅਗਣੇਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਪਰਿਵਜ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾਵ ਉਪੋਸਥਾਦਿਕਰਣਂ ਅਨਞ੍ਞਾਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਰੋਚੇਥ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮਹਾਵ. ੧੩੪) ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਉਪੋਸਥਕਰਣਸ੍ਸ ਅਯੁਤ੍ਤਤਾ ਪਕਾਸਿਤਾ, ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਸੋ ਆਵਿਕਰੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਫਾਸੁ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੩੪) ਏਵਂ ਅਲਜ੍ਜਿਮ੍ਪਿ ਲਜ੍ਜਿਧਮ੍ਮੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਕਰਣਪ੍ਪਕਾਰੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ, ‘‘ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ…ਪੇ… ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨੩੩) ਚ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੇ ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋਤਿ ਮਂ ਧਾਰੇਥਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੬੮) ਚ ਏਵਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਾ ਚ ਪਕਾਸਿਤਾ, ਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨ ਅਨੋਰਮਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਉਪੋਸਥਪਵਾਰਣਟ੍ਠਪਨਵਿਧਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸਬ੍ਬਥਾ ਲਜ੍ਜਿਧਮ੍ਮਂ ਅਨੋਕ੍ਕਮਨ੍ਤੇਹਿ ਸਂਵਾਸਸ੍ਸ ਅਯੁਤ੍ਤਤਾਯ ਨਿਸ੍ਸਯਦਾਨਗ੍ਗਹਣਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਤਜ੍ਜਨੀਯਾਦਿਨਿਗ੍ਗਹਕਮ੍ਮਕਰਣਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਕਮ੍ਮਕਰਣੇਨ ਸਾਨੁਵਤ੍ਤਕਪਰਿਸਸ੍ਸ ਅਲਜ੍ਜਿਸ੍ਸ ਅਸਂਵਾਸਿਕਤ੍ਤਪਾਪਨਵਿਧਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯੇਹਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਹਿ ਚ ਪਕਤਤ੍ਤੇਹਿਪਿ ਅਪਕਤਤ੍ਤੇਹਿਪਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਅਲਜ੍ਜੀਹਿ ਏਕਕਮ੍ਮਾਦਿਸਂਵਾਸੋ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਦੁਮ੍ਮਙ੍ਕੂਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥਾਯੇਵ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵ ਦੁਤਿਯਸਙ੍ਗੀਤਿਯਂ ਪਕਤਤ੍ਤਾਪਿ ਅਲਜ੍ਜਿਨੋ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ ਯਸਤ੍ਥੇਰਾਦੀਹਿ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਵਾਯਾਮੇਨ ਸਙ੍ਘਤੋ ਵਿਯੋਜਿਤਾ. ਨ ਹਿ ਤੇਸੁ ਪਾਰਾਜਿਕਾਦਿਅਸਂਵਾਸਿਕਾਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਹਿ ਦੀਪਿਤਾਨਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨਂ ਲਹੁਕਾਪਤ੍ਤਿਵਿਸਯਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਮਹਾਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ.

ਇਤਿ ਵਿਨਯਸਙ੍ਗਹਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭੂਤੇ ਵਿਨਯਾਲਙ੍ਕਾਰੇ

ਰੂਪਿਯਾਦਿਪਟਿਗ੍ਗਹਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਲਙ੍ਕਾਰੋ ਨਾਮ

ਦ੍ਵਾਦਸਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ.