੧੫. ਨਵਪੁਰਾਣਵਗ੍ਗੋ

੧. ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੬. ਸਮ੍ਪਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਤਂਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਨ ਚਕ੍ਖੁ ਪੁਰਾਣਂ, ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਪੁਰਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਪਰਿਯਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਕਮ੍ਮਤੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਚ੍ਚਯਨਾਮੇਨਾਤਿ ਪੁਰਿਮਜਾਤਿਸਂਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ‘‘ਪੁਰਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਾਮੇਨ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਪੁਰਾਣਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਭਿਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਤਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਵਿਜ੍ਜਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਭਿਮੁਖਭਾਵੇਨ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮੇਚ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਂ. ਚੇਤਨਾਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਚੇਤਨਾਯ. ਪਕਪ੍ਪਿਤਨ੍ਤਿ ਅਭਿਸਮੀਹਿਤਂ. ਵੇਦਨਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਵੇਦਨਾਯ. ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਪਵਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਸਿਦ੍ਧੇਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇਨ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਫੁਸਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੋ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਏਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ‘‘ਝਾਯਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾ ਪਮਾਦਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨-੫. ਅਨਿਚ੍ਚਨਿਬ੍ਬਾਨਸਪ੍ਪਾਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੭-੧੫੦. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮਸ੍ਸ, ਕਿਲੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਵਾ. ਉਪਕਾਰਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਉਪਕਾਰਾਵਹਂ ਪਟਿਪਦਂ. ਚਤੂਸੂਤਿ ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਪ੍ਪਾਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਨਿਚ੍ਚਨਿਬ੍ਬਾਨਸਪ੍ਪਾਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬-੭. ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੧-੧੫੨. ਅਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੀਪਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤਿ ‘‘ਉਦਕਨ੍ਤਂ ਵਨਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ, ਕਿਲੇਸੋ ਪਨ ਅਤਿਆਸਨ੍ਨੇ ਵਸਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯਾਤਿ ‘‘ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿਅਲੋਪੇਨ ਯਥਾ ‘‘ਵਨੇਕੁਸਲੋ, ਕੂਲੇਰੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਨਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋਵਸਨਕਿਲੇਸਵਿਰਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਚਰਣਕਕਿਲੇਸਵਿਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮੁਦਾਚਰਣਕਿਲੇਸਰਹਿਤਂ. ਅਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ ਵਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਏਤਂ ਅਧਿਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਕਿਲੇਸਾ ਏਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਨ੍ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ. ਤੇਹਿ ਆਚਰਿਯੇਹੀਤਿ ਤੇਹਿ ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਸਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਤਿਯਂ ਠਪੇਨ੍ਤੇਹਿ ਆਚਰਿਯੇਹਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਥਿਤਨਯਮੇਵਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾ ਆਗਤਾ, ਇਧ ਆਯਤਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ.

ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਅਤ੍ਥਿਨੁਖੋਪਰਿਯਾਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੩. ਪਰਿਯਾਯਤਿ ਪਰਿਗਚ੍ਛਤਿ ਫਲਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯੋ ਹੇਤੂਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯਂ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਦਿਟ੍ਠੇ ਅਵਿਪਰੀਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤਸਦ੍ਧਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਸਦ੍ਧਾ ਯਥਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ, ਸ੍ਵਾਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੮) ਚ. ਏਵਂ ਕਿਰਾਤਿ ਇਤਿ ਕਿਰਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਦ੍ਦਹਨਾਕਾਰੋ ਸਦ੍ਧਾਪਤਿਰੂਪਕੋ. ਏਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਸਦ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਏਤਂ ਵਚਨਂ. ਰੁਚਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਤਿਯਾ ਰੋਚੇਤ੍ਵਾ. ਖਮਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਥਾ ਖਮਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਤ੍ਥੇਤਨ੍ਤਿ ਗਹਣਾਕਾਰੋ’’ਤਿ. ਪਰਮ੍ਪਰਾਗਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਨਂ. ਕਾਰਣਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਕਾਰਣਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਅਤ੍ਥੇਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਤਂ ਕਾਰਣਂ ਏਵਮਯਮਤ੍ਥੋ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਗਹਣਂ. ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾ. ਲਦ੍ਧੀਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯੇਨ ਗਹਣਂ, ਸਾ ਚ ਖੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਯਾਥਾਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਞ੍ਞਾਣਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਂ. ਅਤ੍ਥੇਸਾਤਿ ਏਸਾ ਲਦ੍ਧਿ ਮਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਤ੍ਥਿ ਯੁਤ੍ਤਰੂਪਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਏਵਂ ਗਹਣਾਕਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਪਠਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਲਦ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਖਮਨਾਕਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਪਞ੍ਚ ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਰਣਾਨਿ. ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾਨਂ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹੋ’’ਤਿ ਅਯਂ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਸੇਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ, ‘‘ਅਸਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਤ੍ਥਿਨੁਖੋਪਰਿਯਾਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯-੧੦. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੪-੧੫੫. ‘‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਹਰਥਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੬੪) ਵਿਯ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤ੍ਥੋ ਇਧ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ’’ਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਸਙ੍ਕਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਖਨ੍ਧਿਯਵਗ੍ਗੇ ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾ ਆਗਤਾ, ਇਧ ਆਯਤਨਵਸੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾ’’ਤਿ.

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਵਪੁਰਾਣਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਤਤਿਯੋ ਪਣ੍ਣਾਸਕੋ.