੨. ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਵਗ੍ਗੋ

੧. ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦੮੧. ‘‘ਇਸੀਨਂ ਪਤਨੁਪ੍ਪਤਨਵਸੇਨ ਓਸੀਦਨਉਪ੍ਪਤਨਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਏਵਂ ‘ਇਸਿਪਤਨ’ਨ੍ਤਿ ‘ਲਦ੍ਧਨਾਮੇ’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘ਏਤ੍ਥ ਹੀ’’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਆਮਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਅਯਂ ਆਮਨ੍ਤਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮੁਦਾਗਮਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਤਂ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ‘‘ਦੀਪਙ੍ਕਰਪਾਦਮੂਲੇ ਕਤਾਭਿਨੀਹਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਮਾਰਬਲਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਮਾਰਞ੍ਚ ਮਾਰਬਲਞ੍ਚ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਅਥ ਵਾ ਮਾਰਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਬਾਹਿਰਞ੍ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧਂ ਬਲਂ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤੇ ਞਾਣਂ ਅਪਰਨ੍ਤੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੦੬੩) ਵਿਯ ਭਾਗਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ’’ਤਿ. ਸਹ ਸਮੁਦਾਹਾਰੇਨਾਤਿ ਉਚ੍ਚਾਰਣਸਮਕਾਲਂ. ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਸਮਾਗਚ੍ਛਿਂਸੁ ਪਰਿਪਕ੍ਕਕੁਸਲਮੂਲਾ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ.

ਗਿਹਿਸਞ੍ਞੋਜਨਨ੍ਤਿ ਗਿਹਿਬਨ੍ਧਨਂ. ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਹਰਿਤ੍ਵਾ. ਨ ਵਲ਼ਞ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਕਿਲੇਸਕਾਮਸੁਖਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ. ਅਨੁਯੋਗੋਤਿ ਅਨੁਭਵੋ. ਗਾਮਵਾਸੀਹਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਗਾਮਵਾਸੀਨਂ ਸਨ੍ਤਕੋ. ਅਤ੍ਤਨੋਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ. ਆਹਿਤੋ ਅਹਂਮਾਨੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਦੁਕ੍ਖਕਰਣਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਾਦਨਂ. ਅਤ੍ਤਮਾਰਣੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਤਬਾਧਨੇਹਿ. ਉਪਸਮਾਯਾਤਿ ਕਿਲੇਸਵੂਪਸਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਦਤ੍ਥਸਮ੍ਪਦਾਨਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਲੇਸੂਪਸਮਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ.

ਸਚ੍ਚਞਾਣਾਦਿਵਸੇਨ ਤਯੋ ਪਰਿਵਟ੍ਟਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ, ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਚ੍ਚਞਾਣਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ ਆਹ. ਤੇਸੁਯੇਵ ਸਚ੍ਚੇਸੁ. ਞਾਣੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧਾਦਿਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਚ ਜਾਨਨਞਾਣਂ, ‘‘ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪਟਿਵੇਧਤੋ ਪਗੇਵਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ. ਪਚ੍ਛਾਤਿ ਅਪਰੇ. ਤਥਾ ਕਤਞਾਣਂ. ਦ੍ਵਾਦਸਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਆਕਾਰਭੇਦਂ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ.

ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਮ੍ਪਿ ਦੇਸਨਾਞਾਣਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਂ ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯੋ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ. ਅਥ ਵਾ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਆਣਾ, ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਤਂ ਚਕ੍ਕਞ੍ਚ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਞਾਯੇਨ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿਪਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ. ਯਥਾਹ ‘‘ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਚਕ੍ਕਞ੍ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ, ਚਕ੍ਕਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੨.੪੦-੪੧). ਉਭਯਮ੍ਪੀਤਿ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ ਦੇਸਨਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਤਦੁਭਯਂ. ਇਮਾਯ ਦੇਸਨਾਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਞਾਣਦ੍ਵਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਨਾਮ ਪਵਤ੍ਤਨਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਤਿ ਅਞ੍ਞਾਸਿ ਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇ. ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਨਾਮ ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਨ੍ਤਰਧਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ, ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤੋ ਏਵਾਤਿ.

ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨਾਤਿ ਏਕੇਨੇਵ ਪਹਾਰਸਞ੍ਞਿਤੇਨ ਕਾਲੇਨ. ਦਿਵਸਸ੍ਸ ਹਿ ਤਤਿਯੋ ਭਾਗੋ ਪਹਾਰੋ ਨਾਮ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਤੇਨ ਖਣੇਨ ਤੇਨ ਲਯੇਨ ਤੇਨ ਮੁਹੁਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਹਾਰਕ੍ਖਣਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਮੇਵ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੋਭਾਸੋਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਓਭਾਸੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਭੇ ਵਿਯ ਪਰਿਸਮਾਪਨੇ ਅਤਿਵਿਯ ਉਲ਼ਾਰਤਮਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਸਪਿ ਉਦਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੯. ਸਙ੍ਕਾਸਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦੮੯. ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨੇ ਵਣ੍ਣੀਯਨ੍ਤੇਤਿ ਵਣ੍ਣਾ. ਤੇਯੇਵ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਕ੍ਖਰਣਤੋ ਅਕ੍ਖਰਾਨਿ. ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜੇਨ੍ਤੀਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਕਾਰਾਦਿਕੇ ਸਰਸਮਞ੍ਞਾ, ਕਕਾਰਾਦਿਕੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮਞ੍ਞਾ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਸਮਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਵਾ ਏਕਦੇਸਾ ਯਦਿਦਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਨੇਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ਵਾਕ੍ਯੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮਞ੍ਞਾ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਆਕਾਰਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ਗਹਿਤਾ ਏਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਙ੍ਕਾਸਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਞਾਪਨਾ ਭਾਗਸੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਕਾਸਨਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਪਕਾਸਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ ਹਿ ਅਤ੍ਥਵਚਨੇਨੇਵ ਵਿਵਰਨ੍ਤਿ, ਤਾਹਿ ਕਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ, ਤਾਹਿਪਿ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਨੇਤ੍ਤਿਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਸਭਾਗਾਦਿਵਿਭਾਵਨਾਕਾਰੇਨ. ਵਣ੍ਣਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਅਨ੍ਤਅਭਾਵਤੋ. ਏਵਮਾਹਾਤਿ ‘‘ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਵਣ੍ਣਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਸਙ੍ਕਾਸਨਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਹ.

੧੦. ਤਥਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦੯੦. ਸਭਾਵਾਵਿਜਹਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿਪਿ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਨੇਨ ਤਥਸਭਾਵਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਸ੍ਸ. ਅਮੋਘਤਾਯਾਤਿ ਅਵਞ੍ਝਤਾਯ. ਅਵਿਤਥਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਤਥਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਭਾਵਾਨੁਪਗਮੇਨਾਤਿ ਸਮੁਦਯਾਦਿਸਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨੇਨ ਮੁਸਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨਞ੍ਞਥਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.