੬. ਦੁਕ੍ਖਵਗ੍ਗੋ
੧. ਪਰਿਵੀਮਂਸਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੫੧. ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਮਾਨੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਂ, ਨਿਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਞ੍ਚ ਪਰਿਤੁਲੇਨ੍ਤੋ. ਕੁਤੋ ਪਨੇਤਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ. ਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਪਰਿਵੀਮਂਸਂ ਵਿਨਾ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਕਸ੍ਮਾਤਿਆਦਿਨਾ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਜਾਤਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵਿਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਜਰਾਮਰਣੇ ਗਹਿਤੇ ਸਤਿ ਜਾਤਿਪਿ ਗਹਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਭਾਵੇ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਭਵਾਦੀਸੁਪਿ. ਏਵਂ ਯਾਵ ਜਾਤਿਧਮ੍ਮੋ ਜਰਾਮਰਣੇ ਗਹਿਤੇ ਗਹਿਤੋਵ ਹੋਤਿ, ਜਰਾਮਰਣਪਦੇਸੇਨ ਤਬ੍ਬਿਕਾਰਵਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇਭੂਮਕਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਜਰਾਮਰਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਹਿਤੇ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਨੇਕਵਿਧਨ੍ਤਿ ਬਹੁਵਿਧਂ ਬਹੁਕੋਟ੍ਠਾਸਂ. ‘‘ਅਨੇਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਅਨੇਕਨ੍ਤਿ ਬਹੁਲਵਚਨਂ. ਵਿਧਨ੍ਤਿ ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਪਾਲਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਰੀਤਕੋਟ੍ਠਾਸਂ. ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਏਵ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ. ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਵਿਯਾਤਿ ਬਾਲਾਨਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਸੁਭਾਕਾਰੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ.
‘‘ਸਾਰੁਪ੍ਪਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਾਰੁਪ੍ਪਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਯ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸੇਸਾ ਅਸਙ੍ਖਤਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਸਦਿਸਾ. ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਪਟਿਮੁਖੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮੁਖੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਨ੍ਨੋ ਅਧਿਗਤੋ. ਅਨੁਗਤਨ੍ਤਿ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਭਾਵੇਨ ਗਤਂ, ਯਥਾ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਰੂਪਭਾਵੇਨ ਗਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਸੇਨ ਪਜਾਨਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ‘‘ਤਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਚ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਨਿਯਤਵਸੇਨ. ‘‘ਅਪਰਭਾਗਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਅਪਰੇ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਯਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਦਵੀਮਂਸਨਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣਵਸੇਨ. ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਯਿਦਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਖਾਰਗ੍ਗਹਣਂ, ਅਥ ਖੋ ਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ.
‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ, ‘‘ਸੋ ਸੁਖਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਤਤਵਿਹਾਰਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਸਬ੍ਬਥਾਵ ਵਟ੍ਟਦੇਸਨਾਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਇਦਂ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਕਥਨਂ ਪੁਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪੁਗ੍ਗਲਸਦ੍ਦੋ ਇਤਰਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਕਤੀਨਂ ਵਾਚਕੋਤਿ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਗਹਣੇ ਪਠਮਪਕਤਿਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ ਅਵੋਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਸੋਯੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ. ਉਭਯੇਨਾਤਿ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਗ੍ਗਹਣੇਨ. ਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਕਥਾ ਦੇਸਨਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾ. ਪਰਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਥਾ ਦੇਸਨਾ ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾਸੁ, ਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥੇਸੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯਸ੍ਮਿਂ ਭਿਨ੍ਨੇ ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਅਵਯਵਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੇ ਕਤੇ ਨ ਤਂਸਮਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਘਟਪਟਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋ. ਨ ਹਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦਿਸਭਾਵੇ ਅਯਂ ਨਯੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਂ ਸਮੂਹਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੋਹਾਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ ਨਰੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ਪਰਮਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਧਾਤੁਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਨ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਖਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਨੁ ਖਨ੍ਧਕਥਾਪਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾਵ, ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਹਿ ਸਙ੍ਕੇਤੋ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠੋ ਰਾਸਟ੍ਠੋ ਵਾ ਕੋਟ੍ਠਾਸਟ੍ਠੋ ਵਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਅਯਂ ਪਨ ਖਨ੍ਧਸਮਞ੍ਞਾ ਫਸ੍ਸਾਦੀਸੁ ਤਜ੍ਜਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਪਰਮਤ੍ਥਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਤਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਤਰਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸਮਞ੍ਞਾਦਯੋ ਵਿਯ ਨ ਦੂਰੇਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਖਨ੍ਧਸੀਸੇਨ ਵਾ ਤਦੁਪਾਦਾਨਾ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਗਹਿਤਾ. ਨਨੁ ਚ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਮੁਖੇਨੇਵ ਦੇਸਨਂ ਆਰੋਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੁਖੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਦੇਸਨਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਸਨਾਵ ਸਿਯਾਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗੇਨ ਦੇਸਨਾਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਸਦ੍ਦੋ ਕੇਨਚਿ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਅਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾਪਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਂ ਅਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾਵ ਕਥੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਚ੍ਚਮੇਵ ਅਵਿਪਰੀਤਮੇਵ ਕਥੇਨ੍ਤਿ.
ਸਮ੍ਮੁਤੀਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ. ਪਰਮੋ ਉਤ੍ਤਮੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥੋ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਸਭਾਵੋ. ਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਂ, ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਪਨ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਙ੍ਕੇਤਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾਯ ਸਚ੍ਚਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਲੋਕਸਮ੍ਮੁਤਿਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਯ ਹਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਨਂ ਵਿਨਾ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸੁਤਸ੍ਸ ਸਾਵਨਾ ਵਿਯ, ਨ ਮੁਸਾ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਤੋ ਤਸ੍ਸਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਜਨਪਦਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਨਾਭਿਨਿਵੇਸੇਯ੍ਯ, ਸਮਞ੍ਞਂ ਨਾਤਿਧਾਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਭੂਤਲਕ੍ਖਣਂ ਭਾਵਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.
ਤੇਰਸਚੇਤਨਾਭੇਦਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾਪਞ੍ਚਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾਭੇਦਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਪੁਨਨਤੋ ਪੁਜ੍ਜਭਵਫਲਸ੍ਸ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ. ਕਮ੍ਮਪੁਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਭੂਤੇਨ. ਵਿਪਾਕਪੁਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਵਿਪਾਕਸਙ੍ਖਾਤੇਨ. ਪੁਞ੍ਞਫਲਮ੍ਪਿ ਹਿ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ‘‘ਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਏਵਮਿਦਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ‘‘ਅਪੁਞ੍ਞੂਪਗਂ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਪੁਞ੍ਞੂਪਗਂ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ ਨ ਉਦ੍ਧਤਂ. ਅਪੁਞ੍ਞਫਲਂ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ‘‘ਅਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਗਹਿਤੋ, ‘‘ਪੁਞ੍ਞੂਪਗਂ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਗਹਿਤੇ ਨਾਮਰੂਪਾਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਪਦਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਗਹਿਤੋਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਤਿ. ਪਠਮਮੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਹਾਨਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਸਮਾਨਕਾਲਤਾਦਸ੍ਸਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲੇਨਾਤਿ ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨਹੇਤੁਨਾ ਸਹੇਵ. ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਹੇਤੁ, ਏਵਂ ਸਤੀਪਿ ਸਮਕਾਲਤ੍ਤੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ‘‘ਏਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨ ਤਣ੍ਹਾਯਤਿ ਨ ਭਾਯਤਿ ਤਣ੍ਹਾਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਅਭਾਵਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਭਯਵਤ੍ਥੁਨੋ ਚ ਅਭਾਵਾ.
ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਵਿਸਯਂ ਵਿਯ ਕਰਣੇਨ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਸਾਮਿਸਸੁਖਸ੍ਸ ਅਨੇਕਦੁਕ੍ਖਾਨੁਬਨ੍ਧਭਾਵਤੋ, ਸੁਖਾਭਿਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਚ ਸੁਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋਯੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਸੁਖਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਧੂਮਦੁਕ੍ਖਾਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਵਿਯ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਪਤ੍ਥਨਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਬ੍ਬਲਗਹਣਿਕਾਦਯੋ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇ ਹਿ ਯਾਵ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਾਪਿ ਅਭੁਤ੍ਵਾ ਸਾਯਮਾਸਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਜਿਘਚ੍ਛਾਦਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਸੁਖਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤੋ ਸੁਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸੁਖਤੋ ਤਂ ਸੁਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਨ, ਨ ਹਿ ਤਾਦਿਸਂ ਸੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕੋਚਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਂ ਪਨ ਸਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ. ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਂ ਸਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਕਾਯੋਤਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਕਾਯੋ, ਸੋ ਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਅਵਸਾਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਾਵ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਕਾਯੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਪਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵੇਦਨਾਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਠਮਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਸਿਦ੍ਧਮਤ੍ਥਂ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵੇਦਨਾ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਸਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਾਵ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਵਸ੍ਸਾਪਿ ਪਠਮਵਯੋ. ਪਣ੍ਣਾਸਵਸ੍ਸਕਾਲੇਤਿ ਪਠਮਵਯਤੋ ਯਾਵ ਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਕਾਲਾ, ਤਾਵ ਠਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਡ੍ਢਿਹਾਨਿਯੋ ਅਨੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਮਨ੍ਦਾਤਿ ਮੁਦੁਕਾ ਅਤਿਖਿਣਾ. ਤਦਾਤਿ ਅਸੀਤਿਨਵੁਤਿਵਸ੍ਸਕਾਲੇ. ਤਥਾ ਚਿਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਪਿ. ਭਗ੍ਗਾ ਨਿਤ੍ਤੇਜਾ ਭਗ੍ਗਵਿਭਗ੍ਗਾ ਦੁਬ੍ਬਲਾ. ਹਦਯਕੋਟਿਂਯੇਵਾਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਤ੍ਥੂਸੁ ਅਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਖੀਣਤ੍ਤਾ ਕੋਟਿਭੂਤਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਂਯੇਵ. ਯਾਵ ਏਸਾ ਵੇਦਨਾ ਵਤ੍ਤਤਿ.
ਵਾਪਿਯਾਤਿ ਮਹਾਤਲ਼ਾਕੇਨ. ਪਞ੍ਚਉਦਕਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਦਕਸ੍ਸ ਪਵਿਸਨਨਿਕ੍ਖਮਨਮਗ੍ਗੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਤਤੋ ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਮਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪੁਣ੍ਣਤ੍ਤਾ.
ਪਠਮਂ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ. ਇਮਂ ਵੇਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਇਮਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵੇਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ.
ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸਤੋ. ‘‘ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਉਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੋ ਕਤੋ. ਪਰਲੋਕਵਸੇਨ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਵੇਦਨਾਨਂ ਸੀਤਿਭਾਵੋ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖਾਰਦਰਥਪਰਿਲ਼ਾਹਭਾਵੋ, ਸੋ ਪਨਾਯਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਧਾਤੁਸਰੀਰਾਨੀਤਿ ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਕਲਸਙ੍ਖਾਤਧਾਤੁਸਰੀਰਾਨਿ. ਸਰੀਰੇਕਦੇਸੇ ਹਿ ਸਰੀਰਸਮਞ੍ਞਾ.
ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਪਾਕਾਤਿ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਪਾਕਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਤੀਤਿ ਪਾਕੋ, ਪਚਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਦੇਵ ਪਾਚਨਵਸੇਨ ਆਵਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਵਾਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਾਵਾਸਤੋ. ਅਵਿਗਤਵੂਪਸਮਂ ਸਙ੍ਖਰਿਤਂ ਕੁਮ੍ਭਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਛਾਰਿਕਾਯ ਸਤਿ ਪਿਧਾਨਵਸੇਨ ਠਪੇਤਿ. ਤਥਾ ਠਪਨਂ ਪਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਟਿਸਿਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਕੁਮ੍ਭਸ੍ਸ ਪਦੇਸਭੂਤਤਾਯ ਆਬਦ੍ਧਾ ਅਵਯਵਾ ‘‘ਕੁਮ੍ਭਕਪਾਲਾਨੀ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਿ, ਨ ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਾਨਿ. ਅਵਯਵਮੁਖੇਨ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਪਾਲਸਮੁਦਾਯੋ ਹਿ ਘਟੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮੁਖਵਟ੍ਟਿਯਾ ਏਕਬਦ੍ਧਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਵਸਿਸ੍ਸੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਵਿਸੇਸਉਣ੍ਹਭਾਵਾਪਗਤਾ ਘਟਕਾਰਾਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ. ਆਦਿਤ੍ਤ…ਪੇ… ਤਯੋ ਭਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਏਕਾਦਸਹਿ ਅਗ੍ਗੀਹਿ ਆਦਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਾਵਾਸਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਏਵਂ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋਪੇਸ ਭਵਤ੍ਤਯਂ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਆਦਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਵਿਯ ਯੋਗਾਵਚਰੋ’’ਤਿ. ਨੀਹਰਣਦਣ੍ਡਕੋ ਵਿਯ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਭਵਤ੍ਤਯਪਾਕਤੋ ਨੀਹਰਣਤੋ. ਸਮੋ ਭੂਮਿਭਾਗੋ ਵਿਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤਲਂ ਸਬ੍ਬਵਿਸਮਾ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤੋ.
‘‘ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਨਤੋ, ਵਯੋਵੁਦ੍ਧਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ, ਆਹਾਰਮਯਤੋ, ਉਤੁਮਯਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤੋ, ਕਮ੍ਮਜਤੋ, ਧਮ੍ਮਤਾਰੂਪਤੋ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੭੦੬) ਇਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਰੂਪਸਤ੍ਤਕਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਕਲਾਪਤੋ, ਯਮਕਤੋ, ਖਣਿਕਤੋ, ਪਟਿਪਾਟਿਤੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਉਗ੍ਘਾਟਨਤੋ, ਮਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਟਤੋ, ਨਿਕਨ੍ਤਿਪਰਿਯਾਦਾਨਤੋ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੭੧੭) ਇਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਅਰੂਪਸਤ੍ਤਕਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਇਮਂ ਰੂਪਸਤ੍ਤਕਂ ਅਰੂਪਸਤ੍ਤਕਞ੍ਚ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਯਦਿਪਿ ਅਰਹਤੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਸਬ੍ਬਭਵੇਹਿਪਿ ਉਦ੍ਧਟੋ, ਯਾਵ ਪਨ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਾਵ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸੁਗਤਿਭਵੇ ਠਿਤੋਯੇਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਚਤੂਹਿ ਅਪਾਯੇਹਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਖੀਣਾਸਵੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਵੂਪਸਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਹੇਤੁਤੋ ਹੇਤ੍ਥ ਪਰਿਲ਼ਾਹਵੂਪਸਮਸ੍ਸ ਉਪਸਮਭਾਵੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਉਣ੍ਹਕੁਮ੍ਭਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਰੀਰਾਨੀਤਿ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਕਲਾਪੇ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਪਨ ਵਚਨਂ. ਅਨੁਯੋਗਾਰੋਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਅਪਿ ਨੁ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਞ੍ਹਂ ਕਾਤੁਂ. ਅਥ ਵਾ ਅਨੁਯੋਗਾਰੋਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਯੋਗਂ ਆਰੋਪੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਾਵ ਯਥਾਰਦ੍ਧਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਸਿਯਾ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਨਾਸਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਸਨ੍ਤੇਸੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਅਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨੇ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ. ਥੇਰਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ ਆਲਪਿਤਤ੍ਥੇਰਾਨਂ. ਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ. ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯਨਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਅਸਤਿ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਹਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ. ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯਾਕਾਰਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੋਕ੍ਖਞ੍ਚ. ਤੇਨਾਹ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸਦ੍ਦਹਥ ਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਸਹਿਤਞ੍ਹਿ ਨਿਚ੍ਛਯਾਕਾਰਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਪਰਿਯਨ੍ਤੋ. ਪਰਿਤੋ ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ.
ਪਰਿਵੀਮਂਸਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਉਪਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੫੨. ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਭਾਵੇਨ ਸਂਵਤ੍ਤਨਤੋ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਹਿਤਾਨਿ ਉਪਾਦਾਨਿਯਾਨਿ, ਤੇਸੁ ਉਪਾਦਾਨਿਯੇਸੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੇਸੂ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਮਿਚ੍ਛਾਞਾਣੇਨ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੋ. ਤਦਾਹਾਰੋਤਿ ਸੋਲ਼ਸ ਵਾ ਵੀਸਂ ਤਿਂਸਂ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਂ ਪਞ੍ਞਾਸਂ ਵਾ ਆਹਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਦਾਹਾਰੋ. ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਯ ਤਯੋ ਭਵਾ ਏਕਾਦਸਹਿ ਅਗ੍ਗੀਹਿ ਆਦਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਏਤਦੇਵ ਭਵਤ੍ਤਯਂ. ਅਗ੍ਗਿ…ਪੇ… ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਸਦਿਸਸ੍ਸ ਭਵਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਪਰਿਬਨ੍ਧਨਤੋ.
ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਪਾਸਾਦਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਪਾਸਾਦਂ. ਸੋ ਹਿ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਪਾਸਾਦੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਮਹਾਵੀਥਿਯਂ ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾਯਾਤਿ.
ਉਪਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩-੪. ਸਂਯੋਜਨਸੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯਵਣ੍ਣਨਾ
੫੩-੫੪. ਮਹਨ੍ਤਵਟ੍ਟਪ੍ਪਬਨ੍ਧਓਪਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਤੇਲਪਦੀਪਸ੍ਸ ਆਹਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਹਨ੍ਤਞ੍ਚ ਵਟ੍ਟਿਕਪਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਉਪਾਦਾਨਿਯਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ. ਤਥਾ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਹਿ ਇਮੇਸਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਏਵਂ ਵਚਨਂ ਏਵਂ ਦੇਸਨਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ.
ਸਂਯੋਜਨਸੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫-੬. ਮਹਾਰੁਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯਵਣ੍ਣਨਾ
੫੫-੫੬. ਓਜਂ ਅਭਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਰਸਹਰਣਿਯੋ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਰੀਰੇ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਨਿ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਥਵੀਆਪੋਰਸੇ ਉਪਰਿ ਆਰੋਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਥਾ ਆਰੋਪਨਂ ‘‘ਓਜਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਹਤ੍ਥਸਤੁਬ੍ਬੇਧਮਸ੍ਸਾਤਿ ਹਤ੍ਥਸਤੁਬ੍ਬੇਧੋ, ਹਤ੍ਥਸਤਂ ਉਬ੍ਬਿਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਿਸ੍ਸਂ ਵਟ੍ਟਕਥਾਯਂ. ਕਮ੍ਮਾਰੋਹਨਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ.
ਪੁਨ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਿਸ੍ਸਂ ਵਿਵਟ੍ਟਕਥਾਯਂ. ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਸੇਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਦਲ਼੍ਹਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਂਵੇਗਞਾਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਕੁਦ੍ਦਾਲੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਞਾਣਂ ਸਮਾਧਿਪਚ੍ਛਿਯਾ ਠਿਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਵਿਪਸ੍ਸਨਾਰਮ੍ਭਞਾਣਂ. ਰੁਕ੍ਖਚ੍ਛੇਦਨਫਰਸੁ ਵਿਯਾਤਿ ਏਵਂਭੂਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਵਟ੍ਟਚ੍ਛੇਦਾਯ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ…ਪੇ… ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨ ਵੀਸਤਿ ਪਥਵੀਕੋਟ੍ਠਾਸਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਆਪੋਕੋਟ੍ਠਾਸਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤੇਜੋਕੋਟ੍ਠਾਸਾ, ਛ ਵਾਯੋਕੋਟ੍ਠਾਸਾਤਿ ਦ੍ਵੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਯ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ ਪਕਾਰਤ੍ਥੋ ਚ. ਤੇਨ ਭੂਤਰੂਪਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸਤ੍ਤਸੁ ਸਪ੍ਪਾਯੇਸੁ ਯਸ੍ਸ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਪ੍ਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਮਹਾਰੁਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਤਰੁਣਰੁਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੫੭-੫੯. ਪਲਿਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਲ੍ਲਕਰਣਵਸੇਨ ਪਰਿਤੋ ਪਾਲ਼ਿਂ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਤਥਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਿਣਗਚ੍ਛਾਦੀਨਂ ਮੂਲਸਨ੍ਤਾਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤਂ ਠਾਨਂ ਸੋਧੇਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋਧੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਪਂਸੁਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸ ਪਵਡ੍ਢਕਾਰਕਂ, ਆਗਨ੍ਤੁਕਂ ਪਂਸੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਥਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ‘‘ਰੁਕ੍ਖਂ ਨਾਸੇਤੁਕਾਮੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਞ੍ਚਮਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਅਟ੍ਠਮਨਵਮਾਨਿ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ.
ਤਰੁਣਰੁਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੬੦. ਬਹੁਵਚਨਵਸੇਨਾਤਿ ਕੁਰੂ ਨਾਮ ਜਾਨਪਦਿਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾ, ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸੋ ਏਕੋਪਿ ਜਨਪਦੋ ਰੁਲ਼੍ਹੀਵਸੇਨ ‘‘ਕੁਰੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਬਹੁਵਚਨਵਸੇਨ. ਯਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਵਸਨੋਕਾਸਭੂਤੋ ਕੋਚਿ ਵਿਹਾਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕੇਵਲਂ ਗੋਚਰਗਾਮਕਿਤ੍ਤਨਂ ਨਿਦਾਨਕਥਾਯ ਪਕਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਦੇਵਦਹਂ ਨਾਮ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਨਿਗਮੋ’’ਤਿ. ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਦੇਵਾਨਂ ਪਿਯੋ’’ਤਿ ਵਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਿਯਸਮੁਦਾਹਾਰੋ ਏਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਪਿਯਵਚਨਂ ਗਾਰਵਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਰੁਵਚਨਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤਿਦੂਰਂ ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਂ ਅਤਿਸਮ੍ਮੁਖਾ ਅਤਿਪਚ੍ਛਤੋ ਉਪਰਿਵਾਤੋ ਉਨ੍ਨਤਪ੍ਪਦੇਸੋਤਿ ਇਮੇ ਛ ਨਿਸਜ੍ਜਦੋਸਾ. ਨੀਲਪੀਤਲੋਹਿਤੋਦਾਤਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਪਭਸ੍ਸਰਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਂ.
ਕੁਲਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਕੁਲਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਵਸੇਨ ਕੁਲਾਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਾਯ. ਸਹਸ੍ਸਭਣ੍ਡਿਕਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਭਿਕ੍ਖਾਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨੇਨ ਤੇਸਂ ਅਭਿਵਾਦਨਾਦਿਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨੇਨ ਚ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਸ੍ਸ ਜਨਨੇਨ. ਪਟਿਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਕਾਰਿਤਾਯ ਪੁਨ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਉਭਯਨ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵੇਦਨਂ, ਜਰਾਮਰਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਚ ਵੇਦਨਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨਮਾਹ. ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ‘‘ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਚਤੁਰਾਕਾਰੁਪਸਂਹਿਤੇ ਤਯੋ ਵਾਰੇ. ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸਮ੍ਮਸਨਮਾਹ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵੇਨੇਵ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਸੇਸਬੁਦ੍ਧੇਹਿਪਿ ਏਵਮੇਵ ਕਥਿਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧੇਹਿ…ਪੇ… ਕਥਿਤੋ’’ਤਿ.
ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਮੇਤਿ ਅਪਰਿਮਾਣਤ੍ਥੇ ‘‘ਯਾਵਞ੍ਚਿਦਂ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩) ਵਿਯ. ਅਤਿਰੇਕਭਾਵਜੋਤਨੋ ਹਿ ਯਂ ਯਾਵ-ਸਦ੍ਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤਿਗਮ੍ਭੀਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਅਵਭਾਸਤਿ ਖਾਯਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ. ਤਥਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਨੁ ਏਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਏਕਨ੍ਤਗਮ੍ਭੀਰੋਵ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾਵਭਾਸਤਾ ਜੋਤਿਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਏਕਨ੍ਤਗਮ੍ਭੀਰਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵ ਪਨਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਾਵਭਾਸਗ੍ਗਹਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਚਾਤੁਕੋਟਿਕਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਗਮ੍ਭੀਰਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਏਕਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਗਮ੍ਭੀਰੋ ਅਗਮ੍ਭੀਰਾਵਭਾਸੋ ਚਾਤਿ ਏਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤੇ ਚਾਤੁਕੋਟਿਕੇ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਏਕਕੋਟਿ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ.
ਯੇਹਿ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵੇਹਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ‘‘ਗਮ੍ਭੀਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤੇ ਚਤੂਹਿ ਉਪਮਾਹਿ ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਭਵਗ੍ਗਗ੍ਗਹਣਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਥਾ ਭਵਗ੍ਗਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਦੂਰਭਾਵਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤਸਮੁਦਾਗਤਤ੍ਥੋ ਪਕਤਿਞਾਣੇਨ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਯਥਾ ਸਿਨੇਰੁਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਿਞ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਤਰਸਂ ਪਾਕਤਿਕਪੁਰਿਸੇਨ ਨੀਹਰਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਏਵਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਗਤੇ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਾਦਿਕੇ ਪਕਤਿਞਾਣੇਨ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜ੍ਜ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਵਸੇਨ ਜਾਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਯਥਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਕਤਿਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਬਾਹੁਦ੍ਵਯਵਸੇਨ ਪਾਰਂ ਤਰਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਏਵਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਟ੍ਠੇਨ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸਦਿਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਪਕਤਿਞਾਣੇਨ ਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਯਥਾ ਪਥਵਿਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਾਕਤਿਕਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਥਵੋਜਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਏਵਂ ਇਤ੍ਥਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸਭਾਵੋ ਪਾਕਤਿਕਞਾਣੇਨ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਗਮ੍ਭੀਰਤਾਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਉਪਮਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਾਕਤਿਕਞਾਣਵਸੇਨ ਚਾਯਮਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਕਤਾ ਦਿਟ੍ਠਸਚ੍ਚਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਵੇਧਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਸਪ੍ਪਦੇਸਮੇਵ ਞਾਣਂ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯਂ ਪਞ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ.
ਮਾਤਿ ਪਟਿਸੇਧੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਸ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਉਤ੍ਤਾਨਕੁਤ੍ਤਾਨਕੋ ਵਿਯ ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਾ ਭਣੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਉਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਉਕ੍ਕਂਸਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਸਾਦੇਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਭਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਭਾਵੇਨ.
ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਤਿਪਿ ਉਤ੍ਤਾਨਭਾਵੇ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵੇ. ਸੁਭੋਜਨਰਸਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰੇਨ ਭੋਜਨਰਸੇਨ ਪੋਸਿਤਸ੍ਸ. ਕਤਯੋਗਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬੁਦ੍ਧਪਯੋਗੇ ਕਤਪਰਿਚਯਸ੍ਸ. ਮਲ੍ਲਪਾਸਾਣਨ੍ਤਿ ਮਲ੍ਲੇਹਿ ਮਹਾਬਲੇਹੇਵ ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਪਾਸਾਣਂ. ਕੁਹਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਾਰਿਯਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਿਂ ਪਸ੍ਸੇ ਇਮਸ੍ਸ ਪਾਸਾਣਸ੍ਸ ਗਰੁਤਰਪਦੇਸੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਹੁਕਭਾਵਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਵਦਤਿ.
ਤਿਮਿਰਪਿਙ੍ਗਲੇਨੇਵ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਵਿਪ੍ਫਾਰਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਕ੍ਕੁਥਤੀਤਿ ਪਕ੍ਕੁਥਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ ਪਰਿਤੋ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਞ੍ਹੇਤਂ. ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਸਕਲਿਕਅਟ੍ਠਿਕਾ ਪਿਟ੍ਠਿਪਤ੍ਤਂ. ਕਾਯੂਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਤਾ ਕਾਯੇਨ ਉਪੇਤਸ੍ਸ, ਮਹਾਕਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਿਞ੍ਛ ਵਟ੍ਟੀਤਿ ਪਿਞ੍ਛ ਕਲਾਪੋ. ਸੁਪਣ੍ਣਵਾਤਨ੍ਤਿ ਨਾਗਗ੍ਗਹਣਾਦੀਸੁ ਪਕ੍ਖਪਪ੍ਫੋਟਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵਾਤਂ.
‘‘ਪੁਬ੍ਬੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਣਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਇਤੋ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਤੋਤਿ ਇਤੋ ਭਦ੍ਦਕਪ੍ਪਤੋ. ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਮੇਤਿ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮੇ. ਹਂਸਵਤੀ ਨਾਮ ਨਗਰਂ ਅਹੋਸਿ ਜਾਤਨਗਰਂ. ਧੁਰਪਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਬਾਹਿਰਪਤ੍ਤਾਨਿ, ਯਾਨਿ ਦੀਘਤਮਾਨਿ.
ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਾਤਿ ਵੇਮਾਤਿਕਭਾਤਾ ਕਨਿਟ੍ਠੋ ਯਥਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਸਹੋਦਰਾ ਭਾਤਰੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਜੇਟ੍ਠਾ ਤਾਵ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਨ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ. ਭੋਗਨ੍ਤਿ ਵਿਭਵਂ. ਉਪਸਨ੍ਤੋਤਿ ਚੋਰਜਨਿਤਸਙ੍ਖੋਭਵੂਪਸਮੇਨ ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਜਨਪਦੋ.
ਦ੍ਵੇ ਸਾਟਕੇ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਾਟਕਦ੍ਵਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਪਰਿਹਾਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਇਤਰਂ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ.
ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਉਣ੍ਹਭੋਜਨਤ੍ਤਾ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਾਪਰਂ ਹਤ੍ਥੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖੇਨ ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ. ਉਤ੍ਤਰਿਸਾਟਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਤ੍ਤਰਿਯਂ ਸਾਟਕਂ. ਏਤਾਨਿ ਪਾਕਟਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਏਤਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਪਾਕਟਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧੇ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੇ ਚ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਕਰਣਟ੍ਠਾਨਾਨਿ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਪਨ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਕਰਣਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਬਹੂਨਿਯੇਵ.
ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਦਿਵਸੇਯੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ.
ਉਗ੍ਗਹਨਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ, ਸਵਨਂ ਅਤ੍ਥਸਵਨਂ, ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨਂ ਗਣ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਅਤ੍ਥਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨਂ, ਧਾਰਣਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇ ਠਪਨਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਚੇਤਂ ਇਧ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾਤਿਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਨਞ੍ਚ…ਪੇ… ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਗਮੇਨ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਸੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਸਹ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਅਵਬੋਧੋ. ਚਤੂਹੀਤਿ ਧਮ੍ਮਗਮ੍ਭੀਰਾਦੀਹਿ ਚਤੂਹਿ ਗਮ੍ਭੀਰਤਾਹਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਗਮ੍ਭੀਰਤਾ.
ਸਾਵਕੇਹਿ ਦੇਸਿਤਾ ਦੇਸਨਾਪਿ ਪਨ ਸਤ੍ਥੁ ਏਵ ਦੇਸਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਯਾ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇ ਠਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸੇਕ੍ਖੇਨ ਨਾਮ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਤਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਤਾ ਵਿਯ ਸੁਟ੍ਠੁ ਦਿਟ੍ਠਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਇਦਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਗਮ੍ਭੀਰਂ, ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਪਨ ਉਤ੍ਤਾਨਕੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਯੇਵ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਨ ਇਤਰੇ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ‘‘ਇਦਂ ਅਪਰਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਅਪਸਾਦੇਨ੍ਤੇਨ. ਤਮੇਵ ਹਿਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਟਿਵੇਧਾਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸਤਿਪਿ ਧਮ੍ਮਤੋ ਭੇਦੇ ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਥਅਨੁਸਯਤ੍ਥਵਸੇਨ ਪਨ ਤੇਸਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਭੇਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਿਲੇਸੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞੋ ਹਿ ਤੇਸਂ ਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਥਾਮਗਮਨਟ੍ਠੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਇਤਿ ਇਮੇਸਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਤਥਾਰੂਪਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਦਂ ਅਭਾਵਯਤੋਵ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਟ੍ਠ ਸੋਲ਼ਸ ਵਾ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨੀਤਿ ਇਦਂ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਬੋਧਿਪਰਿਪਾਚਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਿਕ੍ਖਮਜ੍ਝਿਮਮੁਦੁਭਾਵਸਿਦ੍ਧਕਾਲਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਮਹਾਭਿਨੀਹਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਹੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਅਗ੍ਗਸਾਵਕਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੇਹਿ. ਪਚ੍ਚਨੀਕਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ. ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਪਟਿਵੇਧੋ ਨਾਮ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਯਾਧਿਗਮੋ ਏਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਵਾਯਮਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿ. ਨਵਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਹਿ ਨਵਹਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੇਹਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੫) –
‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਪਵਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਆਯੂਹਨਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਸਂਯੋਗਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਪਲਿਬੋਧਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਸਮੁਦਯਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਹੇਤੁਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠਿਤਿ ਚ, ਇਮੇਹਿ ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਤ੍ਥ ਨਵਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਨਵਹਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੂਪਗਮਨੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਫਲਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਭਾਵੋ. ਸਤਿ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਮਿਯਨ੍ਤਿ ਚ. ਯਥਾ ਚ ਭਵਾਦੀਸੁ ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਆਯੂਹਨ੍ਤਿ ਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਘਟੇਨ੍ਤਿ ਸਂਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲੇਨ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਂ ਪਲਿਬੁਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਵਾਯੇ ਉਦਯਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਹਿਨੋਤਿ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਯਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵੂਪਗਮਨਵਿਸੇਸਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦਟ੍ਠਿਤੀਤਿ ਚ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਠਿਤਿ, ਕਾਰਣਂ. ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਏਵ ਠਿਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਠਿਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ ਯਥਾ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਮਹਾਬੋਧਿਮੂਲੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ, ਤਥਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਵੇਗਾਭਿਹਤਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁ ਸਙ੍ਕਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਏਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸਞ੍ਞਿਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਸੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹੇਤੁਪ੍ਪਭਵਾਨਂ ਹੇਤੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਜਰਾਮਰਣਪਚ੍ਚਯਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਨ ਪਠਮਾਭਿਨਿਵੇਸਮਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਅਪਰਾਪਰਂ ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਞ੍ਞਿਤੇਨ ਅਨੁ ਅਨੁ ਬੁਜ੍ਝਨੇਨ. ਤਦੁਭਯਭਾਵਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਅਨਨੁਬੁਜ੍ਝਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਪਜਹਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ ਏਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਤਦਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਚ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਤੀਰਣਪ੍ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਸਙ੍ਗਹੋ ਚਾਤਿ ਤਦੁਭਯਪਟਿਵੇਧਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੀਰਣਪ੍ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਨ੍ਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਟਵੀਨਨਤ੍ਥਂ ਤਨ੍ਤਵਾਯੇਤਿ ਤਨ੍ਤਂ ਆਵਞ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਸਾਰਿਤਸੁਤ੍ਤਵਟ੍ਟਿਤਂ ਨੀਯਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਤਾਯ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਆਕੁਲਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਆਕੁਲਜਾਤਾ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮਾਨੇਤੁਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਨੇਤੁਂ, ਅਵਿਸਮਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਨ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਆਕੁਲਂ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਂ, ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਂ ਵਿਯ ਜਾਤਾ ਭੂਤਾ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਜਾਤਾ. ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਪਟਿਪਦਂ ਅਨੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਪਕ੍ਖਨ੍ਦੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੇ ਖਲਿਤ੍ਵਾ ਆਕੁਲਬ੍ਯਾਕੁਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਪਕ੍ਖਨ੍ਦੇਨ ਤਂਤਂਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨ੍ਤਾ ਉਜੁਕਂ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਤਨ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ, ਪਰੋਪਦੇਸੇਨ ਵਿਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗੁਲ਼ਕਜਾਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਜਾਤਗੁਲ਼ਕਂ ਪਿਣ੍ਡਿਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਏਵ ਗਣ੍ਠਿਬਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਪਕ੍ਖਲਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾਦਿਸਭਾਵੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਭਾਵਵਸੇਨ ਪਕ੍ਖਲਿਤ੍ਵਾ. ਪਚ੍ਚਯੇ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਗਾਹਸ੍ਸ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤੋ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸਕਾਯਗਨ੍ਥਵਸੇਨ ਗਣ੍ਠਿਕਜਾਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਗਣ੍ਠਿਬਦ੍ਧਾ’’ਤਿ.
ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਅਲ੍ਲੀਨਾ, ਵਿਨਨਤੋ ਕੁਲਾਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਤਨ੍ਤਵਾਯਸ੍ਸ ਗਣ੍ਠਿਕਂ ਨਾਮ ਆਕੁਲਭਾਵੇਨ ਅਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਮੂਲਤੋ ਵਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਵਯਵਂ ਖਲਿਤਬਨ੍ਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਲਾਗਣ੍ਠਿਕਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੇਸਕਾਰਕਞ੍ਜਿਯਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਕੁਣਿਕਾਤਿ ਵਟ੍ਟਚਾਟਕਸਕੁਣਿਕਾ. ਸਾ ਹਿ ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਸੁ ਓਲਮ੍ਬਨਕੁਲਾਵਕਾ ਹੋਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਾ ਕੁਲਾਵਕਂ ਤਤੋ ਤਤੋ ਤਿਣਹੀਰਾਦਿਕੇ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਨਨ੍ਧਤਿ, ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਪੇਸਕਾਰਕਞ੍ਜਿਯਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਅਗ੍ਗਂ, ਮੂਲੇਨ ਵਾ ਮੂਲਂ ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਵਿਵੇਚੇਤੁਂ ਵਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪੀਤਿ ਕੁਲਾਗਣ੍ਠਿਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਞ੍ਜਿਯਸੁਤ੍ਤਂ ਕੁਲਾਵਕਞ੍ਚ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ‘‘ਏਵਮੇਵ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ.
ਕਾਮਂ ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜਤਿਣਾਨਿ ਯਥਾਜਾਤਾਨਿਪਿ ਦੀਘਭਾਵੇਨ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਟ੍ਠਾਨੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਨਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਆਕੁਲਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਤਥਾ ਦੁਬ੍ਬਿਵੇਚਿਯਾਨਿ ਯਥਾ ਰਜ੍ਜੁਭੂਤਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਅਪਾਯੋਤਿ ਅਯੇਨ ਸੁਖੇਨ, ਸੁਖਹੇਤੁਨਾ ਵਾ ਵਿਰਹਿਤੋ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਤਿਭਾਵਤੋਤਿ ਅਪਾਯਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯਤੋਤਿ ‘‘ਅਬ੍ਭੁਦਯਤੋ ਵਿਨਿਪਤਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਿਰੂਪਂ ਨਿਪਤਿਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਤੇਨਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਪਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਇਤਰੋਤਿ ਸਂਸਾਰੋ ਨਨੁ ‘‘ਅਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਸਂਸਾਰੋ ਏਵਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਨਿਰਯਾਦੀਨਂ ਪਨ ਅਧਿਮਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਪਾਯਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ ਗੋਬਲਿਬਦ੍ਦਞਾਯੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਾਟੀਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਹੇਤੁਫਲਭਾਵੇਨ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਅਬ੍ਭੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਤਿ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ.
ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਤਂ ‘‘ਅਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚੇਵ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ. ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਵਾਤਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਨਾਵਾ ਵਿਯਾਤਿ ਇਦਂ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨਸ੍ਸ ਅਨਵਤ੍ਤਿਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਦੁਕ੍ਖਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.