੫. ਨਗਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੬੫. ਪਞ੍ਚਮਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਬੋਧਾ’’ਤਿਆਦਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਮੇਵਾਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੁਂ ‘‘ਨਾਮਰੂਪੇ ਖੋ ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵਾਦਸਪਦਿਕੇ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਯਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਪਦਾਨਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਨੇਸਂ ਅਗ੍ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਕਾਮੋ ਤੇਸਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਕਾਰਣਂ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਭਵਂ ਪਠਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ‘‘ਦੁਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹਣੇ ਅਤੀਤੋ ਤਤਿਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਾ ਹਿ ਤਤਿਯੋ ਭਵੋ’’ਤਿ. ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਵਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਵਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਜੋਤਿਤਤ੍ਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਕਾਰਣੇ ਪਨ ਗਹਿਤੇ ਫਲਂ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਏਵ ਯਤੋ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨਾਗਤਦ੍ਧਸਂਗਾਹਿਤਾ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਚਤੁਵੋਕਾਰਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਹੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇਹਿ. ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਨ ਘਟੀਯਤੀਤਿ ਨ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ. ਮਹਾ…ਪੇ… ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੋਤਿ ਨ ਘਟਨੇ ਕਾਰਣਮਾਹ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨੀਯਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਅਦਿਟ੍ਠੇਸੂਤਿ ਅਨਵਬੁਦ੍ਧੇਸੁ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨੁਬੋਧੇਨ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਵਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾਤਿ ਮਹਾਸਤ੍ਤੇਨ. ਤੇਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਭਵਉਪਾਦਾਨਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨਾਤਿ ਭਵਉਪਾਦਾਨਤਣ੍ਹਾਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਦਿਟ੍ਠਾਵ ‘‘ਤਂਸਹਗਤਾ’’ਤਿ ਸਮਾਨਯੋਗਕ੍ਖਮਤ੍ਤਾ. ਨ ਪਰਭਾਗਂ ਖਨੇਯ੍ਯ ਅਤ੍ਤਨਾ ਇਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਭਾਗੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਚ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਸ੍ਸਚਿ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਸੀਤਿ ਪਟਿਸਂਹਰਿ. ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਨੇ ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਦੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਖਣਿਤਟ੍ਠਾਨਂ.

ਪਚ੍ਚਯਤੋਤਿ ਹੇਤੁਤੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਿਮ੍ਹਿ ਨੁ ਖੋ ਸਤਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਹੇਤੁਪਰਮ੍ਪਰਵਸੇਨ ਫਲਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਕਿਤ੍ਤਮਾਨਾਯ, ਕਿਮ੍ਹਿ ਨੁ ਖੋ ਸਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਚ ਵਿਚਾਰਣਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਖੋ ਸਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤੋ ਕਾਰਣਭੂਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਅਗ੍ਗਹਿਤੋ, ਤਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਤਿ ਨਾਮ, ਨ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨਾਮਰੂਪੇ ਖੋ ਸਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਕਿਂ ਨਾਮ ਹੇਤ੍ਥ ਸਹਜਾਤਾਦਿਵਸੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਨ ਕਮ੍ਮੂਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਜੋਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤਆਰਮ੍ਮਣਤੋ, ਅਤੀਤਭਵਸਙ੍ਖਾਤਆਰਮ੍ਮਣਤੋ. ਅਤੀਤਦ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਤਤੋ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤੀਤਭਵੋਪਿ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਤਿ ਨਾਮ. ਉਭਯਮ੍ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ. ਨਾਮਰੂਪਂ ਨ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਞ੍ਚ ਨਾਮਰੂਪਂ ਨ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤਿ ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਅਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਤੋ ਪਰਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੇ ਹੋਨ੍ਤੇਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੇ ਹੋਨ੍ਤੇ. ਨਾਮਰੂਪੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੇ ਹੋਨ੍ਤੇਤਿ ਨਾਮਰੂਪੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੇ ਹੋਨ੍ਤੇ. ਚਤੁਵੋਕਾਰਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵਵਸੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਹੋਨ੍ਤੇਸੂਤਿ ਪਨ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵਵਸੇਨ. ਏਤ੍ਤਕੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਜਾਯੇਥ ਵਾ ਉਪਪਜ੍ਜੇਥ ਵਾਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ ਜਾਯਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਮਰੂਪਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਨਭੂਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤਦੇਵਾਤਿ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਦ੍ਵਯਮੇਵ.

ਅਪਰਾਪਰਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀਹੀਤਿ ਅਪਰਾਪਰਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦੀਪਕੇਹਿ ‘‘ਚਵਤਿ, ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ. ਪਞ੍ਚ ਪਦਾਨੀਤਿ ‘‘ਜਾਯੇਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਪਦਾਨਿ. ਨਨੁ ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਤਤਿਯੇਹਿ ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮਾਨਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਭਿਨ੍ਨਾਨੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪਰਾਪਰਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀਹੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯੋ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਮੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਦਿਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਨ੍ਤੋ ਪੁਨ ਵਤ੍ਵਾ. ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਪੁਬ੍ਬਕਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ, ਸੋ ਚ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਲੋਮਨਤੋ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ.

ਆਪਤੋਤਿ ਪਰਿਖਾਗਤਉਦਕਤੋ. ਦ੍ਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਪਵੇਸਨਨਿਗ੍ਗਮਨਫਾਸੁਤਾਯ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਰੀਰਚਿਤ੍ਤਸੁਖਤਾਯ ਨਗਰਸ੍ਸ ਮਨੁਞ੍ਞਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮਨ੍ਤਾ …ਪੇ… ਰਮਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਞ੍ਞਭਾਵੇਨ ਅਰਞ੍ਞਸਦਿਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਜਨਵਾਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਨਗਰਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਅਸ੍ਸ ਫੀਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿ.

‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਆਜੀਵੋ ਚ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਤੀਹਿ ਵਿਰਤੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗੋਪਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਵੋਹਾਰਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚਿਣ੍ਣਨ੍ਤੇਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਞ੍ਚਰਿਤਤਾਯ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਤੀਰਿਤੇ ਪਰਿਯੇਸਿਤੇ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਮਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਗਰਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਦਿਟ੍ਠਕਾਲੋਤਿ ਅਧਿਗਮਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਕਾਲੋ. ਮਗ੍ਗਫਲਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਰੋਪਣ੍ਣਾਸ ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਾ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਵਵਤ੍ਥਾਪਕਂ. ਯਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਚਰਾਪੇਤ੍ਵਾ.

ਅਵਤ੍ਤਮਾਨਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਸੁਞ੍ਞੇ ਲੋਕੇ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋਵ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਸੇਨ. ਤਥਾ ਹਿ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ, ਅਸਞ੍ਜਾਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਨੇਤਾ’’ਤਿਆਦਿਕੇਹਿ ਥੋਮਿਤੋ. ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿ ਮਹੇਸੀਹਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਇਤਰੇਹਿ ਅਨ੍ਤਰਾ ਕੇਹਿਚਿ ਅਵਲ਼ਞ੍ਜਿਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਵਲ਼ਞ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਪੁਰਾਣਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ. ਝਾਨਸ੍ਸਾਦੇਨਾਤਿ ਝਾਨਸੁਖੇਨ ਝਾਨਪੀਤਿਯਾ. ਸੁਭਿਕ੍ਖਂ ਪਣੀਤਧਮ੍ਮਾਮਤਤਾਯ ਤਿਤ੍ਤਿਆਵਹਂ. ਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਉਪਸੋਭਿਤਂ. ਯਾਵ ਦਸਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਬੁਦ੍ਧਖੇਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਓਕਾਸੇ.

ਨਗਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.