੩. ਸਤ੍ਤਿਵਗ੍ਗੋ

੧.ਸਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੧. ਦੇਸਨਾਸੀਸਨ੍ਤਿ ਦੇਸਨਾਪਦੇਸਲਕ੍ਖਣਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਓਮਟ੍ਠੋਤਿ ਅਧੋਮੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਪ੍ਪਹਾਰੋ. ਇਮਿਨਾ ਏਵ ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਪਹਾਰੇ ਵਿਭਾਗਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਰਿ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਹਤ੍ਥਿਆਦੀਨਂ ਉਪਰਿ ਠਤ੍ਵਾ. ਅਧੋਮੁਖਂ ਦਿਨ੍ਨਪ੍ਪਹਾਰੋਤਿ ਖਗ੍ਗਕਰਵਾਲਾਦੀਨਂ ਅਧੋਮੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਹਤਪਹਾਰੋ. ਉਮ੍ਮਟ੍ਠੋ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਵਿਧਪ੍ਪਹਾਰੋ ਵਿਮਟ੍ਠੋ. ‘‘ਓਮਟ੍ਠੋ ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਕਿਮਿਆਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਅਨ੍ਤੋਦੋਸੋ. ਮਞ੍ਚੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਚੇ ਵਣਿਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਿਪਨ੍ਨੋ, ਤਤ੍ਥ ਤਂ ਸੁਬਨ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਦਟ੍ਠਾਨਂ ਉਦ੍ਧਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਸਟ੍ਠਾਨਂ ਅਧੋ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਧੋਸਿਰੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਪਰਿਬ੍ਬਜੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਸਾ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਭਾਵਨਾਵਿਹਾਰੇਨ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

ਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਉਬ੍ਬਹਨਂ ਸਲ੍ਲੁਬ੍ਬਹਨਂ. ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਉਪਮਾਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਅਨੁਬਨ੍ਧੋਵ ਹੋਤਿ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਤੋ ਦੇਵਤਾਯ ਕਾਮਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਜੋਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਭਗਵਤਾ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਦੇਸਨਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਨ, ਇਤਰਿਸ੍ਸਾ ਞਾਣਬਲਾਨੁਰੂਪਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤੋ. ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਕੁਲਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ ਦੇਸੇਤੀਤਿ.

ਸਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਫੁਸਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨. ਕਮ੍ਮਂ ਅਫੁਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਫਸ੍ਸਂ ਅਫੁਸਨ੍ਤਂ, ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਾਕੋ ਨ ਫੁਸਤੀਤਿ ਵਿਪਾਕਫਸ੍ਸੋ ਨ ਫੁਸਤਿ, ਵਿਪਾਕੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੇਵ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਏਵਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟੇਨ ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਕੇਵਲਂ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਮ੍ਮਮੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਕਰੋਤੋ ਕਰਿਯਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕੁਬ੍ਬਤੋ ਨ ਕਯਿਰਤਿ, ਅਨਭਿਸਨ੍ਧਿਕਤਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਫੁਸਨ੍ਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤੋਤਿ ਫੁਸਨਹੇਤੁ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸਕਾਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵੇਠਿਤਵਸੇਨ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਫੁਸਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਤਾਤਿ ਕਾਰਕਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਾਨੁਬਨ੍ਧੋ, ਨਾਕਾਰਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਯਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਾਨਂ ਸਭਾਵੋ.

ਪਚ੍ਚੇਤਿ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤਿ. ਪਾਪਨ੍ਤਿ ਪਾਪਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਫਲਞ੍ਚ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਲੁਦ੍ਦਕਸ੍ਸ ਉਯ੍ਯੋਜਨਾਯ ਸੁਨਖੇਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਭਯੇਨ ਰੁਕ੍ਖਂ ਆਰੁਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਚੀਵਰੇ ਲੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਪਤਿਤੇ ਤਸ੍ਸ ਸੁਨਖੇਹਿ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਮਾਰਿਤਵਤ੍ਥੁਨਾ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਫੁਸਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਜਟਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩. ਯੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਤਣ੍ਹਾ ‘‘ਜਟਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਜਾਲਿਨਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾ ਹਿ ਅਟ੍ਠਸਤਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਪਭੇਦਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਯਵਭੂਤਾ ਏਵ ਜਾਲਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਜਾਲਿਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸਾ ਜਟਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੂਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਮਾਹ ਰੂਪਾਦਿਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਹੇਟ੍ਠੁਪਰਿਯਵਸੇਨਾਤਿ ਕਦਾਚਿ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇ ਕਦਾਚਿ ਯਾਵ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਕਦਾਚਿ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣੇ ਕਦਾਚਿ ਯਾਵ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਏਵਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਚ ਉਪਰਿ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ. ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠੁਪਰਿਯਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਕਾਮਰਾਗਾਦਿਵਸੇਨਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਖਣਿਕਭਾਵਤੋ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਂਸਿਬ੍ਬਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਸਂਸਿਬ੍ਬਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਯੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਜਟਾ ਵਿਯਾਤਿ ਜਟਾਤਿ ਜਟਾਤਣ੍ਹਾਨਂ ਉਪਮੂਪਮੇਯ੍ਯਤਾ, ਤਂਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਜਾਲਿਨੀ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਸ੍ਸ ਸਾਖਾ, ਤਾਸਂ ਸਞ੍ਚਯਾਦਯੋ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਯਵੇਹਿ ਸਂਸਿਬ੍ਬਿਤਾ ਵਿਨਦ੍ਧਾ ‘‘ਜਟਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਤਣ੍ਹਾਪਿ ਸਂਸਿਬ੍ਬਨਸਭਾਵੇਨਾਤਿ.

ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਮ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਅਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸਂ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਿਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਟ੍ਠੋ ਚ ਅਨ੍ਤੋ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਸਕਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਮਾਨਾਪਿ ਤਣ੍ਹਾ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਜਟਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਾਦਿ, ਗਹਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਿਆਦਿ ਸਕਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ. ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਭਵਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭਿਮਾਨੋਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ. ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ‘‘ਮਮ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ, ਅਸੁਕਸ੍ਸ ਵਿਯ ਮਮ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਕਅਤ੍ਤਭਾਵਾਦੀਸੁ ਤਣ੍ਹਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਕਾਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਨਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਨਿ, ਪਰੇਸਂ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਵਾ. ਸਪਰਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਿ ਵਾ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਨਿ, ਤਥਾ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਨਿ. ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਭਵੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨ੍ਤੋਜਟਾਬਹਿਜਟਾਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਾਮਭਵੋ ਹਿ ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਾ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੋ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਬਹੀ’’ਤਿ ਚ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਂਯੋਜਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਬਹਿਦ੍ਧਾਸਂਯੋਜਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੨.੩੭).

ਵਿਸਯਭੇਦੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਭੇਦੇਨ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਤਣ੍ਹਂ ਜਟਾਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਾਯ ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਜਟਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾ ਪਨ ਪਜਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਤਂ ਜਟੇਨ੍ਤੀ ਵਿਨਨ੍ਧਨ੍ਤੀ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਜਟਾਯ ਜਟਿਤਾ ਪਜਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਯਦਿਪਿ ਅਵਯਵਬ੍ਯਤਿਰੇਕੇਨ ਸਮੁਦਾਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਕਦੇਸੋ ਪਨ ਸਮੁਦਾਯੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਵਯਵਤੋ ਸਮੁਦਾਯਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਮੂਪਮੇਯ੍ਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮ ਵੇਲ਼ੁਜਟਾਦੀਹਿ…ਪੇ… ਸਂਸਿਬ੍ਬਿਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਮਂ ਜਟਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤੀਸੁ ਧਾਤੂਸੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਂਸਿਬ੍ਬਨੇਨ ਤੇਧਾਤੁਕਂ ਜਟੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ. ਤੇਨਸ੍ਸਾ ਮਹਾਵਿਸਯਤਂ ਵਿਜਟਨਸ੍ਸ ਚ ਸੁਦੁਕ੍ਕਰਭਾਵਮਾਹ. ਵਿਜਟੇਤੁਂ ਕੋ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਵਿਜਟਯੇ’’ਤਿ ਪਦਂ ਸਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਂ, ਨ ਵਿਧਿਅਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਏਵਂ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਜਟਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਟ੍ਠੋ ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਸੀਲੇਤਿ ਕੁਸਲਸੀਲੇ. ਤਂ ਪਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲੇ’’ਤਿ.

ਨਰਤਿ ਨੇਤੀਤਿ ਨਰੋ, ਪੁਰਿਸੋ. ਕਾਮਂ ਇਤ੍ਥੀਪਿ ਤਣ੍ਹਾਜਟਾਵਿਜਟਨੇ ਸਮਤ੍ਥਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਧਾਨਮੇਵ ਪਨ ਸਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਰੋ’’ਤਿ ਆਹ ਯਥਾ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਯਾਯੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਰੋਤਿ ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਾਕਭੂਤਾਯ ਸਹ ਪਞ੍ਞਾਯ ਭਵਤੀਤਿ ਸਪਞ੍ਞੋ. ਤਾਯ ਹਿ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਬਹੁਲਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਸਵਿਸੇਸਂ ਸਪਞ੍ਞੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ. ਵਿਪਾਕਪਞ੍ਞਾਪਿ ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨਵਿਸੇਸੇਨ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਅਹੇਤੁਕਦ੍ਵਿਹੇਤੁਕਾਨਂ ਤਦਭਾਵਤੋ. ਕਮ੍ਮਜਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਜਾਯ ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਏਵਂ ਤਿਹੇਤੁਕਸਦ੍ਦੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਪਞ੍ਞਾਸਦ੍ਦੇਨ. ਨ ਹਿ ਪਞ੍ਞਾ ਤਿਹੇਤੁਕਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪਭੁਤਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਪਞ੍ਞਾ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਂਮੂਲਕਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਏਵ.

ਚਿਨ੍ਤੇਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਮਾਧਿ. ਸੋ ਹਿ ਸਾਤਿਸਯਂ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਨਕਿਚ੍ਚੋ. ਨ ਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਵਿਨਾ ਸਮਾਧਿਨਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ, ਸਮਾਧਿ ਪਨ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾਪਿ ਸਾਧੇਤੀਤਿ. ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਾਪਾਦਨੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਚਿਨੋਤੀਤਿਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਮਾਧਿ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਦਿਚਿਤ੍ਤਕਰਣੇਨ ਚ ਸਮਾਧਿ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਨਾਪਿ ਪਰੋਪਦੇਸੇਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੋ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸੀਸੇਨ ਹੇਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਪਕਾਰੇਹਿ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾ. ਸਾ ਯਦਿਪਿ ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦਤੋ ਬਹੁਵਿਧਾ, ‘‘ਭਾਵਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਨਾਮੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਆਤਾਪਨਂ, ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੇਵ, ਆਤਪ੍ਪਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਪਨ ਆਤਾਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਵੀਰਿਯੇ ਏਵ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਤਾਪੀਤਿ ਵੀਰਿਯਵਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਤੋ ਹਰੀਯਤਿ ਪਵਤ੍ਤੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਸਾਪਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਯੋਗਿਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਾਰਿਹਾਰਿਯਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਸਾਤ੍ਥਕਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਨੇਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਪਰਿਣਾਯਿਕਾ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਗਾਥਾ ਭਾਸਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਨਿਸਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਿਸਿਤਂ, ਅਤਿਵਿਯ ਤਿਖਿਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਸਿਤਤਰਭਾਵਕਰਣਂ ਨਿਸਾਨਸਿਲਾਯਂ, ਬਾਹੁਬਲੇਨ ਚਸ੍ਸ ਉਕ੍ਖਿਪਨਨ੍ਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਅਤ੍ਥਾਪਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਉਪਮੇਯ੍ਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਾਧਿਸਿਲਾਯਂ ਸੁਨਿਸਿਤਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਹਤ੍ਥੇਨ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਮਾਧਿਗੁਣੇਨ ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਿਕ੍ਖਭਾਵੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਸਮਾਹਿਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫; ੪.੯੯; ੫.੧੦੭੧). ਵੀਰਿਯਞ੍ਚਸ੍ਸਾ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਤੋ. ਵਿਜਟੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਿਜਟੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਹਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਤਣ੍ਹਾਜਟਂ ਵਿਜਟੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨਾਮ. ਵਿਜਟਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਞ੍ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ ਸਮ੍ਪਦਾਲੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨੇਸ ਵਿਜਟੇਤਿ ਨਾਮ, ਅਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਜਟਿਤਜਟੋ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਦਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਜਟਾਯ ਵਿਜਟਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਗਮ੍ਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਜਟਾਯ ਵਿਜਟਨੋਕਾਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਸਾ ਵਿਜਟੀਯਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਨਾਮਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਟਿਘਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਚਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਸੁਖਤ੍ਥਂ ਸਾਨੁਨਾਸਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ‘‘ਪਟਿਘਰੂਪਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਕਾਮਭਵੋ ਗਹਿਤੋ ਕਾਮਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਾਯ. ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦਿਰੂਪੇ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਂ. ਭਵਸਙ੍ਖੇਪੇਨਾਤਿ ਭਵਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਤਾਯ, ਭਵਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੂਪੇ ਵਾ ਵਿਰਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਚ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ ਇਧ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਅਰੂਪਭਵਸ੍ਸ ਚ ਗਹਿਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਨਾਮਰੂਪਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪਭਵ-ਅਸਞ੍ਞਭਵਾਨਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਗਹਣਂ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ. ਪਰਿਯਾਦਿਯਨਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨਕਾਰਣੇ ਸਬ੍ਬਸੋ ਖੇਪਨਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਜਟਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਮਨੋਨਿਵਾਰਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪. ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕਾਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਦੁਕ੍ਖਾ, ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕਭਾਵੋ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵਾਰੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਕਾ. ਸੋਤਿ ਸਤ੍ਤੋ. ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਕਥਂ ਕਥੇਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਚਿਤ੍ਤਨਿਵਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤੀ. ਸਂਯਤਭਾਵਂ ਆਗਤਨ੍ਤਿ ਰਾਗਵਿਸੇਵਨਾਦਿਤੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਂਯਤਭਾਵਂ ਓਤਰਭਾਵਂ. ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਸੇਨ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਨਤ੍ਥਿ ਈਸਕਮ੍ਪਿ ਰਾਗਾਦਿਵਿਸੇਵਨਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤਿ ਆਯਤਿਞ੍ਚ ਕੋਚਿ ਅਨਤ੍ਥੋ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਮਨੋ ਸਬ੍ਬਤੋ ਅਨਵਜ੍ਜਵੁਤ੍ਤਿਤੋ ਨ ਨਿਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਤੋ ਯਤੋਤਿ ਯਤੋ ਯਤੋ ਸਾਵਜ੍ਜਵੁਤ੍ਤਿਤੋ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਤੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਮਨੋ ਨਿਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਤ੍ਤਾ.

ਮਨੋਨਿਵਾਰਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਅਰਹਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੫. ਕਤਾਵੀਤਿ ਕਤਵਾ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਕਤਕਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਅਰਹਨ੍ਤਿਆਦਿਸਦ੍ਦਸਨ੍ਨਿਧਾਨਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਏਵਂ ‘‘ਅਹਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਆਕਾਰੇਨ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.

ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਕੁਸਲੋਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਸਲਕ੍ਖਣਾਦੀਸੁ ਚ ਸਮੂਹਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਛੇਕੋ ਯਥਾਭੂਤਵੇਦੀ. ਉਪਲਦ੍ਧਿਨਿਸ੍ਸਿਤਕਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤੁਪਲਦ੍ਧਿਨਿਸ੍ਸਿਤਕਥਂ ਹਿਤ੍ਵਾ. ਵੋਹਾਰਭੇਦਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਲੋਕਵੋਹਾਰਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਵਿਨਾਸੇਨ੍ਤੋ ਲੋਕੇ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਅਹਂ, ਮਮਾ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਖਨ੍ਧਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਵੋਹਾਰਭੇਦਂ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਮਾਨੋ ਨਾਮ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਧੁਰੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਪਟਿਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕੇ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਦਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਸੇਨ ਨ ਵਦਤਿ, ਮਾਨਵਸੇਨ ਨੁ ਖੋ ਵਦਤੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਧੂਪਿਤਾਤਿ ਸਨ੍ਤਾਪਿਤਾ ਞਾਣਗ੍ਗਿਨਾ ਦਡ੍ਢਾ. ਤੇ ਪਨ ਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਧਮਿਤਾ’’ਤਿ. ਮਮਙ੍ਕਾਰਾਦਯੋ ਮਯਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਮਯੋ, ਮਞ੍ਞਨਾ. ਮਯੋ ਏਵ ਮਯਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਯਤਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਪਜ੍ਜੋਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੬. ਦਿਵਾਰਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਨ ਆਦਿਚ੍ਚੋ ਵਿਯ ਦਿਵਾ ਏਵ, ਨ ਚਨ੍ਦਿਮਾ ਵਿਯ ਰਤ੍ਤਿਂ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਦਿਵਾ ਚ ਰਤ੍ਤਿਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਦੇਸੇ, ਨ ਆਦਿਚ੍ਚੋ ਵਿਯ ਚਨ੍ਦਿਮਾ ਵਿਯ ਸਕਲਂ ਮਹਾਦਿਸਂ ਦਿਸਨ੍ਤਰਾਲ਼ਞ੍ਚ. ਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਲੋਕੋ ਞਾਣਾਲੋਕੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦਿ ਪਞ੍ਞਾ ਉਦਪਾਦਿ ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਦਪਾਦਿ ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਮਹਾਵ. ੧੫; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੦) ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਞਾਣਾਲੋਕੋ. ‘‘ਤਮੋ ਵਿਹਤੋ, ਆਲੋਕੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੬; ਪਾਰਾ. ੧੨) ਵਾ ਵਚਨਤੋ ਵਿਜ੍ਜਤ੍ਤਯਾਲੋਕੋ ਞਾਣਾਲੋਕੋ. ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਯਂ ਵਿਯ ਸਞ੍ਜਾਤਪੀਤਿਵਿਪ੍ਫਾਰੋ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਰਤਨਘਰੇ ਸਮਨ੍ਤਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਿਨਨੇ ਸਞ੍ਜਾਤਪੀਤਿਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਰੀਰੋਭਾਸੋ ਵਾ ਪੀਤਿਆਲੋਕੋ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਸਾਦਵਸੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਆਲੋਕੋਵ ਪਸਾਦਾਲੋਕੋ. ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪਵਤ੍ਤਨੇ ‘‘ਅਞ੍ਞਾਸਿ ਵਤ, ਭੋ, ਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਸਾਦਾਲੋਕੋਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹਦਯਤਮਂ ਵਿਧਮਨ੍ਤੀ ਧਮ੍ਮਕਥਾਆਲੋਕੋ. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਾਤੁਭਾਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਆਲੋਕੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਦੇਸਨਾਯ ਸਞ੍ਜਾਤਧਮ੍ਮਾਲੋਕੋਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਪਜ੍ਜੋਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੭. ਸਰਣਤੋ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਪਟਿਪਾਟਿ ਸਰਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮੇ ਸਂਸਾਰਸਰਾ’’ਤਿ. ਕੁਤੋਤਿ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ, ਕਿਮ੍ਹਿ ਵਾ? ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਿਂ ਆਗਮ੍ਮਾ’’ਤਿ? ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵਤੋ. ਆਪੋਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਪਦੇਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਰੂਪਭਵਾਨਂ ਅਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਤਦੁਭਯਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਰੂਪਭਵਸ੍ਸਪਿ ਅਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਵ ਹੋਤਿ, ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਾ ਦ੍ਵੇ ਗਹਿਤਾ, ਗਹਿਤਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਪਚ੍ਛਿਮਤ੍ਥੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ.

ਸਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਮਹਦ੍ਧਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮. ਨਿਧੀਯਤੀਤਿ ਨਿਧਾਨਂ. ਨਿਧਾਤਬ੍ਬਤਂ ਗਤਂ ਨਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੁਤ੍ਤਸਾਰਾਦੀਤਿ ਮੁਤ੍ਤਾਮਣਿਵੇਲ਼ੁਰਿਯਪਵਾਲ਼ਰਜਤਜਾਤਰੂਪਾਦਿ. ਸੁਵਣ੍ਣਰਜਤਭਾਜਨਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਹਾਪਣ-ਧਞ੍ਞਕੋਟ੍ਠਭਣ੍ਡਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਨਿਚ੍ਚਪਰਿਬ੍ਬਯਵਸੇਨ ਭੁਞ੍ਜੀਯਤੀਤਿ ‘‘ਭੋਗੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਭਿਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ ਅਭਿਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਨਲਙ੍ਕਤਾਤਿ ਨ ਅਲਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਤਚਿਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਤਾਮਹਿਚ੍ਛਤਾਹਿ ਅਭਿਭੂਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤਿਤ੍ਤਾ ਅਪਰਿਯਤ੍ਤਜਾਤਾ’’ਤਿ. ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਜਾਤੇਸੂਤਿ ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚੇ ਸਞ੍ਜਾਤਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕੇਸੁ. ਨਾਨਾਕਿਚ੍ਚਜਾਤੇਸੂਤਿ ਨਾਨਾਵਿਧਕਿਚ੍ਚੇਸੁ, ਸਞ੍ਜਾਤਨਾਨਾਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਵਾ. ਵਟ੍ਟਗਾਮਿਕਪਸੁਤੇਨ ਵਟ੍ਟਸੋਤਂ ਅਨੁਸਰਨ੍ਤੇਸੁ. ਤਣ੍ਹਾਨਿਵਾਸਤਾਯ ਗੇਹਨ੍ਤਿਪਿ ਅਗਾਰਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗੇਹ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਿਰਾਜਿਯਾਤਿ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥਦੀਪਕਂ ਪਦਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਰਾਜੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ਤ੍ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋਪਿ ਚਾਯਂ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋਤਿ.

ਮਹਦ੍ਧਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਚਤੁਚਕ੍ਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੯. ਇਰਿਯਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਯੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਇਰਿਯਾਪਥੋ, ਗਮਨਾਦਿ. ਤਂ ਅਪਰਾਪਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਚਕ੍ਕਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੁਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਚਤੁਇਰਿਯਾਪਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਕਰਜਕਾਯੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸੋ ਚ ਕੇਸਾਦਿਅਸੁਚਿਪਰਿਪੂਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਅਸੁਚਿਪੂਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਂਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਹਿਤਂ. ਤੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਭਾਵਤੋ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੋ ਚ ਅਸੁਚਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸੁਚਿਪਙ੍ਕੇ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਪਙ੍ਕਜਾਤਂ, ਕੇਸਾਦਿਅਸੁਚਿਪਙ੍ਕਜਾਤਤ੍ਤਾ ਚ ਪਙ੍ਕਜਾਤਂ. ਯਾਤ੍ਰਾਤਿ ਅਪਗਮੋ. ਤੇਨ ਸਭਾਵਤੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮਤੋ ਚ ਅਸੁਚਿਸਭਾਵਤੋ ਕਾਯਤੋ ਕਥਂ ਅਪਗਮੋ ਸਿਯਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਨਹਨਟ੍ਠੇਨ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨ ਨਦ੍ਧੀਤਿ ਉਪਨਾਹੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਉਪਨਾਹ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬਕਾਲੇ ਕੋਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਾਲੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਾਲ਼ਿਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਤਿ ਉਪਨਾਹਇਚ੍ਚਾਦਿਕੇ ਇਧ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਕਿਲੇਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਦਯੋ ਸਤ੍ਤ ਕਿਲੇਸਾ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਤਾਯ ਵਰਤ੍ਤਾ ਵਿਯਾਤਿ ਵਰਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਸਭਾਵਤੋ ਏਕੋ ਏਵੇਸ ਧਮ੍ਮੋ, ਪਵਤ੍ਤਿ-ਆਕਾਰਭੇਦੇਨ ਪਨ ਇਚ੍ਛਨਟ੍ਠੇਨ ਪਤ੍ਥਨਟ੍ਠੇਨ ਇਚ੍ਛਾ, ਲੁਬ੍ਭਨਟ੍ਠੇਨ ਗਿਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਭੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਠਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ, ਵਾਰੇ ਵਾ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਕੋ. ਅਲਦ੍ਧਪਤ੍ਥਨਾ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਆਸਤ੍ਤਿ ਲੋਭੋ. ਉਪ੍ਪਾਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ.

ਚਤੁਚਕ੍ਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਏਣਿਜਙ੍ਘਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੦. ਏਣਿਮਿਗਸ੍ਸ ਵਿਯਾਤਿ ਏਣਿਮਿਗਸ੍ਸ ਜਙ੍ਘਾ ਵਿਯ. ਅਵਯਵੀਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਹਿ ਇਦਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਪਿਣ੍ਡਿਮਂਸਸ੍ਸ ਪਰਿਤੋ ਸਮਸਣ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਵਟ੍ਟੀਤਜਙ੍ਘੋ. ਕਿਸਨ੍ਤਿ ਥੂਲਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪਪਰਾਜੋਤਨਾ, ਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਕਿਸਭਾਵਦੀਪਨਪਰਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਥੂਲਂ ਸਮਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਤਪੇਨ ਮਿਲਾਤਨ੍ਤਿ ਤਪਸਾ ਮਿਲਾਤਕਾਯਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਨ੍ਤਾਪਨਭਾਵਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਤਪੋ ਮਿਲਾਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਤਥਾ ਚਾਹ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਾਹਾਰਂ ਅਲੋਲੁਪ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ‘‘ਵੀਰਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵੀਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੀਰਭਾਵੇਨ ਵੀਰਿਯਂ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਭਵੇਨ ਵੀਰਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੀਰਨ੍ਤਿ ਵੀਰਿਯਵਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਚ ਆਲੋਪੇ, ਅਭੁਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਪਿਵੇ’’ਤਿ (ਥੇਰਗਾ. ੯੮੩; ਮਿ. ਪ. ੬.੫.੧੦) ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਵੁਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨ ਪਰਿਮਿਤਭੋਜਿਤਾਯ ਅਪ੍ਪਾਹਾਰਤਾ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ. ‘‘ਮਿਤਾਹਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਭੋਜਿਤਾਯਪਿ ਅਪ੍ਪਾਹਾਰਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਕਾਲ…ਪੇ… ਪਰਿਤ੍ਤਾਹਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਚਤੂਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਲੋਲੁਪ੍ਪਵਿਰਹਿਤਂ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਏਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਲੋਲੁਪ੍ਪਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ. ‘‘ਚਤੂਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੂ’’ਤਿ ਹਿ ਇਮਿਨਾਵ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲੋਲੁਪ੍ਪਵਿਗਮੋ ਦੀਪਿਤੋਵਾਤਿ. ਰਸਤਣ੍ਹਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਵਾ ਏਸ ‘‘ਅਪ੍ਪਾਹਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਲੋਲੁਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਸੀਹਂ ਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਚਰਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਇਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ‘‘ਨਾਗ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਏਕਚਰਂ ਸੀਹਂ ਵਿਯ, ਏਕਚਰਂ ਨਾਗਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਏਕਚਰਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਏਕੀਕਤਾਯ.

ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਵਸੇਨ ਰੂਪਂ ਗਹਿਤਂ ਤੇਸਂ ਰੂਪਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਮਨੇਨ ਨਾਮਂ ਗਹਿਤਂ ਮਨਸ੍ਸ ਨਾਮਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਅਵਿਨਿਭੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਤਿ ਅਵਿਨਾਭਾਵਧਮ੍ਮੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਯਤਨਧਾਤੁਆਦਯੋ ਗਹਿਤਾ. ਕਾਮਗੁਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹੇਤ੍ਥ ਰੂਪਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਗਹਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਮਨੋਗਹਣੇਨ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ, ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਧਾਤੁਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨਪੇਤ੍ਥ ਭੁਮ੍ਮਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ. ਕਾਮਵਤ੍ਥੁ ਭੁਮ੍ਮਂ.

ਏਣਿਜਙ੍ਘਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਤ੍ਤਿਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.