੩. ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੯. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਸੁਤ੍ਤਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਚਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਕਥੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੇਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੨.੬੩) ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਕੇਚਿ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੇ ਵਾ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਪਰੇ. ਯਾ ਹਿ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤਦਾ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਪਚ੍ਚਯਬਾਹੁਲ੍ਲਿਕਤਾ ਜਾਤਾ, ਤਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਇਮਂ ਦੇਸੇਸੀਤਿ. ਯਮਕਮਹਾਮੇਘੋਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾਓਲਮ੍ਬਨਉਪਰਿਉਗ੍ਗਮਨਵਸੇਨ ਸਤਪਟਲੋ ਸਹਸ੍ਸਪਟਲੋ ਯੁਗਲ਼ਮਹਾਮੇਘੋ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਭਗਵਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤੇ, ਚਾਰਿਕਂ ਪਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਚ. ਭਿਕ੍ਖੂਨਮ੍ਪਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਤਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਪੂਰਿਤਦਾਨਪਾਰਮਿਸਞ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਤਦਾ ਮਹਾਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸਪੀ’’ਤਿ.

ਸਕ੍ਕਤੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾਰਪ੍ਪਤੋ. ਗਰੁਕਤੋਤਿ ਗਰੁਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਮਾਨਿਤੋਤਿ ਬਹੁਮਤੋ ਮਨਸਾ ਪਿਯਾਯਿਤੋ ਚ. ਪੂਜਿਤੋਤਿ ਮਾਲਾਦਿਪੂਜਾਯ ਚੇਵ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਾਭਿਪੂਜਾਯ ਚ ਪੂਜਿਤੋ. ਅਪਚਿਤੋਤਿ ਅਪਚਾਯਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤੇ ਪਣੀਤਪਣੀਤੇ ਉਪਨੇਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਸਕ੍ਕਤੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਗਰੁਭਾਵਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਗਰੁਕਤੋ. ਯਂ ਮਨਸਾ ਪਿਯਾਯਨ੍ਤਿ ਬਹੁਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਚ, ਸੋ ਬਹੁਮਤੋ. ਯਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਪੂਜਾਵਸੇਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਪੂਜਿਤੋ. ਯਸ੍ਸ ਅਭਿਵਾਦਨਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਅਪਚਿਤੋ. ਭਗਵਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਚ ਲੋਕੋ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ…ਪੇ… ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਲਾਭਗ੍ਗਯਸਗ੍ਗਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਲਾਭਸ੍ਸ ਚ ਯਸਸ੍ਸ ਚ ਅਗ੍ਗਂ ਉਕ੍ਕਂਸਂ ਪਤ੍ਤਂ.

ਪਚ੍ਚਯਾ ਚੀਵਰਾਦਯੋ ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਗਰੁਕਾ, ਆਮਿਸਚਕ੍ਖੁਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਗਿਦ੍ਧਾ ਗਧਿਤਾ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਬਹੁਲਭਾਵਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਬਾਹੁਲਿਕਾ. ਭਗਵਤੋਪਿ ਪਾਕਟਾ ਅਹੋਸਿ ਪਕਤਿਚਾਰਿਤ੍ਤਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਪਾਕਟਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਚਿਨ੍ਤਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਹੋਤ੍ਤਪ੍ਪਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗੋ, ਇਧ ਪਨ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਲਾਭਗਰੁਤਾਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮਣਧਮ੍ਮਵੁਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮਣਧਮ੍ਮਕਰਣਂ. ਸਾਤਿ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਦੇਸਨਾ. ਪਟਿਬਿਮ੍ਬਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਕਾਯਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਯੋਗ੍ਗੋ ਆਦਾਸੋਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਯਿਕਆਦਾਸੋ.

ਪਿਤੁ-ਦਾਯਂ, ਤੇਨ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਂ ਅਰਹਭਾਵੇਨ ਆਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਦਾਯਾਦਾ, ਪੁਤ੍ਤਾ. ਤਞ੍ਚ ਲੋਕੇ ਆਮਿਸਮੇਵ, ਸਾਸਨੇ ਪਨ ਧਮ੍ਮੋਪੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਞ੍ਚ, ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ, ਯਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ ਅਨਵਜ੍ਜਞ੍ਚ, ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ ‘‘ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਥ, ਮਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮੇ ਦਾਯਾਦਾਤਿ ਮਮ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਓਗਾਹਿਨੋ, ਧਮ੍ਮਭਾਗਭਾਗਿਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸੇਵ ਸਾਮਿਨੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ.੧.੨੯). ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾਨੁਤ੍ਤਰਾਦਿਭਾਵੇਨ ਧਮ੍ਮਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਧਮ੍ਮੋ. ਪਰਿਯਾਯੇਤਿ ਸਭਾਵਤੋ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਞਾਪੇਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਲੇਸੋ, ਲੇਸਕਾਰਣਂ ਵਾ. ਤਦਭਾਵਤੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਪਾਯਪਤਨਾਦਿਤੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਵਾਰਣਤੋ. ਇਤਰੋ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਪਾਤਨਤੋ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਵਾਰਣਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਲੋਕਿਯਂ ਕੁਸਲਂ ਦਾਨਸੀਲਾਦਿ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਂ, ਅਯਂ ਤਂ ਅਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾਰਣਭਾਵਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਤਂ ਵਟ੍ਟਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਂ, ਯਂ ਤਣ੍ਹਾਦੀਹਿ ਸਵਿਸੇਸਂ ਆਮਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਆਮਿਸਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਪਾਕਟਂ ਅਚ੍ਛਾਦਨਭੋਜਨਾਦਿ, ਤਸ੍ਸ, ਤਂਸਦਿਸਸ੍ਸ ਚ ਫਲਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ…ਪੇ… ਇਦਂ ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਕਲਮੇਵ ਹਿਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਯਦਿਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨, ੩) ਆਦਿਵਚਨਤੋ ਸਾਵਕੇਹਿ ਅਧਿਗਤੋਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ ਸਤ੍ਥੁਯੇਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋਪਿ ਭਗਵਤੋਯੇਵ ਸਨ੍ਤਕੋ’’ਤਿ. ਸਾਵਕਾਨਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸਪਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਪਰਤੋਘੋਸੋ ਚ ਤਥਾਗਤਾਧੀਨੋਤਿ ਤੇਹਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮਿਨੋਯੇਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਗਵਤਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸਾਤਿ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਨ੍ਤਰਧਾਨਤੋ ਪਭੁਤਿ ਯਾਵ ਇਮਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਾ ਅਸਮ੍ਬੋਧਵਸੇਨ ਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ. ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਾ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ, ਨ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਵਿਯ ਸਸਨ੍ਤਾਨੇਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਸਞ੍ਜਾਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਨੇਤਾ,ਅਨਕ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਾਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਯਿਦਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਜਾਨਨਞ੍ਞੇਵ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਟਿਵੇਧਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਞ੍ਞੂ ਮਗ੍ਗਵਿਦੂ’’ਤਿ. ਅਕ੍ਖਾਨਂ ਪਨਸ੍ਸ ਸੁਕੁਸਲਭਾਵੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਕੋਵਿਦੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਯਥਾਗਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਾਨੁਗਾ ਭਗਵਤੋ ਏਵ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਧਿਗਮਨਤੋ. ਪਚ੍ਛਾ ਪਰਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਅਨੁ ਅਨੁ ਆਗਤਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਤਿ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ.

ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਮੇਵ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦਿਭੇਦਂ ਜਾਨਾਤਿ ਏਕਨ੍ਤਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਥਾ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਤਿਯੇਵ. ਨ ਹਿ ਪਦੇਸਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਜਾਨਾਤਿ. ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਚਕ੍ਖੂਹਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਪਸ੍ਸਤਿਯੇਵ. ਅਥ ਵਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੇ ਸਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਕਾਮਰੂਪਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਦਿਨੋ ਜਾਨਨ੍ਤਾਪਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਭਗਵਾ. ਭਗਵਾ ਪਨ ਪਹੀਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਤ੍ਤਾ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਤਿਯੇਵ, ਦਿਟ੍ਠਿਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਮਯਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਣਾਯਕਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਯ ਭੂਤੋ. ਞਾਣਭੂਤੋਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਚ ਏਵਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਧਮ੍ਮਾ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗੋ, ਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂਵਾ ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਚ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ ‘‘ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ,ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ’’ਤਿ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਤ੍ਤਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਵਦਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਾ. ਚਿਰਂ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਵਦਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਨ੍ਨੇਤਾਤਿ ਧਮ੍ਮਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਾ, ਪਾਪਯਿਤਾ ਵਾ. ਅਮਤਸ੍ਸ ਦਾਤਾਤਿ ਅਮਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਂ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਅਮਤਂ ਦਦਾਤੀਤਿ ਅਮਤਸ੍ਸ ਦਾਤਾ. ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਦਾਯਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ.

‘‘ਯਾ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤਿ;

ਸੁਖੋ ਵਿਪਾਕੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ. (ਪੇਟਕੋ. ੨੩);

ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ, ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਦਾਯਕੋ’’ਤਿ –

ਏਵਮਾਦਿਂ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਏਵ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਾਨਾਦਿਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਵਟ੍ਟਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋਪਿ…ਪੇ… ਪਟਿਲਭਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਦਿਸਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਚਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਕਪ੍ਪਿਯਸ੍ਸ ਚ ਚੀਵਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨੇਨ ਵਿਨਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਕੁਤੋ ਪਰਿਭੋਗੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਕਭਾਵੋ ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਬ੍ਭਾਵੇਨੇਵ ਦੀਪਿਤੋ. ਤਦੇਵ ਸਾਮਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਧੀਨਪਟਿਲਾਭਪਟਿਗ੍ਗਹਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਾਮਿਸੇ.

ਪਚ੍ਚਯਾ ਚੀਵਰਾਦਯੋ ਪਰਮਾ ਪਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਉਤ੍ਤਮਮਰਿਯਾਦਾ ਏਤਸ੍ਸ ਨ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦਯੋ ਚਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਰਮੋ, ਲਾਭਗਰੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਣ੍ਹੁਪ੍ਪਾਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਚੀਵਰਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਇਤਿਭਵਾਭਵਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੧੧; ਅ. ਨਿ. ੪.੯; ਇਤਿਵੁ. ੧੦੫) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਤਣ੍ਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ. ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਸਲ੍ਲੇਖਪਵਿਵੇਕਾਦਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦਯੋ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਓਵਾਦੇ, ਤੇਸੁ ਵਾ ਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ. ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਯੇਸਂ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਓਵਾਦੇ ਇਚ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਤਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਅਨਤ੍ਥਾਨੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਤਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਆਕਙ੍ਖਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਮਿਸੇ ਉਪਕ੍ਖਲਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਆਮਿਸਹੇਤੁ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਨਂ. ਅਤੀਤਕਾਲੇਤਿ ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ. ਕਪਿਲਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਤ੍ਥੁ ਕਪਿਲਸੁਤ੍ਤੇਨ, ‘‘ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਿਆਦਿਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣਸੁਤ੍ਤੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੧੮) ਚ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ. ਆਮਿਸਗਰੁਕੋ ਅਪ੍ਪਗ੍ਘਭਾਵੇਨ ਕੂਟਕਹਾਪਣੋ ਵਿਯ ਨਿਤ੍ਤੇਜੋ ਸਮਣਤੇਜੇਨ ਅਨੁਜ੍ਜਲਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤਙ੍ਗਾਰੋ ਵਿਯ ਨਿਪ੍ਪਭੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਤੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਗਰੁਕਭਾਵਤੋ. ਵਿਵਤ੍ਤਿਤਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤਮਾਨਸੋ, ਸਲ੍ਲੇਖਵੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਵਧਾਰਣਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਮਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਤਥੇਵ ਚ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਨਿਸਂਸਵਿਭਾਵਨੇਸੁਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਥਾ ਆਦੀਨਵਵਿਭਾਵਨੇਨ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਅਪਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਆਦਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਆ-ਕਾਰੋ ਮਰਿਯਾਦਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਤਾਵਿਧੁਰੇਨ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਭਾਵੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ, ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਵਾ ਆਦਿਯਂ ਵਿਵੇਚਨਂ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਵਿਸੁਂ ਕਰਣਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਸੁਂ ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾ…ਪੇ… ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਰੁਣਾਯਨਾਕਿਤ੍ਤਨਂ ਤੇਸਂ ਮੁਦੁਕਰਣਂ, ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਪਨ ਤਤੋਪਿ ਸਵਿਸੇਸਂ ਮੁਦੁਕਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤੀਵ ਮੁਦੁਕਰਣਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ.

ਨਾਲ਼ਕਪਟਿਪਦਾਦਯੋ ਨਾਲ਼ਕਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੬੮੪-੭੨੮) ਆਗਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯੋ. ਤਾ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਨਾਲ਼ਕਤ੍ਥੇਰਾਦੀਹਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਪਰਮਸਲ੍ਲੇਖਵੁਤ੍ਤਿਭੂਤਾ ਅਤਿਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਪਟਿਪਦਾਯ ਉਦਾਹਰਣਭਾਵੇਨ ਉਦ੍ਧਟਾ. ਸਕ੍ਖਿਭੂਤਾਤਿ ਤਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਯ ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਵਿਨਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਕੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਅਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣੇਨ ਸਕ੍ਖਿਭੂਤਾ. ਇਮਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਚ ਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿਆਦਿਕੇ ਵਾਕ੍ਯੇ. ਸੇਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਚ ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ਆਗਤਂ ਪਾਲ਼ਿਪਦਂ. ਵੁਤ੍ਤਨਯਪਚ੍ਚਨੀਕੇਨਾਤਿ ‘‘ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਭਾਵੇਨ ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ.

੩੦. ਥੋਮਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਸਂਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਤਂ ਸਪਰਿਸਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਪਸੇਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੀਲਥੋਮਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ. ਨਿਪਾਤਪਦਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਧ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਕਤਮਾਹ. ਪਵਾਰਿਤੋਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਿਤੋ. ਯੋ ਹਿ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਭੋਜਨੇਨ ਤਿਤ੍ਤੋ ਪਰਿਵੇਸਕੇਨ ਉਪਨੀਤਭੋਜਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਸੋ ਤੇਨ ਪਵਾਰਿਤੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਵਾਰਿਤੋਤਿ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਪਕਾਰੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਾਦੀਹਿ ਵਾਰੇਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਕੇ ਯਾਚਾਪੇਤਿ ਭਤ੍ਤੇ ਕਰੋਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਪਵਾਰਣਾ, ਆਪਤ੍ਤਿਵਿਸੋਧਨਾਯ ਅਤ੍ਤਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਓਕਾਸਦਾਨਂ. ਸਾ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥਪਵਾਰਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਵਾਰੇਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਇਚ੍ਛਾਪੇਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਪਵਾਰਣਾ, ਚੀਵਰਾਦੀਹਿ ਉਪਨਿਮਨ੍ਤਨਾ. ਪਕਾਰਯੁਤ੍ਤਾ ਵਾਰਣਾਤਿ ਪਵਾਰਣਾ, ਵਿਪ੍ਪਕਤਭੋਜਨਤਾਦਿਚਤੁਰਙ੍ਗਸਹਿਤੋ ਭੋਜਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਸਾ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਭੋਜਨਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਪਵਾਰਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਾਵਦਤ੍ਥਭੋਜਨਸ੍ਸ ਪਵਾਰਣਾ ਯਾਵਦਤ੍ਥਪਵਾਰਣਾ, ਪਰਿਯੋਸਿਤਭੋਜਨਸ੍ਸ ਉਪਨੀਤਾਹਾਰਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਭੋਜਨਪਾਰਿਪੂਰਿਤਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋਤਿ ਭੋਜਨੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ’’ਤਿ. ਪਰਿਯੋਸਿਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ ‘‘ਭੋਜਨੇਨ ਭੋਜਨਕਿਰਿਯਾਯ ਪਰਿਯੋਸਿਤੋ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਭੋਜਨ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਧਾਤੋਤਿ ਤਿਤ੍ਤੋ. ਸਾਧਕਾਨੀਤਿ ਞਾਪਕਾਨਿ. ਪਰਿਯੋਸਿਤਭੋਜਨਂ ਸੁਹਿਤਯਾਵਦਤ੍ਥਤਾਗਹਣੇਹਿ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਤਾਦਯੋ, ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਤਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਹਿ ਵਾ ਇਤਰੇ ਬੋਧਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨੇਸਂ ਞਾਪਕਞਾਪੇਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਛਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਉਦਰਾਵਦੇਹਕਂ ਭੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਚੇਤਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਿਯਾ ਏਵ, ਨਾਪਿ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਚ ਇਦਂ ਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਇਧ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਧ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਅਥਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਮਮ ਭੋਜਨਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਲਪਚ੍ਚਾਮਸਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਮ੍ਹਿ ਕਾਲੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪ੍ਪਰੁਲ਼੍ਹਹਰਿਤੇਤਿ ਰੁਹਮਾਨਤਿਣਾਦਿਹਰਿਤਰਹਿਤੇ. ਅਭਾਵਤ੍ਥੋ ਚ ਅਯਂ ਅਪ੍ਪ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੫੨, ੩੩੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੪੮) ਵਿਯ.

ਕਥਿਤੇਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵੁਤ੍ਤਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਵਾਪਸਮੀਕਰਣਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਸ ਵੁਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਨੋ ਚ ਖੋ ਪਟਿਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੨੮੯) ਵਾਪਸਮੀਕਰਣੇ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਪਨ੍ਨਲੋਮੋ ਪਰਦਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੩੨) ਜੀਵਿਤਵੁਤ੍ਤਿਯਂ, ‘‘ਪਣ੍ਡੁਪਲਾਸੋ ਬਨ੍ਧਨਾ ਪਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੯੨; ਪਾਚਿ. ੬੬੬; ਮਹਾਵ. ੧੨੯; ਮ. ਨਿ. ੩.੫੯) ਅਪਗਮੇ, ‘‘ਗੀਤਂ ਪਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਿਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੮੫) ਪਾਵਚਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤੇ, ਲੋਕੇ ਪਨ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਾਯਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਭਾਸ ੭.੨.੨੬) ਅਜ੍ਝੇਨੇ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.

ਨ ਏਤ੍ਥ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਭੋਜਨੇਨ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਤਾ ਨਿਵਾਰਿਤਾ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਭੋਜਨਂ ਪਨ ਅਨਾਦਰਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ…ਪੇ… ਵੀਤਿਨਾਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵੀਤਿਨਾਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨੁਯੋਗੇਨ ਖੇਪੇਯ੍ਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੂਪਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੂਪਮਨ੍ਤਿਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੂਪਮਸੁਤ੍ਤਂ.

ਕਿਞ੍ਚਾਪੀਤਿ ਅਯਂ ‘‘ਯਦਿਪੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਾਨਤ੍ਥੋ ਨਿਪਾਤੋ. ਨਿਪਾਤੋ ਚ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਵਾਕ੍ਯੇ ਪਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਥਜੋਤਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਧ ‘‘ਪਿਣ੍ਡਪਾਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਪਸਂਸਾਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਜੋਤਕੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਨਪਸਂਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਨੁਞ੍ਞਾਪਸਂਸਾਰਮ੍ਭੇ ਪਨ ‘‘ਅਸਮ੍ਭਾਵਨਤ੍ਥੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ ਪੁਰਿਮੇਯੇਵ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਵਿਭਾਵਨਤੋ ਅਧਿਕਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਤੋ ਚ.

ਏਕਵਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨਂ ਕਥਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦੀਨਂ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਤਾਤਿ ਅਤ੍ਰ ਇਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਤਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਰਲਾਭਪਤ੍ਥਨਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਰਿਮੇਯੇਵ ਸਕਲਾਭੇਨ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿ, ਪਰਲਾਭੇ ਚ ਪਤ੍ਥਨਾ, ਏਤਂ ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਤਾਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੮੪੯). ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾਤਿ ਅਸਨ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤਾ. ਪਾਪਾ ਇਚ੍ਛਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾ. ਯਥਾਹ ‘‘ਅਸਨ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨਤਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਚ ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ, ਏਤਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੮੫੧). ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਮਹਤੀ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਾਤਿ ਮਹਿਚ੍ਛੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਮਹਿਚ੍ਛਤਾ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਨ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨਤਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਚ ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ, ਏਤਂ ਮਹਿਚ੍ਛਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਨਿਵਾਰੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ.

ਮਹਿਚ੍ਛੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯਦਾਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਦਾਯਕੇਹਿ ਭਰਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ, ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਯੇਸਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਮ੍ਪਿ ਦੁਬ੍ਭਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਵਿਨਿਪਾਤਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਘਰੇ ਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤੋ. ਰਿਤ੍ਤਪਤ੍ਤੋਵਾਤਿ ਯੇਸੁ ਕੁਲੇਸੁ ਪਟਿਪਿਣ੍ਡਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯਥਾਲਦ੍ਧਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਲਦ੍ਧਾ ਰਿਤ੍ਤਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ ਜਿਘਚ੍ਛਾਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਪਰਿਭੋਗੇਨ, ਪੁਨ ਪਰਿਯੇਸਨਾਨਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਭਰਤਾ, ਯਥਾਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯੇਨ ਅਵਞ੍ਞਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤੋਸਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਸੁਭਰਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕਥਾਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦਯੋ ਏਵ. ਤੀਣੀਤਿ ਤੀਣਿ ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ. ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖਿਕਾਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਕਿਲੇਸੇ ਸਲ੍ਲਿਖਤੀਤਿ ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖੋ, ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛ ਤਾਦਿਗੁਣਸਮੁਦਾਯੋ, ਸੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖਿਕਾ, ਮਹਿਚ੍ਛਤਾਦੀਨਂ ਤਨੁਭਾਵਾਯ ਯੁਤ੍ਤਰੂਪਾ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਤਾ. ਚੇਤੋਵਿਨੀਵਰਣਸਪ੍ਪਾਯਾਤਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਵਾਰਕਾਨਂ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਦੂਰੀਭਾਵਕਰਣੇਨ ਚੇਤੋਵਿਨੀਵਰਣਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਸਪ੍ਪਾਯਾ. ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਵਿਭੂਤਿਭਾਵਕਰਣਾਯ ਸਪ੍ਪਾਯਾ ਉਪਕਾਰਿਕਾਤਿ ਚੇਤੋਵਿਨੀਵਰਣਸਪ੍ਪਾਯਾ. ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯਾਤਿਆਦਿ ਯੇਨ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਦਿਆਨਿਸਂਸੇਨ ਅਯਂ ਕਥਾ ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖਿਕਾ ਚੇਤੋਵਿਨੀਵਰਣਸਪ੍ਪਾਯਾ ਚ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯਾਤਿ ਏਕਂਸੇਨ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਤ੍ਥਾਯ. ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਿਰਜ੍ਜਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਉਪਸਮਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਵੂਪਸਮਾਯ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਅਭਿਜਾਨਨਾਯ. ਸਮ੍ਬੋਧਾਯਾਤਿ ਚਤੁਮਗ੍ਗਸਮ੍ਬੋਧਾਯ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ. ਏਤੇਸੁ ਹਿ ਆਦਿਤੋ ਤੀਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪੁਨ ਤੀਹਿ ਮਗ੍ਗੋ, ਇਤਰੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਤੇਨ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨੋ ਅਯਂ ਸਬ੍ਬੋ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ ਦਸਕਥਾਵਤ੍ਥੁਲਾਭਿਨੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂਸਭਾਵਤੋ ਉਪਕਾਰਤੋ ਚ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦਯੋ ਹਿ ਏਕਵਾਰਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਪਰਿ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪਰਿਪੂਰਣਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਰਿਪੂਰਣਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਮਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ. ਇਤਰਾ ਪਨ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਧਮ੍ਮਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਾਰਿਪੂਰਿ ਚੇਤ੍ਥ ਤਦਾਵਹਧਮ੍ਮਪਾਰਿਪੂਰਿਵਸੇਨ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਾਨਿ ਯਾਯਂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦੀਨਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮਪਰਿਵੁਦ੍ਧਿਯਾ ਗੁਣਪਾਰਿਪੂਰਿਤਾ, ਤਂ ਉਪਮਾਯ ਸਾਧੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਵੁਸ੍ਸਕੋਤਿ ਵਸ੍ਸਾਨਮਾਸੇ ਉਟ੍ਠਿਤੋ. ਸੋ ਹਿ ਚਿਰਾਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਪਬ੍ਬਤਕਨ੍ਦਰਾ ਪਬ੍ਬਤੇਸੁ ਉਪਚ੍ਚਕਾਧਿਚ੍ਚਕਾਪਭਵਨਿਜ੍ਝਰਾਦਿਨਦਿਯੋ. ਸਰਸਾਖਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਉਪਰਿਉਨ੍ਨਤਪਦੇਸਤੋ ਉਦਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਚੇਵ ਸਨ੍ਦਤਿ ਚ, ਤੇ. ਕੁਸੋਬ੍ਭਾ ਖੁਦ੍ਦਕਤਲ਼ਾਕਾ. ਕੁਨ੍ਨਦਿਯੋਤਿ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਖੁਦ੍ਦਕਨਦਿਯੋ. ਤਾ ਹਿ ਮਹਾਨਦਿਯੋ ਓਤਰਨ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਪਰਮਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਭਾਵਂ, ਪਰਮਂ ਧਮ੍ਮਦਾਯਜ੍ਜਂ ਵਾ. ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਤੇ ਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ. ਸਨ੍ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੋਤਿ ਮੂਲਗੁਣੇਹਿ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦੀਹਿ ਯੋਜੇਨ੍ਤੋ.

ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਉਪਧਾਰਣਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਸਂਸਨ੍ਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਮਮ ਦੇਸਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਮਮਜ੍ਝਾਸਯਂ ਅਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ. ਯਥਾ ਇਧੇਵ ਚਿਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ਯਥਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਦੇਸਨਾਯ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਧਮ੍ਮਥੋਮਨਤ੍ਥਂ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਏਕਜ੍ਝਾਸਯਾਯਾਤਿ ਸਮਾਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾਯ. ਮਤਿਯਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਅਗ੍ਗਾਤਿਆਦਿ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਂ ਗੁਣਤੋ ਏਵ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਚਿਤ੍ਤਗਤਿਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਰਿਣਾਮਨੇਨ ‘‘ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ. ਕਥਂ ਪਨ ਕਾਯੋ ਦਨ੍ਧਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕੋ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਮਾਨਗਤਿਕੋ. ਯਥੇਵ ਹਿ ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਣਾਮਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਕਾਯੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਦਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਣੇਨ ਅਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਦਨ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਰੂਪਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਖਣੇਨ ਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ‘‘ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਵਿਯ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਪਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਦਨ੍ਧਗਤਿਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ ਯਾਵ ਇਚ੍ਛਿਤਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਕਾਯਗਤਿਂ ਅਨੁਲੋਮੇਨ੍ਤਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯਗਤਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਣਾਮਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਗੇਵ ਲਹੁਸਞ੍ਞਾਯ ਸੁਖੁਮਸਞ੍ਞਾਯ ਚ ਸਮ੍ਪਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਅਭਾਵਿਤਿਦ੍ਧਿਪਾਦਾਨਂ ਵਿਯ ਦਨ੍ਧਂ ਅਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਲਹੁਂ ਕਤਿਪਯਚਿਤ੍ਤਵਾਰੇਹੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਕਾਯੋ ਚਿਤ੍ਤਗਤਿਕਭਾਵੇਨੇਵ ਪਰਿਣਾਮਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਬਾਹੁਸਮਿਞ੍ਜਨਪ੍ਪਸਾਰਣੂਪਮਾਪਿ ਉਪਚਾਰੇਨ ਵਿਨਾ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਯੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਧਮ੍ਮਤਾਵਿਲੋਮਿਤਾ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਇਦ੍ਧਿਬਲੇਨ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਭਾਵਞ੍ਞਥਤ੍ਤਮੇਵ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ.

੩੧. ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਨੁਰੂਪਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ. ਦੇਸਕਾਲੇ ਵਿਯ ਭਾਜਨਮ੍ਪਿ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਏਵ ਮਹਾਥੇਰੋ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਤਿ. ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਂ ਅਨਾਦਰੇ ਸਾਮਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਿਤ੍ਤਕੇਨਾਤਿ ਕੇਨ ਪਰਿਮਾਣੇਨ. ਤਂ ਪਨ ਪਰਿਮਾਣਂ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਿਮੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਨੁਕਾਰੋ ਪੁਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਨੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਧੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਆਗਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨੁ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਹੇਤ੍ਥ ਜੋਤਿਯਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਕਿਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਿਮਾਣੋ ਅਤ੍ਥੋ ਪਰਿਮੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਚ. ਏਤ੍ਥ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖੋ ਵਿਵੇਕਸ੍ਸ ਅਨਨੁਸਿਕ੍ਖਨਂ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਤਾ, ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖੋ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਨਂ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਤਾਤਿ. ਤੀਹਿ ਵਿਵੇਕੇਹੀਤਿ ਵਿਵੇਕਤ੍ਤਯਗ੍ਗਹਣਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਵਿਵੇਕਪਞ੍ਚਕਸ੍ਸ. ਵਿਵੇਕਪਞ੍ਚਕਗ੍ਗਹਣੇ ਪਨਸ੍ਸ ਸਰੂਪੇਨ ਕਾਯਵਿਵੇਕੋ ਗਹਿਤੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਤਦਾਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਤਦਾ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨਵਿਵੇਕਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ‘‘ਤੀਹਿ ਵਿਵੇਕੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਤਰਮ੍ਪੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਕਾਯਵਿਵੇਕਮਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਭਾਵੋ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ? ਨ, ਵਿਵੇਕਦ੍ਵਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸੇਵ ਕਾਯਵਿਵੇਕਸ੍ਸ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਗ੍ਗਹਣਮ੍ਪਿ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਲੋਕਿਯਜ੍ਝਾਨਾਧਿਗਮਮਤ੍ਤੇਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਸਤ੍ਥੁਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਭਾਵੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮੇਨ ਪਨ ਸੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਾਸਨੇ ਵਿਵੇਕਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪੋਣਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਬ੍ਭਾਰਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨੋਗਧਾ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਿਵੇਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਮ੍ਪੀ’’ਤਿ. ਅਸਤਿ ਆਲੋਕੇ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਵਿਯ ਅਸਤਿ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਤਾਯ ਏਕਂਸਿਯਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇਪੀਤਿ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖਤੋ ਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਸਾਮਞ੍ਞਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਂ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਦਿਸਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਮੇਵ ਵਾ ਅਤਿਦਿਸਤਿ ਵਿਸਦਿਸੂਦਾਹਰਣੂਪਾਯਞਾਯੇਨ. ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਿਵੇਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਇਧ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤਯੋਪਿ ਹਿ ਵਿਵੇਕਾ, ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਵਾ ਇਤਰਦ੍ਵਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਇਧ ਲਬ੍ਭਤਿ.

ਦੂਰਤੋਪੀਤਿ ਦੂਰਟ੍ਠਾਨਤੋਪਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਿਰੋਰਟ੍ਠਤੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਾਮਂ ‘‘ਪਟਿਭਾਤੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿ-ਸਦ੍ਦਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ‘‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਅਤ੍ਥੋ ਪਨ ਸਾਮਿਵਚਨਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਤੋਯੇਵ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਭਾਗੋ ਹੋਤੂਤਿ ਇਮਿਨਾਭਾਗਤ੍ਥੋ ਪਟਿ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਅਤ੍ਥਾਨਂ ਇਧ ਅਯੁਜ੍ਜਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਂ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਮੇਤੀ’’ਤਿ. ਦਿਸ੍ਸਤੂਤਿ ਞਾਣੇਨ ਦਿਸ੍ਸਤੁ, ਪਸ੍ਸਤੂਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਟ੍ਠਾਤੂਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪਤਿਟ੍ਠਤੁ. ਉਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾਚੁਗ੍ਗਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਵਾਚੁਗ੍ਗਤਕਰਣਞ੍ਹਿ ਉਗ੍ਗਹੋ. ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਪੁਰਿਪੁਚ੍ਛਨਾਦਿਨਾ ਵਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੇ ਆਪਾਦਨਂ ਪਟ੍ਠਪਨਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨਂ. ਕਾਰਣਵਚਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਵਚਨਂ ‘‘ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਰਣਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਪਚ੍ਚਾਮਸਨਂ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਰੀਯਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਏਕੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਤਾਸਿਦ੍ਧੇਨ ਆਦਿਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਏਕੇਨੇਵ ਪਕਾਰੇਨ. ਤਮੇਵ ਹਿ ਆਕਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਸਾਵਕਾ ਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਏਕੇਨੇਵ ਆਕਾਰੇਨ ਸੋ ਅਤ੍ਥੋ ਥੇਰੇਨਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਪਟਿਪਦਾਭੂਤੇਹਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਿਵੇਕਾਨਂ ਅਨਨੁਸਿਕ੍ਖਨਾਕਾਰੇਹਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ…ਪੇ… ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਉਦ੍ਦੇਸਪਾਠੇਨ.

ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਚ ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਸਤ੍ਥੁਨੋਪਿ ਆਦਿਯਤਾ ਭਗਵਤਾ ਗਹਿਤਾ, ਸਾ ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਸੋ ਚ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਾਵਕੇ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦੇਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਾਵਕੇ ਅਨੁਕਮ੍ਪਮਾਨਸ੍ਸ. ਸਾਵਕਾਨਂ ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਸਾਮੀਚਿਅਭਾਵਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਯਦਿਦਂ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਯਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਦਸ੍ਸਨਂ, ਏਸ ਨਯੋ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇਪਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਦਸ੍ਸਨੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕ੍ਕਮਯੋਜਨਾ’’ਤਿ, ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦੇਸਿਤਾਯ ਉਦ੍ਦੇਸਦੇਸਨਾਯ ਮਹਾਥੇਰੇਨ ਦੇਸਿਤਾਯ ਚ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕ੍ਕਮੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿ ਏਵ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਨ੍ਤਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋ ਵਿਯ ਇਤਰੇਪਿ ਵਿਵੇਕੋ ਸਤ੍ਥੁ ਏਕਨ੍ਤਿਕਾਵਾਤਿ. ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਨਂ ਨਾਮ ਅਨੁ ਅਨੁ ਪੂਰਣਨ੍ਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਆਹ ‘‘ਨ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਨ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਨ ਪਰਿਪਾਲੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਨ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਰਿਪਾਲੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਵਿਯ ਅਵਿਸੇਸਵਚਨੇ ਕਾਯਵਿਵੇਕਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਯਦਿ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪੁਚ੍ਛਾਯਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਤੋ ਅਵਿਸੇਸੋ ਸਿਯਾ ਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸਵਚਨਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵਿਭਾਗੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ? ਨ, ਪਦਨ੍ਤਰੇਨ ਵਿਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯੇਸਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਬ੍ਯਾਕਰਣਪਕ੍ਖੋਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪਕ੍ਖੋ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਞ੍ਚ ਨ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਯ ਅਵਿਸੇਸਜੋਤਨਾ, ਅਥ ਖੋ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਵਿਭਜਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨਾਤਿ ‘‘ਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਕਾਯਵਿਵੇਕਂ ਅਪਰਿਪੂਰਿਯਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਂ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤੀਤਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਭਾਵਵਚਨਂ ਪਹਾਨਲਕ੍ਖਣਵਿਵੇਕਾਭਾਵਦੀਪਨਂ, ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਵਿਵੇਕੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਤਤੋ ਸਾਤਿਸਯਵਿਵੇਕਾਭਾਵਦੀਪਨਨ੍ਤਿ ਤਦੁਭਯਵਿਵੇਕਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ‘‘ਯੇਸਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾਵ ਪਾਰਿਸੇਸਞਾਯੇਨ ‘‘ਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਵੇਕਦ੍ਵਯਮੂਲਭੂਤਕਾਯਵਿਵੇਕਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਵਿਗਤਤਣ੍ਹਤਾਯ ਤਂ ਤਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਜਾਤਂ ਬਹੁਂ ਲਨ੍ਤਿ ਆਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਬਹੁਲਾ, ਬਹੁਲਾ ਏਵ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਯਥਾ ‘‘ਵੇਨਯਿਕੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪੬; ਅ. ਨਿ. ੮.੧੧; ਪਾਰਾ. ੮). ਤੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਬਹੁਲਭਾਵਾਯ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਚੀਵਰਾਦਿਬਾਹੁਲ੍ਲਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਆਦਰਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ਸਿਥਿਲਂ ਅਦਲ਼੍ਹਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਸਾਥਲਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਿਥਿਲਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਸਿਥਿਲ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਸਮਾਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਥਲ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘‘ਸਾਥਲਿਕਾ’’ਤਿ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਵਗਮਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਧੋਗਮਨਟ੍ਠੇਨ, ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੇਤਿ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਤਾਯ ਉਪਧੀਹਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤੇ. ਓਰੋਪਿਤਧੁਰਾਤਿ ਉਜ੍ਝਿਤੁਸ੍ਸਾਹਾ.

ਅਨਿਯਮੇਨੇਵਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਸੇਸਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਵਕਾ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨੇਵ. ਨਿਯਮੇਨ੍ਤੋ‘‘ਥੇਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਦਸਵਸ੍ਸੇ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਦਸਵਸ੍ਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਇਸ੍ਸਰਿਯੇਤਿ ‘‘ਸੇਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸੇਨਾਪਤਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਅਚਿਰਕ੍ਖਣੋਭਾਸੇਨ ਲਕ੍ਖਵੇਧਕੋ ਅਕ੍ਖਣਵੇਧਿ. ਠਿਤਿਯਨ੍ਤਿ ਅਵਟ੍ਠਾਨੇ. ਠਾਨਸੋਤਿ ਤਙ੍ਖਣੇਯੇਵ. ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਆਧਾਰਾਧੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਦਾਸੀਨਤਾਪਿ ਅਸਙ੍ਖਤਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਉਪਾਯੋਤਿ ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਚੀਵਰਾਦਿਮਣ੍ਡਨਾ ਨ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚੀਵਰਪਤ੍ਤ…ਪੇ… ਅਪੂਰਯਮਾਨਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਥੇਰਵਾਰੇ. ਇਧਾਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਨਵਕਵਾਰੇਸੁ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਮਜ੍ਝਿਮਥੇਰਕਾਲੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩੨. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ, ਨ ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ. ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਪਨ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥੋ ‘‘ਏਸ ਨਯੋ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇਪੀ’’ਤਿ ਅਤਿਦੇਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਨੀਕਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਕਾਯਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਨੀਕਨਯੇਨ, ‘‘ਕਾਯਵਿਵੇਕਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ. ਸਙ੍ਖੇਪੋਤਿ ਅਤ੍ਥਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਯੋਜਨਪਰਮ੍ਪਰਾਯਾਤਿ ਗਾਮਨ੍ਤਤੋ ਦੂਰਭਾਵੇਨ ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣੀਤਿ ਏਵਂ ਯੋਜਨਾਨਂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ. ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨੀਤਿ ਅਰਞ੍ਞੇਸੁ ਵਨਸਣ੍ਡਭੂਤਾਨਿ. ਪਨ੍ਤਾਨੀਤਿ ਪਰਿਯਨ੍ਤਾਨਿ. ਉਪਗਨ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਕਾਲੋ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣਕਾਲੋ ਗੋਚਰਗਾਮੇ ਦੂਰੇ ਗਮਨਾਗਮਨਸਮਤ੍ਥਤਾਭਾਵਤੋ. ‘‘ਏਵਂ ਗੁਣਵਨ੍ਤੇਸੁ ਦਿਨ੍ਨਂ ਅਹੋ ਸੁਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਦਾਯਕਾਨਂ ਪਸਾਦਂ ਜਨੇਨ੍ਤਿ. ਪਾਸਂਸਾਤਿ ਪਸਂਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਮਹਾਥੇਰੋਤਿਆਦਿ ਏਕਂ ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਿਹਾਰਿਨਂ ਵੁਦ੍ਧਤਰਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਾਯਂ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਉਪਬ੍ਰੂਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਂ. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਨ ਮੋਘਮਨਸਿਕਾਰਂ. ਸਬ੍ਬਥਾਤਿਆਦਿਤੋ ਤਾਵ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵੇਚੇਨ੍ਤੋ ਤਤੋ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਸੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਂ ਪੂਰੇਤਿ. ਪਂਸੁਕੂਲਾਨਿ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬਾਹੁਲਿਕਤਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਸਿਥਿਲਂ ਸਾਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਾਥਲਿਕਤਾਭਾਵਂ, ਵਿਗਤਨੀਵਰਣੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਤਂ, ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਵਿਵੇਕਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੩੩. ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਲੋਭੋ ਚ ਪਾਪਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਉਪਰਿਦੇਸਨਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ. ਕੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧੀਤਿ ਯਾ ਸਾ ਭਗਵਤਾ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖੇਨ ਸਹ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭਾਵਿਨੀ ‘‘ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਥ, ਮਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੇਸਨਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਤਂ ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਾਰਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸਦੇਸਨਾਯ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ ਲੋਭੋ ਚ ਪਾਪਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਯਾਯ ਉਪਰਿਦੇਸਨਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖੇ ‘‘ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਹਾਨਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ, ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖੇ ‘‘ਪਜਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਹਾਨਸਬ੍ਭਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਏਵਂ. ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸਰੂਪਾ ਯਂ-ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਹਿ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਯੇ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਮੇ ਤੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਸ੍ਮਾ ਲੋਭਾਦਯੋ ਏਵ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨਨੁ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਮੋਹਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਦਯੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਸਨ੍ਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਨ ਲੋਭਾਦੀਹਿ ਤਦੇਕਟ੍ਠਤਾ ਗਹਿਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਇਮੇਸਂਯੇਵੇਤ੍ਥ ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਂ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਉਪਚਯੇਨ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਵਕਾਨਂ ਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦਾਯਾਦਭਾਵੋ ਸਤ੍ਥੁ ਅਭਿਰੁਚਿਤੋ, ਸੋ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਕਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਵੇਕਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਬਾਹੁਲਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਕਥਿਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਮਿਸਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨਪਿ ਕਥਿਤਂ. ‘‘ਸਿਯਾ ਚ ਮੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ‘‘ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਆਮਿਸਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨਪਿ ਕਥਿਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਯਾਯਂ ਭਗਵਤਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਪਟਿਕ੍ਖੇਪਨਾ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਯਞ੍ਚ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੇਨ ਮਹਾਥੇਰੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਵੇਕਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦੁਭਯਂ ਹੇਤੁਵਸੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ, ਲੋਭੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੇਤੁਨਿਰੋਧੇਨ ਹਿ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਨਿਰੋਧਹੇਤੁਸਮ੍ਪਾਦਨੇਨ ਚ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਾਪਕਤਾ.

ਅਤੀਤਦੇਸਨਾਨਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਾਯ ਥੇਰੇਨ ਯਥਾਦੇਸਿਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਚ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਦੇਸਨਾਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ‘‘ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪਹਾਨਮਾਹਾ’’ਤਿ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਲੋਭਾਦਯੋ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਲਾਮਕਾਤਿ ਨਿਹੀਨਾ. ਲੋਭਦੋਸਾ ਹਿ ਹੇਤੁਤੋ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਸਭਾਵਤੋ ਫਲਤੋ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਤੋ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਪਕਤਿਕਾ, ਆਯਤਿਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਪਾਪਕਾ. ਲੁਬ੍ਭਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਭਿਗਿਜ੍ਝਨਲਕ੍ਖਣੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਲੁਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਤੇਨ, ਸਯਂ ਵਾ ਲੁਬ੍ਭਤਿ, ਲੁਬ੍ਭਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਲੋਭੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਰਸਾਦੀਸੁ ਅਭਿਸਙ੍ਗਰਸੋ, ਅਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ, ਸਂਯੋਜਨਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਦਸ੍ਸਨਪਦਟ੍ਠਾਨੋ. ਦੁਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਤੇਨ, ਸਯਂ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੋਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਰਸਾਦੀਸੁ ਵਿਸਪ੍ਪਨਰਸੋ, ਸਨਿਸ੍ਸਯਦਹਨਰਸੋ ਵਾ, ਦੁਸ੍ਸਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ, ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੁਪਦਟ੍ਠਾਨੋ.

ਤੇਸੂਤਿਆਦਿਨਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਲੋਭਦੋਸਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾਦਸ੍ਸਨਂ. ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਲਾਭੇ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ਲੋਭਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਸਭਾਵਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਸੇਨ ਪਨ ਅਨੁਗਿਜ੍ਝਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਲਦ੍ਧਂ ਪਤ੍ਥੇਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਲਾਭੇ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਾ. ਅਲਭਨ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਚ੍ਚਯੇ’’ਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਘਾਤਵਾਤਿ ‘‘ਯਮ੍ਪਿਚ੍ਛਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੨੦; ਵਿਭ. ੧੯੦) ਵਚਨਤੋ ਇਚ੍ਛਾਵਿਘਾਤਵਾ. ਲੋਭੋ ਚ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੇ ਹੋਤਿ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਅਨਨ੍ਤਰਪਦੇਪਿ. ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੇਤਿ ਚ ਇਦਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਸਤ੍ਤਕੇਲਾਯਨਾਦਿਵਸੇਨਪਿ ਤਸ੍ਸ ਲੋਭੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ‘‘ਤਣ੍ਹਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੇਸਨਾ, ਪਰਿਯੇਸਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਲਾਭੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਯੋ ਨਵ ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਕਾ. ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦੋਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰਿਯਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਮਚ੍ਛਰਿਯਾਨਿ.

ਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ. ਸੋ ਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਮਾਰੇਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਚ ਮਗ੍ਗੀਯਤਿ, ਸਯਂ ਵਾ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮਗ੍ਗਤੀਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਇਤਰੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸੋ ਏਕੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ, ਹੀਨਤਾਯ ਵਾ ਲਾਮਕਟ੍ਠੇਨ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ. ਕਾਮਂ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਏਤੇ ਅਨ੍ਤੇ ਅਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਨ ਉਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਏਵ, ਅਯਂ ਪਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਨ ਉਪੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਏਤੇਹਿ ਅਨ੍ਤੇਹੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਏਤੇਸਂ ਮਜ੍ਝੇ ਭਵਤ੍ਤਾਤਿ ਇਦਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਭਯਨ੍ਤਵਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਪ੍ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ, ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਰਣਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਚ. ਤਥਾਤਿ ਯਥਾ ਇਤਰੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਟ੍ਠੇਨ ਲਾਮਕਟ੍ਠੇਨ ਚ ਲੋਭੋ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਤਥਾ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨੁਪਗਮਨਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਅਨ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣੇਨੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਏਤੇ ਦ੍ਵੇ ਅਨ੍ਤੇ ਨ ਉਪੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ.

ਸਚ੍ਚਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ. ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਣਾਯਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਪਰਿਤੋ ਸਬ੍ਬਥਾ ਨਯਨਟ੍ਠੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ. ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੀਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਕਰਣੀ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਕਾ. ਤਯਿਦਂ ਸਤਿਪਿ ਪਟਿਪਦਾਯ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਤੋ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਅਵਯਵਵਸੇਨ ਸਿਜ੍ਝਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮੁਦਾਯੇਨ ਕਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਮਗ੍ਗੋਯੇਵ ਹਿ ਮਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਕਰਣਤੋ’’ਤਿ. ਞਾਣਾਯਾਤਿ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਦਿਤਕਰਣਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਿਸੇਸਞਾਤਭਾਵਾਪਾਦਨਞ੍ਹਿ ਵਿਦਿਤਕਰਣਂ. ਵੂਪਸਮਨਤੋਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ਵੂਪਸਮਨਤੋ. ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦਿਭਾਵੋ ਵਿਯ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵੋਪਿ ਮਗ੍ਗਵਸੇਨੇਵ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ’’ਤਿ, ਵਿਭਾਵਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਬੋਧੋਤਿ ਮਗ੍ਗੋ ‘‘ਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਤਿ ਏਤੇਨਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਤ੍ਥਾਯ. ਨ ਹਿ ਮਗ੍ਗਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਕਰੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਗ੍ਗੋਯੇਵ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਇਤਰੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਏਵਂ ਸੇਸਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾਪੀਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਮ੍ਮਾਯਾਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰਣਸਙ੍ਖਾਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਮ੍ਮਾਯ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯਾਤਿ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ. ਉਪਸਮਾਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ. ਅਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਾ ਹਿ ਸਚ੍ਚਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਨਯੋ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਦੇਸੁ. ਸਾਰੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਅਨਪਨੀਤੋ. ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਪਪਞ੍ਚੋ ਕੇਵਲਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤ੍ਥਾਯ.

ਅਯਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਾਚੀ ਹਿ ਅਯਂ-ਸਦ੍ਦੋ. ਅਞ੍ਞਮਗ੍ਗਪਟਿਸੇਧਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ. ਸਤ੍ਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਹਿ ਇਧ ਪਟਿਸੇਧਨਂ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ. ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵੋ ਅਨਞ੍ਞਤਾ. ਤੇਨਾਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਹਮ੍ਪਤਿ –

‘‘ਏਕਾਯਨਂ ਜਾਤਿਖਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸੀ,

ਮਗ੍ਗਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ;

ਏਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਤਰਿਂਸੁ ਪੁਬ੍ਬੇ,

ਤਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਯੇ ਚ ਤਰਨ੍ਤਿ ਓਘ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੮੪, ੪੦੯; ਮਹਾਨਿ. ੧੯੧; ਚੂਲ਼ਨਿ. ੧੦੭, ੧੨੧; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੭੦);

ਆਰਕਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਅਰਿਯ-ਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿਮਾਹ. ਅਰਿਪਹਾਨਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥਵਚਨਮਤ੍ਤਂ. ਅਰਯੋ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾ ਯਨ੍ਤਿ ਅਪਗਮਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਰਿਯੋ. ਅਰਿਯੇਨ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯੋ. ਅਰਿਯਭਾਵਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਰਿਯਕਰੋ ਅਰਿਯੋਤਿ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ਅਰਿਯ-ਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਸਮੁਦਾਯੇ ਮਗ੍ਗਵੋਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਸਮੁਦਾਯੋ ਚ ਸਮੁਦਾਯੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਉਪੇਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਯਵਭੂਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਙ੍ਗਾਨਿਯੇਵ ਮਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਚ ਅਙ੍ਗਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਛਲ਼ਙ੍ਗੋ ਵੇਦੋ’’ਤਿ. ਸਦਿਸੂਦਾਹਰਣਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਤੂਰਿਯਾਦੀਨਿ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨੀ ਸੇਨਾਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਮਾਰੇਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿਮਾਹ. ਮਗ੍ਗਤੀਤਿ ਗਵੇਸਤਿ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ. ਮਗ੍ਗੀਯਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਪੁਞ੍ਞਕਰਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਦਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਗਮ੍ਮਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਆਦਿਅਨ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿਮਾਹ ਯਥਾ ‘‘ਕਕੂ’’ਤਿ. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਲਿਙ੍ਗਵਿਭਤ੍ਤਿਵਚਨਸਾਧਾਰਣਤਾਯ ‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਨੁ ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮੁਦਿਤਾਨਿ ਮਗ੍ਗੋ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਵਿਕਲਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧੇਨ, ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਪਨ ਯਥਾਸਕਂ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਪਚ੍ਚੇਕਮ੍ਪਿ ਤਾਨਿ ਮਗ੍ਗੋਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਮੇਕਞ੍ਹਿ ਅਙ੍ਗਂ ਮਗ੍ਗੋਯੇਵਾ’’ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਮੁਦਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਨੇਸਂ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਮਤ੍ਥੇਤੁਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਮਗ੍ਗੋ ਚੇਵ ਹੇਤੁ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਸਮ੍ਮਾ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਂ ਅਪ੍ਪਨਾਲਕ੍ਖਣਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਅਭਿਨਿਰੋਪਨਲਕ੍ਖਣੋ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦੀਨਂ ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਲੂਖਾਨਂ ਅਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਸਿਨਿਦ੍ਧਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਪ੍ਪਚ੍ਚਯਸੁਭਾਸਿਤਸੋਤਾਰਞ੍ਚ ਜਨਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਸਮ੍ਮਾਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਲਕ੍ਖਣਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਪਰਿਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣਾ. ਯਥਾ ਕਾਯਿਕਾ ਕਿਰਿਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਸਯਞ੍ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨਂ ਘਟਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਾ ਵਿਰਤਿਪੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਉਕ੍ਖਿਪਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਕਾਯਿਕਕਿਰਿਯਾਯ ਭਾਰੁਕ੍ਖਿਪਨਂ ਵਿਯ. ਜੀਵਮਾਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਿ ਵੋਦਾਨਂ, ਆਜੀਵਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਜੀਵਿਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਦ੍ਧਿ ਵੋਦਾਨਂ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵੋਦਾਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ. ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖੇ ਪਤਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਨਂ ਪਗ੍ਗਹੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾ, ਸਮਂ ਵਾ ਆਧਾਨਂ ਸਮਾਧਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਨਿਰੋਪੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ. ਸਮ੍ਮਾ ਕਰੋਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਂ, ਤਦੇਵ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਆਜੀਵਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਵਾਯਮਤਿ ਉਸ੍ਸਹਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਸਰਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਯਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀਤਿ ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਯਕਿਲੇਸੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਨ ਹਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਿਲੇਸਾ ਪਚ੍ਚਨੀਯਾ, ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਞ੍ਚਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗ੍ਗਹਣਂ ਤਸ੍ਸਾ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਮੁਖਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧). ਦਸ੍ਸਨਨਿਵਾਰਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ਸ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ…ਪੇ… ਪਜਹਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਂ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਤਿਆਦਿਨਾ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਿਚ੍ਚਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੋ ਪਨ ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਤਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਕਥਂ ਪਨ ਏਕਮੇਵ ਞਾਣਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਸਾਧੇਨ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਾਦਿਸਂ ਲੋਕੇ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਨ ਆਗਮੋ ਵਾ ਤਾਦਿਸੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਦੀਪੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਖਣੇ ਵਟ੍ਟਿਂ ਦਹਤਿ, ਸ੍ਨੇਹਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ, ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਤਿ, ਆਲੋਕਞ੍ਚ ਵਿਦਂਸੇਤਿ, ਏਵਮੇਤਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖੇਪੇਤਂ ਞਾਣਂ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੇਪੇਤਂ ਞਾਣਂ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੇਪੇਤਂ ਞਾਣਂ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਟਿਪਦਾਯਪੇਤਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ (ਵਿਭ. ੭੫੪) ਏਤ੍ਥ ਉਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਏਕਾਵ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਿਨਾਮਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਂ ਪਜਹਨਵਸੇਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਨਾਨਾਯੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾ, ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤਾਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਿਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਚ ‘‘ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਯਕਿਲੇਸੇ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯੇਸਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਹਜੇਕਟ੍ਠਤਾਯ ਤਦੇਕਟ੍ਠਾਵ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਯਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਂ ਕਿਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ. ਲੋਭਦੋਸਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਸੋ ਸਮੁਦਯੋ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਪਹਾਨਭਾਵੋ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ, ਯਤ੍ਥ ਤਂ ਪਹਾਨਂ, ਤਂ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਲੋਭਦੋਸਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਆਦਿਤੋ ਚ ਗਹਣਂ? ਵਿਸੁਂ ਗਹਣਂ ਤਾਵ ਤਥਾਬੁਜ੍ਝਨਕਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ, ਇਮੇਹਿ ਲੋਭਦੋਸੇਹਿ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਤਾ, ਤਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਚ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਯੋਜਨਾਯ ਏਵਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਮੁਖਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਸੇਸਵਾਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਆਦਿਤੋ ਗਹਣਂ ਪਨ ਅਤਿਵਿਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤਾਯ ਸੁਪਾਕਟਭਾਵਤੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਭਾਵਤੋ ਤਦੇਕਟ੍ਠਤਾਯ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਕੁਜ੍ਝਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਕੁਪ੍ਪਨਸਭਾਵੋ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਣ੍ਡਿਕ੍ਕਂ ਲੁਦ੍ਦਤਾ, ਕੁਰੁਰਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਘਾਤਕਰਣਰਸੋਤਿ ‘‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਆਘਾਤਸ੍ਸ ਕਰਣਰਸੋ. ਦੁਸ੍ਸਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ ਲਦ੍ਧੋਕਾਸੋ ਵਿਯ ਸਪਤ੍ਤੋ. ਉਪਨਨ੍ਧਨਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਉਪਰੂਪਰਿ ਨਨ੍ਧਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਥਾ ਹੇਸ ‘‘ਵੇਰਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਰਸੋ, ਕੋਧਾਨੁਪਬਨ੍ਧਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਪਰਕਾਲੇ ਉਪਨਾਹੋਤਿਆਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਉਪਨਯ੍ਹਨਾ ਉਪਨਯ੍ਹਿਤਤ੍ਤਂ ਆਠਪਨਾ ਠਪਨਾ ਸਣ੍ਠਪਨਾ ਅਨੁਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਨਾ ਦਲ਼੍ਹੀਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ (ਵਿਭ. ੮੯੧) ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਉਪਨਾਹਸਮਙ੍ਗੀ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੇਰਸ੍ਸ ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤੋ ਆਦਿਤ੍ਤਪੂਤਿਅਲਾਤਂ ਵਿਯ ਜਲਤਿ ਏਵ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਧੋਵਿਯਮਾਨਂ ਅਚ੍ਛਚਮ੍ਮਂ ਵਿਯ, ਮਸਿਮਕ੍ਖਿਤਪਿਲੋਤਿਕਾ ਵਿਯ ਚ ਨ ਸੁਜ੍ਝਤੇਵ.

ਪਰਗੁਣਮਕ੍ਖਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਉਦਕਪੁਞ੍ਛਨਿਯਾ ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਪਰੇਸਂ ਗੁਣਾਨਂ ਮਕ੍ਖਨਸਭਾਵੋ. ਤਥਾਭੂਤੋ ਚਾਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਕਂ ਗੂਥੇਨ ਪਹਰਨ੍ਤਂ ਗੂਥੋ ਵਿਯ ਪਠਮਤਰਂ ਮਕ੍ਖੇਤਿ ਏਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹੇਸ੍ਸ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਗੁਣਂ ਮਕ੍ਖੇਤੀਤਿ ਮਕ੍ਖੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯੁਗਗ੍ਗਾਹੋ ਸਮਧੁਰਗ੍ਗਹਣਂ ਅਸਮਾਨਸ੍ਸਪਿ ਅਭੂਤਸ੍ਸ ਸਮਾਰੋਪਨਂ. ਸਮਭਾਵਕਰਣਂ ਸਮੀਕਰਣਂ. ਪਰੇਸਂ ਗੁਣਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰੇਸਂ ਗੁਣਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਸ ਪਰੇਸਂ ਗੁਣੇ ਡਂਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣੇਹਿ ਸਮੇ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪਲ਼ਾਸੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਖੀਯਨਂ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਸੂਯਨਂ. ਇਸ੍ਸਤਿ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਸਹਤੀਤਿ ਇਸ੍ਸਾ. ਤਥਾ ਹੇਸਾ ‘‘ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਕ੍ਖਮਨਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ. ਅਨਭਿਰਤਿਰਸਾ ਅਭਿਰਤਿਪਟਿਪਕ੍ਖਕਿਚ੍ਚਾ. ਵਿਮੁਖਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਿਤੁਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਦਾਨਤੋ. ਨਿਗੂਹਨਲਕ੍ਖਣਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਾਸਹਨਤੋ. ਅਸੁਖਾਯਨਂ ਨ ਸੁਖਨਂ ਦੁਕ੍ਖਨਂ, ਅਰੋਚਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਕਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਪਾਪਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਂ ਕਤਪਾਪਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਾਪਸ੍ਸ ਆਵਰਣਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਤਦਾਵਰਣਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਮਾਯਾ, ਯਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਭਸ੍ਮਛਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਅਙ੍ਗਾਰੋ, ਉਦਕਛਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਖਾਣੁ, ਪਿਲੋਤਿਕਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤਂ ਵਿਯ ਚ ਸਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਗੁਣਪ੍ਪਕਾਸਨਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸੀਲਾਦਿਗੁਣਵਿਭਾਵਨਂ, ਯੇਨ ਸਾਠੇਯ੍ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਸਨ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਰੂਪਕਿਰਿਯਾਵਿਹਰਤੋ ‘‘ਏਵਂਚਿਤ੍ਤੋ, ਏਵਂਕਿਰਿਯੋ’’ਤਿ ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਕੁਚ੍ਛਿਂ ਵਾ ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਵਾ ਜਾਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਯਤੋ –

‘‘ਵਾਮੇਨ ਸੂਕਰੋ ਹੋਤਿ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਅਜਾਮਿਗੋ;

ਸਰੇਨ ਨੇਲਕੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸਾਣੇਨ ਜਰਗ੍ਗਵੋ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨੯੬; ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੮੯੪; ਮਹਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੬੬) –

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਯਕ੍ਕਸੂਕਰਸਦਿਸੋ ਹੋਤਿ.

ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਭਾਵੋ ਥਦ੍ਧਲੂਖਭਾਵੋ. ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਯਵੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿ. ਅਮਦ੍ਦਵਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਮਦ੍ਦਵਤਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤੀਤਿ ਅਮਦ੍ਦਵਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ, ਥਮ੍ਭੋ, ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਗਿਲਿਤਨਙ੍ਗਲਸੀਸੋ ਵਿਯ ਅਜਗਰੋ, ਵਾਤਭਰਿਤਭਸ੍ਤਾ ਵਿਯ ਚ ਥਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨਿਯੇ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਓਨਮਿਤੁਮ੍ਪਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਪਰਿਯਨ੍ਤੇਨੇਵ ਚਰਤਿ. ਕਰਣਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਕਿਰਿਯਾ ਕਰਣੁਤ੍ਤਰਿਯਂ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਚ੍ਚਨੀਕਭਾਵੋ ਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤਾ. ਪਰੇਨ ਹਿ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਕਤੇ ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਂ ਕਰਣਵਸੇਨ ਸਾਰਮ੍ਭੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.

ਸੇਯ੍ਯਾਦਿਆਕਾਰੇਹਿ ਉਨ੍ਨਮਨਂ ਉਨ੍ਨਤਿ. ਓਮਾਨੋਪਿ ਹਿ ਏਵਂ ਕਰਣਮੁਖੇਨ ਸਮ੍ਪਗ੍ਗਹਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ‘‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਹਂਕਰਣਂ ਸਮ੍ਪਗ੍ਗਹੋ ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ. ਪਰੇ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਕਂ ਉਨ੍ਨਮਨਂ ਅਬ੍ਭੁਨ੍ਨਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਹੀਨਤੋ ਦਹਤਿ ਅਪਰਕਾਲੇ ਸੇਯ੍ਯਤੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੮੭੭).

ਮਤ੍ਤਭਾਵੋ ਜਾਤਿਆਦਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਜ੍ਜਨਾਕਾਰੋ, ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਮਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਮਦਗ੍ਗਾਹਣਰਸੋ ਮਦਸ੍ਸ ਗਾਹਣਕਿਚ੍ਚੋ. ਮਦੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਜ੍ਜਨਾਕਾਰਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਗਾਹੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਿ ਤਥਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਮ੍ਮਾਦਭਾਵੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਉਮ੍ਮਾਦਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਸਤਿਯਾ ਅਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਚਿਤ੍ਤਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਸਤਿਵਿਰਹਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਂ. ਇਮੇਸਂ ਕੋਧਾਦੀਨਂ ਲੋਭਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਾ. ਲਕ੍ਖਣਾਦੀਨੀਤਿ ਲਕ੍ਖਣਰਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਨਿ. ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਤਾਯ ਨ ਗਹਿਤਂ. ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ‘‘ਕੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕੋਧੋ, ਉਪਨਯ੍ਹਤੀਤਿ ਉਪਨਾਹੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵਾਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਕੋਧੋ ਦੋਸੋ ਏਵ, ਤਥਾ ਉਪਨਾਹੋ. ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਮਤ੍ਤਤੋ ਹਿ ਕਤੋ ਨੇਸਂ ਭੇਦੋ, ਮਕ੍ਖਪਲ਼ਾਸਸਾਰਮ੍ਭਾ ਤਦਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਟਿਘਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ, ਮਾਯਾਸਾਠੇਯ੍ਯਥਮ੍ਭਮਦਪ੍ਪਮਾਦਾ ਤਦਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਥਮ੍ਭੋ ਵਾ ਮਾਨਵਿਸੇਸੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਥਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ, ਤਥਾ ਮਦੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ‘‘ਮਾਨੋ ਮਞ੍ਞਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੮੭੮) ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਇਧ ਪਨ ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਮਜ੍ਜਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ‘‘ਮਦੋ’’ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਭਾਵੋ ਪਾਕਟੋ ਏਵ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਤੇ ਏਵ ਅਟ੍ਠ ਦੁਕਾ ਗਹਿਤਾ, ਕਿਮਿਤੋ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਨੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਮੇ ਪਨ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਸ੍ਸ ਸਵਿਸੇਸਂ ਕਿਲੇਸਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੇਨ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਸ੍ਸ ਲੋਭਾਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਸੇਸਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤੇਸੁ ਲੋਭਾਦੀਸੁ. ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਆਮਿਸਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤੁਤ੍ਤਰਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕੋਧੋਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਨ੍ਤੇਪੀਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ. ਇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਸ੍ਸਂ ਜਨੇਤਿ. ਪਦੁਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ‘‘ਇਸ੍ਸਤਿ ਦੁਸ੍ਸਤਿ ਪਦੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਇਸ੍ਸਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ ਏਕਂਸਤੋ ਪਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਦੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਏਵਂ ਅਸਨ੍ਤਗੁਣਪ੍ਪਕਾਸਨਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਓਵਦਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋਤਿ ਏਤੇਨ ਥਮ੍ਭੋ ਨਾਮ ਦੋਵਚਸ੍ਸਕਰਣੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਦਤਿ ਓਵਾਦਦਾਨਵਸੇਨ. ਥਮ੍ਭੇਨ…ਪੇ… ਮਞ੍ਞਨ੍ਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚ ਥਮ੍ਭਸ੍ਸ ਮਾਨਵਿਸੇਸਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਥਮ੍ਭੇਨ ਵਾ ਹੇਤੁਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋਤਿ ਮਤ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤੋ. ਕਾਮ…ਪੇ… ਪਮਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਮਦਵਸੇਨ ਏਕਂਸਤੋ ਪਮਾਦਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਸ੍ਸ ਲੋਭਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਇਧ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨੇਸਂ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਇਮੇਹੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਚ ਏਵਰੂਪੇਹਿ ਪਾਪਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕੇ ਪਨ ਤੇਤਿ? ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਤਾਮਹਿਚ੍ਛਤਾਦਯੋਤਿ. ਏਵਂ ਮਹਾਦੀਨਵਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਤਾਤਿ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੋ ਸਂਵੇਗੋ ਜਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਓਵਾਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾਰੇਸੁ. ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸੋਯੇਵਾਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ਪਠਮਤਰਂ ਇਧ ਦਸ੍ਸਿਤਸਚ੍ਚਯੋਜਨਾਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਞਾਣਪਰਿਚਯਪਾਟਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਤ੍ਤਙ੍ਗਤਾਦਿਵਿਸੇਸਵਿਭਾਵਨਾਯ ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਚਯੋ ਞਾਣਪਰਿਚਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਟੁਭਾਵਤ੍ਥਂ ਕੋਸਲ੍ਲਤ੍ਥਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ. ਭੇਦੋਤਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਕਮੋਤਿ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਦੇਸਨਾਨੁਪੁਬ੍ਬੀ. ਭਾਵਨਾਨਯੋਤਿ ਭਾਵਨਾਵਿਧਿ. ‘‘ਕਦਾਚਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ, ਕਦਾਚਿ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਿਕੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ਪੁਨ ‘‘ਅਯਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਠਮਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕੇਚਿ ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਸਭਾਵਾਤਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਝਾਨਂ ਮਗ੍ਗਤੋ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਹਿਤੋ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਠਮਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਠਮਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਾਦਕਭੂਤਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮਸਿਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਝਾਨਲਾਭਿਨੋ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ, ਝਾਨਲਾਭਿਨੋ ਵਾ ਪਾਦਕਮਕਤ੍ਵਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ, ਪਕਿਣ੍ਣਕਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਭਾਵੋ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਭਾਵੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਂ ‘‘ਅਵਸੇਸਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਯਦਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਿਕੋਪਿ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪਦਾਯ ਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਸਤ੍ਤਙ੍ਗਿਕਭੇਦੋ, ਏਵਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਿਕਛਲ਼ਙ੍ਗਿਕਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਪ੍ਪੀਤਿਕਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਛਲ਼ਙ੍ਗਿਕਤ੍ਤਾ, ਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਪਨ ਦੇਸਨਾ ਆਗਤਾਤਿ ਸ੍ਵਾਯਂ ਭੇਦੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਨ ਉਦ੍ਧਟੋ. ਇਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ਇਤੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਤੋ ਪਰਂ ਉਕ੍ਕਂਸਤੋ, ਅਵਕਂਸਤੋ ਪਨ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ਪਰਂ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਨਨੁ ਮਗ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੪੯੩-੫੦੨) ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਵਾਰੇ ਪਞ੍ਚੇਵ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਉਦ੍ਧਟਾਨਿ, ਮਹਾਸਲ਼ਾਯਤਨੇ (ਮ. ਨਿ. ੩.੪੩੧) ਚ ‘‘ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਯੋ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਯੋ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਵਾਯਾਮੋ, ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਤਿ, ਯੋ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ, ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਸੇਨ ਪਨ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਆਜੀਵੋ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਯੋ ਆਗਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਕਾਰਾਪਕਙ੍ਗਾਨਂ ਅਤਿਰੇਕਕਿਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਵਿਰਹਿਤੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਇਤੋ ਪਰਞ੍ਹਿ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਸਬ੍ਬਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਚੇਤਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਵਸੇਨ ਤਂਤਂਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸੇਟ੍ਠਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਹਿ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਜੀਵਿਂ ਜੀਵਿਤਮਾਹੁ ਸੇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੬; ਸੁ. ਨਿ. ੧੮੪) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੇਟ੍ਠਭਾਵੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਕੁਸਲਵਾਰੇਤਿ ਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਯੇ. ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਾਥਾਵਸਭਾਵਬੋਧੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਣਾਯਕਭਾਵਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਭਵੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਪ੍ਪਭਵੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਤਪ੍ਪਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਪ੍ਪਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ‘‘ਤਦਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣਕਾਰਣੇਪਿ ਕਾਰਣੂਪਚਾਰਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਪ੍ਪਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ ਸੇਸਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ ਸਮ੍ਮਾਵਿਤਕ੍ਕਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾਵਿਤਕ੍ਕਨਂ ਸਮ੍ਮਾਪਰਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਵੋਦਾਨਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮਾਵੋਦਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਸਮ੍ਮਾਉਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮਾਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਧਾਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪੁਰਿਮਂ ਪੁਰਿਮਂ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇਨ ਕਮੇਨ ਏਤਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ.

ਭਾਵਨਾਨਯੋਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਭਾਵਨਾਵਿਧਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਭਾਵਨਾਵਿਧਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਭਾਵਨਾਨਯੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਹੋਤਿ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋਤਿ. ਤਂ ਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੋਚੀ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੋ ਸਮਥਯਾਨਿਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਨਿਕਸ੍ਸ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਸਮਥਂ ਸਮਾਧਿਂ, ਝਾਨਧਮ੍ਮੇਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਤਿ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ, ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ. ਅਯਞ੍ਚ ਨਯੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਮਥਯਾਨਿਕਾ ਅਰੂਪਮੁਖੇਨ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਝਾਨਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵਯਤੋਤਿ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਧਿਗਤਂ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯੋ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਆਸੇਵਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ. ਭਾਵੇਤਿ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਵਸੇਨ. ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ. ਆਸੇਵਤਿ ਵਾ ਭਯਤੂਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਵਸੇਨ. ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ. ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ,ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ.

ਸਮਥਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਨ ਖਣਿਕਸਮਾਧਿਂ. ਨ ਹਿ ਖਣਿਕਸਮਾਧਿਂ ਵਿਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਾਯ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਤਤ੍ਥਜਾਤਾਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਚੇਤਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਵਵਸ੍ਸਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ ਵਵਸ੍ਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਤਾਯ. ਵਵਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋਤਿ ਚ ਅਪਵਗ੍ਗੋਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਾਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਮਾਹ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਏਕਨ੍ਤ ਸਮਾਹਿਤੋ ਅਸਮਾਧਾਨਹੇਤੂਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਤੋ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਯੁਗਨਦ੍ਧਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਰਸਤਾਯ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤੋ. ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਹਿ ਨ ਸਮਥਭਾਵਨਾਯਂ ਵਿਯ ਸਮਾਧਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਯਂ ਵਿਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਅਧਿਕਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਸਮਰਸਤਾਯ ਪਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਦ੍ਵੇਪਿ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.