੧. ਮੁਸਾਵਾਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦ-ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ

ਖੁਦ੍ਦਕਾਨਨ੍ਤਿ ਸੁਖੁਮਾਪਤ੍ਤਿਪਕਾਸਕਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਕਾਨਂ, ਗਣਨਤੋ ਵਾ ਪਚੁਰਤ੍ਤਾ ਬਹੁਕਾਨਂ. ਯੇਸਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਯੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿ ਪਦੇ ਸਾਮ੍ਯਤ੍ਥਛਟ੍ਠੀ. ਸਙ੍ਗਹੀਯਤੇ ਸਙ੍ਗਹੋ. ‘‘ਨਵਹਿ ਵਗ੍ਗੇਹੀ’’ਤਿਪਦਂ ‘‘ਸਙ੍ਗਹੋ, ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯੇ ਕਰਣਂ. ਦਾਨੀਤਿ ਕਾਲਵਾਚਕੋ ਸਤ੍ਤਮ੍ਯਨ੍ਤਨਿਪਾਤੋ ਇਦਾਨਿ-ਪਰਿਯਾਯੋ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਾਨਂ, ਅਯਂ ਵਣ੍ਣਨਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਭਵਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਏਕਂਸਤ੍ਥੇ ਅਨਾਗਤਕਾਲਿਕੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਨਿਰਯਂ ਨੂਨ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਏਤ੍ਥ ਮੇ ਨਤ੍ਥਿ ਸਂਸਯੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਜਾ. ੨.੨੨.੩੩੧) ਵਿਯ. ਕਿਞ੍ਚਾਪੇਤ੍ਥ ਹਿ ਯਥਾ ਏਕਂਸਵਾਚਕੋ ਨੂਨਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਏਵਂ ‘‘ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਪਦੇ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਅਯਂ ਵਣ੍ਣਨਾ ਨੂਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਵਸ੍ਸਮ੍ਭਾਵਿਯਤ੍ਥੇ ਅਨਾਗਤਕਾਲਵਾਚਕੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਧੁਵਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਾਮਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਬੁ. ਵਂ. ੨.੧੦੯-੧੧੪) ਵਿਯ. ਕਾਮਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਯਥਾ ਅਵਸ੍ਸਮ੍ਭਾਵਿਯਤ੍ਥਵਾਚਕੋ ਧੁਵਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਏਵਂ ‘‘ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਪਦੇ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਧੁਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਯਂ ਵਣ੍ਣਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੧. ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਮੁਸਾਵਾਦਵਗ੍ਗਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਦੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਸਮੁਦਾਯੋ, ਤੇਸੁ ਨਵਸੁ ਵਗ੍ਗੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਤਿ ਵਾ, ਤੇਸੁ ਖੁਦ੍ਦਕੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਭਗਿਨੀਹਿ ਸਂਵਾਸਕਰਣਤੋ ਲੋਕਮਰਿਯਾਦਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ, ਜਾਤਿਸਮ੍ਭੇਦਤੋ ਵਾ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣਨ੍ਤੀਤਿ ਸਕ੍ਯਾ. ਸਾਕਵਨਸਣ੍ਡੇ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਸਕ੍ਯਾ, ਪੁਬ੍ਬਰਾਜਾਨੋ. ਤੇਸਂ ਵਂਸੇ ਭੂਤਤ੍ਤਾ ਏਤਰਹਿਪਿ ਰਾਜਾਨੋ ਸਕ੍ਯਾ ਨਾਮ, ਤੇਸਂ ਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੂ’’ਤਿ ਪਦੇ ਆਧਾਰੋ. ਸਕ੍ਯਕੁਲਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਵਾਦਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾਦੇਨ ਖਿਤ੍ਤੋ, ਵਾਦਮ੍ਹਿ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਤਿ ਯਸ੍ਸਂ ਯਸ੍ਸਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਵਜਾਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸਵੇਨ ਵਿਯੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਅਵਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਵਿਯੋਗਤ੍ਥਵਾਚਕੋ. ‘‘ਅਪਜਾਨਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ ਅਪਨੀਤਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੋਸਨ੍ਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤਿਦੋਸਂ, ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਕਥੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ਮਾਨਸਦ੍ਦਕਾਰਿਯੋ. ਕਥਿਯਮਾਨੋ ਕਥਿਯਮਾਨੋਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਆਨਿਸਂਸਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦੋਸਂ ਗੁਣਂ. ਪਟਿਪੁਬ੍ਬੋ ਚਰਸਦ੍ਦੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਚਰਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਰੂਪਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਦੋਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਹਂ ‘‘ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ’’ਤਿ ਹੇਤੁਂ ਨ ਵਦਾਮਿ, ‘‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਤੋ’’ਤਿ ਪਨ ਵਦਾਮਿ. ਤਯਾ ਪਨ ਦੁਸ੍ਸੁਤਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ. ‘‘ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇ ਆਧਾਰੋ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ’’ਤਿ ਵਚਨਸ੍ਸ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਯਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨਾਵਜਾਨਨਸ੍ਸ. ‘‘ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਭਾਸਤੀ’’ਤਿਪਦੇ ਸਮ੍ਪਦਾਨਂ. ‘‘ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯ’’ਨ੍ਤਿਪਦਂ ‘‘ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇ ਆਧਾਰੋ. ‘‘ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੂ’’ਤਿ ਪਦਂ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮਪਦੇਸੇ’’ਤਿ ਪਦੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਸਮੁਦਾਯੋ.

੩. ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਤਿ ਅਨੇਨਾਤਿ ਸਂਵਾਦਨਂ, ਉਜੁਜਾਤਿਕਚਿਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਂਵਾਦਨਂ ਵਿਸਂਵਾਦਨਂ, ਵਞ੍ਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਵਿਸਂਵਾਦਨਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਵਾਚਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਚਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਾਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਹੀਤਿ ਦਲ਼੍ਹੀਕਰਣਜੋਤਕਂ, ਤਦਮਿਨਾ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਵਾਚਾਯੇਵਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਬ੍ਯਪ੍ਪਥੋ’’ਤਿ ਪਦੇ ਤੁਲ੍ਯਤ੍ਥਂ, ‘‘ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਪਦੇ ਕਮ੍ਮਂ. ਪਥਸਦ੍ਦਪਰਤ੍ਤਾ ਵਾਚਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਸੁਦ੍ਧਚੇਤਨਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਿਤਸਦ੍ਦਸਹਿਤਾਤਿ ਤਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਦੇ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਕਰਣਂ ਵਾ. ‘‘ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹਾ’’ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯੇ ਪੁਬ੍ਬਕਾਲਕਿਰਿਯਾ. ਅਨ੍ਤੇਤਿ ‘‘ਵਾਚਾ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਅਵਸਾਨੇ. ‘‘ਆਹਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਮਾਨ-ਤਿਵਚਨਸ੍ਸ ਅਕਾਰੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲਵਾਚਕੇਨ ‘‘ਇਦਾਨੀ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਯੋਜਿਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪਦੇ ਆਧਾਰੋ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਮੇ’’ਤਿਆਦੀਸੁ. ‘‘ਪਾਲ਼ਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ’’ਤਿ ਪਦੇ ਆਧਾਰੋ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵਸੇਨ ਅਵਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਯਪਸਾਦਵਸੇਨ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕੇਨੇਵਾ’’ਤਿ.

੪. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਤੀਹਾਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਸ੍ਸ. ‘‘ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪਦੇ ਕਮ੍ਮਂ. ਹੀਤਿ ਵਿਸੇਸਜੋਤਕਂ, ਵਿਸੇਸਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕੇ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ.

੯. ਆਦੀਨਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ.

੧੧. ਮਨ੍ਦਸਦ੍ਦੋ ਜਲ਼ਤ੍ਥਵਾਚਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਨ੍ਦਤ੍ਤਾ ਜਲ਼ਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਅਞ੍ਞਂ ਭਣਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਸਾਮਣੇਰੇਨਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪਦੇ ਕਤ੍ਤਾ. ਅਪਿਸਦ੍ਦੋ ਪੁਚ੍ਛਾਵਾਚਕੋ, ‘‘ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਅਪਿ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਅਞ੍ਞਾ ਪੂਰਣਕਥਾਪਿ ਤਾਵ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਪੂਰਣਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਪ੍ਪਤਾਯ ਊਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪੂਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਕਥਾ ਪੂਰਣਕਥਾ. ਏਸਾ ਪੂਰਣਕਥਾ ਨਾਮ ਕਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਸਾ ਹਿ ਗਾਮੇ ਅਪ੍ਪਕਮ੍ਪਿ ਤੇਲਂ ਵਾ ਪੂਵਖਣ੍ਡਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਬਹੁਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੂਰਣਵਸੇਨ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਪੂਰਣਕਥਾ ਨਾਮ. ਬਹੁਕਾਨਿ ਤੇਲਾਨਿ ਵਾ ਪੂਵੇ ਵਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਲਭਨ੍ਤੋਪਿ ਅਪ੍ਪਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਊਨਵਸੇਨ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਊਨਕਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਨ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਬਹੁਕਾਯ ਪੂਰਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਊਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਕਥਾ ਊਨਕਥਾਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਪਠਮਂ.