੨. ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਵੇਸਾਲੀਨਗਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੬. ਅਪਰਾਪਰਨ੍ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ. ਵਿਸਾਲੀਭੂਤਤਾਯਾਤਿ ਗਾਵੁਤਨ੍ਤਰਂ ਗਾਵੁਤਨ੍ਤਰਂ ਪੁਥੁਭੂਤਤਾਯ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਸਂ ਵਿਸਾਲੀਭੂਤਤਾਯਂ. ਛਡ੍ਡਿਤਮਤ੍ਤੇਤਿ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇ. ਊਮਿਭਯਾਦੀਹੀਤਿ ਊਮਿਕੁਮ੍ਭੀਲਆਵਟ੍ਟਸਂਸੁਕਾਭਯੇਹਿ. ਉਦਕਪ੍ਪਵਾਹੇਨਾਗਤਸ੍ਸਪਿ ਚ ਉਸ੍ਮਾ ਨ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਸ੍ਮਾ ਚ ਨਾਮ ਈਦਿਸਸ੍ਸ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਤਾਯ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਸਿਯਾ ਗਬ੍ਭੋ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਤਥਾ ਹੀਤਿਆਦਿ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਚਿਨ੍ਤਾ. ਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤਤਾਯ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਨਾਹੋਸਿ, ਸਉਸੁਮਤਾਯ ਪੂਤਿਕਭਾਵੋ. ਦਾਰਕਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਅਙ੍ਗੁਟ੍ਠਕਤੋ ਚਸ੍ਸ ਖੀਰਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਖੀਰਭਤ੍ਤਞ੍ਚ ਲਭਿ. ਚਰਿਮਕਭਵੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤੁ ਵਿਯ ਉਦਰਚ੍ਛਵਿਯਾ ਅਚ੍ਛਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਤਾਯ ਨਿਚ੍ਛਵਿ ਵਿਯਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਛਵੀ ਅਹੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦਾਰਕਾਨਂ. ਮਾਤਾਪਿਤਰੋਤਿ ਪੋਸਕਮਾਤਾਪਿਤਰੋ. ਅਭਿਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਅਕਂਸੁ ਰਜ੍ਜਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਾਯਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ, ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨੇ ਏਵ ਰਾਜਕੁਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚ. ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਾਨੁਭਾਵਸਞ੍ਚੋਦਿਤਾ ਦੇਵਤਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਕੇਚਿ.

ਪੁਰਸ੍ਸ ਅਪਰੇਤਿ ਪੁਰਸ੍ਸ ਅਪਰਦਿਸਾਯ ਗਾਵੁਤਮਤ੍ਤੇ ਠਾਨੇ ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨਂ ਵਿਯ ਸਪਾਕਾਰਮਨ੍ਦਿਰਕੇ. ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰਪਕ੍ਕਮਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਸਾਸਨਤੋ ਅਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਬ੍ਭਮਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਸਤੀਤਿ ਪਰਿਸਾਯਂ, ਜਨਸਮੂਹੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਨਸਮੂਹਗਤੋ ਪਨ ‘‘ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਭਾਵਨਾਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਵਿਨਾ ਪਕਤਿਯਾਵ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵਾਵਹੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ, ਅਨੁਲ਼ਾਰਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕੁਸਲਂ. ਯਂ ਅਸਤਿਪਿ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਹੀਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ, ਖਤ੍ਤਿਯੇ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਬੁਦ੍ਧੇ ਮਮਤ੍ਤਕਾਰਿਨੋ ਬੁਦ੍ਧਮਾਮਕਾ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਲਂ ਅਰਿਯਾਯ ਅਰਿਯਭਾਵਾਯਾਤਿ ਅਲਮਰਿਯੋ, ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ. ਸਮ੍ਮਸਨੁਪਗੇ ਚ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਞ੍ਚ ਤਥਾ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਟਿਵੇਧਤੋ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਮਗ੍ਗੋ. ਫਲਂ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਸੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾ ਅਨਾਵਰਣਤਾਯ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਤਾਯ ਚ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧੇ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸੇਧੇਤੀ’’ਤਿ.

ਸੁਖੁਮਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਨਾਮ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦਿਕਂ ਆਚਰਿਯਾਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਗਹਿਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਂਤਂਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਤਕ੍ਕਨੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਨਮਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਤੋ ਆਹਤਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਲੋਕਿਯਪਞ੍ਞਂ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ ਉਪਨਿਸਿਨ੍ਨਪਰਿਸਾਯ ਅਨੁਕੂਲਧਮ੍ਮਕਥਨਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਟਿਭਾਤੀਤਿ ਪਟਿਭਾਨਂ, ‘‘ਇਤਿ ਵਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂਪਵਤ੍ਤਂ ਕਥਨਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਪਟਿਭਾਨਤੋ ਜਾਨਨਂ ਪਟਿਭਾਨਂ, ਆਗਮਾਭਾਵਤੋ ਸਯਮੇਵ ਉਪਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸਯਂਪਟਿਭਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵਂ ਪਟਿਬਾਹਤੀ’’ਤਿ. ਸੁਫੁਸਿਤਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਵਰਂ. ਅਫੁਸਿਤਤ੍ਤੇ ਹਿ ਸੁਖੇਨ ਵਚੀਘੋਸੋ ਨ ਨਿਚ੍ਛਰਤਿ. ਦਨ੍ਤਾਵਰਣਨ੍ਤਿ ਓਟ੍ਠਦ੍ਵਯਂ. ਜਿਵ੍ਹਾਪਿ ਥਦ੍ਧਤਾਯ ਸੁਖੇਨ ਵਚੀਘੋਸੋ ਨ ਨਿਚ੍ਛਰਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮੁਦੁਕਾ ਜਿਵ੍ਹਾ’’ਤਿ. ਕਰਵੀਕਰੁਤਮਞ੍ਜੁਤਾਯ ਮਧੁਰੋ ਸਰੋ. ਏਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦੋਸੋ, ਏਲਂ ਗਲ਼ਤੀਤਿ ਏਲਗਲ਼ਾ, ਨ ਏਲਗਲ਼ਾ ਅਨੇਲਗਲ਼ਾ, ਨਿਦ੍ਦੋਸਾ, ਨ ਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਰਞ੍ਜਨਸ੍ਸੇਵ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਦਤਿ.

ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਚਰਿਯਭੂਤਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਉਗ੍ਗਹਣ-ਸਵਨ-ਧਾਰਣ-ਪਰਿਚਯ-ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਸਮ੍ਮਾ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾ’’ਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਕ੍ਕਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ…ਪੇ… ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

੧੪੭. ਕੋਧਨੋਤਿ ਕੁਜ੍ਝਨਸੀਲੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਕੋਧਵਸੇਨ ਕੁਰੂਰੋ ਫਰੁਸਵਚਨੋ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਕੋਧਨੋਤਿ ਚਣ੍ਡੋ ਫਰੁਸੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਨਂ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾ ‘‘ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸੁਦਿਨ੍ਨਲਾਲ਼ੁਦਾਯਿਆਦਿਕੇ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਸਤਿਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਫਲੇ ਵਾ ਅਸਤਿ ‘‘ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਧਨਿਯੂਪਸੇਨਤ੍ਥੇਰਾਦਿਕੇ. ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ‘‘ਮਕ੍ਖਲਿ ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ ਮਨੁਸ੍ਸਖਿਪ੍ਪਂ ਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੩੧੧) ਤਥਾ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤੇਨ. ਕਤ੍ਤਰਿ ਹਿਦਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਕੋਧੇਨਾਤਿ ਕੋਧਹੇਤੁਨਾ.

ਭਗਵਤੋਤਿ ਸਮ੍ਪਦਾਨਵਚਨਂ ਕੁਦ੍ਧਪਦਾਪੇਕ੍ਖਾਯ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਕਾਲੇ. ਸਦ੍ਦਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋਤਿ ਸੋ ਕਿਰ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਦੇਵਤਾਨਂ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਓਟ੍ਠਚਲਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਪਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਸਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਦ੍ਦਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ…ਪੇ… ਪੁਚ੍ਛੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਚ ਅਤੀਤੇ ਏਕਂ ਸੀਲਵਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਕਣ੍ਣਸਕ੍ਖਲਿਯਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਬਧਿਰਮਕਾਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਅਭਬ੍ਬੋਵ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਾਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਥੇਸੀ’’ਤਿ. ਚਿਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਿਚ੍ਛਾਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਿਤੇਨ ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ.

ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤ੍ਤਾਵਬੋਧਨਤੋ ਅਭੇਦੋਪਚਾਰੇਨ ‘‘ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨਿਯ੍ਯਾਨੋ ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮੋ. ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਾਕਟੀਕਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਟਿਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤੇਨ. ਤਥਾ ਹਿ ਯਥਾਪਰਾਧਂ ਤਂਤਂਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਞ੍ਚ ਅਵਿਪਰੀਤਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਯਥਾਭਿਸਙ੍ਖਤਪਞ੍ਹਾਨਂ ਤਦਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਕੂਲਂ ਠਾਨਸੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਚ ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਚਾਰਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਾਕਟਂ, ਤਥਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਰਣਾਦੀਸੁ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਾਦੀਨੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਯ੍ਹਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨ੍ਵੇਤਿ ਯਥਾਗਹਿਤਸਙ੍ਕੇਤਸ੍ਸ ਅਨੁਗਮਨਵਸੇਨ ਏਤਿ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਨ੍ਵਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨੁਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਕੇਤਾਨੁਗਮਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਯਥਾਪਰਾਧਂ ਤਂਤਂਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਏਵਂ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯਥਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾ, ਏਵਂ ‘‘ਏਵਰੂਪਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਮਯ੍ਹਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਦਸਬਲਞਾਣਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੮. ਯਦਿਪਿ ਆਦਿਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪਰਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਾਤ੍ਤਯਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਭਿਞ੍ਞਾਤ੍ਤਯਮੇਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਤਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾਸੁ ਉਪਰਿ ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨ ਪਰਿਪੂਰਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਇਮਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਸੇਸਾਭਿਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਭਿਜਾਨਨਟ੍ਠਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠਂ ਪਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਟ੍ਠਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਬਲਞਾਣੇਸੁ ਯਥਾ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਆਦਯੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗੇਸੂਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਵਿਭਾਵਨਪਰਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਸਤ੍ਥੁ ਗੁਣਵਿਸੇਸਵਿਭਾਵਨਪਰਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਤਥਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ‘‘ਕਿਮਿਦਂ ਭਗਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਗੁਣੇ ਪੁਨਪਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਗੁਣਾਧਿਕਦਸ੍ਸਨਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ‘‘ਉਪਰਿ ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨ ਪਰਿਪੂਰਤੀ’’ਤਿ.

ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੧੦.੨੧), ਨਨੁ ਚੇਤਾਨਿ ਸਾਵਕਾਨਮ੍ਪਿ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਕਾਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਯਾਦਿਸਾਨਿ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਞਾਣਾਦੀਨਿ, ਨ ਤਾਦਿਸਾਨਿ ਤਦਞ੍ਞੇਸਂ ਕਦਾਚਿਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਵ ਬਲਾਨੀ’’ਤਿ. ਇਮਮੇਵ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੇਸਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਦਭਾਵਤੋ ਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣਾਦੀਸੁ ਏਵ ਅਸਾਧਾਰਣਗੁਣਸਮਞ੍ਞਾ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਾ. ਕਾਮਂ ਞਾਣਬਲਾਨਂ ਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰੋ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰੋਪਿ ਪਨ ਨੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਏਵ, ਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰਸ੍ਸਪਿ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰਭਾਵਤੋ ‘‘ਪੁਞ੍ਞੁਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਕਤਿਹਤ੍ਥਿਕੁਲਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੨) ਗਿਰਿਚਰਨਦੀਚਰਵਨਚਰਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਾ ਗੋਚਰਿਯਕਾਲਾਵਕਨਾਮਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਬਲੇਨ ਪਾਕਤਿਕਾ ਹਤ੍ਥਿਜਾਤਿ. ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਥਾਮਮਜ੍ਝਿਮਾਨਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਨਂ. ਏਕਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਾਯਬਲਨ੍ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਕਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਤਥਾ ਹੇਟ੍ਠਾਕਥਾਯਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾਸੋਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਾਰਾਯਨਸਙ੍ਘਾਤਬਲਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਾਰਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਰਸ੍ਮਿਯੋ, ਤਾ ਬਹੂ ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਇਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਨਾਰਾਯਨਂ, ਵਜਿਰਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਨਸਙ੍ਘਾਤਬਲਨ੍ਤਿ ਵਜਿਰਸਙ੍ਘਾਤਬਲਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਞਾਣਬਲਂ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਮੇਵ, ਨ ਕਾਯਬਲਂ ਵਿਯ ਅਟ੍ਠਕਥਾਰੁਲ਼੍ਹਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਸਂਯੁਤ੍ਤਕੇ ਆਗਤਾਨਿ ਤੇਸਤ੍ਤਤਿ ਞਾਣਾਨਿ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿ ਞਾਣਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ (ਵਿਭ. ਮੂਲਟੀ. ੭੬੦), ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਨਿਦਾਨਵਗ੍ਗੇ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿ ਆਗਤਾਨਿ ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਰੀਸਞ੍ਚ, ਤੇਸਤ੍ਤਤਿ ਪਨ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੭੩ ਮਾਤਿਕਾ) ਸੁਤਮਯਾਦੀਨਿ ਆਗਤਾਨਿ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਕੇ. ਅਞ੍ਞਾਨਿਪੀਤਿ ਏਤੇਨ ਞਾਣਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਏਕਕਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੦੭੬) ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩੬) ਚ ‘‘ਤਯਿਦਂ ਤਥਾਗਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਮਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਏਵਂ ਗਹਿਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਨੇਕਾਨਿ ਞਾਣਪ੍ਪਭੇਦਾਨਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯਾਥਾਵਪਟਿਵੇਧਤੋ ਸਯਞ੍ਚ ਅਕਮ੍ਪਿਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਞ੍ਚ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਂ ਨੇਯ੍ਯੇਸੁ ਅਧਿਬਲਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਟ੍ਠੇਨ ਚਾ’’ਤਿ.

ਉਸਭਸ੍ਸ ਇਦਨ੍ਤਿ ਆਸਭਂ, (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੮) ਸੇਟ੍ਠਂ ਠਾਨਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਪਟਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਅਭਿਮੁਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਟ੍ਠ ਵਾ ਪਰਿਸਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਆਸਭਾ, ਪੁਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾ. ਇਦਂ ਪਨਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਠਾਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋਵਾਤਿ ਅਵਦਨ੍ਤੋਪਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੨.੨੨) ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋਵ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ.

ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੂਤਿ ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਨੇਕਸਤਂ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ…ਪੇ… ਤਤ੍ਰ ਵਤ ਮਂ ਭਯਂ ਵਾ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਵਾ ਓਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੧) ਵੁਤ੍ਤਾਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੁ. ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਨਦਤੀਤਿ ਪਰਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਞਾਣਯੋਗੇਨ ਦਸਬਲੋਹਨ੍ਤਿ ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤੇਨ ਖਨ੍ਧਵਗ੍ਗੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੮) ਆਗਤੇਨ.

‘‘ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੧) ਸੁਤ੍ਤਸੇਸੇਨ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਸ੍ਸਯਾਦੀਨਂ ਫਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਵਤ੍ਤਿ, ਪੁਰਿਮਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਸ੍ਸਯਾਦਿਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਚ੍ਛਿਮਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਸ੍ਸਯਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਵਤ੍ਤਿ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤਤ੍ਥ ਚ ਚਕ੍ਕ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਚਕ੍ਕਸਣ੍ਠਾਨਾ ਅਸਨਿ ਏਵ ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕਂ. ਉਰਚਕ੍ਕਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਣਾਸਮੂਹਾਦੀਸੁਪਿ ਚਕ੍ਕ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸਙ੍ਘਭੇਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ ਚਕ੍ਕਭੇਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੪੦੯; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੪੩) ਹਿ ਆਣਾ ‘‘ਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ‘‘ਦੇਵਚਕ੍ਕਂ ਅਸੁਰਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੮) ਸਮੂਹੋਤਿ. ਪਟਿਵੇਧਨਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ‘‘ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਦੇਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਬੁਜ੍ਝਨਮਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਾਤਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਯਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾ ਦੇਸਨਾਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ ਚਕ੍ਕਰਤਨਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਵਿਯ.

‘‘ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਂ ਭੂਮਿਯਂ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ? ਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਲਾਭੋ ਧਰਮਾਨਤਾ ਚ, ਨ ਗਤਿਨਿਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨੇਤਂ ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਸਮਾਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮਾਦਾਨਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਕਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਕਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਮਾਦਾਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਮੁਤ੍ਤਗਤਸਦ੍ਦੇ ਗਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਗਤੀਤਿ ਨਿਰਯਾਦਿਗਤਿਯੋ. ਉਪਧੀਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਕਾਲੋਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਚ੍ਚਨਾਰਹਕਾਲੋ. ਪਯੋਗੋਤਿ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਕਿਰਿਯਾ.

ਅਗਤਿਗਾਮਿਨਿਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨਿਂ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪਜਾਨਾਮਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੩). ਬਹੂਸੁਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਏਕਮੇਵ ਪਾਣਂ ਘਾਤੇਨ੍ਤੇਸੁ ਕਾਮਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਚੇਤਨਾ ਤਸ੍ਸੇਵੇਕਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਤਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਤੇਸਂ ਨਾਨਾਕਾਰਂ. ਤੇਸੁ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੮੧੧) ਹਿ ਏਕੋ ਆਦਰੇਨ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਕਰੋਤਿ, ਏਕੋ ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਪਰੇਹਿ ਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਕਰੋਤਿ, ਏਕੋ ਸਮਾਨਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਬਾਹਮਾਨੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਤੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਏਕੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ, ਏਕੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇ. ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਏਵ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਆਯੂਹਿਤਤ੍ਤਾ ਏਸ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ, ਏਸ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ਪਿ – ‘‘ਏਸ ਮਹਾਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਉਸ੍ਸਦਨਿਰਯੇ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ਪਿ – ‘‘ਏਸ ਅਪਾਦਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਦ੍ਵਿਪਾਦਕੋ, ਏਸ ਚਤੁਪ੍ਪਦੋ, ਏਸ ਬਹੁਪ੍ਪਦੋ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ਪਿ – ‘‘ਏਸ ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਿਕੋ, ਏਸ ਪਰਦਤ੍ਤੂਪਜੀਵੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਸੁ ਚ ਕਮ੍ਮੇਸੁ – ‘‘ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮਾਕਡ੍ਢਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਉਪਧਿਵੇਪਕ੍ਕਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ.

ਤਥਾ ਸਕਲਗਾਮਵਾਸਿਕੇਸੁ ਏਕਤੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦਦਮਾਨੇਸੁ ਕਾਮਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਚੇਤਨਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਰਮ੍ਮਣਾਵ, ਤਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਤੇਸਂ ਨਾਨਾਕਾਰਂ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਏਕੋ ਆਦਰੇਨ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸੁ ਕੇਚਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਜਾਨਾਤਿ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਆਯੂਹਿਤਤ੍ਤਾ ਏਸ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਦੇਵਲੋਕੇ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲੇ, ਏਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ, ਏਸ ਵੇਸ੍ਸਕੁਲੇ, ਏਸ ਸੁਦ੍ਦਕੁਲੇ, ਏਸ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਸੁ, ਏਸ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀਸੁ, ਏਸ ਤੁਸਿਤੇਸੁ, ਏਸ ਯਾਮੇਸੁ, ਏਸ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ, ਏਸ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕੇਸੁ, ਏਸ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਹੀਨਪਣੀਤਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਅਪ੍ਪਪਰਿਵਾਰਮਹਾਪਰਿਵਾਰਤਾਦਿਭੇਦਂ ਤਂ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਜਾਨਾਤਿ.

ਤਥਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੇਸੁਯੇਵ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਏਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਮਹਾਭੂਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਵਤ੍ਥਪੇਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇਯੇਵ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਅਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇਯੇਵ, ਏਸ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇਯੇਵ, ਏਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਏਵ, ਏਸ ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਏਵ, ਏਸ ਪਠਮਫਲੇਯੇਵ, ਏਸ ਦੁਤਿਯਫਲੇ ਏਵ, ਏਸ ਤਤਿਯਫਲੇ ਏਵ, ਏਸ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁਪਿ – ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਮਤ੍ਤਮੇਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਅਪ੍ਪਨਂ ਏਵ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਚੇਤਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਕਾਮਨਤੋ, ਕਾਮੇਤਬ੍ਬਤੋ, ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਤੋ ਚ ਕਾਮੋ ਧਾਤੁ ਕਾਮਧਾਤੁ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ-ਰੂਪਧਾਤੁ-ਆਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਵਿਲਕ੍ਖਣਤਾਯਾਤਿ ਵਿਸਦਿਸਸਭਾਵਤਾਯ. ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਲੋਕਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਧਾਤੁਂ ਨਾਨਾਧਾਤੁਂ ਖਨ੍ਧਲੋਕਂ ਆਯਤਨਲੋਕਂ ਧਾਤੁਲੋਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਅਯਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ. ਤੇਸੁਪਿ ਏਕਵਿਧੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਏਕਾਦਸਵਿਧੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ (ਵਿਭ. ੩੩). ਏਕਵਿਧੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ (ਵਿਭ. ੩੪-੬੧). ਏਕਵਿਧੇਨ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ (ਵਿਭ. ੬੨-੯੧). ਏਕਵਿਧੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ (ਵਿਭ. ੯੨-੧੨੦). ਏਕਵਿਧੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੨੧-੧੪੯) ਏਵਂ ਤਾਵ ਖਨ੍ਧਲੋਕਸ੍ਸ, ‘‘ਇਦਂ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨਾਮ…ਪੇ… ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਦਸਾਯਤਨਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਦ੍ਵੇ ਚਾਤੁਭੂਮਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੧੫੬-੧੭੧) ਆਯਤਨਲੋਕਸ੍ਸ, ‘‘ਅਯਂ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ ਨਾਮ…ਪੇ… ਅਯਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਨਾਮ, ਤਤ੍ਥ ਸੋਲ਼ਸ ਧਾਤੁਯੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਦ੍ਵੇ ਚਾਤੁਭੂਮਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੧੭੨-੧੮੮) ਧਾਤੁਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨੇਕਸਭਾਵਂ ਨਾਨਾਸਭਾਵਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਸ੍ਸੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਸ੍ਸਪਿ – ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮ ਧਾਤੁਯਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧੋ ਸੇਤੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਮਟ੍ਠੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਸਕਣ੍ਟਕੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਬਹਲਤ੍ਤਚੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਤਨੁਤ੍ਤਚੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਏਵਰੂਪਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫਂ ਨੀਲਂ ਪੀਤਂ ਲੋਹਿਤਂ ਓਦਾਤਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਫਲਂ ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦੀਘਂ ਰਸ੍ਸਂ ਵਟ੍ਟਂ ਸੁਸਣ੍ਠਾਨਂ ਦੁਸ੍ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਮੁਦੁਕਂ ਫਰੁਸਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਮਧੁਰਂ ਤਿਤ੍ਤਕਂ ਕਟੁਕਂ ਅਮ੍ਬਿਲਂ ਕਸਾਵਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਕਣ੍ਟਕੋ ਤਿਖਿਣੋ ਕੁਣ੍ਠੋ ਉਜੁਕੋ ਕੁਟਿਲੋ ਤਮ੍ਬੋ ਕਾਲ਼ੋ ਓਦਾਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਏਵ ਹਿ ਏਤਂ ਬਲਂ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ.

ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਅਜ੍ਝਾਸਯਤਂ. ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਅਜ੍ਝਾਸਯਧਾਤੁ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸਭਾਵੋ. ਸੋ ਪਨ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਦ੍ਵਿਧਾਵ ਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਹੀਨਪਣੀਤਾਦਿਭੇਦੇਨ ਅਨੇਕਵਿਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੀਨਾਦੀਹਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੀਹਿ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਯੇ ਸਤ੍ਤਾ ਯਂਯਂਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾ, ਤੇ ਤੇ ਤਂਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕੇ ਏਵ ਸੇਵਨ੍ਤਿ ਭਜਨ੍ਤਿ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨ੍ਤਿ ਧਾਤੁਸਭਾਗਤੋ. ਯਥਾ ਗੂਥਾਦੀਨਂ ਧਾਤੁਸਭਾਵੋ ਏਸੋ, ਯਂ ਗੂਥਾਦੀਹਿ ਏਵ ਸਂਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ (ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸ੍ਸੇਵੇਸ ਸਭਾਵੋ, ਯਂ) (ਵਿਭ. ਮੂਲਟੀ. ੮੧੩) ਹੀਨਜ੍ਝਾਸਯਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾਦੀਹਿ ਏਵ ਸਂਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮੇਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾਦਯੋ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾਦੀਹੇਵ. ਤਂ ਨੇਸਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਂ ਭਗਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ.

ਵੁਦ੍ਧਿਞ੍ਚ ਹਾਨਿਞ੍ਚਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਨ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਅਧਿਕਤਂ ਅਨਧਿਕਤਞ੍ਚ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਵਿਭ. ੮੧੪; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੧੩) ‘‘ਆਸਯਂ ਜਾਨਾਤਿ ਅਨੁਸਯਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਆਸਯਾਦਿਜਾਨਨਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ? ਆਸਯਜਾਨਨਾਦਿਨਾ ਯੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਪਰੋਪਰੇਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਕਲ੍ਯਾਣਪਾਪਾਸਯਾਦਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਜਾਨਨਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਨਤੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਅਸਾਧਾਰਣਤਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਾਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਬਲਤਾ ਚ ਸਿਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਸਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ ਵਾ ਆਸਯੋ.ਅਨੁਸਯੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨਭਾਵੇਨ ਥਾਮਗਤੋ ਕਿਲੇਸੋ. ਤਂ ਪਨ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਞਾਣਾਨਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਪਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੇਤਂ –

‘‘ਕਾਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਮਗਰੁਕੋ ਕਾਮਾਸਯੋ ਕਾਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਕਾਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਗਰੁਕੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਸਯੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਂ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ, ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਂ ਸੇਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਗਰੁਕੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਸਯੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ’’ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੧੩).

ਪਠਮਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਪਠਮਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਨੀਕਝਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਟ੍ਠੇਨ ਚ ਝਾਨਾਨਂ. ਚਤੁਕ੍ਕਨਯੇਨ ਹੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਅਪ੍ਪਿਤਪ੍ਪਿਤਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਨਾਮ, ਅਟ੍ਠਮੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਪਗਮਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨਾਮ. ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਪਞ੍ਚਕਨਯੇਸੁ ਪਠਮਝਾਨਸਮਾਧਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰੋ ਨਾਮ, ਪਞ੍ਚਕਨਯੇ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤੋ, ਨਯਦ੍ਵਯੇਪਿ ਉਪਰਿ ਤੀਸੁ ਝਾਨੇਸੁ ਸਮਾਧਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰੋ, ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਸਮਾਧੀਤਿਪਿ ਨਾਮਂ, ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਦਭਾਵਤੋ ਨ ਸਮਾਧੀਤਿ ਨਾਮਂ. ਹਾਨਭਾਗਿਯਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਗੁਣੇਹਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾਨਂ ਕਾਮਾਦਿਅਨੁਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ. ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਗੁਣੇਹਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾਨਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ. ਇਤਿ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾਨਂ ਕਾਮਾਦਿਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਾਨਿ ਹਾਨਭਾਗਿਯਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਧਮ੍ਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ, ਤੇਹਿ ਪਨ ਝਾਨਾਨਂ ਤਂਸਭਾਵਤਾ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਵੋਦਾਨਨ੍ਤਿ ਪਗੁਣਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵੋਦਾਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਅਧਿਗਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੧੦.੨੧) ਪਨ ‘‘ਨਿਰੋਧਤੋ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇ ‘‘ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੭) ਪਟਿਸੇਧੇਤਬ੍ਬਾ. ਯੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭੀ ਸਮਾਨੋ ਏਵ ‘‘ਨ ਲਭਾਮਹ’’ਨ੍ਤਿ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮਾਨਂ ਏਵ ‘‘ਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂਯੇਵ ਸਮਾਨਂ ‘‘ਵਿਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੧੪੯. ਅਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮਨਂ. ਨ ਤਥਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਜਾਨਨਾਦਿਂ ਸਕਂ ਸਕਂਯੇਵ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਯਥਾਸਕਮੇਵ ਵਿਸਯਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਤੇਹਿ ਦਸਬਲਞਾਣੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਮੇਵਾਤਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਸ੍ਸਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਚੇਤਨਾਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਨਿਰਯਾਦਿਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚ ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਕਾਰਣਞ੍ਚ ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪੇਕਸੇਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਞਾਣਂ ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮ ਧਾਤੁਯਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੮੧੨) ਤਥਾ ਚੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਂ. ਸਚ੍ਚਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਮੇਵ. ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਅਟ੍ਠਮਨਵਮਬਲਾਨਿ ਵਿਯ ਤਂਸਦਿਸਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਂ ਵਿਯ ਵਿਕੁਬ੍ਬਿਤੁਂ. ਏਤੇਨਸ੍ਸ ਬਲਸਦਿਸਤਞ੍ਚ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਝਾਨਾਦਿਞਾਣਂ ਵਿਯ ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਵਿਕੁਬ੍ਬਿਤੁਞ੍ਚ. ਯਦਿਪਿ ਹਿ ‘‘ਝਾਨਾਦਿਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਞਾਣਂ ਸਤ੍ਤਮਬਲ’’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਵਿਨਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਝਾਨਾਦਿਸਹਗਤਂ ਞਾਣਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਝਾਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ ਵਿਯ ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਬਲਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਝਾਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਇਦ੍ਧਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਕੁਬ੍ਬਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਬਲਸ੍ਸ ਝਾਨਇਦ੍ਧਿਭਾਵਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਵਸੇਨਪਿ ਦਸਬਲਞਾਣਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਤਕ੍ਕਤ੍ਤਿਕਭੂਮਨ੍ਤਰਵਸੇਨਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਪਾਟਿਯਾਤਿਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ.

ਅਨੁਪਦਵਣ੍ਣਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਿਲੇਸਾਵਰਣਂ ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਕਿਲੇਸਾਵਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਠਾਨਂ, ਤਬ੍ਭਾਵੋ ਅਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਨਧਿਗਮਸ੍ਸ ਪਨ ਤਦੁਭਯਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਲੋਕਿਯ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਚਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਠਿਤਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਵਰਣਾਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ. ਸਾ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਸਤਿ ਚ ਹੋਤਿ. ਏਤੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਅਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਤਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਨੇਸਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਧਾਤੁਵੇਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤੋਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਭੇਦਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਧਾਤੁਵੇਮਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਚਰਿਯਾਵਿਸੇਸਮ੍ਪਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਧਾਤੁਵੇਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤੋਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਵੇਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਹਿ ਚਰਿਯਾ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਏਵਾਤਿ. ਪਯੋਗਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਸਨ੍ਤਤਿਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦੀਨਂ (ਧ. ਪ. ੧੪੨) ਵਿਯ. ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਨੁਭਾਵਤੋ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਸ੍ਸ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਲੋਹਿਤਵਣ੍ਣਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਤਦਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਤ੍ਥਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਰਣਂ ਨਾਮ ਸਾਵਕਾਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਨਂ, ਯਤੋ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਆਨੁਭਾਵਤੋ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਸਿਯਾ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਯਦਿਪਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਾਧਿਗਮਤੋ ਪਗੇਵ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਧਿਗਮੋ, ਤਥਾਪਿ ਤਥਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ ਵਿਜ੍ਜਾਤ੍ਤਯਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ. ਸੇਸਾਭਿਞ੍ਞਾਤ੍ਤਯੇ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਧਿਗਮੇਨ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤੀਤਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪੁਨ ਏਵਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਨ ਵਕ੍ਖਾਮੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਵਾਚਂ ਪਜਹਤਿ ਨਾਮ. ਵਾਚਾਯ ਪਨ ਸੋ ਅਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਵਦਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਪਜਹਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਜਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦੀ ਨਿਰਯੇ ਠਪਿਤੋਯੇਵ, ਨਾਸ੍ਸ ਨਿਰਯੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕੋਚਿ ਵਿਬਨ੍ਧੋ ਏਕਂਸਿਕੋ ਅਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਂਸਿਕਭਾਵਸ੍ਸ. ਸਿਕ੍ਖਾਹਿ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਹਿ, ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਵਿਨਾ ਅਞ੍ਞਾਰਾਧਨਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਸਨ੍ਨਤਰੇ ਸੀਲਾਦਿਕੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਸੇਨੇਵ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਆਹ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਸੀਲਾਦਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਏਕਂਸਿਕਾ ਅਞ੍ਞਾਰਾਧਨਾ, ਇਤਰੇਸਂ ਅਨੇਕਂਸਿਕਾਤਿ. ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਂ ਸਮ੍ਪਦਾ, ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਨ੍ਤਿ ਏਵਂਅਵਿਰਜ੍ਝਨਕਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਯੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾ ‘‘ਨਿਰਯੂਪਗੋ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦੀ ਤਦਾਦਾਯਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਤਂ ਵਾਚਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ ਤਦਾਦਾਯਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਚ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹੋ ਚ, ਪਹਾਨੇਨ ਪਨ ਅਚ੍ਚਯਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਖਮਾਪਨੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਤ੍ਥਾਵਹੋ ਚ ਯਥਾ ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾ ਦੇਸਿਤਾ ਚ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਦਸਬਲਞਾਣਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੦. ਬ੍ਯਾਮੋਹਭਯਵਸੇਨ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੮) ਸਰਣਪਰਿਯੇਸਨਂ ਸਾਰਜ੍ਜਨਂ ਸਾਰਦੋ, ਬ੍ਯਾਮੋਹਭਯਂ, ਵਿਗਤੋ ਸਾਰਦੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਾਰਦੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਂ. ਤਂ ਪਨ ਞਾਣਸਮ੍ਪਦਂ ਪਹਾਨਸਮ੍ਪਦਂ ਦੇਸਨਾਵਿਸੇਸਸਮ੍ਪਦਂ ਖੇਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਵਚਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹਿ ਤੇਸਂ, ਨ ਪਨ ਦਸ੍ਸਨਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਭਗਵਤਾ ਏਵ ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਵਚਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ‘‘ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੭੧੮) ਵਿਯ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਹਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਸਹੇਤੁਨਾ’’ਤਿ. ਹੇਤੂਤਿ ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਸਾਧਨਹੇਤੁ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਕਾਰਕੋ ਸਮ੍ਪਾਪਕੋ ਚ. ਅਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਞ੍ਹਿ ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਪਮਾਣਙ੍ਗਤਾਯ ‘‘ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਾਯ ਕਾਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਚੋਦਕੋ ਚੋਦਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਾਰਣਂ, ਧਮ੍ਮੋ ਚੋਦਨਂ ਕਰੋਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਖੇਮਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਅਪ੍ਪਟਿਬਨ੍ਧਿਯਭਾਵੇਨ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਤਂ.

ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਵਾ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ. ਏਵਂਭੂਤਾ ਪਨ ਤੇ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ’’ਤਿ. ਅਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਨ ਤਥਾ ਸਾਵਜ੍ਜੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿਆਦਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਬ੍ਭਾਵੇ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵਤੋ. ਇਧ ਪਨ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਇਦਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ (ਪਾਚਿ. ੪੧੭-੪੨੨) ਵਿਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਙ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਮੇਸੁ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੮) ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਰਤ੍ਤੋ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੮) ਹੋਤਿ ਚੇ, ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਕਾਮੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੇਥੁਨਂ…ਪੇ… ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੇਥੁਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਮੁਸ੍ਸਤੇਵਾਪਿ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਰੇਨ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਸਂਯੋਗੇ ਭੁਮ੍ਮਂ.

ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਟ੍ਠਪਰਿਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੧. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੂਰਤਰਭਾਵੋ ਨਾਮ ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਗੇਹੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕਾਲੇ, ਏਵਂ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੋ ਪਣ੍ਡਿਤਪਰਿਸਾਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਸ੍ਸ ਬਲਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਠਾਨਸੀਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤਿਦੇਸੇਨ ਆਵਿਭਾਵਿਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਾਰਕਾਯਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਦਿਸਤ੍ਥਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਅਤਿਦੇਸਸ੍ਸ. ਯਥਾ ਹਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਸਮੂਹੋ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਏਵਂ ‘‘ਮਾਰਪਰਿਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਮਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਸਾਤਿ ਪਨ ਮਾਰਪਰਿਸਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਾਰਕਾਯਿਕਾਨਂ…ਪੇ… ਨ ਮਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਾਰਕਾਯਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਮਾਰਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ. ਉਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਸਾਰਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ, ਏਵਂ ਉਗ੍ਗਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਞ੍ਞਤੇਜੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤੀਸੁ ਵੇਦੇਸੂਤਿ ਇਦਂ ਇਤਰੇਸਂ ਅਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੇਦੇ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਪਿ ਹਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਵੇਸ੍ਸਾ ਚ ਤਦਤ੍ਥਵਿਚਾਰਣਾਯ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਸਮਤ੍ਥਾ ਏਵਾਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯਾਮਾਦਿਪਰਿਸਾ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ? ਭੁਸਂ ਕਾਮਾਭਿਗਿਦ੍ਧਤਾਯ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਵਿਰਹਤੋ. ਯਾਮਾਦਯੋ ਹਿ ਉਲ਼ਾਰੁਲ਼ਾਰੇ ਕਾਮੇ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥਾਭਿਗਿਦ੍ਧਤਾਯ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਯ ਸਭਾਵੇਨ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਆਕਡ੍ਢਿਯਮਾਨਾ ਕਦਾਚਿ ਤੇਸਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਸੇ ਮਹਾਸਮਯੇ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਪਿ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਬਹੁਲਾ ਨਾਹੋਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਸੇਨਾਯਂ ਕਤਾ.

ਪਰਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੁ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਾਨਿਪਿ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਇਤਰੋ ਯਦਿਪਿ ਤੇਸਂ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਾਧਿਗਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਵਾਸਨਾਯ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਆਮਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਕੇਯੂਰਂ ਨਾਨਾਵਿਧਰਤਨਪਰਿਸਿਬ੍ਬਿਤਸੁਵਣ੍ਣਜਾਲਵਿਨਦ੍ਧਂ ਭੁਜਾਭਰਣਂ. ਅਙ੍ਗਦਂ ਨਾਨਾਗਨ੍ਧਗਨ੍ਧਿਤਂ, ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਮਯਂ ਬਾਹੁਵਲਯਂ. ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸਰਾਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾਭੂਤਸ੍ਸਰਾ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੧੭੨) ਗਗ੍ਗਰਸ੍ਸਰਾਤਿ ਗਗ੍ਗਰਿਕਾਯ ਵਿਯ ਗਗ੍ਗਰਾਯਮਾਨਖਰਸ੍ਸਰਾ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੧੭੨; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੮.੬੯). ਭਾਸਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਭਾਸਂ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੧੭੨; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੮.੬੯) ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ‘‘ਵੀਮਂਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਙ੍ਗਮ੍ਮਾਤਿ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਆਦਿਤੋ ਲਾਪੋ ਆਲਾਪੋ, ਵਚਨਪਟਿਵਚਨਵਸੇਨ ਸਮਂ ਲਾਪੋ ਸਲ੍ਲਾਪੋ. ਸਮ੍ਮਾ, ਸਮਞ੍ਞਾ ਵਾ ਕਥਾ ਸਂਕਥਾ, ਸਂਕਥਾਵ ਸਾਕਚ੍ਛਾ.

ਅਟ੍ਠਪਰਿਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਚਤੁਯੋਨਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੨. ਯਵਨ੍ਤਿ ਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਾਪਿ ਸਮਾਨਜਾਤਿਤਾਯ ਮਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਨਿ. ਸਾ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਣ੍ਡਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਭਾਗਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਯੋਨਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਣ੍ਡੇ ਜਾਤਾਤਿ ਪਠਮਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦੁਤਿਯਾਯ ਪਨ ਅਣ੍ਡਤੋ, ਅਣ੍ਡੇ ਵਾ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਜਾਤਾਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਭਿਨਿਬ੍ਭਿਜ੍ਜ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਨਾਤਿ ਏਤੇਹਿ ਅਣ੍ਡਾਦੀਹਿ ਬਾਹਿਰਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਵਿਨਾ. ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯਾਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ. ਬਾਹਿਰਪਚ੍ਚਯਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾਯੇਵ ਵਾ ਉਪਪਤਨੇ ਸਾਧੁਕਾਰਿਨੋ ਉਪਪਾਤਿਕਾ, ਤੇ ਏਵ ਇਧ ਓਪਪਾਤਿਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਬ੍ਭਮਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਹਾਪਦੁਮਕੁਮਾਰਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕਪੇਤਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਾਤੁਰਤਾਯ ਕਾਮਸੇਵਨਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਜਾਲਵਨ੍ਤਤਾਯ ਨ ਤਾਸਂ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਗਬ੍ਭੋ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਓਪਪਾਤਿਕਾਯੇਵ ਸਂਸੇਦਜਤ੍ਤਾਯਪਿ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਨੇਰਯਿਕਾ ਵਿਯਾਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਾਪਦੇਸੇਨ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਓਪਪਾਤਿਕਤ੍ਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਵਸੇਸਾਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕਨੇਰਯਿਕੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ. ਯਕ੍ਖਾਨਂ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਤਾਯ ਓਪਪਾਤਿਕਭਾਵੇ ਏਵ ਆਪਨ੍ਨੇ ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਯਕ੍ਖਾਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇ ਨ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਾ ਨ ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਤਿ.

ਚਤੁਯੋਨਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਞ੍ਚਗਤਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੩. ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਮ੍ਮਭਵੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਸਤਿਪਿ ਕਾਰਕੇ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਸਿਦ੍ਧੋ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨਾ ਸਨ੍ਤਾਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਤ੍ਤੇਨ ਕਤੋਤਿ ਵੋਹਰੀਯਤਿ, ਤਥਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਲਕ੍ਖਣਾ ਗਤਿਯੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਸਤਿਪਿ ਗਮਕੇ ਤਂਤਂਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਯੇਸਂ ਤਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਤੇਹਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੋਹਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਤੋ ਗਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਨਯੇਨਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਸੁ ਨਿਰਯਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੇਸੁ ਗਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਗਤਿਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਏਕੇਨ ਗਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਗਤਿਗਤੀ’’ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਂ, (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੨੭) ਰੂਪਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੪੯) ਚ. ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾਯ ਗਮਨਂ ਉਪਗਮਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਗਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਗਤਿਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਗਤਿਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਜ੍ਝਾਸਯਗਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ, ਅਜ੍ਝਾਸਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਦਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੦੩) ਪਨ ‘‘ਗਤਿਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਮਨ੍ਤਨਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੦੩) ਹਿ ਅਯਂ ਪਾਲ਼ੀਤਿ. ਜੁਤਿਨ੍ਤਿ ਆਨੁਭਾਵਂ. ਵਿਭਵੋਤਿ ਵਿਨਾਸੋ. ਸੋ ਹਿ ਵਿਗਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਗਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤੋ ਗਤੀਤਿ (ਪਰਿ. ੩੩੯) ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤੋ ਗਤਿ ਵਿਗਮੋ ਵਿਭਵੋਤਿ ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੂਨਂ. ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਗਤਿਯੋਤਿ ਦ੍ਵੇਵ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਯਂ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਗਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ.

ਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤੋ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਯੋ, ਸੁਖਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯੋਤਿ ਨਿਰਯੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਰਮਿਤਬ੍ਬਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਤਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨਿਰਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਟ੍ਠੇਨ ਨਿਰਯੋ’’ਤਿ. ਤਿਰਿਯਂ ਅਞ੍ਚਿਤਾਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਉਦ੍ਧਂ ਦੀਘਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਰਿਯਂ ਦੀਘਾਭਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਕਟ੍ਠਤੋ ਸੁਖਤੋ ਅਯਨਂ ਅਪਗਮੋ ਪੇਚ੍ਚਭਾਵੋ, ਤਂ ਪੇਚ੍ਚਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸਯੋਤਿ ਪੇਤਯੋਨਿਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਮਨਸੋ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਸਤਿਸੂਰਭਾਵਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਯੋਗ੍ਯਤਾਦਿਗੁਣਵਸੇਨ ਉਪਚਿਤਮਾਨਸਤਾਯ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਗੁਣਚਿਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤੋ. ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸੀਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਾਨੇਹਿ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਿਕਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਅਧਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਦੇਵੇ ਚ ਤਾਵਤਿਂਸੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹਿ? ਸੂਰਾ ਸਤਿਮਨ੍ਤੋ ਇਧ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੨੧). ਤੇਹਿ ਪਨ ਸਮਾਨਰੂਪਾਦਿਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਦੀਪਵਾਸੀਹਿ ਇਤਰਮਹਾਦੀਪਵਾਸਿਨੋਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਤੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਂਸੁ. ਲੋਕਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਮਨੁਨੋ ਅਪਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿ. ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਆਨੁਭਾਵੇਹੀਤਿ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸੇਸੇਹਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾ ਦੇਵਾ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਚੇਵ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸੇਸੇਹਿ ਚ ਇਤਰੇ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸੇਸੇਹੇਵ ਦਿਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ ਜੋਤਨ੍ਤਿ, ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾ ਗਮ੍ਮਨ੍ਤਿ, ਅਭਿਤ੍ਥਵਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਦੇਵਾਤਿ.

ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਞ੍ਚਾਤਿਆਦੀਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਵ ਗਹਣਂ ਤੇਸਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਓਕਾਸਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਤੇ ਅਰਞ੍ਞਸਮੁਦ੍ਦਪਬ੍ਬਤਾਦਿਕੇ ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਠਾਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਓਕਾਸੋਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਨਿਰਯੂਪਗਾਦੀਹਿ ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਮਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਪਟਿਪਦਾ ਚਾਤਿ ਤਂ ਤਂ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਭਯੇਨਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤੂਪਚਿਤਾਕਾਰਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਿਰਯਗਾਮਿਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਨਿਰਯਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਂ ਤਂ ਸਨ੍ਤਾਨਪਤਿਤਤਾਯ ਅਸਾਧਾਰਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਿਨਿਪਤਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਵਸਾ, ਵਿਰੂਪਂ ਵਾ ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਗਤਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚਾਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹਾਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਇਦਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਾਵਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਤਿ.

ਪਞ੍ਚਗਤਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਞਾਣਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੪. ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਂ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਪਕਾਰਂ. ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਾ. ਤਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਦੁਕ੍ਖਾ ਸੁਖਾਲਯੇਨਪਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਬਹਲਾਤਿ ਅਤਨੁਕਾ, ਮਹਨ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਿਬ੍ਬਾਤਿ ਵਾ ਤਿਖਿਣਾ. ਖਰਾਤਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾ. ਕਟੁਕਾਤਿ ਵਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾ. ਕਸ੍ਸਤਿ ਖਣੀਯਤੀਤਿ ਕਾਸੁ, ਆਵਾਟੋ. ਕਸੀਯਤਿ ਚੀਯਤੀਤਿ ਕਾਸੁ, ਰਾਸਿ. ਫੁਨਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਅਙ੍ਗਾਰਾਨਿ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵਾਤਂ ਓਫੁਨਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਡਯ੍ਹਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਿਦਡ੍ਢਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਪੁਰਿਸਪ੍ਪਮਾਣਂ ਪੋਰਿਸਂ. ਏਕਪਥੇਨੇਵਾਤਿ ਏਕਮਗ੍ਗਭੂਤੇਨੇਵ. ਅਨੁਕ੍ਕਮਨੀਯੇਨਾਤਿ ਉਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਅਪਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੇਨ.

ਨਨੁ ਚ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਣ੍ਣਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਤੇਨ ਕਥਂ ਰੂਪਨ੍ਤਰਸਮਙ੍ਗਿਂ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਯਂ ਸੋ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣੇਨ ‘‘ਅਯਂ ਸੋ’’ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਆਨੁਭਾਵੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਬਲਂ ਨਾਮ ਏਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ‘‘ਗੂਥਕੂਪੋ ਵਿਯ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਪਮਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ. ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਬਹੁਲਾ ਏਤਾਸੂਤਿ ਦੁਕ੍ਖਬਹੁਲਾ. ਬਹਲਪਤ੍ਤਪਲਾਸੋਤਿ ਅਵਿਰਲ਼ਤਨੁਵਿਪੁਲਪਣ੍ਣੋ. ਸੁਖਪਰਿਭੋਗਂ ਮਹਾਪਾਸਾਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੀਘਪਾਸਾਦੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਰਸ੍ਸਪਾਸਾਦਾਦੀਨਂ ਖੁਦ੍ਦਕਤ੍ਤਾ. ਉਣ੍ਣਾਮਯਅਤ੍ਥਰਣੇਨਾਤਿ ਉਣ੍ਣਾਮਯਲੋਹਿਤਅਤ੍ਥਰਣੇਨ. ਉਤ੍ਤਰਂ ਉਪਰਿਭਾਗਂ ਛਾਦੇਤੀਤਿ ਉਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦੋ, ਵਿਤਾਨਂ. ਤਂ ਪਨ ਲੋਹਿਤਵਿਤਾਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਰਤ੍ਤਵਿਤਾਨੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਪਰਭਾਗਯੋਜਨਾਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਭਾਗਸ੍ਸ ਯੋਜਨਾ. ਸਾ ਪਨ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪੁਰਿਮਭਾਗੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਵ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਮਗ੍ਗਾਰੁਲ਼੍ਹਮੇਵਾਤਿ ਮਗ੍ਗਂ ਉਪਗਤਮਤ੍ਤਮੇਵ.

ਨਿਯਮਾਭਾਵਾਤਿ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾਵ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਨਿਯਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸੁਖਾਨੁਭਵਨਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਗੋਚਰਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਰਿਭਣ੍ਡਭੂਤੇਨ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣੇਨ ਦਸ੍ਸਨਮੇਵਾਤਿ ਕਾਰਣੂਪਚਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਨਾਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਦੇਵਲੋਕਸੁਖਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਉਪਮਾਹਿਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪਮਾਯਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨਿਰੋਧਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਗ੍ਗਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਚੇਵ ਪਰਤੋ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਚ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਨਿਰੋਧੇ ਸਯਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ ਤਦਪਸ੍ਸਯੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਰੋਧਸਯਨਵਰਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਾ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

ਞਾਣਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਦਿਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੫. ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿਆਦਿਅਨੁਸਨ੍ਧਿਤ੍ਤਯਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਕੇਵਲਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਯ ਸੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕੋ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਦੁਕ੍ਕਰਚਾਰੀਸੁ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤੁਕੁਣ੍ਡਿਕੋਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਹਤ੍ਥੇਹੀਤਿ ਚਤੂਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਕੁਣ੍ਡਨਕੋ ਆਹਿਣ੍ਡਨਕੋ. ਛਮਾਨਿਕਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਭੂਮਿਯਂ ਖਿਤ੍ਤਂ. ਭਕ੍ਖਸਨ੍ਤਿ ਆਹਾਰਂ.

ਮਚ੍ਛਰਿਯਮਲਾਦਿਪਾਪਧਮ੍ਮਵਿਗਮਨਤੋ ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਗੁਣਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਤੋ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਦਾਨਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਪਣ੍ਡਿਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯਾਯੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਕੀਦਿਸਂ. ਵਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਵਤਂ. ਸੁਚਿਣ੍ਣਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਚਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ. ਇਦ੍ਧੀਤਿ ਆਨੁਭਾਵੋ. ਜੁਤੀਤਿ ਵਤ੍ਥਾਭਰਣੋਭਾਸਸਮੁਜ੍ਜਲਾ ਸਰੀਰਪ੍ਪਭਾ. ਬਲਵੀਰਿਯੂਪਪਤ੍ਤੀਤਿ ਕਾਯਬਲੇਨ ਚੇਵ ਉਸ੍ਸਾਹੇਨ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋ.

ਤੇਨ ਪਾਣਿ ਕਾਮਦਦੋਤਿ ਤੇਨ ਅਦ੍ਧਿਕਾਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਸਯ੍ਹਸੇਟ੍ਠਿਨੋ ਦਾਨਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਮਯੇਨ ਪੁਞ੍ਞੇਨ ਇਦਾਨਿ ਮਯ੍ਹਂ ਹਤ੍ਥੋ ਕਪ੍ਪਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਕਾਮਦਦੋ ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਦਾਯੀ, ਕਾਮਦਦੋ ਹੋਨ੍ਤੋ ਚ ਮਧੁਸ੍ਸਵੋ ਇਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਕੋ ਜਾਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਮਮ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਯਵੇਯ੍ਯਾਵਟਿਯਕਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯੇਨ. ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਪੁਞ੍ਞਫਲਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪੁਜ੍ਜਸਭਾਵਤੋ, ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ਵਾ ‘‘ਏਵਮਿਦਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੮੦) ‘‘ਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਪਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮਾਹਟਾਨਿ ਪਞ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਯਥਾ ‘‘ਤਿਭਵਂ, ਤਿਸਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ. ਸਾ ਹਿ ਵਿਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾਵਾਵਹਨਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਚਰਿਯਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਵਾਚਸਿਕਂ ਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਸਹਸ੍ਸਂ ਮਚ੍ਚੁਹਾਯਿਨਨ੍ਤਿ ਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਸਮਧਿਗਮੇਨ ਮਚ੍ਚੁਵਿਸਯਾਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਮਚ੍ਚੁਪਹਾਯਿਨੋ ਜਾਤਾ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਮੇਥੁਨਵਿਰਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਾਮਾਤਿ ਨ ਅਤਿਚਰਾਮ ਅਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਇਤਰਤ੍ਥਾਪਿ ਨ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਮ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਾਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਮ੍ਹਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ.

ਅਤ੍ਤਦਮਨਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਪਟਿਞ੍ਞਂ ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਕਰਣਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਦਮਨਵਸੇਨ, ਮਨਚ੍ਛਟ੍ਠਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਦਮਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯਤਾਯ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਚਰਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ.

ਅਤਰਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਤਰਮਾਨਾਨਂ ਦੇਸਕਾਲਂ ਉਦਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾਨਂ. ਫਲਾਸਾਵ ਸਮਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਸੁਦੁਲ੍ਲਭਫਲੇਪਿ ਆਸਾ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗਮਨ੍ਵਾਯ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਏਵ. ਵਿਪਕ੍ਕਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਪਣੀਤਜ੍ਝਾਸਯੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਉਲ਼ਾਰਮਨੋਰਥੋ. ਸੋ ਹਿ ਸੇਟ੍ਠਮਨੋਸਮਾਚਾਰਤਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਇਦਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਤੇਪਿਟਕੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਇਦਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ‘‘ਵੀਰਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੀਰਿਯਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਉਤ੍ਤਮਂ ਪਰਮੁਕ੍ਕਂਸਗਤਂ ਤਾਦਿਸਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਚਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਦੁਕ੍ਕਰਕਿਰਿਯਾਯ ਸਾਧਕਸ੍ਸ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ.

ਕੋਚਿ ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਪਟਪਿਲੋਤਿਕਧਰੋ ਦਸਨ੍ਤਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਨਿਚ੍ਚੇਲੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨਗ੍ਗੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਅਕਾਸਿਂ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਪੀਲ਼ਾ ਮਾ ਅਹੋਸੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾ ‘‘ਅਭਿਹਟਂ ਨ ਸਾਦਿਯਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੫) ਭਿਕ੍ਖਾਪਰਿਯੇਸਨੇ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਚਾਰਿਤਾਦਸ੍ਸਨਂ, ਏਵਂ ‘‘ਨਏਹਿ ਭਦ੍ਦਨ੍ਤਿਕਾਦਿਭਾਵੋਪੀ’’ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਸਨ੍ਤਰਗਤਾਯਾਤਿ ਪੁਰਿਸਸਮੀਪਗਤਾਯ. ਸਂਕਿਤ੍ਤੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਂਕਿਤ੍ਤਿ, ਗਾਮਵਾਸਿਆਦੀਹਿ ਸਮੁਦਾਯਵਸੇਨ ਕਰਿਯਮਾਨਕਿਰਿਯਾ. ਇਧ ਪਨ ਭਤ੍ਤਸਂਕਿਤ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਂਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਤਭਤ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿ. ਦਦਨ੍ਤਿ ਤਾਯਾਤਿ ਦਤ੍ਤਿ. ਏਕਾਹਂ ਅਨ੍ਤਰਭੂਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਏਕਾਹਿਕਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ. ਏਕਾਹਵਾਰੇਨਾਤਿ ਏਕਾਹਿਕਵਾਰੇਨ. ‘‘ਏਕਾਹਿਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਮੇਵ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤਿ ਏਵਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

ਏਰਕਤਿਣਾਦੀਨਿ ਵਾਤਿ ਏਰਕਤਿਣਾਦੀਨਿ ਗਨ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕਤਨਿਵਾਸਨਾਨਿ ਛਵਦੁਸ੍ਸਾਨਿ, ਨਿਹੀਨਦੁਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਨ੍ਤਾਵੁਤਾਨਨ੍ਤਿ ਤਨ੍ਤਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵੀਤਾਨਂ. ਪਕਤਿਕਣ੍ਟਕੇਤਿ ਸਲਾਕਕਣ੍ਟਕੇ.

੧੫੬. ਨੇਕਵਸ੍ਸਗਣਸਞ੍ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਵਸ੍ਸਸਮੂਹਸਞ੍ਜਾਤਂ. ਨਨੁ ਚ ਇਦਾਨੇਵ ‘‘ਸਾਯਤਤਿਯਕਮ੍ਪਿ ਉਦਕੋਰੋਹਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਨੇਕਵਸ੍ਸਗਣਿਕਂ ਰਜੋਜਲ੍ਲਂ ਕਾਯੇ ਸਨ੍ਨਿਚਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ, ਤਦੁਭਯਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰਜੋਜਲ੍ਲਕਵਤਸਮਾਦਾਨਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤੀ’’ਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ‘‘ਅਚੇਲਕੋ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਅਚੇਲਕਪਟਿਞ੍ਞਾ, ‘‘ਸਾਣਾਨਿਪਿ ਧਾਰੇਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਛਨ੍ਨਕਪਟਿਞ੍ਞਾ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਸਾਣ-ਮਸਾਣ-ਛਵਦੁਸ੍ਸਾਦਿ-ਨਿਵਤ੍ਥ-ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਚ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਤਿ ਅਚੇਲਕਾ. ਸਙ੍ਘਾਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਘਾਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੀਲਵਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ‘‘ਅਨਭਿਸਨ੍ਧਿਕਮ੍ਪਿ ਪਾਪਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਿਕਤ੍ਤਾ. ਸੀਲਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਇਦਂ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨਕਿਰਿਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਾਸਣ੍ਡਪਰਿਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਪਾਸਣ੍ਡੇਸੁ ਅਸਾਰਸਾਰਭਾਵਵੀਮਂਸਨਤ੍ਥਾਯ. ਤਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਆਜੀਵਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ. ਵਿਕਟਭੋਜਨੇਤਿ ਵਿਕਤਭੋਜਨੇ ਵਿਰੂਪਭੋਜਨੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪਕਤਿਭੋਜਨੇ’’ਤਿ.

੧੫੭. ਭਿਂਸਨਕਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਭਾਵਸਾਧਨਭਾਵੀ ਇਦਂ ਪਦਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਿਂਸਨਕਤਸ੍ਮਿਂ ਭਿਂਸਨਕਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਿਂਸਨਕਤ੍ਤਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਏਕਸ੍ਸ ਤ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯੇਭੁਯ੍ਯਗ੍ਗਹਣਂ ਲੋਮਵਨ੍ਤਵਸੇਨਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਲੋਮਵਸੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਬਹੁਤਰਾਨਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਸੁ-ਸਦ੍ਦੇ ਉ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਓ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸੋਤਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਤਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਵਤਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਸੋਤਤ੍ਤੋ. ਸੋਸਿਨ੍ਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੁਦ੍ਧਿਵਸਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿਗਵੇਸਨਤ੍ਥਾਯ.

ਵਿਹਾਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਹਾਰੋ ਏਵ ਹਿ ‘ਵਿਹਾਰਸ੍ਮਿ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਚਾਤਿ ਤੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ. ਏਵਂ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਯਂ ਏਵਂ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇ ਲਾਭਾਲਾਭਾਦਿਕੇ ਚ. ਤੁਲਿਤੋਤਿ ਤੁਲਾਸਦਿਸੋ.

ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਦਿਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਆਹਾਰਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੮. ਸੁਜ੍ਝਿਤੁਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਤੋ ਸੁਜ੍ਝਿਤੁਂ.

੧੫੯. ਆਸੀਤਿਕਪਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਆਸੀਤਿਕਪਿਟ੍ਠਿਪਬ੍ਬਾਨਿ, ‘‘ਕਾਲ਼ਪਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਬ੍ਬਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ. ਉਨ੍ਨਤੁਨ੍ਨਤਾਨੀਤਿ ਮਂਸੇ ਮਿਲਾਤੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਧੀਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਵਾਤੇਨੁਦ੍ਧੁਮਾਤਧਮਨੀਜਾਲਤਾਯ ਉਨ੍ਨਤਾਨਿ ਉਨ੍ਨਤਾਨੀਤਿ. ਆਨਿਸਦਨ੍ਤਿ ਆਨਿਸਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਂਸੂਹਿ, ਵਾਲਿਕਾਹਿ ਵਾ ਨਿਚਿਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਰਪੋਙ੍ਖੇਨਾਤਿ ਸਰਸ੍ਸ ਪੋਙ੍ਖਪ੍ਪਦੇਸੇਨ, ਸਰਪੋਙ੍ਖਸਞ੍ਞਿਤੇਨ ਵਾ ਮਗ੍ਗੇਨ. ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਕ੍ਕਗੋਲ਼ਿਕਸਦਿਸਾਨਂ, ਸਰੀਰਘਂਸਨਤ੍ਥਂ ਕਤ ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਗੋਲ਼ਕਾਨਂ ਵਾ ਆਵਲ਼ਿ ਵਟ੍ਟਨਾਹਾਰੋ. ਵਂਸਤੋਤਿ ਪਿਟ੍ਠਿਵਂਸਤੋ. ਮਣ੍ਡਲੇਤਿ ਭਿਤ੍ਤਿਪਾਦਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕੇ ਠਪਿਤਮਣ੍ਡਲਕੇ ਸੀਸਗ੍ਗੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਨ ਏਵਂ ਫਾਸੁਲ਼ਿਯੋਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਗੋਪਾਨਸਿਯੋ ਪਪਤਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਫਾਸੁਕਾਪਿ ਪਪਤਾ ਠਿਤਾ.

ਓਕ੍ਖਾਯਿਕਾਤਿ ਅਵਕ੍ਖਾਯਿਕਾ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨਾ. ਏਵਰੂਪਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਰੂਪਾ, ਨਿਨ੍ਨਤਰਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾਵ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂਅਲ੍ਲੀਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਉਦਰਚ੍ਛਵਿ ਯਾਵ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ, ਤਾਵ ਤਂ ਆਹਚ੍ਚ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਅਲ੍ਲੀਨਾ ਹੋਤਿ ਉਦਰਿਯਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖਯੇਨ ਅਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਸੁਟ੍ਠੁਮਿਲਾਤਤਾਯ. ਭਾਰਿਯਭਾਰਿਯਾਤਿ ਗਰੁਤਰਾ. ਸਹਉਦਰਚ੍ਛਵਿਂ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ, ਸਹਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ ਉਦਰਚ੍ਛਵਿਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨੇਵ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ ਆਹਾਰਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਸੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ. ਪੂਤਿਮੂਲਾਨੀਤਿ ਲੋਮਮੂਲਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਕੇ ਮਂਸੇ ਲੋਹਿਤੇ ਚ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣੇ ਤਾਨਿ ਸੁਕ੍ਖਾਨਿ ਠਾਨਤੋ ਭਟ੍ਠਾਨਿ ਅਭਾਵੇਨੇਵ ‘‘ਪੂਤਿਮੂਲਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਅਧਿਗਤਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਅਧਿਗਤਾ. ਯਥਾ ਏਤਰਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਪਰਿਪਾਕਗਤਞਾਣਾ ਵਸੀਭੂਤਜ੍ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਨੇਸਂ ਚਰਿਮਭਵੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰੋ, ਨ ਤਥਾ ਤਦਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤਦੇਵਾਤਿ ਯਂ ਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਜਾਤਂ, ਏਤਦੇਵ ਏਤ੍ਥ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਠਪਦੇਸੇ ਯੁਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਅਵਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ. ਇਤਰਥਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਨਨੁਰੂਪੋ ਸਿਯਾ ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤੇ.

ਆਹਾਰਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿਆਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੦. ਸਂਸਾਰੇਨਾਤਿ ਅਪਰਾਪਰਂ ਚਵਨੁਪਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਭਵੇਸੁ ਸਂਸਰਣੇਨ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਾਟਿ, ਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨ ਚ;

ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ, ਸਂਸਾਰੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੧੯; ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੯੫; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੬੦; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪.੧੯੯; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ; ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੬; ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੨੩; ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ੩੯; ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪, ੫੮; ਥੇਰਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੬੭, ੯੯; ਬੁ. ਵਂ. ਅਟ੍ਠ. ੫੮; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੬; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧.੧੧੭; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੧.੧੨੭; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੯; ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.੧);

ਬਹੁਕਨ੍ਤਿ ਬਹੁਕਾਲਂ ਬਹੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ. ਉਪਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ. ਆਵਾਸੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇ ਆਵਸਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਜੀਵਨੇਨ. ਖਨ੍ਧਾਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਬਹੁਯਾਗੇਤਿ ਅਜਸੂਕਰਗੋਮਾਯ੍ਵਾਦਿਕੇ ਬਹੁਵਿਧੇ ਮਹਾਯਞ੍ਞੇ. ਬਹੁਅਗ੍ਗੀਤਿ ਵਾਚਾਪੇਯ੍ਯਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਪਾਕਯਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਬਹੁਕੇਪਿ ਅਗ੍ਗੀ ਪਰਿਚਰਣੇਨ.

੧੬੧. ਬਾਲਦਾਰਕੋਪਿ ‘‘ਦਹਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਯੁਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਪਠਮਵਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਸਭਾਵੇਨ ਪਲਿਤਸਿਰਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਠਮਵਯੇ ਠਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਸੁਕਾਲ਼ਕੇਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋਤਿ ਜਰਾਯ ਜਿਣ੍ਣੋ, ਨ ਅਕਾਲਿਕੇਨ ਜਰਾਯ ਅਭਿਭੂਤੋ. ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਬੁਦ੍ਧਤਾਯ ਵੁਦ੍ਧੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੋ’’ਤਿ, ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹਵਸੇਨ ਵੁਦ੍ਧਿਰਹਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਾਤਿਮਹਲ੍ਲਕੋਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਮਹਲ੍ਲਕੋ, ਨ ਭੋਗਪਰਿਵਾਰਾਦੀਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਦ੍ਧਗਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਦ੍ਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਦੀਘਕਾਲਵਾਚੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਬਹੁਅਦ੍ਧਾਨਂ ਗਤੋ’’ਤਿ. ਵਯੋਤਿਆਦਿਪਦਲੋਪੇਨਾਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਵਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਦਸਤਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਸਮਤ੍ਥਤਾਤਿ ਪਦਸਤਮ੍ਪਿ ਪਦਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਸੋਤਪਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮੇਵ ਉਗ੍ਗਹਣਸਮਤ੍ਥਤਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾ. ਅਯਞ੍ਚ ਗਤਿਯਾ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਗਹਣਮਤ੍ਤਭਾਵਤੋ. ਤਦੇਵਾਤਿ ਪਦਸਤਮ੍ਪਿ ਪਦਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ. ਆਧਾਰਣਂ ਅਪਿਲਾਪਨਵਸੇਨ ਹਦਯੇ ਧਾਰਣਂ. ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਂ ਯਥਾ ਨ ਪਮੁਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਉਪੇਚ੍ਚ ਅਪਰਾਪਰਂ ਨਿਬਨ੍ਧਨਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਚ ‘‘ਪਰਮਾਯ ਗਤਿਯਾ ਚ ਸਤਿਯਾ ਚ ਧਿਤਿਯਾ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਰਤੋ ਚ ‘‘ਏਵਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਗਤਿਮਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮਤ੍ਥਵੀਰਿਯਂ ਧਿਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਤਿਸਮਾਯੋਗਂ ਤਸ੍ਸ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗਤਿਸਤਿਧਿਤੀਹਿ ਸੁਭਧਾਤਵਚੀਪਰਿਚਿਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਗਮਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਯੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਕਾਰਣਦਸ੍ਸਨਸਮਤ੍ਥਤਾ.

ਦਲ਼੍ਹਂ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੯.੩੮) ਥਿਰਂ ਧਨੁ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦਲ਼੍ਹਧਨ੍ਵਾ, ਸੋ ਏਵ ਇਧ ‘‘ਦਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਟਿਸਤ੍ਤੁਵਿਧਮਨਤ੍ਥਂ ਧਨੁਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਧਨੁਗ੍ਗਹੋ, ਸੋ ਏਵ ਉਸੁਂ ਸਰਂ ਅਸਤਿ ਖਿਪਤੀਤਿ ਇਸ੍ਸਾਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਧਨੁਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਇਸ੍ਸਾਸੋ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਪਲਂ ਲੋਹਾਦਿਭਾਰਂ ਵਹਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਦਣ੍ਡੇਤਿ ਧਨੁਦਣ੍ਡੇ. ਯਾਵ ਕਣ੍ਡਪ੍ਪਮਾਣਾਤਿ ਦੀਘਤੋ ਯਤ੍ਤਕਂ ਕਣ੍ਡਸ੍ਸ ਪਮਾਣਂ, ਤਤ੍ਤਕੇ ਧਨੁਦਣ੍ਡੇ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਆਰੋਪਿਤੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਜਿਯਾਦਣ੍ਡੋ, ਸੋ ਚ ਭਾਰੋ ਪਥਵਿਤੋ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਇਦਂ ‘‘ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਂ ਨਾਮ ਧਨੂਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਗ੍ਗਹਿਤਸਿਪ੍ਪੋਤਿ ਉਗ੍ਗਹਿਤਧਨੁਸਿਪ੍ਪੋ. ਕਤਹਤ੍ਥੋਤਿ ਥਿਰਤਰਂ ਲਕ੍ਖੇਸੁ ਅਵਿਰਜ੍ਝਨਸਰਕ੍ਖੇਪੋ. ਈਦਿਸੋ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਵਸੀਭੂਤੋ ਕਤਹਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਕਤਂ ਰਾਜਕੁਲਾਦੀਸੁ ਉਪੇਚ੍ਚ ਅਸਨਂ ਏਤੇਨ ਸੋ ਕਤੂਪਾਸਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਰਾਜਕੁਲਾਦੀਸੁ ਦਸ੍ਸਿਤਸਿਪ੍ਪੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਨ੍ਤੋਸੁਸਿਰਕਰਣਾਦਿਨਾ ਸਲ੍ਲਹੁਕਂ ਕਤਂ.

ਓਲੋਕੇਤੀਤਿ ਉਦਿਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਤੇਸਂ ਵਾਰੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ‘‘ਅਯਂ ਪਠਮਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਦੁਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਨਵਾਰੋ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਸੁਖੁਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਵਾਰੋਤਿ ਈਦਿਸੇ ਠਾਨੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਦੇਸਨਾਵਾਰੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਨਪਞ੍ਞਾਯਨਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਨਤਂ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਛਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਾਟਮਤ੍ਤੇ ਖਣੇ ਅਨੇਕ-ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸ-ਚਿਤ੍ਤਪਵਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਛਾਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨਤੋ ਪੁਰੇਤਰਂਯੇਵ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਲਹੁਤਰਾਪਿ ਸਤ੍ਥੁ ਦੇਸਨਾਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੁ ਵਾ ਤਾਵ ਏਤੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਲ਼ਸ ਪਦਾਨਿ ਕਥੇਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਲੋਕਿਯਜਨਸ੍ਸ ਏਕਪਦੁਚ੍ਚਾਰਣਕ੍ਖਣੇ ਭਗਵਾ ਅਟ੍ਠਵੀਸਸਤਪਦਾਨਿ ਕਥੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਪਿ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿ. ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਦਂ, ਤਦਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜੇਤੀਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਅਕ੍ਖਰਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਦਵਾਕ੍ਯਕ੍ਖਰਭਾਵੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜੇਤਿ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਧਮ੍ਮਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਂ ਅਕ੍ਖਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨ ਅਪਰਾਪਰੇਹਿ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਸੁਚਿਰਮ੍ਪਿ ਕਾਲਂ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਨ ਕਦਾਚਿ ਤੇਸਂ ਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਪਟਿਭਾਨਂ. ਅਪਰਿਕ੍ਖਯਪਟਿਭਾਨਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ, ਯਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਹਾਨੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੧੪੧, ੩੦੫; ਵਿਭ. ਮੂਲਟੀ. ੧.ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ). ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਥਾ ਆਸਨ੍ਨਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸਪਿ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਇਤਰਾਯ ਚ ਵਿਸੇਸਾਤਾਵੋਤਿ ਪਠਮਬੁਦ੍ਧਵਚਨਮ੍ਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮਬੁਦ੍ਧਵਚਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਛਿਮਬੁਦ੍ਧਵਚਨਮ੍ਪਿ ਸਦਿਸਮੇਵ. ਆਸੀਤਿਕਵਸ੍ਸਤੋ ਪਰਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ਆਯੁਕੋਟ੍ਠਾਸੋ.

੧੬੨. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤਾ ਨਾਗਸਮਾਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਅਬ੍ਭੁਤਪਵੇਦਨਮੁਖੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲੋਮਾਨਂ ਹਟ੍ਠਭਾਵਸ੍ਸ ਪਵੇਦਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਲੋਮਹਂਸਨਪਰਿਯਾਯੋ’’ਤਿ ਨਾਮਂ ਗਹਿਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿ-ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਞਾਣਾਨੁਭਾਵ-ਵਿਭਾਵਨਾਦਿਵਸੇਨ ਸੋਲ਼ਸਸਮੂਹਤੋ ਸੀਹਨਾਦਸ੍ਸ ਨਦਨੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਹਾਸੀਹਨਾਦੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਮਹਾਥੇਰੇਹਿ ਨਾਮਂ ਠਪਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.