੨. ਆਹਾਰਵਗ੍ਗੋ
੧. ਆਹਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧. ਆਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਆਨੇਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਪਸੁਤਾ. ਭੂਤਾ ਨਾਮ ਯਸ੍ਮਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਲੋਕੇ ਜਾਤਵੋਹਾਰੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਤੋ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਤਾਵ ਸਮ੍ਭਵੇਸਿਨੋ, ਏਸ ਤਾਵ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕੇਸੁ ਭੂਤਸਮ੍ਭਵੇਸਿਵਿਭਾਗੋ, ਇਤਰੇਸੁ ਪਨ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਮ੍ਭਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਸੂਤਿਪਰਿਯਾਯੋ, ਇਤਰੇਸਂ ਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਰਿਯਾਯੋ. ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਪਠਮਇਰਿਯਾਪਥਕ੍ਖਣੇਸੁ ਹਿ ਤੇ ਸਮ੍ਭਵਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਏਸਨ੍ਤਿ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਨ ਤਾਵ ਭੂਤਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ, ਭੂਤਾ ਏਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਭਵੇਸਨਾਯ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਨ ਪੁਨ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯੋ ਚ ‘‘ਕਾਲਘਸੋ ਭੂਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਭੂਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਖੀਣਾਸਵਵਾਚਿਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ ‘‘ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ.
ਯਥਾਸਕਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਪਠਪਨਮੇਵੇਤ੍ਥ ਆਹਾਰੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਅਨੁਗ੍ਗਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਵਚਨਭੇਦੋ…ਪੇ… ਏਕੋ ਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਯਥਾ ‘‘ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਠਿਤਿਯਾਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਾ ਪਨ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਧਮ੍ਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੋ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਏਤਾਨੀਤਿ ਠਿਤਿਅਨੁਗ੍ਗਹਪਦਾਨਿ. ਉਭਯਤ੍ਥ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਨ ਯਥਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੋ.
ਵਤ੍ਥੁਗਤਾ ਓਜਾ ਵਤ੍ਥੁ ਵਿਯ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤਬ੍ਬਤਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤਬ੍ਬਕੋ ਆਹਾਰੋ’’ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਓਜਂ ਪਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ ਓਜਟ੍ਠਮਕਰੂਪਾਨਿ ਆਹਰਤੀ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਤਾ ਅਪ੍ਪੋਜਤਾਯ ਨ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਥੂਲਤਾਯ ਕਥਿਨਤਾਯ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਓਜਾ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ. ਸਪ੍ਪਾਦਯੋ ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਾਦਕਤਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਸਾਣਾਦੀਨਂ ਤਿਵਸ੍ਸਛਡ੍ਡਿਤਾਨਂ ਪੂਤਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਮੁਦੁਕਤਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਰਚ੍ਛਖੇਲ਼ਤੇਮਿਤਤਾਯ ਪਨ ਤਥਾਭੂਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਮੁਦੁਕਤਾ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵੋ ਹੇਸ. ਸਸਾਨਂ ਆਹਾਰੋ ਸੁਖੁਮੋ ਤਰੁਣਤਿਣਸਸ੍ਸਖਾਦਨਤੋ. ਸਕੁਣਾਨਂ ਆਹਾਰੋ ਸੁਖੁਮੋ ਤਿਣਬੀਜਾਦਿਖਾਦਨਤੋ. ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਵਾਸੀਨਂ ਆਹਾਰੋ ਸੁਖੁਮੋ ਮਾਸਮੁਗ੍ਗਕੁਰਾਦਿਭੋਜਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਨਂ. ਸੁਖੁਮੋਤ੍ਵੇਵਾਤਿ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਪਾਦਾਯ, ਅਥ ਖੋ ਸੁਖੁਮੋਇਚ੍ਚੇਵ ਨਿਟ੍ਠਂ ਪਤ੍ਤੋ ਤਤੋ ਪਰਮਸੁਖੁਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ.
ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਪਨੇਤ੍ਥ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪੋਜਮਹੋਜਤਾਹਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਰਿਸ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਖੁਦਾਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਹਿਂਸਂ ਸਰੀਰਦਰਥਂ. ਵਿਨੋਦੇਤੀਤਿ ਵਤ੍ਥੁ ਤਸ੍ਸ ਵਿਨੋਦਨਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਨ ਪਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਪਾਲੇਤੁਨ੍ਤਿ ਸਰੀਰਂ ਯਾਪੇਤੁਂ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ ਨਿਰੋਜਤ੍ਤਾ. ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਪਰਿਸ੍ਸਯਂ ਵਿਨੋਦੇਤੁਂ ਆਮਾਸਯਸ੍ਸ ਅਪੂਰਣਤੋ.
ਛਬ੍ਬਿਧੋਪੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤਮਾਹ. ਦੇਸਨਕ੍ਕਮੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਦੁਤਿਯਾਦਿਤਾ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੇਸਨਾਨਯੋ ਏਵ ਚੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਨਸੋ ਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਨ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਮਨੋਗਹਣਂ ਯਥਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿ, ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਤਿ ਚੇਤਨਾਵਾ’’ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ. ਏਕਰਾਸਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ, ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਹਾਰਤ੍ਥਂ ਨ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਅਨਾਹਰਣਤੋ. ਤਦਾਪੀਤਿ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਕਾਲੇਪਿ. ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਾਹਾਰੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਕੇਚਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਤਦਾ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਰੂਪਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸਹਜਾਤਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਮੇਤਂ, ਸਬ੍ਬਾਯਪਿ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਯ ਓਜਾਯ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਸ੍ਸ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਤਮਾਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਮਦਿਵਸਾਪਿ. ਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਂ ਪਾਲੇਤਿ ਪਵੇਣਿਘਟਨਵਸੇਨ. ਅਯਮੇਵਾਤਿ ਕਮ੍ਮਜਓਜਾ. ਕਮ੍ਮਜਓਜਂ ਪਨ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਓਜਾ ਅਕਮ੍ਮਜਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਆਹਾਰੋਤ੍ਵੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਕਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਪਨ ਰੁਲ਼੍ਹੀਵਸੇਨ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਉਪੇਤਪਰਿਯਾਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪਾਕਾਨਂ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਪਰਿਯਾਯੋ ਨਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਪਰਿਯਾਯੋਪਿ ਰੁਲ਼੍ਹੀਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਆਹਾਰਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯਦਿ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੋ ਆਹਾਰਟ੍ਠੋਤਿਆਦਿਨਾ ਚੋਦੇਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਇਮੇ ਏਵ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਵ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਮੇ ਏਵ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵਿਸੇਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੇ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਮੇ ਪਨ ਤਥਾ ਚ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾ ਚਾਤਿ ਸਮਾਨੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤੇ ਅਤਿਰੇਕਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਆਹਾਰਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਅਤਿਰੇਕਪਚ੍ਚਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੇਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ ਉਪਥਮ੍ਭਕਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਰੂਪਾਰੂਪਾਨਂ ਉਪਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੦੮; ਪਟ੍ਠਾ. ਅਟ੍ਠ. ਪਚ੍ਚਯੁਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ). ਉਪਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਸਤੀਪਿ ਜਨਕਤ੍ਤੇ ਅਰੂਪੀਨਂ ਆਹਾਰਾਨਂ ਆਹਾਰਜਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਨਕਰੂਪਾਹਾਰਸ੍ਸ ਚ ਹੋਤਿ, ਅਸਤਿ ਪਨ ਉਪਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤੇ ਆਹਾਰਾਨਂ ਜਨਕਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਉਪਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤਂ ਪਧਾਨਂ. ਜਨਯਮਾਨੋਪਿ ਹਿ ਆਹਾਰੋ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਉਪਥਮ੍ਭਯਮਾਨੋ ਏਵ ਜਨੇਤੀਤਿ ਉਪਥਮ੍ਭਕਭਾਵੋ ਏਵ ਆਹਾਰਭਾਵੋ. ਵੇਦਨਾਯ ਫਸ੍ਸੋ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ. ‘‘ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾ. ‘‘ਚੇਤਨਾ ਤਿਵਿਧਂ ਭਵਂ ਜਨੇਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ. ਨ ਹਿ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਭਾਵੇ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਸਮ੍ਭਵੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਨ ਓਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਥ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਨਾਮਰੂਪਂ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਸਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੧੫). ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਏਵਂ ਯਦਿਪਿ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ ਆਹਾਰਤ੍ਥੋ, ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਪਨ ਇਮੇਵ ਆਹਾਰਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਂ ਨੇਸਂ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਤਂ ਅਵਿਭਾਗਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਭਾਗਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੋ ਪਨੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਮੁਖੇ ਠਪਿਤਮਤ੍ਤੋ ਏਵ ਅਸਙ੍ਖਾਦਿਤੋ, ਤਤ੍ਤਕੇਨਾਪਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਏਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਰੂਪਾਨਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਹਿਤੋ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯੋ. ਸਬ੍ਬਥਾਪੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਵਸੇਨ. ਯਤ੍ਤਕਾ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਕਾਰਭੇਦਾ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੋਪਿ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰੋ ਯਥਾਰਹਂ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਆਹਰਤਿ, ਅਨਾਹਾਰਕੋ ਨਤ੍ਥਿ.
ਸਬ੍ਬਥਾਪੀਤਿ ਇਧਾਪਿ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਿਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਕਾਯਦਸਕਂ ਭਾਵਦਸਕਂ ਵਤ੍ਥੁਦਸਕਨ੍ਤਿ ਤਿਵਿਧਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ. ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਨਯੇਨਾਤਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਿਧਿਨਾ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹਜਾਤਨਾਮਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਪਾਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤੋਯੇਵ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਤਂ ਆਹਾਰੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਹਜਾਤਰੂਪੇਸੁ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੇਨ, ਸੇਸਰੂਪਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਇਤਰੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਤਾਨੀਤਿ ਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਅਨਪੁਂਸਕਾਨਮ੍ਪਿ ਨਪੁਂਸਕੇਹਿ ਸਹ ਵਚਨਤੋ. ਸਾਸਵਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ ਹੇਤਨ੍ਤਿ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਥਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਫਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਏਤੇਸਂ ਆਹਾਰਤ੍ਥੋ, ਏਵਂ ਅਵਿਸੇਸਤੋਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਵਿਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਫਸ੍ਸਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚੇਵ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਯਥਾਰਹਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਗ੍ਗਹਣਂ ਪਨ ਅਵਿਸੇਸਤੋ.
ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਆਹਾਰਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਏਵ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਓਜਟ੍ਠਮਕਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇਨੇਵ ਪਨਸ੍ਸ ਉਪਥਮ੍ਭਨਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿ. ਫੁਸਨ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ ਫੁਸਨਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਏਵ. ਆਯੂਹਮਾਨਾਵਾਤਿ ਚੇਤਯਮਾਨਾ ਏਵ ਅਭਿਸਨ੍ਦਹਨ੍ਤੀ ਏਵ. ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਪਰਿਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਮੇਵ ਆਹਾਰਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਆਹਾਰਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਞ੍ਚ ਤੇਸਂ ਵੇਦਨਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤਾਯ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਮੇਵ. ਕਾਯਟ੍ਠਪਨੇਨਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਕਮ੍ਮਜਾਦਿਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਾਦਿਨਾਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਜਨਿਤੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ.
ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨੇਨੇਵ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਸਨ੍ਤਤੀਨਮ੍ਪਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਸਿਦ੍ਧਿ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਰੂਪਸਨ੍ਤਤੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਨੁਪਾਲਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਠਿਤਿਹੇਤੁਤਾ ਹਿ ਯਾਪਨਾ ਅਨੁਪਾਲਨਾ. ਸੁਖਾਦਿਵਤ੍ਥੁਭੂਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਹਿ ਵਸਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਫੁਸਨ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਫੁਸਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵੇਨ ਵਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਵੇਦਨਾਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਨਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਵਨਤਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਖਾਦਿ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞੀਭਵਕਥਾਯਂ ਅਸਞ੍ਞੀਭਵੋ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵਾ ਕਾਰਣਭੂਤਵੇਦਨਾਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਠਿਤਿਯਾ ਹੇਤੁਨੋ ਅਬ੍ਯਾਪਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾ…ਪੇ… ਭਵਮੂਲਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਠਿਤਿਯਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤੋ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਪਰਿਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ.
ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਭਯਾਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਆਦੀਨਵਵਿਭਾਵਨਤੋ. ਨਿਕਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਕਾਮਨਾ, ਰਸਤਣ੍ਹਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੇ ਆਹਾਰੇ ਬਲਵਤੀ, ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਅਵਧਾਰਣਂ ਕਤਂ. ਭਾਯਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਭਯਂ, ਨਿਕਨ੍ਤਿਯੇਵ ਭਯਂ ਮਹਾਨਤ੍ਥਹੇਤੁਤੋ. ਉਪਗਮਨਂ ਵਿਸਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੁ ਵਿਸਯਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੁ ਚ ਸਙ੍ਗਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਵੇਦਨਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤਾਯ ‘‘ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਧਾਰਣੇ ਪਯੋਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਸੇਸਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਆਯੂਹਨਂ ਅਭਿਸਨ੍ਦਹਨਂ, ਸਂਵਿਧਾਨਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਭਵੂਪਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤਾਯ ‘‘ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਨਿਪਾਤੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਵੂਪਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਕਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਨਤ੍ਥਾਨਂ ਮੂਲਕਾਰਣਤਾਯ ‘‘ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਤਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਆਲਯਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ, ਤਣ੍ਹਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੀਤਾਦੀਨਂ ਪੁਰਕ੍ਖਤਾਤਿ ਸੀਤਾਦੀਨਂ ਪੁਰਤੋ ਠਿਤਾ, ਸੀਤਾਦੀਹਿ ਬਾਧਿਯਮਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਫਸ੍ਸਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਭੇਦਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਾ. ਫਸ੍ਸਸ੍ਸਾਦਿਨੋਤਿ ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਵਸੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਨਸੀਲਾ. ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਵਸੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਤਣ੍ਹਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਉਦ੍ਧਟਂ ‘‘ਪਰੇਸਂ ਰਕ੍ਖਿਤਗੋਪਿਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਫਸ੍ਸਸ੍ਸਾਦਿਨੋਤਿ ਵਾ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰਸ੍ਸਾਦਿਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤਿ ਹਿ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰੇ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਫਸ੍ਸਾਰਮ੍ਮਣੇ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਨਾਸਤਿ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਫਸ੍ਸਸ੍ਸਾਦਮੂਲਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਜਾਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਯਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਪਾਤਸਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਮ੍ਮੂਲਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਯਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ, ਤਿਵਿਧਮਹਾਭਯਂ, ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਭਯਂ ਆਗਤਮੇਵ ਹੋਤਿ ਭਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤੋ.
ਅਭਿਨਿਪਤਤੀਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਸਦਿਸੇ ਭਵੇ ਅਭਿਨਿਪਾਤਸਦਿਸੀ. ਤਮ੍ਮੂਲਕਤ੍ਤਾਤਿ ਨਾਮਰੂਪਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਮੂਲਕਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਭਯਾਨਂ ਅਭਿਨਿਪਾਤੋਯੇਵ ਭਯਂ ਭਾਯਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.
ਅਪ੍ਪੇਤਿ ਵਿਯਾਤਿ ਫਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਲਾਭਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਕਾਰਣਂ, ਤਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਤਿ ਵਿਯ. ਤਨ੍ਤਿ ਫਲਂ. ਤਤੋਤਿ ਕਾਰਣਤੋ. ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਆਹਾਰਾਨਂ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਫਲਂ ਨਿਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ. ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਪਦੇਸੁ.
ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਆਹਾਰੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਆਹਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇ ਹਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਤਣ੍ਹਾਨਿਦਾਨਾ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਸਭਾਵਕਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁ ਸੋਤਂ ਘਾਨਂ ਜਿਵ੍ਹਾ ਕਾਯੋ ਭਾਵੋ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਤਤੀਨਂ ਵਸੇਨ. ਸੇਸਾਨਂ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਅਨ੍ਧਬਧਿਰਅਭਾਵਕਾਨਂ. ਊਨਊਨਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨਾ, ਸੋਤੇਨ, ਤਦੁਭਯੇਨ, ਭਾਵੇਨ ਚ ਊਨਊਨਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਜਾਤਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ. ਪਠਮਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਤਣ੍ਹਾਯਪਿ ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਣ੍ਹਾਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਰੂਪਤੋ ਨਯਤੋ ਚ ਸਕਲਮੇਵ ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਨ ਠਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਤੀਤਾਭਿਮੁਖਂ ਦੇਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਵਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਤੀਤਧਮ੍ਮਾਭਿਮੁਖਂ ਤਬ੍ਬਿਸਯਂ ਦੇਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਥਾਕਾਰਣੇਨ. ਅਤੀਤੇਨ ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਅਤੀਤਭਵੇਨ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਤ੍ਤਭਾਵੋਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਤੀਤੇਨ ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ ‘‘ਅਤੀਤੇਨੇਵਾ’’ਤਿ ਅਨਵਧਾਰਣਤੋ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਾਭਿਮੁਖਗ੍ਗਹਣਂ ਜਨਕਕਮ੍ਮਂ ਗਹਿਤਂ, ਤਣ੍ਹਾਸੀਸੇਨ ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਵਿਨਾ ਤਣ੍ਹਾ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.
ਤਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸੀਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਕਮ੍ਮਂ. ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਤੀਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਜਨਕਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਜਨਕਂ. ਤਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਆਯੂਹਿਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਨਾਮ ਤਣ੍ਹਾ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਤ੍ਤਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਂ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਆਹਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵੇਦਨਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ. ਅਤ੍ਤਭਾਵੋਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲਿਕੋ ਅਤੀਤਕਾਲਿਕੋ ਚ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਪੁਨ ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ਤਣ੍ਹਾਗ੍ਗਹਣੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਗ੍ਗਹਣੇਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ. ਤਸ੍ਸ ਜਨਕਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੇਵ ਅਤੀਤਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਜਨਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਕਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਆਯੂਹਿਤਂ, ਸਾ ਅਤੀਤਾ ਜਾਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਸਂਸਾਰਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਅਨਮਤਗ੍ਗਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਸਙ੍ਖੇਪੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਹੇਤੁਪਞ੍ਚਕਫਲਪਞ੍ਚਕਗ੍ਗਹਣਮ੍ਪਿ ਹਿ ਸਙ੍ਖੇਪੋ ਏਵ ਹੇਤੁਫਲਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੇਕਵਿਧਤ੍ਤਾ.
ਯਦਿ ਅਤੀਤੇਨ ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਪ੍ਪਦੇਸਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨ ਹਿ ਯਦਿਪਿ ਸਰੂਪਤੋ ਅਨਾਗਤੇਨ ਵਟ੍ਟਂ ਇਧ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਨਯਤੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਾ ਏਵ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਦੇਸਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਦਕਪਿਟ੍ਠੇ ਨਿਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਉਦਕਂ ਪਰਿਪ੍ਲਵਵਸੇਨ ਨਿਪਨ੍ਨਂ. ਪਰਭਾਗਨ੍ਤਿ ਪਰਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗਭਾਗਂ. ਓਰਤੋਤਿ ਤਤੋ ਅਪਰਭਾਗਤੋ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ. ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋਤਿ ਵਿਕਲਾਵਯਵੋ. ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਨ੍ਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਯ ਸਂਸਨ੍ਦਨਂ.
ਯਥਾ ਹਿ ਗੀਵਾ ਸਰੀਰਸਨ੍ਧਾਰਕਕਣ੍ਡਰਾਨਂ ਮੂਲਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਨ੍ਧਾਰਕਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਮੂਲਭੂਤਾ ਤਣ੍ਹਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਗੀਵਾਯ ਦਿਟ੍ਠਕਾਲੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਵੇਦਨਾਦਿਅਨੇਕਾਵਯਵਸਮੁਦਾਯਭੂਤੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਏਵਂ ਫਾਸੁਕਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਡਕਾਦਿਅਨੇਕਾਵਯਵਸਮੁਦਾਯਭੂਤਾ ਪਿਟ੍ਠੀਤਿ ‘‘ਪਿਟ੍ਠਿਯਾ…ਪੇ… ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਕਾਲੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਕਥਿਤਂ. ਇਧ ਦੇਸਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਮੂਲਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਕਾਲੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ‘‘ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਮੂਲਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਉਪਮਾਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਂ. ਨਯਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਾਵਗ੍ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪਚ੍ਚਯਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਹੇਤੁਵਸੇਨ ਫਲਵਸੇਨ ਵਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਾਵਸ੍ਸ ਮੁਖਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨੀਯਤ੍ਤਾ ਆਦਿਤੋ ਫਲਹੇਤੁਸਨ੍ਧਿ, ਮਜ੍ਝੇ ਹੇਤੁਫਲਸਨ੍ਧਿ, ਅਨ੍ਤੇਪਿ ਫਲਹੇਤੁਸਨ੍ਧੀਤਿ ਏਵਂ ਤਿਸਨ੍ਧਿਕਤ੍ਤਾ ਚਤੁਸਙ੍ਖੇਪਮੇਵ ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ.
ਆਹਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਮੋਲ਼ਿਯਫਗ੍ਗੁਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੨. ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਾਨੇਤਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ ਭਿਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਆਹਾਰਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰੇ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਅਨੁਗ੍ਗਹਾਯਾ’’ਤਿ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਾਨੇ. ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ ਚਤੁਆਹਾਰਵਿਭਾਗਦੀਪਕਂ ਦੇਸਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨੇਵ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ, ਉਪਰਿ ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਨਿਸੀਦਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋਤਿ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ. ਵਰਗਨ੍ਧਵਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧੇਨ ਚਨ੍ਦਨਗਨ੍ਧੇਨ ਚੇਵ ਤਦਞ੍ਞਨਾਨਾਗਨ੍ਧੇਨ ਚ ਪਰਿਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਵਰਗਨ੍ਧਵਾਸਿਤਂ. ਰਤਨਚਙ੍ਕੋਟਵਰੇਨਾਤਿ ਰਤਨਮਯੇਨ ਉਤ੍ਤਮਚਙ੍ਕੋਟਕੇਨ. ਦੇਸਨਾਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਨ੍ਤੋਤਿ ਯਥਾਦੇਸਿਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਨ੍ਤੋ, ਯਥਾ ਉਪਰਿਦੇਸਨਾ ਵਦ੍ਧੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਆਹਾਰਣਕਿਰਿਯਾਯ ਵੁਤ੍ਤਪੁਚ੍ਛਾਯ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਾਟੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੋ ਏਤਂ…ਪੇ… ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ.
ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰੇ ਨਾਮ ਇਚ੍ਛਿਤੇ ਤਸ੍ਸ ਉਪਭੁਞ੍ਜਕੇਨਪਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਸੋ ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਉਤੁਸਮਯੇਤਿ ਗਬ੍ਭਵੁਟ੍ਠਾਨਸਮਯੇ. ਸੋ ਹਿ ਉਤੁਸਮਯਸ੍ਸ ਮਤ੍ਤਕਸਮਯਤ੍ਤਾ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਉਦਕੇਨ ਅਣ੍ਡਾਨਿ ਮਾ ਨਸ੍ਸਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ. ਗਿਜ੍ਝਪੋਤਕਾ ਵਿਯ ਆਹਾਰਸਞ੍ਚੇਤਨਾਯ ਤਾਨਿ ਕਚ੍ਛਪਣ੍ਡਾਨਿ ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰੇਨ ਯਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਯਂ ਲਦ੍ਧੀਤਿ ਫਸ੍ਸਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਯੁਤ੍ਤਾ ਅਯੁਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਯਂ ਲਦ੍ਧਿ. ਇਮਂ ਪਞ੍ਹਨ੍ਤਿ ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਪਞ੍ਹਂ ਏਤਾਯ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਨ ਪਨ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਸਤ੍ਤੁਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ. ਨ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਕਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਹਾਰੇਤੀਤਿ ਨਾਹਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਯਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ ਮਯਾ ‘‘ਆਹਾਰੇਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤਿ. ਅਯਂ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਹੋ ਯੁਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਪਞ੍ਹੇਤਿ ਸਤ੍ਤੁਪਲਦ੍ਧਿਂ ਅਨਾਦਾਯ ‘‘ਕਤਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਪਵਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਪਞ੍ਹੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ. ਤੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਤੇਨੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਹ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਅਤੀਤਭਵੇ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਨਾਮਰੂਪੇ ਜਾਤੇ ਸਤੀਤਿ ਨਾਮਰੂਪੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਹੋਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਚ੍ਚਯਵਿਭਾਗੋ – ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਦਿਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਰੂਪਂ ਪਨ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ, ਨਿਯਮਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਭੂਤਾਨਿ ਛ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਆਹਾਰੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਾਕਨਾਮਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨੋ ਸਹਾਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਨਾਯਤਨਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪਾਕਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਤ੍ਤਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਉਕ੍ਕਂਸਾਵਕਂਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਤਰੇਸਂ ਪਨ ਪਞ੍ਚਾਯਤਨਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਸਹਾਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਹਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪਾਕਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਵਸੇਨ ਛਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਂ. ਪਵਤ੍ਤੇ ਵਿਪਾਕਨਾਮਂ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਤ੍ਤਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਅਵਿਪਾਕਂ ਪਨ ਅਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਤਤੋ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਮ੍ਪਿ ਇਤਰਮ੍ਪਿ ਵਿਪਾਕਨਾਮਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚਤੁਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਅਵਿਪਾਕਮ੍ਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਰੂਪਤੋ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਛਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਨ ਭੂਤਾਨਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਹਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚਤੁਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਰੂਪਜੀਵਿਤਂ ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨ ਤਿਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤੋ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੯੪) ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.
ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਦੇਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਫੁਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਦੇਨ੍ਤੋ. ਤਤੋ ਵਿਵੇਚੇਤੁਕਾਮੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੂਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੇਨ ਭਗਵਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਪਦੇਸੁ. ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤਾ. ਸੋ ਪਨ ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦਿਨੋਪਿ ਯਾਵ ਨ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਵ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਪਗੇਵ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਿਨੋ. ਭੂਤੋਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ. ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤੋਤਿ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ. ਨ ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿ. ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਇਦਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਇਦਂ ਨਾਮਰੂਪਂ. ਪੁਨ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਇਦਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਾ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਇਦਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਬਹੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਭਗਵਤਾ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਮਤ੍ਤਮਿਦਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਉਪਗਤੋ. ਤੇਨਾਪੀਤਿ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤੁਪਗਤੇਨਾਪਿ. ਏਕਾਬਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਅਵਸਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਏਕਾਬਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਦੇਸਨਾਰੁਲ਼੍ਹਨ੍ਤਿ ਯਤੋ ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੇਸਨਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵੀਥਿਂ ਆਰੁਲ਼੍ਹਮੇਵ. ਤਮੇਵਾਤਿ ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਦਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਵਿਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤੋ. ਏਵਮਾਹਾਤਿ ‘‘ਛਨ੍ਨਂਤ੍ਵੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਆਕਾਰੇਨ ਏਵਂ ਦੇਸਿਤੇ, ‘‘ਵਿਨੇਯ੍ਯਜਨੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਹ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰੋ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਏਵਂ ਪੁਰਿਮਭਵਤੋ ਆਯਤਿਭਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਮੂਲਕਾਰਣਵਸੇਨ ਚ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਏਕੋ ਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਮਿਨਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਾਪਿ ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਮੋਲ਼ਿਯਫਗ੍ਗੁਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩. ਯੇ ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਤੇਨਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ, ਤੇ ਬਾਹਿਰਕਲਿਙ੍ਗੇ ਠਿਤਾਪਿ ਤੇਨੇਵ ਤਤ੍ਥ ਸਮਤ੍ਥਤਾਯੋਗੇਨ ਭਾਵਿਨਂ ਸਮਿਤਬਾਹਿਤਪਾਪਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਸਮ੍ਮਤਾਯੇਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਮ੍ਮਤਾਯੇਵਾਤਿ ਤੇ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ‘‘ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਵਸੇਨਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਅਰਿਯਸਚ੍ਚਵਸੇਨ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਥਂ ਬਾਹਿਰਕਾਪਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਸਹ ਤਣ੍ਹਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਤਂ ਨ ਸੁਟ੍ਠੁ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਇਧ ਜਾਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਸਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵ ਸਨ੍ਤਾਨੇਨ, ਤਣ੍ਹੇਵ ਸਾ ਜਾਤਿ. ਜਰਾਮਰਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਾਕਟਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਨ ਖਣਿਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤਣ੍ਹਾ ਏਵ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਭੂਤਕਥਨਮੇਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ. ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੂਤਿ ਯਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ. ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਮਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਿਯ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਯੇਨ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਣ-ਸਦ੍ਦੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ-ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਸਕੇ ਅਤ੍ਥੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਭਿਨ੍ਨੋਪਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਭਯਤ੍ਥਾਪੀ’’ਤਿ. ਏਕਾਦਸਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਕਥੇਸਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ.
ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਦੁਤਿਯਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪. ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਚ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਇਮੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਮੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਏਤਾਨਿ ਹਿ ਪਦਾਨਿ ਜਰਾਮਰਣਾਦੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ ਪਪਞ੍ਚਭੂਤਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਪਪਞ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਂ, ਦੇਸਨਂ…ਪੇ… ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਤਾਨੇਵ ਜਰਾਮਰਣਾਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਆਦਿਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬਪਦਸਾਧਾਰਣਤੋ ਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾ. ਯਥਾਨੁਲੋਮਸਾਸਨਞ੍ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾ, ਨ ਯਥਾਧਮ੍ਮਸਾਸਨਨ੍ਤਿ.
ਦੁਤਿਯਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਕਚ੍ਚਾਨਗੋਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫. ਯਸ੍ਮਾ ਇਧ ਜਾਨਨ੍ਤਾਪਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾਪਿ ਬਾਹਿਰਕਾਪਿ ਸਾਸਨਿਕਾਪਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦਿਵਸੇਨਪਿ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖੇਨਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਬਹੂਨਂ ਵਚਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਆਮੇਡਿਤਵਸੇਨ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਥਾਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਹਿਸ੍ਸ ਅਯਂ ਆਮੇਡਿਤਪਯੋਗੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ‘‘ਅਪਰੇਹਿਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਾ ਪਨਾਯਂ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੂ ਏਵ ਪਮਾਣਂ, ਨ ਅਵਿਞ੍ਞੂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦ੍ਵੇ ਅਵਯਵਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਦ੍ਵਯਂ, ਦੁਵਿਧਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਾਹਵਤ੍ਥੁ, ਦ੍ਵਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਾਹਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਅਪਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਦ੍ਵਯਨਿਸ੍ਸਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ’’ਤਿ. ਯਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੋਯਂ ਲੋਕੋ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਤ੍ਥਿਤਾ, ਸਾ ਏਵ ਸਦਾ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਲੋਕੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਗਾਹਤਾਯ ਸਸ੍ਸਤੋ, ਤਂ ਸਸ੍ਸਤਂ. ਯਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੋਯਂ ਲੋਕੋ ਨਤ੍ਥਿ ਨ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਨਤ੍ਥਿਤਾ, ਸਾ ਏਵ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਗਾਹਤਾਯ ਉਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਂ ਉਚ੍ਛੇਦਂ. ਲੋਕੋ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕੋ ਤਮ੍ਹਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ. ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਪਞ੍ਞਾਯ ਯਥਾਭੂਤਪਞ੍ਞਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵੇਵਾਤਿ ਸਨ੍ਤਾਨਨਿਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨੇਸੁ ਏਵ. ਯਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯਾ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨਤੋ ਵਿਨਸ੍ਸਨਤੋ ਕੋਚਿ ਠਿਤੋ ਨਾਮ ਸਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਾਵ. ਸਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਾਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਦਿਭੇਦਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ, ਸਾ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ, ਨ ਹੋਤਿ, ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਲੋਕਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਸ੍ਸ ਖਣਿਕਨਿਰੋਧਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਭਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਹੇਤੁਫਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨਾਨੁਪਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸ ਏਕਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕੇ ਯਾ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਲੋਕੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਸਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਨਵਨਵਾਨਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਸਾ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਹੋਤਿ.
ਲੋਕੋ ਸਮੁਦੇਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਲੋਕਸਮੁਦਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ. ਪਟਿਲੋਮਂ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਂਤਂਹੇਤੁਨਿਰੋਧਤੋ ਤਂਤਂਫਲਨਿਰੋਧੋ ਹਿ ਪਟਿਲੋਮਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ. ਯੋ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੇਤੁਆਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਸੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਲੋਕਸਮੁਦਯੋ. ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਕਸ੍ਸ. ਅਨੁਚ੍ਛੇਦਂ ਪਸ੍ਸਤੋਤਿ ਅਨੁਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁ. ਅਯਮ੍ਪੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਖਣਤੋ ਉਦਯਵਯਨੀਹਰਣਨਯੋ, ਅਥ ਖੋ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਵਯਨੀਹਰਣਨਯੋਪਿ.
ਉਪਗਮਨਟ੍ਠੇਨ ਤਣ੍ਹਾਵ ਉਪਯੋ. ਤਥਾ ਦਿਟ੍ਠੁਪਯੋ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਪਯੇਹਿ ਉਪਾਦਾਨਾਦੀਨਂ ਅਨਤ੍ਥਨ੍ਤਰਤਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਪਨ ਤੇਸੁ ਦੁਵਿਧਤਾ ਉਪਾਦੀਯਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਚ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦ੍ਵੇ ਏਵਾਤਿ ਇਧ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਂ ‘‘ਅਹਂ ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਥਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਥਾਨੁਕ੍ਕਮਂਯੇਵ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰੋਪਰਸ੍ਸ ਸੁਭਂ ਅਸੁਭਨ੍ਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇ. ਵਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਰੂਪਂ ਨਿਵਿਸਨ੍ਤਿ, ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਹੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ. ਵਿਨਿਬਦ੍ਧੋਤਿ ਵਿਰੂਪਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿਤੁਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਦਾਨਵਸੇਨ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧੋ.
‘‘ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ’’ਤਿ ਉਪਯੁਪਾਦਾਨਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਞ੍ਚਾਯਨ੍ਤਿ ਤਞ੍ਚ ਉਪਯੁਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਨ੍ਤਿ ਆਧਾਰਭੂਤਂ. ਦੋਸਮੋਹਵਸੇਨਪਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਿਵੇਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਏਵਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇ. ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਭਿਨਿਵੇਸਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਥਾਮਗਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਹਾਨਭਾਵੇਨ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ. ਤਦੁਭਯਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਦ੍ਵਯਂ. ਨ ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ‘‘ਏਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਯਾ ਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ ਨ ਅਲ੍ਲੀਯਤਿ. ਨ ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਨ ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਾਹਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਨ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਗਾਹੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਤ੍ਤਨਿਯਗਾਹੋ ਨਾਮ ਸਤਿ ਅਤ੍ਤਗਾਹੇ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਗ੍ਗਹਣਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਪਸ੍ਸਯਂ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮੇਵਾਤਿ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਮਤ੍ਤਮੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੮੭; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੨੦; ੩.੩੭੩; ਵਿਭ. ੧੯੦) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਙ੍ਖਂ ਨ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸਂਸਯਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ.
ਨ ਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸਦ੍ਦਹਨੇਨ. ਮਿਸ੍ਸਕਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਹਾਤਿ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਵੋਚ. ਨਿਕੂਟਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਹੀਨਨ੍ਤੋ. ਨਿਹੀਨਪਰਿਯਾਯੋ ਹਿ ਅਯਂ ਨਿਕੂਟ-ਸਦ੍ਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਲਾਮਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਪਠਮਕਨ੍ਤਿ ਚ ਗਰਹਾਯਂ ਕ-ਸਦ੍ਦੋ. ਸਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯਥਾਸਙ੍ਖਤਂ ਭਙ੍ਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਤ੍ਥਿ ਏਵ, ਸਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਥੀਤਿ ਚ ਯਥਾ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਾਯਸਬ੍ਬਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਮੂਲਪਰਿਯਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧) ਵਿਯ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਞਾਣਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਦਸ੍ਸਨੇ. ਕਿਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ? ਅਤ੍ਥਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਤਂ. ਸਸ੍ਸਤਗ੍ਗਾਹੋ ਹਿ ਇਧ ਪਠਮੋ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਉਚ੍ਛੇਦਗ੍ਗਾਹੋ ਦੁਤਿਯੋਤਿ ਤਦੁਭਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਚ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨਿਰੋਧਕਥਨਤੋ ਸਸ੍ਸਤਤਂ, ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਾਨਂ ਅਸਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਪੁਨੂਪਗਮਨਕਥਨਤੋ ਉਚ੍ਛੇਦਤਞ੍ਚ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮ ਮਜ੍ਝਿਮੇਨ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਨਯੇਨ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਤੇ…ਪੇ… ਅਨ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿ.
ਕਚ੍ਚਾਨਗੋਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੬. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਲਾਭਾਯ. ਸਾ ਹਿ ਜਰਾਮਰਣਸੀਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਵਿਰਜ੍ਜਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਲਾਭਾਯ. ਸੀਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲਸਮਾਦਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਉਪਾਸਕੋਪਿ ਪਗੇਵ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਵਹਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ. ਅਨੁਰੂਪਸਭਾਵਭੂਤਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਸਭਾਵਭੂਤਂ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਦਤਿ. ਵਿਰਾਗਾ ਨਿਰੋਧਾਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ, ਇਤਰੇਨ ਫਲਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ. ਏਕੇਨ ਨਯੇਨਾਤਿ ਪਠਮੇਨ ਨਯੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਭਗਵਾ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਲਕ੍ਖਣਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਤਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਯੋ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਮਗ੍ਗਂ ਅਨੁਪਾਦਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਸੋ ਏਕਨ੍ਤਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਦ੍ਵੀਹੀਤਿ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਨਯੇਹਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਂ. ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਯਥਾਪੁਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਅਪ੍ਪਂ ਯਾਚਿਤੋ ਬਹੁਂ ਦੇਨ੍ਤੋ ਉਲ਼ਾਰਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਲਕ੍ਖਣਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਮੁਖੇਨ ਤਞ੍ਚੇਵ ਤਤੋ ਚ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਪਾਦਾਵਿਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ‘‘ਨਿਰੋਧਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ, ‘‘ਅਨੁਪਾਦਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦੇਸਨਂ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿਯੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ.
ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਅਚੇਲਕਸ੍ਸਪਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੭. ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਅਚੇਲਕੋਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਲਿਙ੍ਗੇਨ ਅਚੇਲਕੋ. ਤੇਨ ਅਚੇਲਕਚਰਣੇਨ ਅਚੇਲੋ, ਨ ਨਿਚ੍ਚੇਲਤਾਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਾਮੇਨਾਤਿ ਗੋਤ੍ਤਨਾਮੇਨ ਕਸ੍ਸਪੋਤਿ. ਦੇਸੇਤਿ ਪਵੇਦੇਤਿ ਸਂਸਯਵਿਗਮਨਂ ਏਤੇਨਾਤਿ ਦੇਸੋ, ਨਿਚ੍ਛਯਹੇਤੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਸੋ ਹਿ ਸਂਸਯਵਿਗਮਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਾਰਣਂ. ਓਕਾਸਨ੍ਤਿ ਅਵਸਂਸਨ੍ਦਨਪਦੇਸਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਖਣਂ ਕਾਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਘਰਂ ਅਨ੍ਤੋਨਿਵੇਸਨਂ. ਅਨ੍ਤਰੇ ਘਰਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਘਰਂ, ਅਨ੍ਤੋਗਾਮੋ. ਯਦਾਕਙ੍ਖਸੀਤਿ ਯਂ ਆਕਙ੍ਖਸਿ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਂ ਇਚ੍ਛਸੀ’’ਤਿ. ਯਦਾਕਙ੍ਖਸੀਤਿ ਯਂ ਆਕਙ੍ਖਸਿ, ਕਸ੍ਸਪ, ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋਪਿ ਪੁਚ੍ਛਸਿ, ਯਂ ਆਕਙ੍ਖਸਿ, ਤਮੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
‘‘ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਠੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੋ ਪਨ ਨਯਵਸੇਨ ਸਂਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਭਗਵਾ ਅਚੇਲਕਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਯਾਚਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਸਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਗਾਰਵਜਨਨਤ੍ਥਂ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿ ਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸੁਸ੍ਸੂਸਾਯ. ਧਮ੍ਮਗਰੁਕਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ. ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਂ ਆਗਮਯਮਾਨੋ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਯਾਚਾਪੇਤੀਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮਵਸੇਨ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਪਦਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਕਾਲੇਨਾ’’ਤਿ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਮਾਤਿ ਪਟਿਸੇਧੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਭਣੀਤਿ ਪੁਨਵਚਨਵਸੇਨ ਕਿਰਿਯਾਪਦਂ ਵਦਤਿ. ਮਾ ਏਵਂ ਭਣਿ, ਕਥੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚਾ’’ਤਿ ਪਨ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਵਚਨਂ. ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਦੁਕ੍ਖਂ, ਤੇਨ ਕਤਂ ਨਾਮ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਂ ਨਯੋ ਅਨਵਜ੍ਜੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਪਨ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਕਾਰਕਵੇਦਕਲਕ੍ਖਣਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਭਗਵਾ ‘‘ਮਾ ਹੇਵ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵੋਚ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਦਿ ਬਾਹਿਰਕੇਹਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਚ ਨਿਚ੍ਚੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਿਕਾਰਤਾਯ, ਪੁਰਿਮਰੂਪਾਵਿਜਹਨਤੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਿਸੇਸਾਧਾਨਸ੍ਸ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਅਹਿਤਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ, ਹਿਤੇ ਚ ਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਉਪਦੇਸੋ ਚ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨੋ ਸਿਯਾ ਅਤ੍ਤਵਾਦਿਨੋ. ਕਥਂ ਵਾ ਸੋ ਉਪਦੇਸੋ ਪਵਤ੍ਤੀਯਤਿ? ਵਿਕਾਰਾਭਾਵਤੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜਟਾਕਾਸਸ੍ਸ ਵਿਯ ਦਾਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾ ਹਿਂਸਾਦਿਕਿਰਿਯਾ ਚ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਥਾ ਸੁਖਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਭਵਨਬਨ੍ਧੋ ਏਵ ਅਤ੍ਤਵਾਦਿਨੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਕਮ੍ਮਬਨ੍ਧਾਭਾਵਤੋ. ਜਾਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਕੁਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਅਥ ਪਨ ‘‘ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਵ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ ਚ. ਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾਯਂ ਕਿਰਿਯਾਵੋਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਰੂਪਾਵਿਜਹਨੇਨ ਅਵਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਸਮ੍ਭਾਵੇਤੁਂ. ਤੇ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਅਵਤ੍ਥਾਭੂਤਾ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇ ਵਾ ਸਿਯੁਂ ਅਨਞ੍ਞੇ ਵਾ. ਯਦਿ ਅਞ੍ਞੇ, ਨ ਤਾਹਿ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਹਿਪਿ ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਯੋ ਹਿ ਕਰੋਤਿ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਚਵਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਚਾਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਤ੍ਥੋ ਏਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸੋ. ਕਿਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਨਿਰਤ੍ਥਿਕਾ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਅਨਞ੍ਞੇ, ਉਪ੍ਪਾਦਵਿਨਾਸਵਨ੍ਤੀਹਿ ਅਵਤ੍ਥਾਹਿ ਅਨਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤਾਸਂ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਾਦਵਿਨਾਸਸਮ੍ਭਵਤੋ ਕੁਤੋ ਨਿਚ੍ਚਤਾਵਕਾਸੋ. ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਯ ਨਿਚ੍ਚਤਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਬਨ੍ਧਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵਾਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵਾਯਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਪਰਤੋਤਿ ‘‘ਪਰਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕੇ ਪਰਸ੍ਮਿਂ ਤਿਵਿਧੇਪਿ ਨਯੇ. ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਚ੍ਚ ਯਦਿਚ੍ਛਾਯ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਰਣਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਂ ਵਿਨਾ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਕਾਰਣੇਨ ਯਦਿਚ੍ਛਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਏਵਂ ਵਕ੍ਖਮਾਨੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਚੇਲਸ੍ਸ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਸੋਧੇਨ੍ਤੋਤਿ ਸਯਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਥਂ ਏਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ. ਲਦ੍ਧਿਯਾ ‘‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਗਹਣਸ੍ਸ ਪਟਿਸੇਧਨਤ੍ਥਾਯ.
ਸੋ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਸੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਯਤੀਤਿ ਕਾਰਕਵੇਦਕਾਨਂ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਪਰਂ ਏਤਂ, ਨ ਪਨ ਕਮ੍ਮਕਿਰਿਯਾਫਲਾਨਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦਨਾਨਂ ਸਮਾਨਕਾਲਤਾਦਸ੍ਸਨਪਰਂ. ਇਤੀਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਖੋਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇ. ‘‘ਸੋ ਏਵਾ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਅਨਿਯਤਾਦੇਸਾ ਹਿ ਏਤੇ ਨਿਪਾਤਾ. ਆਦਿਤੋਤਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਦਿਮ੍ਹਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਪਗੇਵ ‘‘ਸੋ ਕਰੋਤਿ, ਸੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਤੋ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਂ ਸਤਿ ਪਚ੍ਛਾ ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਲਦ੍ਧਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ਬ੍ਰੂਹਿਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸੋ, ਯਦਿਦਂ ‘‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਸਯਂਕਤਂ…ਪੇ… ਏਤਂ ਪਰੇਤੀ’’ਤਿ. ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਸਸ੍ਸਤਂ ਸਸ੍ਸਤਗਾਹਂ ਦੀਪੇਤਿ ਪਰੇਸਂ ਪਕਾਸੇਤਿ, ਤਥਾਭੂਤੋ ਚ ਸਸ੍ਸਤਂ ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਾਹਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਸ੍ਸ. ਤਂ ‘‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਤਂ ਸਸ੍ਸਤਗ੍ਗਹਣਂ. ਪਰੇਤਿ ਉਪੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਾਰਕਞ੍ਚ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਏਕਮੇਵ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਤਿਪਿ ਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇ ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨੇਨ ਏਕਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਂ.
ਇਧ ‘‘ਆਦਿਮ੍ਹਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਪਦੇ. ‘‘ਪਰਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਪਗੇਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਹੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ – ‘‘ਪਰਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਪਗੇਵ ਅਞ੍ਞੋ ਕਰੋਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਯਤੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਮੁਦੁਕੇ ਉਚ੍ਛੇਦਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇ ਪਠਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਤਿ ਪਚ੍ਛਾ ‘‘ਪਰਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਲਦ੍ਧਿ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਾਰਕੋਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ. ਤੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਕਾਰਕੇਨ ਕਤਂ. ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਹਿ ਫਲਸ੍ਸ ਵੋਹਾਰੋ ਅਭੇਦੋਪਚਾਰਕਤ੍ਤਾ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤਾ ਵੇਦਨਾ ਸਾਤਸਭਾਵਾ ਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹਾਦਿਨਾ ਸਪਰਿਸ੍ਸਯਾ ਸਉਪਾਯਾਸਾ, ਏਵਂ. ‘‘ਪਗੇਵ ਇਤਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵੇਦਨਾਯ ਅਭਿਤੁਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਸ. ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਉਚ੍ਛੇਦਨ੍ਤਿ ਸਤੋ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਵਿਨਾਸਂ, ਵਿਭਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸਤੋ ਹਿ ਵਿਨਾਸਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਨਿਬਨ੍ਧਨੋ ਉਚ੍ਛੇਦੋ. ਯਥਾ ਹੇਤੁਫਲਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਤਿਪਿ ਏਕਸਨ੍ਤਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਤਿਪਤਿਤੇਹਿ ਵਿਸੇਸੇ ਹੇਤੁਫਲਾਨਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤ੍ਤਾ ਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨਪਤਿਤਾਨਂ ਵਿਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਭੇਦਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਨਾਨਤ੍ਤਨਯਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਗਹਣਂ ਉਚ੍ਛੇਦਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ. ਏਵਂ ਹੇਤੁਫਲਭੂਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਸਭਾਵਭੇਦੇ ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ ਏਕਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਾਭੇਦਗਹਣਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ. ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਹਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਾਭਾਵੇਨ ਏਕਤ੍ਤਗਹਣਨਿਬਨ੍ਧਨੋ ਸਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ, ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਗ੍ਗਾਹਨਿਬਨ੍ਧਨੋ ਉਚ੍ਛੇਦਗ੍ਗਾਹੋ, ਯਾਵਾਯਂ ਅਤ੍ਤਾ ਨ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਵਾਯਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾਤਿ ਗਹਣਤੋ ਨਿਰੁਦਯਵਿਨਾਸੋ ਇਧ ਉਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ‘‘ਉਚ੍ਛੇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੇਸੇਨ ਨਾਸੋ ਵਿਨਾਸੋ, ਅਭਾਵੋ. ਸੋ ਪਨ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੂਨਂ ਦਸ੍ਸਨਪਥਾਤਿਕ੍ਕਮੋਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਦਸ੍ਸਨੇ ਹਿ ਨਾਸਸਦ੍ਦੋ ਲੋਕੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ. ਸਭਾਵਵਿਗਮੋ ਸਭਾਵਾਪਗਮੋ ਵਿਭਵੋ. ਯੋ ਹਿ ਨਿਰੁਦਯਵਿਨਾਸੇਨ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.
ਏਤੇ ਤੇਤਿ ਵਾ ਯੇ ਇਮੇ ਤਯਾ ‘‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਮਯਾ ‘‘ਸੋ ਕਰੋਤਿ, ਸੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ‘‘ਅਞ੍ਞੋ ਕਰੋਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਨ੍ਤਾ, ਤੇ ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਥ ਵਾ ਏਤੇ ਤੇਤਿ ਯਤ੍ਥ ਪੁਥੂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਅਨੁਪਚਿਤਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰਤਾਯ ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਂ ਸਣ੍ਹਂ ਸੁਖੁਮਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਅਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਾ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦੇ ਨਿਮੁਗ੍ਗਾ ਸੀਸਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਨ ਵਿਸਹਨ੍ਤਿ, ਏਤੇ ਤੇ ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣੇ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇ ਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਠਿਤੋ, ਕਰੁਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮੇ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਠਿਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਹੀਤਿ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਰਣਤੋ…ਪੇ… ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਠਿਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਕਾਰਣਤੋ ਫਲਂ ਦੀਪਿਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ, ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਾਨੁਰੂਪਞ੍ਹਿ ਲਿਙ੍ਗਵਚਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਫਲਸ੍ਸ. ਨ ਕੋਚਿ ਕਾਰਕੋ ਵਾ ਵੇਦਕੋ ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਹੇਤੁਫਲਮਤ੍ਤਤਾਦਸ੍ਸਨਤੋ ਕੇਵਲਂ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਗਹਣਤੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ‘‘ਏਤੇ ਤੇ, ਕਸ੍ਸਪ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਤਾਵ ਪਦੇਨ. ਸੇਸਪਞ੍ਹਾਤਿ ‘‘ਸਯਂਕਤਞ੍ਚ ਪਰਂਕਤਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਸੇਸਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਨ ਉਦ੍ਧਤੋ. ਪਟਿਸੇਧਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਤਿਯਪਞ੍ਹੋ, ਤਾਵ ਪਠਮਦੁਤਿਯਪਞ੍ਹਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਹਿ ਪਞ੍ਹੋ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਚ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਭੋ…ਪੇ… ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾ ਕਾਰਕੋ ਵੇਦਕੋ ਵਾ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਤੇਨ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ, ਸੁਖਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਚਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਵਨ੍ਤਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦੇ ਚ ਸਤਿ ਅਵਸ੍ਸਂਭਾਵੀ ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਅਨਵਕਾਸਾ ਨਿਚ੍ਚਤਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ‘‘ਸਯਂਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਠਮਪਞ੍ਹਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਚ੍ਛਾ ਚੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਅਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਪਿ. ਸੇਸਪਞ੍ਹਾਤਿ ਤਤਿਯਪਞ੍ਹਾਦਯੋ. ਤਤਿਯਪਞ੍ਹੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਏਵਞ੍ਚ ਤਤਿਯਪਞ੍ਹੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਪਚ੍ਚਯਾਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੀਪਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ ਅਜਾਨਨਞ੍ਚ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੩੯-੪੦; ਮਹਾਵ. ੧; ਉਦਾ. ੧).
ਯਂ ਪਰਿਵਾਸਂ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਸਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵਚਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਲਭੇਯ੍ਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਯਾਚਨ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਵਸੇਨ. ਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਾਦੀਨੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਾਤਿਦਿਵਾਪਟਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਨਵੇਸਿਯਾਦਿਗੋਚਰਤਾ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਦਕ੍ਖਤਾਦਿ, ਉਦ੍ਦੇਸਾਦੀਸੁ ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦਤਾ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਅਵਣ੍ਣਭਣਨੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ, ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਵਣ੍ਣਭਣਨੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਵਣ੍ਣਭਣਨੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ, ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਣ੍ਣਭਣਨੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾਤਿ (ਮਹਾਵ. ੮੭) ਇਮੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਅਟ੍ਠ ਵਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਤਿਤ੍ਥਿਯਵਤ੍ਤਾਨਿ ਪੂਰੇਨ੍ਤੇਨ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਾਤਿਕਾਲੇਨ ਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਵਚੀਸਮਾਚਾਰੇਨ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਨਾਤਿਦਿਵਾਪਟਿਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿ ਇਦਮੇਕਂ ਵਤ੍ਤਂ.
ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਾਠੋਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਕਸ੍ਸਪਸੁਤ੍ਤੇ ਅਯਂ ਪਾਠੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੦੨-੪੦੩). ਘਂਸਿਤ੍ਵਾ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਨਿਘਂਸਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਕਰਣਿਯਾ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੋਸਮੇਵ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਏਵਂ ਪਰਿਵਾਸਵਤ੍ਤਚਰਣੇਨ ਘਂਸਿਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਭਾਵਵੀਮਂਸਨੇਨ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧੋ ਏਵ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ ਇਧ ਗਯ੍ਹਤਿ. ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦਤਨ੍ਤਿ ਸਾਸਨਂ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੇ ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦਤਂ ਦਲ਼੍ਹਤਰਾਭਿਰੁਚਿਤਂ. ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤੇਨ ਅਪਾਕਟਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਣਾਪੇਸਿ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਭਾਵਤੋ. ਗਣੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਤ੍ਤਾਸਨਵਸੇਨ ਗਣੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ.
ਅਚੇਲਕਸ੍ਸਪਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਤਿਮ੍ਬਰੁਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੮. ਯਸ੍ਮਾ ਤਿਮ੍ਬਰੁਕੋ ‘‘ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਤਾਵ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਯ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ‘‘ਸਯਂਕਤਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਸਂਹਰਿਤੁਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਸਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਅਵੋਚ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਾ ਵੇਦਨਾਤਿਆਦਿ ਸਯਂਕਤਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਪੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸੁਖਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਠੇ. ਆਦਿਮ੍ਹਿਯੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨੇਨ ‘‘ਆਦਿਤੋ’’ਤਿ ਤੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਨ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨੇ. ਏਵ-ਕਾਰੇਨ ਖੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਾਰਣੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਨਨ੍ਤਰਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਵੇਦਨਾਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਤਾ, ਵੇਦਨਾਯ ਕਾਰਕੋ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਸ੍ਸ ਵਾਦੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ, ਇਧ ‘‘ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਵੇਦਨਾਯ ਏਵ ਵੇਦਨਾ ਕਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਮਿਸ੍ਸਾਤਿ ਯਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਕਤਂ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ. ਪੁਬ੍ਬੇਪੀਤਿ ਸਸ੍ਸਤਾਕਾਰਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ. ਪੁਰਿਮਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਨ੍ਤਿ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਤਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਿਮ੍ਬਰੁਕੋ ‘‘ਵੇਦਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਹਂ ਸਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਨ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ.
ਅਞ੍ਞਾ ਵੇਦਨਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਨਨ੍ਤਰਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਕਾਰਕਵੇਦਨਾਤਿ ਕਤ੍ਤੁਭੂਤਵੇਦਨਾ. ਵੇਦਨਾਸੁਖਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਭੂਤਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਕਥਿਤਂ, ਨ ਵਟ੍ਟਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ. ‘‘ਵਿਪਾਕਸੁਖਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਯਂਕਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ.
ਤਿਮ੍ਬਰੁਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਬਾਲਪਣ੍ਡਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨੀਵਰਣਾ ਭਵਾਦਿ-ਆਦੀਨਵਸ੍ਸ ਨਿਵਾਰਿਤਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵਾਰਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਕਾਯੋਤਿ ਬਾਲਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਰਕ੍ਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤਾਦੀਨਵੇ ਅਯਾਥਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਟਿਲਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂਤਂਭਵੂਪਗਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸਙ੍ਖਰੀਯਨ੍ਤਿ. ਤੇਹਿ ਚ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਞ੍ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਕਾਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਬਾਲਸ੍ਸ. ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸਲ਼ਾਯਤਨਸਙ੍ਗਹਤੋ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵਾਰਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਸਂਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨਗਤਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਸੁ. ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪, ੪੦੦; ੩.੪੨੧, ੪੨੫-੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩-੪੫; ੪.੬੦-੬੧; ਕਥਾ. ੪੬੫, ੪੬੭) ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਨਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਦਿਦ੍ਵਯਾਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਇਧ ਪਨ ਅਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਦ੍ਵਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਾਦ੍ਵਯਂ ਨਾਮ ਕਿਰੇਤਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਨਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਹਿ ਸਲ਼ਾਯਤਨਾਨਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੇਵ. ਫਸ੍ਸਕਾਰਣਾਨੀਤਿ ਫਸ੍ਸਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਾਨਿ. ਯੇਹੀਤਿ ਹੇਤੁਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤੇਹੀ’’ਤਿ. ਫਸ੍ਸੋ ਏਵ ਫੁਸਨਕਿਚ੍ਚੋ, ਨ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਫਸ੍ਸੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋ’’ਤਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਵੇਕਲ੍ਲਵਸੇਨ. ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਹੀਨਾਨਿ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਿਯਾਤਿ ‘‘ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਦਿਮ੍ਹੀਤਿ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ ਕਾਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ, ਕਾਯੋ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਾਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ, ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਫਸ੍ਸਸਲ਼ਾਯਤਨਾਦਿਸਙ੍ਗਹੋ. ਅਧਿਕਂ ਪਯਸਤਿ ਪਯੁਞ੍ਜਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਯਾਸੋ, ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਧਿਕਪਯੋਗੋ’’ਤਿ.
ਭਗਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕਭਾਵੇਨ ਮੂਲਭਾਵੇਨ ਭਗਵਂਮੂਲਕਾ. ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਮੇ ਕਾਰਣਧਮ੍ਮਾ. ਯੇਹਿ ਮਯਂ ਬਾਲਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਸਮਾਨੇਪਿ ਕਾਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਦਿਮ੍ਹਿ ਵਿਸੇਸਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਮ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਜਾਨਾਮਾਤਿ ਅਭਿਮੁਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਜਾਨਾਮ. ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਾਮਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ, ਅਧਿਗਚ੍ਛਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨੇਤਾਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਾਪੇਤਾ. ਵਿਨੇਤਾਤਿ ਯਥਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਨੇਤਾ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਨਯਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਵਿਨੇਤਾ. ਅਨੁਨੇਤਾਤਿ ਅਨੁਰੂਪਂ ਨੇਤਾ. ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ …ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤਾ’’ਤਿ. ਆਪਾਥਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਭਗਵਾ ਪਟਿਸਰਣਂ ਸਮੋਸਰਣਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਭਗਵਂਪਟਿਸਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੁਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਟਿਸਰਤਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਪਟਿਸਰਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਵਸੇਨ ਭਗਵਾ ਪਟਿਸਰਣਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਭਗਵਂਪਟਿਸਰਣਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਫਸ੍ਸੋ ਆਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਕਵਸੇਨ ਫਸ੍ਸੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਯੇਵ ਸੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ‘‘ਅਹਂ ਕਿਨ੍ਨਾਮੋ’’ਤਿ ਨਾਮਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਭਗਵਾ ਚਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਹਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਪਟ੍ਠਾਤੂਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤੁ. ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਪਟਿਭਾਤੂਤਿ ਭਗਵਤੋ ਏਵ ਭਾਗੋ ਹੋਤੁ, ਭਗਵਾਵ ਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਭਗਵਤੋ ਭਾਗੋ ਯਦਿਦਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਾਨਂ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਨ ਸਵਨਂ ਭਾਗੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਮੇਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਪਟਿਭਾਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਞਾਣੇਨ ਦਿਸ੍ਸਤੁ ਦੇਸੀਯਤੂਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਯੇਵ ਨੋ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਦੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.
ਬਾਲਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਚ ਕਾਯਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਚ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਂ…ਪੇ… ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ. ਜਵਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਗਹਿਤਜਵਨਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਯਥਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਯਦਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ, ਕਥਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਭਵਤਿ ਹਿ ਤਂਸਦਿਸੇਪਿ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੋ ਯਥਾ ‘‘ਸਾ ਏਵ ਤਿਤ੍ਤਿਰੀ, ਤਾਨੇਵ ਓਸਧਾਨਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿ ਚ. ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਯਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾਯਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗਹਣਪੁਬ੍ਬਕਂ ਕਾਯਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਬਾਲੇਨਾ’’ਤਿ ਕਰਣਵਚਨਂ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਬਾਲਤੋ’’ਤਿ. ਭਾਵਿਨਾ ਸਹ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਾ ਸਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੋ. ਯੋ ਪਨ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਤੇਨਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੁਂ ਭਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਭਾਵਿਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਾ ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੋ’’ਤਿ, ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੋ ਚ ਯਾਵ ਅਰਿਯਭੂਮਿਂ ਨ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਾਵ ਬਾਲਧਮ੍ਮਸਮਙ੍ਗੀ ਏਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਬਾਲੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ’’ਤਿ ਖੀਣਾਸਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੋ ਵਿਸੇਸਿਤੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਸੇਕ੍ਖਾ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇ ਹਿ ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਭਾਵਲਕ੍ਖਣਾਭਾਵਤੋ ਪਣ੍ਡਿਤਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਖੀਣਾਸਵਾ ਵਿਯ, ਬਲਵਤਰਾਨਂ ਪਨ ਬਾਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਬਾਲਾਤਿਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਵਿਯ. ਭਜਿਯਮਾਨਾ ਪਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤਪਕ੍ਖਂ ਭਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਬਾਲਪਕ੍ਖਂ ਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣੇਨਾਤਿ.
ਬਾਲਪਣ੍ਡਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਪਚ੍ਚਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਥਾ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੋਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ. ਯੇਸਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਦੇਸਨਾਯੇਵ ਸੁਬੋਧਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਭਾਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਦੇਸਿਤੋ. ਯੇਸਂ ਪਨ ਵਿਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਤਦੁਭਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਭਜ੍ਜ ਸੁਤੇ ਏਵ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਹੋਤਿ, ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਗਵਾ ਤਦੁਭਯਂ ਵਿਭਜ੍ਜ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿ ਇਮਂ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ, ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾ. ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਨੁ ਚ ਜਾਤਿ ਜਰਾ ਮਰਣਞ੍ਚ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਯੇਸਂ ਪਨ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਜਾਤਿ ਜਰਾ ਮਰਣਞ੍ਚ, ਤੇ ਏਵ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਦੇਸਨਾਯ ਤੇ ਗਹਿਤਾਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ, ਜਾਤਿ ਜਰਾ ਮਰਣਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਕਾਰਮਤ੍ਤਂ, ਨਞ੍ਞੇਸਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਗਹਿਤਾਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦਾ ਵਾ ਤਥਾਗਤਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਮਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਤਥਾਗਤੁਪ੍ਪਾਦਾਯਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਸਾ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਪਿ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਕਾਮਂ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਵਿਯ ਧਾਤੁ ਨ ਨਿਚ੍ਚਾ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਤੋ ਜਰਾਮਰਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਜਾਤਿਯੇਵ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ. ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਚ ਜਾਤਿਸਙ੍ਖਾਤਪਚ੍ਚਯਾ. ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ. ਠਿਤਾਵ ਸਾ ਧਾਤੁ, ਯਾਯਂ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤਾ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਨ ਕਦਾਚਿ ਜਾਤਿ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਨਿਯਮੇਤਿ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਯਤ੍ਥ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਵਸ੍ਸਂਭਾਵਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਠਿਤਾਵ ਸਾ ਧਾਤੂ’’ਤਿ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਠਿਤਿ, ਸਾ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਤਾ. ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਧਮ੍ਮੇ. ਨਿਯਮੇਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਹੇਤੁਗਤਵਿਸੇਸਸਮਾਯੋਗੋ ਹਿ ਹੇਤੁਫਲਸ੍ਸ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਤਾਨਿਯਾਮੋ ਏਵਾਤਿ.
ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਠਿਤਾਵ ਸਾ ਧਾਤੂਤਿ ਯਾਯਂ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾ ‘‘ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ, ਏਸਾ ਧਾਤੁ ਏਸ ਸਭਾਵੋ. ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਦ੍ਧਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਯਮਾਨੋ, ਮਜ੍ਝੇ ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਯਮਾਨੋ ਨ ਤਥਾਗਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਤੋ ਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਠਿਤਾਵ ਸਾ ਧਾਤੁ, ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਨਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਪਵੇਦਨਤੋ ਚ ਤਥਾਗਤੋ ‘‘ਧਮ੍ਮਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਠਿਤਾਵ ਸਾ ਧਾਤੂ’’ਤਿ. ਸਾ ਏਵ ‘‘ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਭਾਵਤੋ ਏਵਂ ਅਵਬੁਜ੍ਝਮਾਨਸ੍ਸ ਏਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵਸ੍ਸ, ਹੇਤੁਨੋ ਵਾ ਤਥੇਵ ਭਾਵਤੋ ਠਿਤਤਾਤਿ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਤਾ, ਜਾਤਿ ਵਾ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਟ੍ਠਿਤਿ ਪਵਤ੍ਤਆਯੂਹਨ-ਸਂਯੋਗ-ਪਲਿਬੋਧ-ਸਮੁਦਯ-ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠਿਤੀਤਿ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਭਾਵੇਨਸ੍ਸਾ ਠਿਤਤਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਤਾ’’ਤਿ ਫਲਂ ਪਤਿ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਹੇਤੁਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਧਾਰੀਯਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹੀਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ, ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਫਲਨ੍ਤਿ ਠਿਤਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿ. ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਕਾਰਣਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਫਲਸ੍ਸ ਧਾਰਣਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿ ਸਭਾਵੋ, ਧਮ੍ਮਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਸਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿ, ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਪਞ੍ਞਾ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ਮਾਤਿਕਾ ੪). ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿ ਏਵ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਤਾ. ਸਾ ਏਵ ਧਾਤੁ ‘‘ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸਭਾਵਸ੍ਸ, ਹੇਤੁਨੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ, ‘‘ਨ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਸ੍ਸ ਚ ਤਬ੍ਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ਨਿਯਾਮਤਾ ਵਵਤ੍ਥਿਤਭਾਵੋਤਿ ਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮਤਾ. ਫਲਸ੍ਸ ਵਾ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਜਾਤਿਯਾ ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ ਧਮ੍ਮੇ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਠਿਤਤਾਤਿ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਤਾ, ਅਸਤਿ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮਤਾਤਿ ਏਵਂ ਫਲੇਨ ਹੇਤੁਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਤਂ ‘‘ਠਿਤਾਵ ਸਾ ਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮੇਸਂ ਜਰਾਮਰਣਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣੇਨ ਅਭਿਮੁਖਂ ਬੁਜ੍ਝਤਿ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਅਭਿਸਮੇਤਿ ਅਭਿਮੁਖਂ ਸਮਾਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਦਿਤੋ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ, ਉਦ੍ਦਿਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਮੇਵ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਪਰਿਯੋਸਾਪੇਨ੍ਤੋ ਦੇਸੇਤਿ. ਯਥਾਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨਵਸੇਨ ਪਕਾਰੇਹਿ ਞਾਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ. ਪਕਾਰੇਹਿ ਏਵ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਪਟ੍ਠਪੇਤਿ. ਯਥਾਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵਿਵਰਤਿ ਵਿਭਜਤਿ. ਵਿਵਟਞ੍ਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਹੇਤੂਦਾਹਰਣਦਸ੍ਸਨੇਹਿ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਤਿ. ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਥਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਪਸ੍ਸਥਾਤਿ ਚਾਹ.
ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿਆਦੀਸੂਤਿ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਜਰਾਮਰਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਸੁ. ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹੀਤਿ ਯਾਵਤਕੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਯਂ ਫਲਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਰਹਂ, ਅਵਿਕਲੇਹਿ ਤੇਹੇਵ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਊਨਾਧਿਕੇਹੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨੂਨਾਧਿਕੇਹੇਵਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਤਂ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸਿਕਾਰੇਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋਤਿ. ਤੇਨ ਤਂਤਂਫਲਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇ ਤਸ੍ਸਾ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਤਪ੍ਪਕਾਰਤਾ ਤਥਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਮਗ੍ਗਿਨ੍ਤਿ ਸਮੋਧਾਨਂ, ਸਮਵਾਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸਮ੍ਭਵਾਭਾਵਤੋਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਥਾਵਿਧਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਯਞ੍ਹਿ ਸਤਿਪਿ ਫਲਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨੇ ਤਸ੍ਸਾਵਿਤਥਤਾ ਸਿਯਾ. ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਹੀਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਫਲਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ. ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਫਲਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਨ ਹਿ ਕਦਾਚਿ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸਿਕਾਰੇਹਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਦਿ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤਾ ਨਾਮ ਸਿਯਾ, ਨ ਚੇਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਅਨਞ੍ਞਥਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਚਯਤੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਸਮੂਹਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਤਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਦਂ ਵਡ੍ਢਿਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਦੇਵੋਯੇਵ ਦੇਵਤਾ’’ਤਿ, ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਮੂਹੋ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਸਮੂਹਤ੍ਥੋ ਤਾਸਦ੍ਦੋ ਯਥਾ ‘‘ਜਨਾਨਂ ਸਮੂਹੋ ਜਨਤਾ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.
ਨ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸਸ੍ਸਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ. ਜਰਾਮਰਣਂ ਨ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਿਕਾਰਭਾਵਤੋ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਙ੍ਖਤਾਦੀਸੁਪਿ. ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਤਂ ਸਹਿਤੇਹੇਵ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤੋ ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੁਯ੍ਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਤਂ. ਪਚ੍ਚਯਾਰਹਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨ ਵਿਨਾ ਤੇਨ ਸਹਿਤਸਮੇਤਮੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਯੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਖਯਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਭਿਜ੍ਜਨਸਭਾਵਂ. ਵਿਗਚ੍ਛਨਕਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਸਕਭਾਵਤੋ ਅਪਗਚ੍ਛਨਕਸਭਾਵਂ. ਵਿਰਜ੍ਜਨਕਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਪਲੁਜ੍ਜਨਕਸਭਾਵਂ. ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਕਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਖਣਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਭਙ੍ਗੁਸਭਾਵਂ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਜਰਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਜਨਕਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ. ਕਿਚ੍ਚਾਨੁਭਾਵਕ੍ਖਣੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਚ੍ਚਾਨੁਭਾਵੋ ਨਾਮ ਯਥਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਕ੍ਖਣੇ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਪਤਿ ਬ੍ਯਾਵਟੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ਉਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਾ, ਤੇਸਂ ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਜਾਤਿਯਾਪਿ ਸਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਾ ਤਂਖਣੂਪਲਦ੍ਧਤੋਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋਵ ਜਾਤਿਯਾ ਕੁਤੋਚਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਕੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਜਾਯਮਾਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਕਾਰਭਾਵੇਨ ਉਪਲਦ੍ਧਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ ਜਾਤਿ ਉਪਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯ, ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋਵ ਤਸ੍ਸਾ ਕੁਤੋਚਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ, ਨ ਚੇਵਂ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵਿਕਾਰਭਾਵੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਕੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨੇਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿਆਦੀਨਿ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਪਨ ਜਰਾਮਰਣੇ, ਜਨਕਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨੁਭਾਵਕ੍ਖਣੇ ਤਸ੍ਸ ਅਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਹ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਪ੍ਪਧਾਨਭਾਵਦੀਪਨੋ ‘‘ਸਮਕ੍ਖਿਕਂ, ਸਮਕਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਅਪ੍ਪਧਾਨਭੂਤਾ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਯਥਾਭੂਤਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘‘ਪੁਰਿਮਂ ਅਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਸ੍ਸਪਿ ਗਹਣਂ ਸਿਯਾਤਿ ‘‘ਪੁਰਿਮਂ ਅਨ੍ਤਂ ਅਤੀਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚਾਤਿ ਸਸ੍ਸਤਾਸਙ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਮਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਂ, ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਆਸਙ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਯਤੋ ਪਭੁਤਿ ਅਹਂ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨ ਨੁ ਖੋ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਆਕਾਰਦ੍ਵਯਾਵਲਮ੍ਬਨਤੋ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਅਤੀਤਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸਸ੍ਸਤਾਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਆਕਾਰਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵ. ਆਸਪ੍ਪਨਪਰਿਸਪ੍ਪਨਪਵਤ੍ਤਿਕਂ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਕਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਨ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਮੇਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕਿਂਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਾਰਣਂ ਵਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਧਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਾਵੋ, ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵਿਤਾ ਚਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਜਾਤਿਲਿਙ੍ਗੁਪਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿਜਾਤਿਂ, ਗਹਟ੍ਠਪਬ੍ਬਜਿਤਾਦਿਲਿਙ੍ਗਂ, ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਉਪਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ. ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਉਪਾਦਾਯ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਯਂ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਪਮਾਣਂ, ਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋ ਪਮਾਣਿਕੋ, ਤਦਭਾਵਤੋ ਅਧਿਕਭਾਵਤੋ ਵਾ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਣਿਕੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕੇਚੀਤਿ ਸਾਰਸਮਾਸਾਚਰਿਯਾ. ਤੇ ਹਿ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਇਸ੍ਸਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਕਤੇਨ ਵਾ ਅਹੇਤੁਤੋ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਹੇਤੁਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਙ੍ਖਾਪਿ ਹਿ ਹੇਤੁਪਰਾਮਸਨਮੇਵਾਤਿ. ਪਰਮ੍ਪਰਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ. ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਲਾਧਿਵਚਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚਾਤਿ ਸਸ੍ਸਤਾਸਙ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਂ, ਉਚ੍ਛੇਦਾਸਙ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਉਚ੍ਛੇਦਨਕਙ੍ਖਾ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਨੁ ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਨਾਗਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚ ਕਙ੍ਖਤੀਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮਾਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਇਦਂ ਕਥਂ, ਇਦਂ ਕਥ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਕਥਂਕਥਾ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ, ਸਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਥਂਕਥੀ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੀ’’ਤਿ. ਕਾ ਏਤ੍ਥ ਚਿਨ੍ਤਾ? ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਵਿਯ ਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਤਿ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਂ ਮਹਾਮਾਤਾਯ ਪੁਤ੍ਤਂ. ਮੁਣ੍ਡੇਸੁਨ੍ਤਿ ਮੁਣ੍ਡੇਨ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਜਾਗਰਣਕਾਲੇ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਮੁਣ੍ਡੇਸੁਂ ਕੁਲਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਯਥਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਕੁਲਤਾਪਸਾ. ਰਾਜਭਯੇਨਾਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸੀਤਿਭੂਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਮਧੁਰਕਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ‘‘ਸੇਤਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਉਦਕੇ ਚਿਰਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸੇਤਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਤ੍ਤਿਯਭਾਵਂ ਕਙ੍ਖਤਿ ਕਣ੍ਣੋ ਵਿਯ ਸੂਤਪੁਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ, ਸੂਤਪੁਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀਤਿ ਸੂਰਿਯਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ. ਜਾਤਿਯਾ ਵਿਭਾਵਿਯਮਾਨਾਯ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਾਮਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ ਕਙ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਪਿ ਚ ਰਾਜਾਨੋ ਵਿਯਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਪਿ ਚ ਕੇਚਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਰਾਜਾਨੋ ਵਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ ‘‘ਸਣ੍ਠਾਨਾਕਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਪਦੇ. ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੋਤਿ ਪਰਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਅਨ੍ਤਰਤ੍ਤਾਨਂ ਵਦਤਿ. ਸੋਲ਼ਸਂਸਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਰੀਰਪਰਿਮਾਣਅਙ੍ਗੁਟ੍ਠ-ਯਵਪਰਮਾਣੁਪਰਿਮਾਣਤਾਦਿਕੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਜੀਵਵਿਸਯਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾਨਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ, ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਸਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਿਸਯਾਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਆਗਤਿਗਤਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਤਾਯਂ ਆਗਤੋ, ਯਤ੍ਥ ਚ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਹਾਨਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਇਤਰੇਪਿ ਤਯੋਤਿ ਸਕਦਾਗਾਮੀਆਦਯੋ ਅਵਾਰਿਤਾ ਏਵ. ‘‘ਅਯਞ੍ਚ…ਪੇ… ਸੁਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤੋ ਸਚ੍ਚਸਂਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਜੋਤਿਤਤ੍ਤਾ.
ਪਚ੍ਚਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਆਹਾਰਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.