੨. ਸਬ੍ਬਾਸਵਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪. ਅਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਿਨਵਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਨਾ ਅਤ੍ਥਵਿਭਜਨਾ. ‘‘ਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਾਗਤਮਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ, ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਭੂਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਮਾਪਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਕਾਕਨ੍ਦੀ ਮਾਕਨ੍ਦੀ ਕੋਸਮ੍ਬੀਤਿ ਯਥਾ ਕਾਕਨ੍ਦਸ੍ਸ ਇਸਿਨੋ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨੇ ਮਾਪਿਤਾ ਨਗਰੀ ਕਾਕਨ੍ਦੀ, ਮਾਕਨ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨੇ ਮਾਪਿਤਾ ਮਾਕਨ੍ਦੀ, ਕੁਸਮ੍ਬਸ੍ਸਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨੇ ਮਾਪਿਤਾ ਕੋਸਮ੍ਬੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਸਾਵਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮੀਪੇ ਕਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਉਪਭੋਗੋ, ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਵਤ੍ਥੁ. ਪਰਿਤੋ ਸਬ੍ਬਦਾ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਰਿਭੋਗੋ, ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਾਦਿ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਵਤ੍ਥੁ. ਸਬ੍ਬਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥੀ-ਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿਮਾਹ. ਸਤ੍ਥਸਮਾਯੋਗੇਤਿ ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਗਰਿਯਾ ਸਮਾਗਮੇ, ਸਤ੍ਥੇ ਤਂ ਨਗਰਂ ਉਪਗਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਸਤ੍ਥਿਕਜਨੇਹਿ.

ਸਮੋਹਿਤਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਚਿਤਂ. ਰਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਬਹਿ ਚ ਭੂਮਿਭਾਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੇਵ ਆਰਾਮੁਯ੍ਯਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਰਮਣੀਯਂ. ਦਸ੍ਸਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਸਿਖਾਸਨ੍ਨਿਵੇਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੇਵ ਪਾਸਾਦਕੂਟਾਗਾਰਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਦਸ੍ਸਨੀਯਂ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੇਵ ਨਿਵਾਸਸੁਖਤਾਯ ਚ ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਇਤਰੇਸਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮਨਂ ਰਮੇਤੀਤਿ ਮਨੋਰਮਂ. ਦਸਹਿ ਸਦ੍ਦੇਹੀਤਿ ਹਤ੍ਥਿਸਦ੍ਦੋ, ਅਸ੍ਸ-ਰਥ-ਭੇਰਿ-ਸਙ੍ਖ-ਮੁਦਿਙ੍ਗ-ਵੀਣਾ-ਗੀਤ ਸਮ੍ਮਤਾਲ਼ਸਦ੍ਦੋ, ਅਸ੍ਨਾਥ-ਪਿਵਥ-ਖਾਦਥਾਤਿ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਇਮੇਹਿ ਦਸਹਿ ਸਦ੍ਦੇਹਿ. ਅਵਿਵਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਘੋਸਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਤਂ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਾਸੀ ਸਤ੍ਤਵੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ, ਤਾਯ ਪਰਿਵੁਦ੍ਧਿਤਾਯੇਵ ਵਿਪੁਲਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਂ, ਬਹੁਜਨਂ ਆਕਿਣ੍ਣਮਨੁਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਸਮਿਦ੍ਧਿਯਾ ਇਦ੍ਧਂ. ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਸੁਭਿਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਫੀਤਂ. ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਵਿਘਾਸਾਦੇ ਉਪਾਦਾਯ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਪਣਦ੍ਧਿਕਵਨਿਬ੍ਬਕਯਾਚਕਾਨਮ੍ਪਿ ਇਚ੍ਛਿ ਤਤ੍ਥਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਮਨੁਞ੍ਞਂ ਜਾਤਂ, ਪਗੇਵ ਇਸ੍ਸਰਿਯੇ ਠਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ‘‘ਮਨੋਰਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਲ਼ਕਮਨ੍ਦਾਵਾਤਿ ਆਟਾਨਾਟਾਦੀਸੁ ਦਸਸੁ ਵੇਸ੍ਸਵਣਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਨਗਰੀਸੁ ਅਲ਼ਕਮਨ੍ਦਾ ਨਾਮ ਏਕਾ ਨਗਰੀ, ਯਾ ਲੋਕੇ ਅਲ਼ਾਕਾ ਏਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾ ਯਥਾ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੀਨਂ ਆਵਾਸਭੂਤਾ ਆਰਾਮਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਾਦਿਨਾ ਸੋਭਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਸਾਵਤ੍ਥੀਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਲ਼ਕਮਨ੍ਦਾਵਾ’’ਤਿ. ਦੇਵਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਸ੍ਸਵਣਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਦੇਵਾਨਂ.

ਜਿਨਾਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੋਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਕਤ੍ਤੁਸਾਧਨੋ ਜੇਤ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਰਞ੍ਞਾਤਿ ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲਰਾਜੇਨ. ਰਾਜਗਤਂ ਜਯਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰੋ ਜਿਤਵਾਤਿ ਜੇਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਮਙ੍ਗਲਕਬ੍ਯਤਾਯਾਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਜੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ‘‘ਜੇਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਬ੍ਬਕਾਮਸਮਿਦ੍ਧਿਤਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਵਤ੍ਥੂਹਿ ਫੀਤਭਾਵੇਨ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਿਦ੍ਧਾਪਿ ਮਚ੍ਛਰਿਨੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਗਤਮਲਮਚ੍ਛੇਰਤਾਯਾ’’ਤਿ, ਰਾਗਦੋਸਾਦਿਮਲਾਨਞ੍ਚੇਵ ਮਚ੍ਛਰਿਯਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਿਦ੍ਧਾ ਅਮਚ੍ਛਰਿਨੋਪਿ ਚ ਕਰੁਣਾਸਦ੍ਧਾਦਿਗੁਣਵਿਰਹਿਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਪਰੇਸਂ ਨ ਦਦੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਰੁਣਾਦਿਗੁਣਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ ਚਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਅਨਾਥਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨੇਨ. ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਦਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਉਪਟ੍ਠਪਿਤੋ ਅਨਾਥਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ. ਪਞ੍ਚਵਿਧਸੇਨਾਸਨਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ‘‘ਨਾਤਿਦੂਰਂ ਨਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਂ ਗਮਨਾਗਮਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਅਙ੍ਗਂ, ‘‘ਦਿਵਾ ਅਪ੍ਪਾਕਿਣ੍ਣਂ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਂ ਅਪ੍ਪਨਿਗ੍ਘੋਸ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਂ, ‘‘ਅਪ੍ਪਡਂਸਮਕਸਵਾਤਾਤਪਸਰੀਸਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਂ, ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸੇਨਾਸਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚੀਵਰ…ਪੇ… ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਏਕਂ, ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸੇਨਾਸਨੇ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ’’ਤਿ ਏਕਂ, ਏਵਮੇਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਸੇਨਾਸਨਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ. ਯਦਿ ਜੇਤਵਨਂ ਤਥਂ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਕੀਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸੇਵ ਤਂ ਵਨਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਕਿਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਜੇਤਵਨੇ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਯਦਿਪਿ ਸੋ ਭੂਮਿਭਾਗੋ ਕੋਟਿਸਨ੍ਥਰੇਨ ਮਹਾਸੇਟ੍ਠਿਨਾ ਕੀਤੋ, ਰੁਕ੍ਖਾ ਪਨ ਜੇਤੇਨ ਨ ਵਿਕ੍ਕੀਤਾਤਿ ਜੇਤਵਨਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਕਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸੀਤਿ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਯ ਸੁਤ੍ਤਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਕਾਰਣਂ ਪਾਕਟਮੇਵਾਤਿ. ਕੋ ਪਨਾਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ? ਅਤ੍ਤਜ੍ਝਾਸਯੋ. ਪਰੇਹਿ ਅਨਜ੍ਝਿਟ੍ਠੋ ਏਵ ਹਿ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਸੋਧਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਜ੍ਝਾਸਯੋਤਿ ਅਪਰੇ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਪਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਤਜ੍ਝਾਸਯਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਸਂਸਗ੍ਗਭੇਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋਵਾਤਿ. ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਾਹਤਭਿਕ੍ਖੂਨਂ. ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਸੋਧਨਨ੍ਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੋਧਨਂ. ਪਠਮਞ੍ਹਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਥਾਦਿਨਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਂਕਿਲੇਸਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਂ ਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਤਿ ਖੇਤ੍ਤੇ ਖਾਣੁਕਣ੍ਟਕਗੁਮ੍ਬਾਦਿਕੇ ਅਵਹਰਿਤ੍ਵਾ ਕਸਨਂ ਵਿਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਅਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾਯ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯਾ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਸਂਵਰਭੂਤਨ੍ਤਿ ਸੀਲਸਂਵਰਾਦਿਸਂਵਰਭੂਤਂ ਸਂਵਰਣਸਭਾਵਂ ਕਾਰਣਂ, ਤਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿ ਏਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਂਵਰਿਤਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬਥਾ ਵਾ ਵਾਰਿਤਾ. ਏਵਂਭੂਤਾ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਪਿਧਾਨੇਨ ਪਿਹਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਦਹਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਸਂਵਰਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਅਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਂ ਸਂਵਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਮੇਵ ਸਂਵਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਮ੍ਹਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾ ਆਸਵਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਤੇਸਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨਿਰੋਧੋ ਖਯੋ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਚ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤਂ ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.

ਚਕ੍ਖੁਤੋਪਿ…ਪੇ… ਮਨਤੋਪੀਤਿ (ਧ. ਸ. ਮੂਲਟੀ. ੧੪-੧੯) ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਵੀਥੀਸੁ ਤਦਨੁਗਤਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥੀਸੁ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਕੁਸਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਾਮਾਸਵਾਦਯੋ ਏਵ ਪਨ ਵਣਤੋ ਯੂਸਂ ਵਿਯ ਪਗ੍ਘਰਣਕਅਸੁਚਿਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਏਵ ‘‘ਆਸਵਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਪਗ੍ਘਰਣਅਸੁਚਿਮ੍ਹਿ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ ਆਸਵ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਤੋ ਯਾਵ ਗੋਤ੍ਰਭੁਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਪਰਂ ਮਗ੍ਗਫਲੇਸੁ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਤਤੋ ਪਰਂ ਭਵਙ੍ਗਾਦੀਨਿਪਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਲਮ੍ਬਿਤੇਸੁ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾਸਵਭਾਵੇਨ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਪਰਤਾਭਾਵਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਗੋਤ੍ਰਭੁਵਚਨੇਨ ਗੋਤ੍ਰਭੁਵੋਦਾਨਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪੁਰੇਚਾਰਿਕਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਪਠਮਮਗ੍ਗਪੁਰੇਚਾਰਿਕਮੇਵ ਵਾ ਗੋਤ੍ਰਭੁ ਅਵਧਿਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮਾਨਤਾਯ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਯਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵੀਥਿਯਂ ਨਿਰੋਧਾਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਫਲੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਆਸਵਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਿਵਾਰਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਵਨ੍ਤੀਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਧਿਅਤ੍ਥੋ ਆ-ਕਾਰੋ, ਅਵਧਿ ਚ ਮਰਿਯਾਦਾਭਿਵਿਧਿਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਮਰਿਯਾਦਂ ਕਿਰਿਯਂ ਬਹਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਆਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਾ ਵੁਟ੍ਠੋ ਦੇਵੋ’’ਤਿ. ਅਭਿਵਿਧਿ ਪਨ ਕਿਰਿਯਂ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਆਭਵਗ੍ਗਾ ਭਗਵਤੋ ਯਸੋ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਅਭਿਵਿਧਿਅਤ੍ਥੋ ਚਾਯਂ ਆ-ਕਾਰੋ ਇਧ ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਕਰਣਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.

ਮਦਿਰਾਦਯੋਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਿਨ੍ਧਵਕਾਦਮ੍ਬਰਿਕਾਪੋਤਿਕਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਚਿਰਪਾਰਿਵਾਸਿਯਟ੍ਠੋ ਵਿਰਪਰਿਵੁਤ੍ਥਤਾ ਪੁਰਾਣਭਾਵੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਾਹੋਸੀਤਿਆਦੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਪੁਰਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੬੨) ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਭਵਾਸਵਾਨਂ ਚਿਰਪਰਿਵੁਤ੍ਥਤਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਤਬ੍ਭਾਵਭਾਵਿਨੋ ਕਾਮਾਸਵਸ੍ਸ ਚਿਰਪਰਿਵੁਤ੍ਥਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਵ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਓਕਾਸਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਮਾਨਾਦੀਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਦਿਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਅਭਿਬ੍ਯਾਪਨਂ ਮਦਕਰਣਵਸੇਨ ਆਸਵਸਦਿਸਤਾ ਚ ਏਤੇਸਂਯੇਵ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸ੍ਵੇਵ ਆਸਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਸਵੋ ਨਾਗਤੋਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਯ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਯਾਪਿ ਭਵਾਸਵਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਆਯਤਂ ਅਨਾਦਿਕਾਲਿਕਤ੍ਤਾ. ਪਸਵਨ੍ਤੀਤਿ ਫਲਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਯਂ ਆਸਵੇਹਿ ਵਿਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਚੇਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਅਤ੍ਥਵਿਤਪ੍ਪੇਸੁ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮਪਦੇਸੇਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸੇਸੁਯੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਪਚ੍ਛਿਮਂ ‘‘ਆਯਤਂ ਵਾ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਂ ਸਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਚਨਂ. ਕਮ੍ਮੇਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਸਵਨਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਕਮ੍ਮਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ.

ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤਾ ਖਨ੍ਧਾ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇ ਭਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ. ਵਿਵਾਦਮੂਲਭੂਤਾਤਿ ਵਿਵਾਦਸ੍ਸ ਮੂਲਕਾਰਣਭੂਤਾ ਕੋਧੂਪਨਾਹ-ਮਕ੍ਖ-ਪਲ਼ਾਸ-ਇਸ੍ਸਾ-ਮਚ੍ਛਰਿਯ-ਮਾਯਾ-ਸਾਠੇਯ੍ਯ-ਥਮ੍ਭ-ਸਾਰਮ੍ਭ-ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਾ.

ਯੇਨ ਦੇਵੂਪਪਤ੍ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯੇਨ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਆਸਵੇਨ ਦੇਵੇਸੁ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ ਵਾ ਵਿਹਙ੍ਗਮੋ ਆਕਾਸਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਕ੍ਖਗਨ੍ਧਬ੍ਬਤਾਯ ਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਾ ਦੇਵਗਤਿ ਦੇਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾ. ਅਵਸੇਸਾ ਚ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਤੋ ਅਵਸੇਸਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਆਸਵਾਤਿ ਆਗਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਪਟਿਘਾਤਾਯਾਤਿ ਪਟਿਸੇਧਨਾਯ. ਪਰੂਪਵਾ…ਪੇ… ਉਪਦ੍ਦਵਾਤਿ ਇਦਂ ਯਦਿ ਭਗਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਯ੍ਯ, ਤਤੋ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸੇਵਨਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਹੇਤੁ ਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਪਰੂਪਵਾਦਾਦਯੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ ਅਨਤ੍ਥਾ, ਯੇ ਚ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਏਵ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਾ ਅਨਤ੍ਥਾ, ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇ ਪਨੇਤੇਤਿ ਏਤੇ ਕਾਮਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸ-ਤੇਭੂਮਕਕਮ੍ਮਪਰੂਪਵਾਦਾਦਿਉਪਦ੍ਦਵਪ੍ਪਕਾਰਾ ਆਸਵਾ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਨਯਾਦਿਪਾਲ਼ਿਪਦੇਸੇ. ਯਥਾਤਿ ਯੇਨ ਦੁਵਿਧਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਚ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਆਗਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਨਿਰਯਂ ਗਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨਿਯਾ. ਛਕ੍ਕਨਿਪਾਤੇ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤੇ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਆਸਵਾ ਛਧਾ ਆਗਤਾ ਆਸਵ-ਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਭੇਦੋਪਚਾਰੇਨ ਆਸਵ-ਪਦੇ ਪਭੇਦੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕੋਟ੍ਠਾਸਤ੍ਥੋ ਵਾ ਪਦ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਸਵਪਦੇਤਿ ਆਸਵਪ੍ਪਕਾਰੇ ਸਦ੍ਦਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਅਤ੍ਥਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਥਾ ਹੀਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਸਂਵਰਣਂ ਪਿਦਹਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਂ, ਤੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੀਲਾਦਿਸਂਵਰੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਵਸੇਨ ਥਕਨਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਦ੍ਵਾਰਂ ਸਂਵਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰਸਂਵਰਣਮ੍ਪਿ ਉਦਾਹਟਂ. ਸੀਲਸਂਵਰੋਤਿਆਦਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਮੂਲਪਰਿਯਾਯਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਪੁਨ ਵਦਤਿ. ਯੁਤ੍ਤਂ ਤਾਵ ਸੀਲਸਤਿਞਾਣਾਨਂ ਸਂਵਰਤ੍ਥੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਤਥਾ ਆਗਤਤ੍ਤਾ, ਖਨ੍ਤਿਵੀਰਿਯਾਨਂ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਸਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਦਿਪਿ ‘‘ਖਮੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੀਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਖਨ੍ਤਿਵੀਰਿਯਾਨਂ ਸਂਵਰਪਰਿਯਾਯੋ ਨਾਗਤੋ, ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਸਵਸਂਵਰਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਿ ਸਂਵਰਪਰਿਯਾਯੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥੇਵ ਤੇਸਂ ਸਂਵਰਭਾਵੋਤਿ.

ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੀਲਸਤਿਞਾਣਾਨਂ ਪਾਠਨ੍ਤਰੇਨ ਸਂਵਰਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਇਮਿਨਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਗਹਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖਨ੍ਤਿਵੀਰਿਯਸਂਵਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ ‘‘ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਸੀਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੪) ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ‘‘ਤਞ੍ਚ ਅਨਾਸਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਅਗੋਚਰ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸੀਲਸਂਵਰੋਤਿ ਤਞ੍ਚ ‘‘ਯਥਾਰੂਪੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਅਨਿਯਤਵਤ੍ਥੁਕਂ ਰਹੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਸਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਵੇਸਿਯਾਦਿਗੋਚਰਂ, ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯੋਨਿਸੋ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤੀ’’ਤਿ ਆਗਤਂ ਯਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨਂ, ਅਯਂ ਪਨ ਏਤ੍ਥ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤੋ ਸੀਲਸਂਵਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਾਸਨਪਰਿਵਜ੍ਜਨੇਨ ਹਿ ਅਨਾਚਾਰਪਰਿਵਜ੍ਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਨਾਚਾਰਾਗੋਚਰਪਰਿਵਜ੍ਜਨਂ ਚਾਰਿਤ੍ਤਸੀਲਤਾਯਸੀਲਸਂਵਰੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੦੮) ਸੀਲਸਂਵਰਵਿਭਜਨੇ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਅਨਾਚਾਰੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਗੋਚਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੫੧੩, ੫੧੪) ਅਨਾਚਾਰਾਗੋਚਰਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਇਦਞ੍ਚ ਏਕਦੇਸੇਨ ਸਮੁਦਾਯਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਸਮੁਦ੍ਦਪਬ੍ਬਤਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਯ.

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਞਾਣਸਂਵਰੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਞਾਣਸਂਵਰੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਦਸ੍ਸਨਪਹਾਤਬ੍ਬਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਗਹਣਂ ਅਤ੍ਥਿ, ‘‘ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਰਣਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਞਾਣਸਂਵਰਮੇਵਾਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਯੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ਸਿਯਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ‘ਇਧ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ’ਤਿ ਆਗਤਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਞਾਣਸਂਵਰੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਞਾਣਸਂਵਰੇਨ ਚ ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਯਾ, ‘‘ਦਸ੍ਸਨਂ ਪਟਿਸੇਵਨਾ ਭਾਵਨਾ ਚ ਞਾਣਸਂਵਰੋ’’ਤਿ ਚ ਵਚਨਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਞਾਣਸਂਵਰੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਤ੍ਤਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਯਂ ਞਾਣਂ, ਸੋ ਞਾਣਸਂਵਰੋਤਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸੀਲਾਦਯੋ ਸੀਲਸਂਵਰਾਦਯੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਂਵਰਾਨਂ ਸਙ੍ਕਰੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਤੇ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਗ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨਵਿਸੇਸਸਂਵਰਾਧਿਵਾਸਨਵਿਨੋਦਨਾਨਂ ਸੀਲਸਂਵਰਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਗਹਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇ ਪਨ ਅਗ੍ਗਹਿਤੇ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦਸ੍ਸਨਂ ਪਟਿਸੇਵਨਾ ਭਾਵਨਾ’’ਤਿ ਆਹ.

ਏਤੇਨ ਸੀਲਸਂਵਰਾਦਿਨਾ ਕਰਣਭੂਤੇਨ, ਕਾਰਣਭੂਤੇਨ ਵਾ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ. ਸੀਲਸਂਵਰਾਦਿਨਾ ਹਿ ਸਹਜਾਤਕੋਟਿਯਾ, ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਆਸਵਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਆਸਵਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਪਹਾਨਾਨਿ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਨ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ‘‘ਯੋਨਿਸੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਕਾਸਿਤਾਵ ਆਸਵਸਂਵਰਣਸ੍ਸ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇਪਿ ‘‘ਯੇ ਆਸਵਾ ਦਸ੍ਸਨਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਤੇ ਦਸ੍ਸਨਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮) ਆਸਵਪ੍ਪਹਾਨਮੇਵ ਪਧਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਗਮਿਤਂ.

੧੫. ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾਵ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਨ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵੇਪਿ ਪਦਾਨਿ ਏਕਤ੍ਥਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਏਕਤ੍ਥਤ੍ਥੇਪਿ. ਞਾਣਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਭਾਵਂ, ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਯਥਾਸਭਾਵਾਵਬੋਧਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਞ੍ਹਿ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਞਾਣਪ੍ਪਭਾਵਨ੍ਤਿ ਞਾਣਾਨੁਭਾਵਂ, ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਂ ਵਿਸਯੋਭਾਸਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਞਾਣੇਨ ਵਿਵਟੇ ਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿ. ‘‘ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ ਚ ਜਾਨਨਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਞਾਣਲਕ੍ਖਣਂ ਞਾਣਪ੍ਪਭਾਵਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤੀ’’ਤਿ. ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋਤਿ ‘‘ਯੋਨਿਸੋ ਚ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਚ ਮਨਸਿਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਵਿਸਯਜਾਨਨਂ, ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪਨ ਨੇਸਂ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੂਪਾਯਸਭਾਵਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਨ ਆਰਮ੍ਮਣਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ…ਪੇ… ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਾਰੋ’’ਤਿ.

‘‘ਜਾਨਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਜਾਨਨਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਕਾਰਪਟਿਵਿਤਕ੍ਕਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਨ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਰੂਪਾਦਿ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖੇ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਹਿ ‘‘ਏਵਂ ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ (ਇਤਿਵੁ. ੧੦੨), ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੩), ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਾ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੭), ਅਜਾਨਤਂ ਅਪਸ੍ਸਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦੀਸੁ ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਦੀਪਨਵਸੇਨੇਤਂ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਆਗਤਨ੍ਤਿ. ਕੇਚੀਤਿ ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸਿਸਾਰਸਮਾਸਾਚਰਿਯਾ. ਤੇ ਹਿ ‘‘ਸਮਾਧਿਨਾ ਜਾਨਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਜਾਨਨਾ ਸਮਥੋ, ਪਸ੍ਸਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਪਪਞ੍ਚੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਤਿ ਪਪਞ੍ਚਾ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇਤਿ ‘‘ਜਾਨਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਅਤ੍ਥੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨੇ. ਨ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਜਾਨਨਦਸ੍ਸਨਾਨਂ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਵਿਸਯਭਾਵਸ੍ਸ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ.

ਆਸਵਪ੍ਪਹਾਨਂ ਆਸਵਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਸੋ ਪਨ ਨੇਸਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਖੀਣਤਾ ਅਭਾਵੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਸਵਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਖਯਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂਖੀਣਾਕਾਰਂ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਜੁਮਗ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਨੋਤਿ ਕਿਲੇਸਵਙ੍ਕਸ੍ਸ ਕਾਯਵਙ੍ਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਪਹਾਨੇਨ ਉਜੁਭੂਤੇ ਸਵਿਪਸ੍ਸਨੇ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਦੇਵ ਹਿਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਨਂ. ਖਯਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਂ ਞਾਣਂ. ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਾ ਅਨਨ੍ਤਰਾਤਿ ਖਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇ ਤਪ੍ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਮੇਵ ਞਾਣਂ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪਨ ਅਞ੍ਞਂ ਅਰਹਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਖਯਸ੍ਮਿਂ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਨ ਆਸਵੇਹਿ ਖੀਣੋਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗੋ ਖਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਸਮਣੋਤਿ ਸਮਿਤਪਾਪੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸੋ ਪਨ ਖੀਣਾਸਵੋ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਫਲਪਰਿਯਾਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਨ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਤੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਫਲਂ. ਏਤੇਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸਪਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ ਜਾਨਤੋ ਏਵ ਪਸ੍ਸਤੋ ਏਵਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਨਿਯਮੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ ਅਨਿਟ੍ਠਸਾਧਨਤੋ ਚਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਿਯਮਸ੍ਸ ਫਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨੋ ਅਜਾਨਤੋ ਨੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨੇਵ ਵਦਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਦੂਰੀਕਤਾਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚ ਆਸਵਕ੍ਖਯਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਿਕਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਨੋ ਅਜਾਨਤੋ ਨੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ. ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ਕੇ ਪਨ ਤੇਤਿ? ‘‘ਬਾਲੇ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤੇ ਚ ਸਨ੍ਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਸਂਸਰਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੮; ਮ. ਨਿ. ੨.੨੨੮), ਅਹੇਤੂ ਅਪਚ੍ਚਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੮; ਮ. ਨਿ. ੨.੨੨੭) ਏਵਮਾਦਿਵਾਦਾ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਕੇਚਿ ਅਭਿਜਾਤਿਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਮਤ੍ਤੇਨ ਭਵਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਮਤ੍ਤੇਨ ਚ ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਇਸ੍ਸਰਪਜਾਪਤਿਕਾਲਾਦਿਵਸੇਨ, ਤਯਿਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ‘‘ਸਂਸਾਰਾਦੀਹੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਜਾਨਤੋ, ਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ. ਉਪਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਆਸਵਕ੍ਖਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਧਿਕਾਰਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਇਮਿਨਾਤਿ ‘‘ਨੋ ਅਜਾਨਤੋ, ਨੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ. ਅਨੁਪਾਯੋ ਏਵ ਹਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਸ੍ਸ ਯਦਿਦਂ ਯੋਨਿਸੋ ਚ ਅਯੋਨਿਸੋ ਚ ਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਅਜਾਨਨਂ ਅਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ, ਤੇਨ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ. ਨਨੁ ‘‘ਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਯਥਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਨੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੇ ਪੁਰਿਮੇਨੇਵ ਅਨੁਪਾਯਪਟਿਸੇਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਹੋਤਿ, ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਸ੍ਸਪਿ ਉਪਾਯਭਾਵਤੋ ਸਤਿਬਲੇਨ ਸਂਵੁਤਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਤਾ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਬਲੇਨੇਵ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਅਭੂਤਜਾਨਨਾਭਾਵੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨਾਤਿ ਸਮਾਸੇਨ, ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਜਾਨਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਞਾਣਸ੍ਸੇਵ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਸ੍ਵਾਯਂ ਸਂਵਰੋ’’ਤਿਆਦਿ ਕਥਂ ਨੀਯਤੀਤਿ? ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਧਾਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਏਵਮਯਂ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ, ਤਥਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਅਰਿਯਂ ਵੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਸਉਪਨਿਸਂ ਸਪਰਿਕ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੩੬) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ.

ਦਬ੍ਬਜਾਤਿਕੋਤਿ ਦਬ੍ਬਰੂਪੋ. ਸੋ ਹਿ ਦ੍ਰਬ੍ਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਦ੍ਰਬ੍ਯਂ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ ਨਾਦ੍ਰਬ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ. ਦਬ੍ਬਜਾਤਿਕੋ ਵਾ ਸਾਰਸਭਾਵੋ, ਸਾਰੁਪ੍ਪਸੀਲਾਚਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਨ ਖੋ ਦਬ੍ਬ ਦਬ੍ਬਾ ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੮੪, ੩੯੧; ਚੂਲ਼ਵ. ੧੯੩). ਵਤ੍ਤਸੀਸੇ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗਂ, ਧੁਰਂ ਵਾ ਕਤ੍ਵਾ. ਯੋ ਹਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋ ਕਾਤੁਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਵਾਤਾਤਪਾਦਿਪਟਿਬਾਹਨਤ੍ਥਂ ਛਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਸੋ ਵਤ੍ਤਸੀਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਨਾਮ. ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਨਾਥਕਰਣਧਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਉਚ੍ਚਾਵਚਾਨਿ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੀਯਾਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਕ੍ਖੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੯੭).

ਉਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਭੂਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਪਥਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਮਗ੍ਗਭੂਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਅਸੁਭਅਨਤ੍ਤਸਭਾਵੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਸੁਭਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਏਵ ਨਯੇਨ, ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕੇਨ ਵਾਤਿ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਵਸੇਨ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਆਵਟ੍ਟਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਤਤੋ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਾ ਕੁਸਲਜਵਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਫਲਵੋਹਾਰੇਨ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਵਸੇਨ ਸਾ ਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਹਿ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਆਵਟ੍ਟਯਤੀਤਿ ਆਵਟ੍ਟਨਾ. ਅਨੁ ਅਨੁ ਆਵਟ੍ਟੇਤੀਤਿ ਅਨ੍ਵਾਵਟ੍ਟਨਾ. ਭਵਙ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਆਭੁਜਤੀਤਿ ਆਭੋਗੋ. ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਤੀਤਿ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ. ਤਦੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਠਪੇਤੀਤਿ ਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਯਂ ਉਪਾਯਪਥਮਨਸਿਕਾਰਲਕ੍ਖਣੋ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਆਵਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇ ਸਚ੍ਚਪਟਿਕੂਲੇਨਾਤਿ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਅਨਨੁਲੋਮਵਸੇਨ. ਸੇਸਂ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਸਾਧਨਯੁਤ੍ਤਿਂ, ਹੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਅਯੋਨਿਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਪਹੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਠੇ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾਕ੍ਯੋਪਞ੍ਞਾਸਨਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਯਮੁਦ੍ਦੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਰਿਵਤ੍ਤੋਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਯੋਨਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਨਸਿਕਾਰਪਦਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਾਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਯੋਨਿਸੋ ਅਯੋਨਿਸੋਤਿ ਇਮੇਹਿ ਤਾਵ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋਨਿਸੋਤਿ ਹਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਅਯੋਨਿਸੋਤਿ ਚ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ ਚ. ਸਤਿਪਿ ਅਨਤ੍ਥੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਾਮਞ੍ਞੇ ਭਵਾਦੀਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਬਹੁਲਿਸਾਮਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਤਂ ਨਾਵਾਦਿ ਉਪਮਾਤ੍ਤਯਗ੍ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਚਕ੍ਕਯਨ੍ਤਂ ਆਹਟਘਟੀਯਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਸਾਮਞ੍ਞੇਨ, ਨਾਪਿ ਆਸਵਵਸੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨਨੁਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਾਰੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਆਸਵਾ ਨ ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਨ੍ਤਿ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਵਿਞ੍ਞਾਣਕਪ੍ਪਭੇਦਂ ਆਸਵੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭੂਤਰੂਪਾਦੀਨਿ. ਇਦਾਨਿ ਆਸਵਵਸੇਨਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਰਿਯਾਯੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨੁਭੂਤਪੁਬ੍ਬੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਕਤਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਯਤੋ ਕਿਲੇਸਦੂਰੀਭਾਵਸਿਦ੍ਧਾਯ ਸੁਦ੍ਧਿਪਕਤਿਤਾਯ. ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਉਦ੍ਦਿਸਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸੋ, ਅਤ੍ਥਕਥਨਂ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ. ਅਜ੍ਝਯਨਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿ, ਚੀਵਰਸਿਬ੍ਬਾਦਿ ਨਵਕਮ੍ਮਂ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨੁਯੋਗੋ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਤਾਦਿਸੇਨਾਤਿ ਯਾਦਿਸੇਨ ‘‘ਮਨੁਞ੍ਞਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਨਾ ਕਾਮਾਸਵਾਦਯੋ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਾਦਿਸੇਨ. ਆਸਵਾਨਂ ਵਡ੍ਢਿ ਨਾਮ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਤਿਬ੍ਬਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਸਾ ਚ ਅਭਿਣ੍ਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਬਹੁਲੀਕਾਰਤੋਤਿ ਤੇ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਾ ਬਹੁਲਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾ ਮਦ੍ਦਨ੍ਤਾ ਫਰਨ੍ਤਾ ਛਾਦੇਨ੍ਤਾ ਅਨ੍ਧਾਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਏਕਸਨ੍ਤਾਨਨਯੇਨ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਇਤੋ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਏਕਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਡ੍ਢਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ਖਣਿਕਭਾਵਤੋ.

ਸੋ ਚ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਾਭਾਵਮਾਹ. ਕਾਰਕਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਯੋਗਸ੍ਸੇਵ. ਯਸ੍ਸ ਪਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਦ੍ਦੇਸਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਰਾਤਨਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਾਤਿਸਯਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਮਣ੍ਡਲਾਰਾਮਵਾਸੀਮਹਾਤਿਸ੍ਸਭੂਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਆਯਤਿਂ ਤਥਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਯਤੋ ਏਦਿਸਂ ਵਤ੍ਥੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵਾਤਿ ਮਣ੍ਡਲਾਰਾਮੇਯੇਵ. ਆਚਰਿਯਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾਚਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ. ਆਚਰਿਯਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਦਾਯਕਂ ਮਹਾਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਉਦ੍ਦੇਸਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਯਥਾਆਰਦ੍ਧਂ ਉਦ੍ਦੇਸਪਬਨ੍ਧਂ. ਤਦਾ ਕਿਰ ਮੁਖਪਾਠੇਨੇਵ ਬਹੂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨੋਸਜ੍ਝਾਯਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਥੇਰੋ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਤਾਯ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧੋਰਯ੍ਹੋ, ਸੋ ‘‘ਇਦਾਨਾਹਂ ਅਨਾਗਾਮੀ, ਕਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਉਦ੍ਦੇਸੇਨਾ’’ਤਿ ਸਙ੍ਕੋਚਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਉਦ੍ਦੇਸਕਾਲੇ ਆਚਰਿਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ. ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਦਿਸਾ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਨ ਹਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਆਸਵੇਸੁ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇ ਪਨ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਵਤ੍ਤਮਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਣਤ੍ਤਯਸਮਙ੍ਗਿਨੋ. ਤੇਸਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਹਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਘਾਤੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਮੇਵ ਤਾਯ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ.

੧੬. ਯਦਿ ਏਵਂ ਦੁਤਿਯਪਦਂ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ? ਪਦਦ੍ਵਯਗ੍ਗਹਣਂ ਆਸਵਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਸਮ੍ਭਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਪਹਾਯਕਵਿਭਾਗੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਪਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਮ੍ਪੀਤਿ ਞਾਣਤੋ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸਤਿਸਂਵਰਾਦਿਂ. ਦਸ੍ਸਨਾਤਿ ਇਦਂ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਰਣਵਚਨੇਨ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨ. ਸੋ ਹਿ ਪਠਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਸ੍ਸਨਤੋ ‘‘ਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਤਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁ ਪਠਮਤਰਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਅਕਰਣਤੋ ਨ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਿਯਞ੍ਹਿ ਤਂ ਞਾਣਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇਨ ਭਾਵਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ, ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਕਿਚ੍ਚਕਰਣਵਸੇਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਂ ਤਦਭਿਸਮਯੋਤਿ ਨੁਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਗੋਤ੍ਰਭੁਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਵਿਚਾਰੋ ਪਰਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮੇਵ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੨) ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਸਂਵਰਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ. ਸਂਵਰਾਤਿ ਸਂਵਰੇਨ, ‘‘ਸਂਵਰੋ’’ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਤਿਸਂਵਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਟਿਸੇਵਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਟਿਸੇਵਨਂ, ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਇਦਮਤ੍ਥਿਕਤਾਞਾਣਂ. ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ ਖਮਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਅਧਿਵਾਸਨਾ, ਸੀਤਾਦੀਨਂ ਖਮਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਦੋਸੋ, ਤਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕੁਸਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨਂ, ਵਾਲ਼ਮਿਗਾਦੀਨਂ ਪਰਿਹਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾ, ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾ ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕੁਸਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਕੇ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਵਿਤੁਦਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਨੋਦਨਂ, ਕੁਸਲਵੀਰਿਯਂ. ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਭਾਵਨਾ, ਸੇਸਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਂ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਨਾਦੀਨਂ ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਦਸ੍ਸਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ

੧੭. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਹਿ ਆਲਮ੍ਬਿਯਮਾਨਾਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾ ਆਵਜ੍ਜਨਮੁਖੇਨੇਵ ਤਬ੍ਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਨਸਿਕਰਣੀਯੇ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੇ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਮਾਹ. ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਭਾਵੇਨ ਮਨਸਿਕਰਣਂ ਅਰਹਨ੍ਤੀਤਿ ਮਨਸਿਕਰਣੀਯਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਅਮਨਸਿਕਰਣੀਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਮਨਸਿਕਰਣੀਯੇਤਿ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇ’’ਤਿ. ਸੇਸਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਮਨਸਿਕਰਣੀਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ. ਯਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਸੁਭਸੁਖਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਦਨਾਦਿਹੇਤੁਤਾਯ ਸਾਵਜ੍ਜੋ ਅਹਿਤਦੁਕ੍ਖਾਵਹੋ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਦਿਹੇਤੁਤਾਯ ਅਨਵਜ੍ਜੋ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਤੋ ਨਿਯਮੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਕਾਰਤੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ‘‘ਮਮਂ ਵਾ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੫, ੬), ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮੬; ਮ. ਨਿ. ੨.੭੯, ੮੦) ਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਨ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇ ਪਯੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥਦੀਪਕਂ ਪਨੇਤਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਸਮੁਦਾਹਟਂ.

ਕਾਮਾਸਵੋਤਿ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਮੇ ਆਸਵੋ ਕਾਮਾਸਵੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ’’ਤਿ. ਭਵਾਸਵਂ ਪਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੋ ਲੋਭੋ ਕਾਮਾਸਵੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਤਿ ਕਮ੍ਮੁਪਪਤ੍ਤਿਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧੇਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ. ਝਾਨਨਿਕਨ੍ਤੀਤਿ ਝਾਨਸ੍ਸਾਦੋ. ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰਮਿਦਂ ਠਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਧੁਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ ਭਵੇ ਆਸਵੋਤਿ ਭਵਾਸਵੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਗਹਤੋ ਭਵਾਸਵੇਨੇਵ ਦਿਟ੍ਠਾਸਵੋ ਗਹਿਤੋ ਤਂਸਹਗਤਰਾਗਤਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਾਸਵੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵੇਨ ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਭਵਾਸਵੋ ਚਤੂਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੪੬੫) ਵਚਨਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਰਾਗਸ੍ਸ ਭਵਾਸਵਭਾਵੋ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬੋ, ਅਥ ‘‘ਕਾਮਸਹਗਤਾ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੩੨) ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤ੍ਥੋ ਸਹਗਤਤ੍ਥੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਭਵਾਸਵੇ ਦਿਟ੍ਠਾਸਵਸ੍ਸ ਸਮੋਧਾਨਗਮਨਂ ਕਤਂ ਨ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਤਮ੍ਪਯੋਗਤਬ੍ਭਾਵਾਦਿਕੇ ਅਸਤਿ ਤਂਸਙ੍ਗਹੋ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਾਲ਼ਿਂ ਅਨੁਸਾਰੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭੋਪਿ ਕਾਮਾਸਵੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖਾਨਞ੍ਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤਾ ਕਾਮਾਸਵਾਦਯੋਪਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ (ਧ. ਸ. ੧੧੦੩) ਚ ਕਾਮਾਸਵਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਕਾਮੇਸੂਤਿ ਕਾਮਰਾਗਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗਾਦੀਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇਸੁ ਤੇਭੂਮਕੇਸੁ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੂ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਨਾਮਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਲੋਭੋ ਕਾਮਾਸਵਭਵਾਸਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋਪਿ ਸਿਯਾ, ਸੋ ਯਦਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਾ ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵੋ ਆਸਵਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਤਸ੍ਸਪਿ ਆਸਵਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮੋਹੋ ਸਿਯਾ ਆਸਵਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਸਿਯਾ ਆਸਵਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਾਮਾਸਵੋ ਅਟ੍ਠਸੁ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੪੬੫), ‘‘ਕਾਮਾਸਵਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਾਸਵੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੩.੧੦੯) ਚ ਵਚਨਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤਰਾਗੋ ਕਾਮਾਸਵੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਕਿਞ੍ਚ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਮਰਾਗਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ ਆਸਵਦ੍ਵਯਏਕਾਸਵਭਾਵੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਚ ਨੋਆਸਵਭਾਵੋਤਿ ਨੋਆਸਵਲੋਭਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵੋ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ‘‘ਆਸਵੋ ਚ ਨੋਆਸਵੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਆਸਵਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਸਵਸ੍ਸ ਚ ਨੋਆਸਵਸ੍ਸ ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੩.੧੬-੧੭) ਸਤ੍ਤਮੋ ਨਵਮੋ ਚ ਪਞ੍ਹੋ. ਗਣਨਾਯਞ੍ਚ ‘‘ਹੇਤੁਯਾ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੩.੪੦) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨੋ ‘‘ਨਵਾ’’ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਲੋਭੇ ਨੋਆਸਵੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਸਤ੍ਤਮਨਵਮਾਪਿ ਪਞ੍ਹਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਲਭੇਯ੍ਯੁਂ, ਗਣਨਾਯ ਚ ‘‘ਹੇਤੁਯਾ ਨਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚ ਲੋਭੇ ਨੋਆਸਵੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾ ਨਾਮ ਪਰਿਯਾਯਕਥਾ, ਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਵਿਯ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਕਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਬਲਵਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸੇਵ ਕਾਮਾਸਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਾਮਾਸਵੋਤਿ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਭਵਾਭਿਨਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ.

ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਭਵਾਸਵੋ ਦਿਟ੍ਠਾਸਵਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਧ ਤਯੋ ਏਵ ਆਸਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਾਸਵੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ਭਵਾਸਵਸ੍ਸ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਪਟਿਪਕ੍ਖਤਂ. ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਹੇਸਾਤਿ, ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਦੀਨਂ. ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਕਾਮਾਸਵਾਦਯੋ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਾ, ਤਥਾ ਨੇਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਵਡ੍ਢਿਯੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮਗੁਣੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਸ੍ਸਾਦਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋਤਿ ‘‘ਸੁਭਸੁਖਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਸ੍ਸਾਦਨਵਸੇਨ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਚਤੁਵਿਪਲ੍ਲਾਸਪਦਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਸੁਭਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨ. ਵੁਤ੍ਤਨਯਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋਤਿ ‘‘ਕਾਮਾ ਨਾਮੇਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਪੁਬ੍ਬਕਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਯਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਕਾਮਾਸਵੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਪਹੀਯਤਿ. ਤਥਾ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚੇਵ ਸਕਲਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਪੁਬ੍ਬਕਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਰਣਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਭਵਾਸਵਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਤਣ੍ਹਾਪਕ੍ਖੇ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਯੋ ਏਵਾਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਿਯ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਤਯੋ ਏਵ ਆਸਵਾ ਇਧ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਦਸ੍ਸਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾ? ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾਸਵਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਪਣਿਧਿਭਾਵਤੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਵਿਮੋਕ੍ਖਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਭਵੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਗ੍ਗਾਹਾਨੁਸਾਰਤੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯਤੋ ਭਵਰਾਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਭਵਾਸਵਸ੍ਸ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾ, ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਨ ਭਵਾਸਵਭਾਵੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਾਨੁਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਸ੍ਸ ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਿਸ੍ਸਂ ਆਸਵਕਥਾਯਂ. ਵਣ੍ਣਿਤਨ੍ਤਿ ਕਥਿਤਂ. ਅਭੇਦਤੋਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ.

੧੮. ਕਾਮਾਸਵਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਦੇਵਲੋਕਗਮਨੀਯਾਨਂ ਕਾਮਾਸਵਾਦੀਨਂ. ਨਿਰਯਾਦਿਗਮਨੀਯਾ ਪਨ ਕਾਮਾਸਵਾਦਯੋ ‘‘ਦਸ੍ਸਨਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬੇ ਆਸਵੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹਾ. ਅਥ ਵਾ ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋਦਸ੍ਸਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਆਸਵਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਕਾਮਾਸਵਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਨ ਹਿ ਸਮਞ੍ਞਾਭੇਦੇਨ ਵਤ੍ਥੁਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਆਸਵੇਸੁ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੇਸੁ ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸੀਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸੋਲ਼ਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ.

ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚਾਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੨.੨੦) ਸਸ੍ਸਤਾਸਙ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਮਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਂ, ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਆਸਙ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਯਤੋ ਪਭੁਤਿ ਅਹਂ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨ ਨੁ ਖੋ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਆਕਾਰਦ੍ਵਯਾਵਲਮ੍ਬਨਤੋ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਅਤੀਤਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸਸ੍ਸਤਾਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਆਕਾਰਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਏਵਂ ਆਸਪ੍ਪਨਪਰਿਸਪ੍ਪਨਾਪਵਤ੍ਤਿਕਂ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਕਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਮੇਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸ੍ਵੇਵ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਾਵੋ ਏਵ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਨੁ ਚ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਪਿ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਰਣੇ.

ਜਾਤਿਲਿਙ੍ਗੂਪਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿਜਾਤਿਂ ਗਹਟ੍ਠਪਬ੍ਬਜਿਤਾਦਿਲਿਙ੍ਗਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਉਪਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ. ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਉਪਾਦਾਯ.

ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮਜ੍ਝਿਮਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋ ਪਮਾਣਿਕੋ, ਤਦਭਾਵਤੋ, ਤਤੋ ਅਤੀਤਭਾਵਤੋ ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਿਕੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕੇਚੀਤਿ ਸਾਰਸਮਾਸਾਚਰਿਯਾ. ਤੇ ਹਿ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋਤਿ ਇਸ੍ਸਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਕਤੇਨ ਵਾ ਅਹੇਤੁਤੋ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ ਆਹੁ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਹੇਤੁਤੋ ਕਙ੍ਖਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਹੇਤੁਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਙ੍ਖਾਪਿ ਹਿ ਹੇਤੁਪਰਾਮਸਨਮੇਵਾਤਿ.

ਪਰਮ੍ਪਰਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ. ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਲਾਧਿਵਚਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚਾਤਿ ਸਸ੍ਸਤਾਸਙ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨੁ ਖੋ ਅਹਮਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਂ, ਉਚ੍ਛੇਦਾਸਙ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਅਹਂ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਨ ਨੁ ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਨਾਗਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚ ਕਙ੍ਖਤੀਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਇਦਂ ਕਥਂ ਇਦਂ ਕਥ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਕਥਂਕਥਾ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ, ਸਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਥਂਕਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਕਾ ਏਤ੍ਥ ਚਿਨ੍ਤਾ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਵਿਯ ਹਿ ਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਤਿ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਂ ਮਹਾਮਾਤਾਯ ਪੁਤ੍ਤਂ. ਮੁਣ੍ਡੇਸੁਨ੍ਤਿ ਮੁਣ੍ਡੇਨ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਜਾਗਰਣਕਾਲੇ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਮੁਣ੍ਡੇਸੁਂ ਕੁਲਧਮ੍ਮਤਾਯ ਯਥਾ ਤਂ ਏਕਚ੍ਚੇ ਕੁਲਤਾਪਸਾ, ਰਾਜਭਯੇਨਾਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਸੀਤਿਭੂਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਮਧੁਰਕਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ‘‘ਸੇਤਿਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਉਦਕੇ ਚਿਰਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸੇਤਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਤ੍ਤਿਯਭਾਵਂ ਕਙ੍ਖਤਿ ਕਣ੍ਣੋ ਵਿਯ ਸੂਤਪੁਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ. ਜਾਤਿਯਾ ਵਿਭਾਵਿਯਮਾਨਾਯ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਾਮਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਿਯਾ ਕਙ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਪਿ ਚ ਰਾਜਾਨੋ ਵਿਯਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਪਿ ਕੇਚਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਰਾਜਾਨੋ ਵਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ ‘‘ਸਣ੍ਠਾਨਾਕਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਪਦੇ. ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੋਤਿ ਪਰਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਅਨ੍ਤਰਤ੍ਤਾਨਂ ਵਦਤਿ. ਸੋਲ਼ਸਂਸਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਰੀਰ-ਪਰਿਮਾਣ-ਪਰਿਮਣ੍ਡਲ-ਅਙ੍ਗੁਟ੍ਠਯਵਪਰਮਾਣੁ-ਪਰਿਮਾਣਤਾਦਿਕੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

‘‘ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਜੀਵਵਿਸਯਾ’’ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾਨਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ, ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਸਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਿਸਯਾਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਆਗਤਿਗਤਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਯਤਾਯਂ ਆਗਤੋ, ਯਤ੍ਥ ਚ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੯. ਯਥਾ ਅਯਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਯਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ. ਏਤੇਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤਮਾਹ. ਯਥਾ ਹਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਤੋ ਸਾ ਸਸ੍ਸਤਾਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਾਕਾਰਾਵਲਮ੍ਬਿਨੀ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋਪਿ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਹਂਕਾਰਸ੍ਸ ਕਥਂਕਥਿਭਾਵਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਸ੍ਸ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਥਾਮਗਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੋਤਿ ਅਨਿਯਮਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਅਤਿਵਿਯ ਥਾਮਗਤਭਾਵੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਅਨਾਗਤੇ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਨ ਅਤੀਤੇ ਤਤ੍ਥਪਿ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਉਚ੍ਛੇਦਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਅਤੀਤੇ ਏਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਅਨਾਗਤੇਪੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸੀਸੇਨਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਪਮੁਖੇਨ, ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਮੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਖਨ੍ਧੇਤਿ ਪਞ੍ਚਪਿ ਖਨ੍ਧੇ. ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਸਞ੍ਜਾਨਨਸਭਾਵੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ. ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਯ, ਅਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਪਦੀਪੋ ਵਿਯ, ਸਞ੍ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਨੀਲਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਤੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਸਞ੍ਞਂ ਤਦਞ੍ਞਤਰਧਮ੍ਮੇ ਚ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚ ਗਹਣਵਸੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸੀਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਖਨ੍ਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ, ਖਨ੍ਧਂ ਪਨ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯੋਵਾ’’ਤਿ.

ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਕਾਰਾਤਿ ਵਿਪਰਿਯੇਸਾਕਾਰਾ. ਵਦਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਕਵੇਦਕਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹਿਤਸੁਖਾਵਬੋਧਨਸਮਤ੍ਥਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੀਪੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਚੀਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ’’ਤਿ. ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਯੋ, ਵੇਦਿਯੋਵ ਵੇਦੇਯ੍ਯੋ. ਈਦਿਸਾਨਞ੍ਹਿ ਪਦਾਨਂ ਬਹੁਲਾ ਕਤ੍ਤੁਸਾਧਨਤਂ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਵਿਦੂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦਵਤੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਵਯੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ਸਤਿ ਚ ਉਦਯਬ੍ਬਯਤ੍ਤੇ ਨੇਵ ਨਿਚ੍ਚਤਾਤਿ ‘‘ਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਰਹਿਤੋ’’ਤਿ. ਸਾਰਭੂਤੋਤਿ ਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਏਵ ਸਾਰਭਾਵੋ. ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ. ਪਕਤਿਭਾਵਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਭੂਤਂ ਪਕਤਿਂ, ‘‘ਵਦੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਕਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਭਾਵਂ. ਸਸ੍ਸਤਿਸਮਨ੍ਤਿ ਸਸ੍ਸਤਿਯਾ ਸਮਂ ਸਸ੍ਸਤਿਸਮਂ, ਥਾਵਰਂ ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥੇਵ ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ, ਏਤਰਹਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਥੇਵ ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਇਦਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਨ੍ਤਿ ਗਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਦਵਡ੍ਢਨਮਤ੍ਤਤਂ ਆਹ. ਦਿਟ੍ਠੀਸੁਗਤਨ੍ਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਮਨਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਹਣਮਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਪਨ ਪਬ੍ਬਤਜਲਵਿਦੁਗ੍ਗਾਨਿ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਮਨਾਨਿ, ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹੋਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਮਨਟ੍ਠੇਨ ਗਹਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਨਾਮ ਉਦਕਂ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਤੋ ਕਨ੍ਤਾਰੋ, ਨਿਰੁਦਕਵਨਂ, ਤਂ ਪਵਨਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਞ੍ਞੋ ਪਨ ਅਰਞ੍ਞਪਦੇਸੋ ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮਨਟ੍ਠੇਨ ਕਨ੍ਤਾਰੋ ਵਿਯਾਤਿ, ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਨਂ ਵਿਤੁਦਨਂ. ਵਿਲੋਮਨਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਭਾਵੋ. ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਸਭਾਵਤਾਯ ਵਿਚਲਿਤਂ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਦਾਚੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨ੍ਦੁਬਨ੍ਧਨਾਦਿ ਵਿਯ ਨਿਸ੍ਸਰਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਵਸੇਨ ਅਸੇਰਿਭਾਵਕਰਣਂ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੋ, ਕਿਲੇਸਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਦੂਰਗਤਮ੍ਪਿ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਸਂਯੋਜਨਂ ਸਂਯੋਜਨਟ੍ਠੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਪਿ ਤਥਾਰੂਪਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਯੋਜਨੇਨ…ਪੇ… ਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਤੇਹੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਜਾਤਿਆਦਿਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਮਾਹ. ਜਾਤਿਆਦਿਕੇ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਯੋਜਨਂ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਕਰਂ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਂ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਿਂ ਵਾ ਬਹੁਨਾ, ਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋਪਿ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੦. ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਯੋਜਨਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਞ੍ਹਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਆਸਵਾ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਕਾਮਾਸਵਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤੋ ਹੋਤਿ ਕਾਮਾਸਵਾਦਿਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ. ਅਪ੍ਪਹੀਨਕਾਮਰਾਗਾਦਿਕੋ ਹਿ ਕਾਮਸੁਖਤ੍ਥਂ ਵਾ ਭਵਸੁਦ੍ਧਤ੍ਥਂ ਵਾ ਏਵਂ ਭਵਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤੀਤਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤਾਨਿ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤਿ, ‘‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਵਤੇਨ ਵਾ ਤਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮੬; ਮ. ਨਿ. ੨.੭੯), ‘‘ਤਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਚੋ ਧੁਵੋ ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੋ ਸਸ੍ਸਤਿਸਮਂ ਤਥੇਵ ਠਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੯), ‘‘ਸੀਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਵਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੨੨੨) ਚ ਸੁਤ੍ਤੇਵੁਤ੍ਤਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤਂ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਭਵਸੁਖਭਵਵਿਸੁਦ੍ਧਿਅਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਭਵਸੁਖਤ੍ਥਞ੍ਚ ਭਵਵਿਸੁਦ੍ਧਿਅਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਤਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੨੭੭). ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ. ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਦੇਸਨਾਯ. ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ.

ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਸੁਤਵਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਠਸ੍ਸ. ਤਾਵਾਤਿ ‘‘ਸੁਤਵਾ’’ਤਿ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ‘‘ਸੋ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ, ਤਾਵ ਇਮਂ ਪਦਂ ਅਵਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਅਰਿਯਸਪ੍ਪੁਰਿਸ-ਅਰਿਯਧਮ੍ਮ-ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮ-ਮਨਸਿਕਰਣੀਯ-ਅਮਨਸਿਕਰਣੀਯਪਦਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਮੂਲਪਰਿਯਾਯੇ ਇਧ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਵੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋਤਿ ‘‘ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ, ਅਰਿਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ’’ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰੀਤਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਕੋਵਿਦਵਿਨੀਤਪਦਾਨਂ ਪਨ ਨ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰੀਤਤੋ. ਅਰਹਾ ਹਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਕੋਵਿਦੋ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਸੁਵਿਨੀਤੋ ਚ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਚ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ…ਪੇ… ਅਰਿਯਸਾਵਕੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਭਙ੍ਗਞਾਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਨੁਰੂਪੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪੇਨ ਅਰਿਯਟ੍ਠੇਨ, ਨ ਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਹਿ ਅਯਂ. ਯਥਾ ਚਸ੍ਸ ‘‘ਯੋਪਿ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ’’ਤਿ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸੇਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸੇਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੩) ਸੇਕ੍ਖਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਇਧ ਅਰਿਯਸਾਵਕਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀਵਿਪਸ੍ਸਨਾਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਯੇ ਅਰਿਯਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਵਿਨਯਸਙ੍ਖਾਤਾ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਏਵ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਇਮਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਾਵਕਾਦਿਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਦਨੁਰੂਪੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਸਾਵਕੋਤਿ ਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕਤ੍ਥੇਨ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਅਗਮਾ ਰਾਜਗਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੪੧੦). ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਨਿਵਤ੍ਤਿਪਟਿਪਦਾਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸ ਗਹਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ.

੨੧. ਯਥਾ ਧਾਤੁਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਧਾਤੁਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕੋ ਆਯਤਨਾਦਿਮੁਖੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਆਯਤਨਾਦਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕੋ, ਏਵਂ ਸਚ੍ਚਮੁਖੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕੋ’’ਤਿ. ਚਤੁਰੋਘਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਤੋ ਕਮ੍ਮਂ, ਭਾਵਨਾ. ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ, ਕਮ੍ਮੇ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਠਾਨਂ ਅਵਟ੍ਠਾਨਂ ਭਾਵਨਾਰਮ੍ਭੋਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਦੇਵ ਚਤੁਸਚ੍ਚਮੁਖੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕੋ. ਉਭਯਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਉਗ੍ਗਹਿਤਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਚ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰਯੋਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਂ ਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਤਦੇਵ ਨਾਮਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ. ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਜ੍ਜਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਤਿ ਆਵਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਥਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤ੍ਥ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਚ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਚ ਯਥਾ ਉਪਰਿ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ, ਓਲੋਕੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਗ੍ਗੋਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਪੁਰਿਮਞ੍ਹਿ ਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਤਾ ਦੁਦ੍ਦਸਂ, ਇਤਰਂ ਦੁਦ੍ਦਸਤ੍ਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਂ.

ਅਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਤਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੇ. ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਭਾਵਚ੍ਛੇਦਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਞ੍ਚੇਵ ਅਞ੍ਞਾਣਾਦਿਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਹਦਯੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਇਮਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਕਤੇਪਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਲਕ੍ਖਣਵਵਤ੍ਥਾਪਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਸੁਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਬਦ੍ਧਂ ਸੁਬਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤੋ ਚ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਤ੍ਤਾ ਪਾਕਟਭਾਵੇਨ ਸਿਦ੍ਧੇਨਪਿ ਸਿਦ੍ਧਭਾਵੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤੀਤਿ ਅਸਤੋ ਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਸਤੋ, ਉਪ੍ਪਾਦਵਨ੍ਤਤੋ ਚ ਨੇਸਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਪਚ੍ਚਯਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ, ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇ ਅਵਸ੍ਸਂਭਾਵੀ ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਨਤ੍ਥੇਵ ਨਿਚ੍ਚਤਾਵਕਾਸੋਤਿ. ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਚ ਉਦਯਬ੍ਬਯਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਣ੍ਹਪਟਿਪੀਲ਼ਨਤੋ ਦੁਕ੍ਖਮਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤੇ ‘‘ਮਾ ਜੀਰਿ ਮਾ ਬ੍ਯਾਧਿਯੀ’’ਤਿ ਅਲਬ੍ਭਨਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਵਸਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਪਟਿਪਾਟਿਯਾਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦਿਪਰਮ੍ਪਰਾਯ.

ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ. ਏਕਪਟਿਵੇਧੇਨੇਵਾਤਿ ਏਕਞਾਣੇਨੇਵ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨੇਨ. ਪਟਿਵੇਧੋ ਪਟਿਘਾਤਾਭਾਵੇਨ ਵਿਸਯੇ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਚਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਨਂ. ਅਭਿਸਮਯੋ ਅਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਵਬੋਧੋ. ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨ ਇਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ. ਅਯਂ ਯਥਾ ਞਾਣੇ ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਰੂਪਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਪਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਹੀਨਸ੍ਸ ਪੁਨ ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾਯ ਪਕਟ੍ਠਂ ਹਾਨਂ ਚਜਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਪਹਾਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪਹਾਨਪਟਿਵੇਧੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਯੇਨ ਕਿਲੇਸੇਨ ਅਪ੍ਪਹੀਯਮਾਨੇਨ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਸਤਿ ਚ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਪਦਘਾਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਘਾਤਾਭਾਵੇਨ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਚਾਰਂ ਉਪਾਦਾਯ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਕੇ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਸਰੂਪਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਂ ਇਦਂ ਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਗਹਣਂ, ਸਾ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਆਵਰਣਸ੍ਸ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਞਾਣਂ ਨਿਰੋਧਂ ਆਲਮ੍ਬਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਤਂ ਸਰੂਪਤੋ ਵਿਭਾਵਿਤਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਭਾਵਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਨਾ ਵਡ੍ਢਨਾ ਚ, ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇ ਉਪ੍ਪਾਦਨਟ੍ਠੇਨ, ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਵਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨ, ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਵਾ ਉਭਯਥਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਠਮਮਗ੍ਗੋਪਿ ਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਵਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁਪਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਨ੍ਤਰਸਾਧਨਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ, ਸਾ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਭਾਵਨਾ ਪਟਿਵੇਧੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਯਥਾ ਞਾਣੇ ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਤਾਵ ਯਥਾਧਿਗਤਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਂ ਯਥਾਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਅਯਂ ਯਥਾਧਿਗਤਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਯ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹੋਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ ਪਤ੍ਤਧਮ੍ਮੋ ਵਿਦਿਤਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਯੋਗਾਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੯੯, ੩੫੬; ਮਹਾਵ. ੨੭, ੫੭). ਯਤੋ ਚਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਤਾਸਞ੍ਚੋਦਿਤਾ ਯਥਾਧਿਗਤਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾਵਲਮ੍ਬਿਨਿਯੋ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਤੋ ਪਰਤੋ ਮਗ੍ਗਫਲਪਹੀਨਾਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ‘‘ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਏਕਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭੂਤਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨੋ ਚ ਖੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਨ ਞਾਣੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਿਤਣ੍ਡਵਾਦੀ ਪਨਾਹ ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣਂ, ਨ ਏਕਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ. ਤਞ੍ਹਿ ਕਾਲੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਕਾਲੇਨ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਹਤਿ, ਕਾਲੇਨ ਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ, ਕਾਲੇਨ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਏਕਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਕਰਣਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿਦਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਦਿਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ – ਯਦਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਨ ਏਕਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚੇਕਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਨਾਨਕ੍ਖਣੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨ ਏਕਕ੍ਖਣੇਨ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਏਕਦੇਸੇਕਦੇਸਮੇਵ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ ਪਜਹਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯੇ ਪਠਮਮਗ੍ਗਾਦੀਹਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਸਞ੍ਞੋਜਨਤ੍ਤਯਾਦੀਨਂ ਏਕਦੇਸੇਕਦੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਸਿਯਾਤਿ ਏਕਦੇਸਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾਦਿਤਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਏਕਦੇਸਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਤਾ ਚ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਫਲਤ੍ਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਾਨਂ, ਨ ਚ ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਕਾਲਭੇਦੇਨ ਵਿਨਾ ਸੋ ਏਵ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਚ ਅਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਚਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ.

ਅਪਿਚਾਯਂ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯਵਾਦੀ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਂ ਕਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਕਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿ? ਜਾਨਮਾਨੋ ‘‘ਕਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ‘‘ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਂ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯੇਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਯ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪਰਿਞ੍ਞਾਸਮੁਚ੍ਛੇਦਾ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾ ਅਨਿਸ੍ਸਟਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਮਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨਂ. ਨ ਹਿ ਮਗ੍ਗੋ ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਮਗ੍ਗਨ੍ਤਰਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਯ ਪਨ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਕਿਚ੍ਚਤੋ, ਨਿਰੋਧਂ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥੇਵ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਯੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮ੍ਪਿ ਸੋ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਚੇਤਂ ਕਾਲਨ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮ੍ਪਿ …ਪੇ… ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਮ੍ਪਿ ਸੋ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੧੦੦) ਏਕਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਅਞ੍ਞਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਵਿਚਾਰਣਾਯਂ ਤਦਤ੍ਥਸਾਧਨਤ੍ਥਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਗਵਮ੍ਪਤਿਤ੍ਥੇਰੇਨ ਆਭਤਤ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਚੇਕਞ੍ਚ ਸਚ੍ਚਤ੍ਤਯਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਯੋਜਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਪੁਰਿਮਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪੁਨ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਸਮੁਦਯਾਦਿਦਸ੍ਸਨਮਯੋਜਨਿਯਂ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਕਤਕਾਰੀਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਕਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਯੋਜਨੇਨ ਚ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਰਪਰਮਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਾਨੁਪਰਮੋ ਸਿਯਾਤਿ ਏਵਂ ਆਗਮਤੋ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਚੇ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ. ਨੋ ਚੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ (ਕਥਾ. ੨੭੪) ਓਧਿਸੋਕਥਾਯ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਨਿਰੋਧਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ ਨਿਰੋਧਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ ਨਿਯਮੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਵਾਤਿ. ਤੇਨ ਨਿਰੋਧੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋਪਿ ਪਟਿਵੇਧੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇਤਿ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਭਿਸਮਯੇ. ਵੀਸਤਿਵਤ੍ਥੁਕਾਤਿਆਦਿ ‘‘ਤੀਣਿ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ. ਚਤੂਸੁ ਆਸਵੇਸੂਤਿ ਇਦਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯੇਨ. ਨ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਕਤ੍ਥਚਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਸਵਾ ਆਗਤਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਦਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨ ਆਸਵੋ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ, ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਸਵਾ ਦਸ੍ਸਨਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਸ੍ਸਨਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਕਿਚ੍ਚਸਭਾਗਤਾਯ ਇਧ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਆਸਵਸਙ੍ਗਹੋ ਕਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਸਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਛਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ…ਪੇ… ਵਿਭਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚ ਠਿਤਂ ਏਕਟ੍ਠਂ, ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਸਹਜਾਤੇਕਟ੍ਠਂ, ਇਤਰਂ ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਂ, ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਾਸਵੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਥਾਪੀਤਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ, ਸਹਜਾਤੇਕਟ੍ਠਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਪ੍ਪਕਾਰੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਸੇਸਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਸਵਤੋ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ. ਤਯੋਪਿ ਆਸਵਾਤਿ ਕਾਮਾਸਵਭਵਾਸਵਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਆਸਵੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਬਹੂ ਏਵੇਤ੍ਥ ਆਸਵਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਸਵਾ ਦਸ੍ਸਨਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਪੋਰਾਣਾਨਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾਨਂ, ‘‘ਪੁਰਾਤਨਾਨਂ ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਦਸ੍ਸਨਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.

ਦਸ੍ਸਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਂਵਰਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨. ਸਂਵਰਾਦੀਹੀਤਿ ਸਂਵਰਪਟਿਸੇਵਨਅਧਿਵਾਸਨਪਰਿਵਜ੍ਜਨਵਿਨੋਦਨੇਹਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪੀਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਨਂ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਸਂਵਰਾਪਹਾਤਬ੍ਬਾਦਿਕਥਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ‘‘ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਸੋਧਨਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਪਯੋਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਆਦਿਤੋ ਏਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤੁਂ, ਅਥ ਖੋ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਸੀਲੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਪਟਿਸੇਵਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਵਿਨੋਦੇਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੪੮; ਮ. ਨਿ. ੨.੧੬੮) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਰਾਪਸ੍ਸੇਨਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਸਨਵਿਧਿਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਆਸਵੇ ਖੇਪੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਨਿਨ੍ਨੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪੋਣੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਬ੍ਭਾਰੋ, ਨ ਆਯਤਕੇਨੇਵ ਪਪਾਤੋ, ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਟਿਪਦਾ, ਨ ਆਯਤਕੇਨੇਵ ਅਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੨੦; ਉਦਾ. ੪੫; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੮੫).

ਇਧਾਤਿ ਅਯਂ ਇਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਸਂਵੁਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਸਾਸਨਪਰਿਦੀਪਨੋ, ਅਞ੍ਞਸਾਸਨਸ੍ਸ ਤਥਾਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨੋ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ’’ਤਿ. ਆਦੀਨਵਪਟਿਸਙ੍ਖਾਤਿ ਆਦੀਨਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ. ਸਮ੍ਪਲਿਮਟ੍ਠਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੬.੫੮) ਘਂਸਿਤਂ. ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋਤਿ ਹਤ੍ਥਪਾਦਹਸਿਤਕਥਿਤਵਿਲੋਕਿਤਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਭਾਗਸੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨੁ ਅਨੁ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ‘‘ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋਤਿ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਕਸ੍ਸ ਵਾ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁਭੂਤਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਹੋ. ਆਦਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਨਯੇਨਾਤਿ ਆਦਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੮; ਮਹਾਵ. ੫੪) ਆਗਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਆਦੀਨਵਪਟਿਸਙ੍ਖਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯਥਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਨ ਏਵਮਿਦਂ, ਇਦਂ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਮੇਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ. ਤਿਤ੍ਥਕਾਕੋ ਵਿਯਾਤਿ ਤਿਤ੍ਥੇ ਕਾਕੋ ਤਿਤ੍ਥਕਾਕੋ, ਨਦਿਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਤਿਤ੍ਥੇ ਨਿਯਤਟ੍ਠਿਤਿਕੋ. ਆਵਾਟਕਚ੍ਛਪੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਏਵਂ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਨਿਯਤਟ੍ਠਾਨੋ ਸਂਵਰੋ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ. ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਚ੍ਚਂ ਸਤਿਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ. ਯਦਿਪਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਸਾਦਘਟ੍ਟਨਾਵਜ੍ਜਨੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਪਨ ਅਨ੍ਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਏਵ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਾਮੋਤਿ ਆਹ ਭਵਙ੍ਗੇ ‘‘ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ’’ਤਿ.

ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਸਚੇ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਵਾਤਿਆਦਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਟੀ. ੧.੧੫; ਧ. ਸ. ਮੂਲਟੀ. ੧੩੫੨) ਪੁਨ ਅਵਚਨਤ੍ਥਂ ਇਧੇਵ ਸਬ੍ਬਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਕਾਯਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਸਂਵਰੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸੋ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ, ਇਤਰੋ ਛਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਚ੍ਚਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਸਤਿਪਟਿਪਕ੍ਖਾਦਿਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਿਯਾ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕਵੀਤਿਕ੍ਕਮਭੂਤਸ੍ਸ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਨਕਤ੍ਤਾਤਿ.

ਯਥਾ ਕਿਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਜਵਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਅਸਂਵਰੋ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਅਸਂਵਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਅਸਂਵਰੇ ਸਤਿ ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨਂ ਘਰਾਦੀਨਂ ਅਸਂਵੁਤਤਾ ਵਿਯ ਜਵਨੇ ਅਸਂਵਰੇ ਸਤਿ ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਾਦੀਨਂ ਅਸਂਵੁਤਤਾਤਿ ਅਞ੍ਞਾਸਂਵਰੇ ਅਞ੍ਞਾਸਂਵੁਤਤਾਸਾਮਞ੍ਞਮੇਵ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਅਨ੍ਤੋਬਹਿਸਾਮਞ੍ਞਂ ਵਾ. ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਚ ਜਵਨੇਨ ਦ੍ਵਾਰਾਦੀਨਂ ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ ਏਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਪੁਰਿਮਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ ਜਵਨਕਾਲੇ ਅਸਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਭਵਙ੍ਗਾਦਿ ਫਲਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਚਕ੍ਖਾਦਿ ਵਿਯ ਸਨ੍ਤਂਯੇਵ ਨਾਮ. ਨ ਹਿ ਧਰਮਾਨਂਯੇਵ ‘‘ਸਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤਿ ਦ੍ਵਾਰਭਵਙ੍ਗਾਦਿਕੇ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਜਵਨਂ ਬਾਹਿਰਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਸਮਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤਰਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤੋਨਗਰਘਰਾਦਿਸਮਾਨਂ. ਜਵਨਸ੍ਸ ਹਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਸਤਿਪਿ ਬਾਹਿਰਭਾਵੇ ਇਤਰਸ੍ਸ ਚ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਭਾਵੇ ‘‘ਪਭਸ੍ਸਰਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੪੯) ਆਦਿਵਚਨਤੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭੂਤਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿ ਕਦਾਚਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਜਵਨਸ੍ਸ ਬਾਹਿਰਭਾਵੋ, ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਸਭਾਵਸ੍ਸ ਇਤਰਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਭਾਵੋ ਚ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਜਵਨੇ ਵਾ ਅਸਂਵਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਤੋ ਪਰਂ ਦ੍ਵਾਰਭਵਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਅਸਂਵਰਹੇਤੁਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਸਦਿਸੇਨ ਜਵਨੇਨ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਾਦਿਚੋਰਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਭਵਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਮੁਸਨਂ ਕੁਸਲਭਣ੍ਡਵਿਨਾਸਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਹਿ ਅਸਂਵਰੇ ਦ੍ਵਾਰਾਦੀਨਂ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਸੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋਯੇਵ ਦ੍ਵਾਰਾਦੀਨਂ ਸਂਵਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਂ ਪਟਿਬਾਹੇਨ੍ਤੋਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਸਂਵਰਾਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਨਯੋ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਅਕੁਸਲਜਵਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਿਣ੍ਣੇ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਂ ਤਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ, ਪੁਨ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਦ੍ਵਾਰੇ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸਯਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਜਵਨਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ, ਪੁਨ ਵਾਰੇ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਜਵਨਂ ਜਵਤਿ, ਪੁਨਪਿ ਯਦਿ ਤਾਦਿਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂਸਦਿਸਮੇਵ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਜਵਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਮੇਵ ਜਵਨੇ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸਂਵਰੇ ਸਤਿ ਦ੍ਵਾਰਮ੍ਪਿ ਅਗੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਅਸਂਵਰਪਕ੍ਖੇ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ.

ਸਂਵਰਪਕ੍ਖੇਪਿ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਂਵਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਂਵੁਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪੇਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ’’ਤਿ ਪਦਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਭਿਨ੍ਨਂ ਸਮਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਅਯਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਸੁਨ੍ਦਰਤਰੋ ਉਪਰਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਥਾਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਨ੍ਤਿ ਆਦੇਸੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨਿਪਾਤਪਦਂ ਵਾ ਏਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪੁਥੁਵਚਨਤ੍ਥਂ. ਵਿਘਾਤਕਰਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਘਾਤਕਰਣਾ ਚਿਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾ ਚ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਿਲੇਸਹੇਤੁਕਾ ਦਾਹਾਨੁਬਨ੍ਧਾ ਵਿਪਾਕਾ ਏਵ ਵਿਪਾਕਪਰਿਲ਼ਾਹਾ. ਯਥਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਆਸਵਾ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਵਿਘਾਤਕਰਾ ਕਿਲੇਸਵਿਪਾਕਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਂਵਰਣੂਪਾਯੋ, ਸਂਵਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਂਵਰੋ, ਯਤੋ ਸੋ ਸਂਵਰੋ, ਯਤ੍ਥ ਸਂਵਰੋ, ਯਞ੍ਚ ਸਂਵਰਫਲਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਥਂ? ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋਤਿ ਹਿ ਸਂਵਰਣੂਪਾਯੋ. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਂਵਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਂਵਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾ ਸਤਿ ਸਂਵਰੋ. ਅਸਂਵੁਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਂਵਰਣਾਵਧਿ. ਅਸਂਵਰਤੋ ਹਿ ਸਂਵਰਣਂ. ਸਂਵਰਿਤਬ੍ਬਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਿਦ੍ਧੋ ਇਧ ਸਂਵਰਵਿਸਯੋ. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਹਿ ਸਂਵਰਞਾਣਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਂਵਰੀਯਤੀਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧੋਯਮਤ੍ਥੋ. ਆਸਵਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਿਲੇਸਾਦਿਪਰਿਲ਼ਾਹਾਭਾਵੋ ਫਲਂ. ਏਵਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ.

ਸਂਵਰਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਟਿਸੇਵਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩. ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਚੀਵਰਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਸੀਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਮੇਵ ਯੋਨਿਸੋ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ. ਈਦਿਸਨ੍ਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਭਵਪਤ੍ਥਨਾਯ ਅਸ੍ਸਾਦਯਤੋਤਿ ਭਵਪਤ੍ਥਨਾਮੁਖੇਨ ਭਾਵਿਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਚੀਵਰਨ੍ਤਿ ਨਿਵਾਸਨਾਦਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚੀਵਰਂ. ਪਟਿਸੇਵਤੀਤਿ ਨਿਵਾਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਯਾਵਦੇਵਾਤਿ ਪਯੋਜਨਪਰਿਮਾਣਨਿਯਮਨਂ. ਸੀਤਪਟਿਘਾਤਾਦਿਯੇਵ ਹਿ ਯੋਗਿਨੋ ਚੀਵਰਪਟਿਸੇਵਨੇ ਪਯੋਜਨਂ. ਸੀਤਸ੍ਸਾਤਿ ਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਤੋ ਵਾ ਉਤੁਪਰਿਣਾਮਤੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸੀਤਸ੍ਸ. ਪਟਿਘਾਤਾਯਾਤਿ ਪਟਿਬਾਹਨਤ੍ਥਂ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਵਿਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ. ਉਣ੍ਹਸ੍ਸਾਤਿ ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਣ੍ਹਸ੍ਸ. ਡਂਸਾਦਯੋ ਪਾਕਟਾਯੇਵ. ਪੁਨ ਯਾਵਦੇਵਾਤਿ ਨਿਯਤਪਯੋਜਨਪਰਿਮਾਣਨਿਯਮਨਂ. ਨਿਯਤਞ੍ਹਿ ਪਯੋਜਨਂ ਚੀਵਰਪਟਿਸੇਵਨਸ੍ਸ ਹਿਰਿਕੋਪੀਨਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਂ, ਇਤਰਂ ਕਦਾਚਿ ਕਦਾਚਿ. ਹਿਰਿਕੋਪੀਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਾਧਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਅਙ੍ਗੇ ਵਿਵਟੇ ਹਿਰੀਕੁਪ੍ਪਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਹਿਰਿਯਾ ਕੋਪਨਤੋ ਹਿਰਿਕੋਪੀਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਤ੍ਥਂ ਚੀਵਰਂ ਪਟਿਸੇਵਤਿ.

ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਹਾਰਂ. ਸੋ ਹਿ ਪਿਣ੍ਡੋਲ੍ਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖਨਾਯ ਪਤ੍ਤੇ ਪਤਨਤੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਲਦ੍ਧਭਿਕ੍ਖਾਪਿਣ੍ਡਾਨਂ ਪਾਤੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਤਿ ‘‘ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨੇਵ ਦਵਾਯਾਤਿ ਨ ਕੀਲ਼ਨਾਯ. ਨ ਮਦਾਯਾਤਿ ਨ ਬਲਮਦਮਾਨਮਦਪੁਰਿਸਮਦਤ੍ਥਂ. ਨ ਮਣ੍ਡਨਾਯਾਤਿ ਨ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਂ ਪੀਣਨਭਾਵਤ੍ਥਂ. ਨ ਵਿਭੂਸਨਾਯਾਤਿ ਨ ਤੇਸਂਯੇਵ ਸੋਭਨਤ੍ਥਂ, ਛਵਿਸਮ੍ਪਤਿਅਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਾਨਿ ਚ ਪਦਾਨਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਮੋਹ-ਦੋਸ-ਸਣ੍ਠਾਨ-ਵਣ੍ਣ-ਰਾਗੂਪਨਿਸ੍ਸਯ-ਪਹਾਨਤ੍ਥਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਪੁਰਿਮਂ ਵਾ ਦ੍ਵਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਂਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ, ਇਤਰਂ ਪਰਸ੍ਸਪਿ. ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ. ਠਿਤਿਯਾ ਯਾਪਨਾਯਾਤਿ ਪਬਨ੍ਧਟ੍ਠਿਤਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਚਿਰਕਾਲਟ੍ਠਿਤਤ੍ਥਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਾਪਨਤ੍ਥਂ. ਵਿਹਿਂਸੂਪਰਤਿਯਾਤਿ ਜਿਘਚ੍ਛਾਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪਰਮਣਤ੍ਥਂ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾਨੁਗ੍ਗਹਾਯਾਤਿ ਸਾਸਨਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾਨਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ. ਪੁਰਾਣਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਪਟਿਹਙ੍ਖਾਮੀਤਿ ਪੁਰਾਣਂ ਅਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵੇਦਨਂ ਪਟਿਹਨਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਨਵਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਨਵਂ ਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵੇਦਨਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤ੍ਥਮੇਵ ਆਹਾਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵੇਦਨਾ ਨਾਮ ਯਥਾਪਵਤ੍ਤਾ ਜਿਘਚ੍ਛਾਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਹਿ ਅਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਯ੍ਯੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਪਵਡ੍ਢਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵੇਦਨਾਪਿ ਖੁਦਾਨਿਮਿਤ੍ਤਾਵ ਅਙ੍ਗਦਾਹਸੂਲਾਦਿਵੇਦਨਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ. ਸਾ ਹਿ ਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਵ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਵਿਹਿਂਸਾਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾ ਚੇਤਾਸਂ ਵਿਹਿਂਸਾਯ ਵਿਸੇਸੋ.

ਯਾਤ੍ਰਾ ਚ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਾਪਨਾ ਚ ਮੇ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਾਪਨਾਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਯਾਪਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਇਧ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਖਾਤਾ ਯਾਪਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤਾਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਅਨਵਜ੍ਜਤਾ ਚ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਚਾਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤਪਰਿਯੇਸਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣਪਰਿਭੋਗਪਰਿਵਜ੍ਜਨੇਨ ਅਨਵਜ੍ਜਤਾ, ਪਰਿਮਿਤਪਰਿਭੋਗੇਨ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ. ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਪਰਿਮਿਤਭੋਜਨਪਚ੍ਚਯਾ ਅਰਤਿਤਨ੍ਦੀਵਿਜਮ੍ਭਿਤਾਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਾਦਿਦੋਸਾਭਾਵੇਨ ਵਾ ਅਨਵਜ੍ਜਤਾ, ਸਪ੍ਪਾਯਪਰਿਮਿਤਭੋਜਨਪਚ੍ਚਯਾ ਕਾਯਬਲਸਮ੍ਭਵੇਨ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ. ਯਾਵਦਤ੍ਥਉਦਰਾਵਦੇਹਕਭੋਜਨਪਰਿਵਜ੍ਜਨੇਨ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਪਸ੍ਸਸੁਖਮਿਦ੍ਧਸੁਖਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਤੋ ਅਨਵਜ੍ਜਤਾ, ਚਤੁਪਞ੍ਚਾਲੋਪਮਤ੍ਤਞ੍ਞੀਨਭੋਜਨੇਨ ਚਤੁਇਰਿਯਾਪਥਯੋਗ੍ਯਤਾਪਾਦਨਤੋ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਚ ਆਲੋਪੇ, ਅਭੁਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਪਿਵੇ;

ਅਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ, ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੯੮੩);

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਯੋਜਨਪਰਿਗ੍ਗਹੋ, ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਚ ਪਟਿਪਦਾ ਦੀਪਿਤਾ ਹੋਤਿ.

ਸੇਨਾਸਨਨ੍ਤਿ ਸਯਨਞ੍ਚ ਆਸਨਞ੍ਚ. ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਵਿਹਾਰਾਦਿਕੇ ਸੇਤਿ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਆਸਤਿ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ. ਉਤੁਪਰਿਸ੍ਸਯਵਿਨੋਦਨਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾਰਾਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਉਤੁਯੇਵ ਪਰਿਸਹਨਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਸ੍ਸਯੋ, ਸਰੀਰਾਬਾਧਚਿਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖੇਪਕਰੋ, ਅਥ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਉਤੁ ਚ ਸੀਹਬ੍ਯਗ੍ਘਾਦਿਪਾਕਟਪਰਿਸ੍ਸਯੋ ਚ ਰਾਗਦੋਸਾਦਿਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਪਰਿਸ੍ਸਯੋ ਚ ਉਤੁਪਰਿਸ੍ਸਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਏਕੀਭਾਵਸੁਖਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਇਦਞ੍ਚ ਚੀਵਰਪਟਿਸੇਵਨੇ ਹਿਰਿਕੋਪੀਨਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਂ ਵਿਯ ਤਸ੍ਸ ਨਿਯਤਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ‘‘ਯਾਵਦੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਰੋਗਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਨੀਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਭਿਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਭੇਸਜ੍ਜਂ, ਜੀਵਿਤਸ੍ਸ ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਭਾਰਭਾਵੇਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਚਾਤਿ ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ, ਤਂ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਜਾਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ. ਵੇਯ੍ਯਾਬਾਧਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਾਬਾਧਤੋ ਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਤੋ ਚ ਤਨ੍ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਰੋਗਤੋ ਚ ਜਾਤਾਨਂ. ਵੇਦਨਾਨਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਨਂ. ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਪਰਮਤਾਯਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖਪਰਮਭਾਵਾਯ ਪਟਿਸੇਵਾਮੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਵਣ੍ਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਵਵੇਦਨੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋਪੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਆਯਤਿਂ ਏਵ ਵਿਪਾਕਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਅਥ ਖੋ ਅਤਿਭੋਜਨਪਚ੍ਚਯਾ ਅਲਂਸਾਟਕਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਨਵਵੇਦਨੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਟਿਸੇਵਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਧਿਵਾਸਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪. ਖਮੋਤਿ ਖਮਨਕੋ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸ ਚਲਨਂ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਲਤਿ ਕਮ੍ਪਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਜਹਤੀ’’ਤਿ. ਅਧਿਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਣ੍ਹਂ ਸਹਤਿ, ਸਹਨ੍ਤੋ ਚ ਨ ਨਗ੍ਗਸਮਣਾਦਯੋ ਵਿਯ ਸਹਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਵਿਜਹਨੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸ੍ਵੇਵ ਥੇਰੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਬਹਿਚਙ੍ਕਮੇਤਿ ਲੇਣਤੋ ਬਹਿ ਚਙ੍ਕਮੇ. ਉਣ੍ਹਭਯੇਨੇਵਾਤਿ ਨਰਕਗ੍ਗਿਉਣ੍ਹਭਯੇਨੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵੀਚਿਮਹਾਨਿਰਯਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ‘‘ਮਯਾ ਅਨੇਕਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਅਨੁਭੂਤਂ, ਇਦਂ ਪਨ ਤਤੋ ਮੁਦੁਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ. ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪੋਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਸੂਰਿਯਸਨ੍ਤਾਪਸ੍ਸ ਪਰਤੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ.

ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਰਣਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਮੂਲਿਕਂ ਪੀਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਸਹ ਪੀਤੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਫਰਣਪੀਤਿਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ ਸਹੇਵ. ਵਿਸਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪੀਤਿਵੇਗੇਨ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਤਂ ਦਟ੍ਠਮੁਖੇਨੇਵ ਭਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ. ਤਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਸਪ੍ਪੇਨ ਦਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ. ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੬੬; ੩.੩੫੯; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੬; ਅ. ਨਿ. ੩.੯੬; ੧੧.੧੨) ਨਯੇਨ ਸਮਾਧਾਨਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ.

ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਸਨ੍ਤੋਸੋ ਭਾਵਨਾਯ ਚ ਆਰਮਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਆਰਾਮੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਤੋਸਭਾਵਨਾਰਾਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਪਚ੍ਚਯ…ਪੇ… ਰਾਮਤਾ, ਤਾਯ. ਮਹਾਥੇਰੋਤਿ ਵੁਡ੍ਢਤਰੋ ਥੇਰੋ. ਵਚਨਮੇਵ ਤਦਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਤੁਕਾਮਾਨਂ ਪਥੋਤਿ ਵਚਨਪਥੋ.

ਅਸੁਖਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਤਿਬ੍ਬਾ. ਯਞ੍ਹਿ ਨ ਸੁਖਂ, ਤਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ‘‘ਤਿਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂਸਭਾਵੋਤਿ ‘‘ਅਧਿਵਾਸਨਜਾਤਿਯੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਾਹ. ਮੁਹੁਤ੍ਤੇਨ ਖਣੇਵ ਵਾਤੇ ਹਦਯਂ ਫਾਲੇਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੇਯੇਵ. ਅਨਾਗਾਮੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ.

ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਉਣ੍ਹੇਨ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸੀਤਂ ਪਤ੍ਥਯਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਣ੍ਹਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਾਮਾਸਵੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਸੀਤਂ ਵਾ ਉਣ੍ਹਂ ਵਾ ਅਨਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੇ ਸਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿਯਗ੍ਗਾਹੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸੀਤਂ ਉਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਗਾਹੋ ਦਿਟ੍ਠਾਸਵੋ’’ਤਿ. ਸੀਤਾਦਿਕੇ ਉਪਗਤੇ ਸਹਨ੍ਤੀ ਖਮਨ੍ਤੀ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਰਿ ਵਾਸੇਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾਸੇਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਨ ਨਿਰਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨ ਵਿਧੁਨਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਸੀਤਾਦਿਕੇ ਨ ਸਹਤਿ, ਸੋ ਤੇ ਨਿਰਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਧੁਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ.

ਅਧਿਵਾਸਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਰਿਵਜ੍ਜਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ

੨੫. ਅਹਂ ਸਮਣੋਤਿ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੬.੫੮) ‘‘ਅਹਂ ਸਮਣੋ, ਕਿਂ ਮਮ ਜੀਵਿਤੇਨ ਵਾ ਮਰਣੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਤਿ ਗਾਮਪ੍ਪਦੇਸਂ ਪਯੋਜਨਾਦਿਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ. ਪਟਿਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਹਤ੍ਥਿਆਦੀਨਂ ਸਮੀਪਗਮਨਤੋ ਅਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਕਣ੍ਟਕਾ ਯਤ੍ਥ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਕਣ੍ਟਕਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਮਨੁਸ੍ਸਦੁਟ੍ਠਾਨੀਤਿ ਅਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਚਾਰੇਨ ਦੂਸਿਤਾਨਿ, ਸਪਰਿਸ੍ਸਯਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਂ, ਅਵਿਸਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਕਾਸਿ ਵਾ ਤਾਦਿਸਂ ਅਨਾਚਾਰਂ.

ਸੀਲਸਂਵਰਸਙ੍ਖਾਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਕਥਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨਂ ਸੀਲ’’ਨ੍ਤਿ ਯਦੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਅਪਿਚ ‘‘ਚਣ੍ਡਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਹਤ੍ਥਿਆਦਿਪਰਿਵਜ੍ਜਨਮ੍ਪਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਾਨੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਚਾਰਸੀਲਮੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਪਰਿਵਜ੍ਜਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਵਿਨੋਦਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ

੨੬. ਇਤਿਪੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ, ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਮੁਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾਪਿ ਲੋਭਾਦਿਸਹਗਤਤ੍ਤਾਪਿ ਕੁਸਲਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋਪੀਤਿਆਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਕੁਸਲੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਾਵਜ੍ਜੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਕੁਸਲੋਤਿਆਦਿਨਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ. ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਆਦੀਨਵਵਿਭਾਵਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਨਧਿਵਾਸਨਂ ਨਾਮ ਪੁਨ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਂ, ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਵਿਨੋਦਨਂ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਕਰਣਂ ਅਨਭਾਵਗਮਨਨ੍ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਜਹਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਧਿਵਾਸੇਨ੍ਤੋ ਕਿਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਹਾਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਮੇਵ, ਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਨੋਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਕਾਮਸਹਗਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਹਿ ਕਾਮਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਕਾਮੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਚ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਤਿ ਤੇਸਂ ਪਾਪਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾਗਹਣਂ ਵਾ ਕਤਂ ਸਿਯਾ ਅਨਵਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਵਾ. ਤੇਸੁ ਪਠਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਉਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ’’ਤਿ, ਸਮ੍ਪਤਿਜਾਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਵਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਯ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਞਾਤਿਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਞਾਤਯੋ ਸੁਖਜੀਵਿਨੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਪੇਮਵਸੇਨ ਞਾਤਕੇ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਜਨਪਦਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਜਨਪਦੋ ਸੁਭਿਕ੍ਖੋ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਸ੍ਸੋ ਰਮਣੀਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਪੇਮਵਸੇਨੇਵ ਜਨਪਦਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਪ੍ਪਧਾਨਾਦੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣੇ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਅਤ੍ਤਾ ਸੁਖੀ ਹੋਤਿ ਅਮਰੋਤਿ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਯ ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਅਮਰਤ੍ਥਾਯ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਤਂ ਵਾ ਆਰਬ੍ਭ ਅਮਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਅਮਰੋ ਚ ਸੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਚਾਤਿ ਅਮਰਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਪਰਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਰੇਸੁ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਦੀਸੁ ਸਹਨਨ੍ਦਿਕਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਨੁਦ੍ਦਯਤਾਪਤਿਰੂਪਕੋ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਪੇਮੇਨ ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਚੀਵਰਾਦਿਲਾਭੇਨ ਚੇਵ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੇਨ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮਂ ਪਰੇ ਨ ਅਵਜਾਨੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਂ, ਪਾਸਾਣਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਗਰੁਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਤਕ੍ਕੋ.

ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਤਿਸਯਤ੍ਤਾ ਚ ਕਾਮਨਾਕਾਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਮਾਸਵੋ’’ਤਿ. ਤਬ੍ਬਿਸੇਸੋਤਿ ਕਾਮਾਸਵਵਿਸੇਸੋ, ਰਾਗਸਹਵੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਕੇ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਨੀਹਰਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਨੋਦਨਂ, ਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੀਰਿਯਸਂਵਰਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਿਨੋਦਨੇਨਾ’’ਤਿ.

ਵਿਨੋਦਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਭਾਵਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ

੨੭. ‘‘ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੮੭) ਵਚਨਤੋ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਨਂ ਅਨਧਿਗਮੋ ਤਤੋ ਚ ਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਾਨਤਿਵਤ੍ਤਿ ਅਭਾਵਨਾਯ ਆਦੀਨਵੋ, ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਗਵਤੋ ਓਰਸਪੁਤ੍ਤਭਾਵਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਭਾਵਨਾਯ ਆਨਿਸਂਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਸਮਯਸਮ੍ਭੂਤਾਤਿ ਦੁਤਿਯਾਦਿਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਜਾਤਾ, ਭਾਵਨਾਧਿਕਾਰਤੋ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗਾਦਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਨੁ ਚ ਤੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਏਵ, ਕਸ੍ਮਾ ਵਿਸੇਸਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ? ਨਯਿਦਂ ਵਿਸੇਸਨਂ, ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਂ ਪਨੇਤਂ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਏਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤੇ ਚ ਖੋ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਸਮਯਸਮ੍ਭੂਤਾਤਿ. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਝਾਨਮਗ੍ਗਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ ਸਮ੍ਮੋਹਾਭਾਵਤ੍ਥਂ. ਮਿਸ੍ਸਕਨਯੇਨ ਹਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਸੁ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਵਿਵੇਕਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦਯੋ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਏਵਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਨ ਹੋਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਪਨਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਧਿਕਾਰੇ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਨਯੋ ਏਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਭਾਵਨਾਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਧਿਕਤਤ੍ਤਾ.

ਆਦਿਪਦਾਨਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.੪੧੮) ‘‘ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾਕ੍ਯੇ ਆਦਿਭੂਤਾਨਂ ਪਦਾਨਂ. ਅਤ੍ਥਤੋਤਿ ਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਚ ਪਦਤ੍ਥਤੋ. ਲਕ੍ਖਣਾਦੀਹੀਤਿ ਲਕ੍ਖਣਰਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਕਮਤੋਤਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਤੋ. ਅਨੂਨਾਧਿਕਤੋਤਿ ਤਾਵਤ੍ਤਕਤੋ. ਵਿਭਾਵਿਨਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞੁਨਾ.

ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਪਦੇ. ਸਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਚਿਰਕਤਾਦਿਭੇਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਾਨਂ, ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਉਦਕੇ ਅਲਾਬੁ ਵਿਯ ਪਿਲਵਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਪਾਸਾਣਸ੍ਸ ਵਿਯ ਨਿਚ੍ਚਲਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਠਪਨਂ ਸਾਰਣਂ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਤਾਕਰਣਂ ਅਪਿਲਾਪਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ ਮਿਲਿਨ੍ਦਪਞ੍ਹੇ. ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੋਤਿ ਭਣ੍ਡਗੋਪਕੋ. ਅਪਿਲਾਪੇ ਕਰੋਤਿ ਅਪਿਲਾਪੇਤਿ. ਥੇਰੇਨਾਤਿ ਨਾਗਸੇਨਤ੍ਥੇਰੇਨ. ਸਮ੍ਮੋਸਪਚ੍ਚਨੀਕਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਅਸਮ੍ਮੋਸੋ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਸਾਭਾਵਮਤ੍ਤਂ. ਗੋਚਰਾਭਿਮੁਖਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਕਾਯਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ.

ਬੋਧਿਯਾ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ, ਅਙ੍ਗੋ ਅਵਯਵੋ, ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗੋ ਕਾਰਣਂ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਯੂਹਨਾ ਓਘਤਰਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੧) –

‘‘ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਵਸੇਸਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਆਯੂਹਨਾ. ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਆਯੂਹਨਾ. ਲੀਨਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਕਾਮਸੁਖਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਬ੍ਬਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ’’ਤਿ –

ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਕਾਰੇਸੁ ਇਧ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਾ ਹਿ ਅਯਂ ਬੋਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਬੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਨਨਿਦ੍ਦਾਯ ਉਟ੍ਠਹਤੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਟਿਵੇਧੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਝਾਨਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਦਯੋ ਵਿਯਾਤਿ ਯਥਾ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਏਵ ਝਾਨਮਗ੍ਗਾ, ਨ ਅਙ੍ਗਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਮਿਧਾਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਨਙ੍ਗਰਥਙ੍ਗਾਦਯੋ ਵਿਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਬੋਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਇਦਂ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋ ਅਙ੍ਗ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਧਿਯੋ, ਬੋਧਿਯੋ ਏਵ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’’ਤਿ. ਅਨੁਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦੀਨਂ ਕਾਰਣਾਨਂ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨੁਰੂਪਂ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਲੇਸਨਿਦ੍ਦਾਯ ਉਟ੍ਠਹਨਤੋ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਵਾ ਪਟਿਮੁਖਂ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਚ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਉਪਸਗ੍ਗਾਨਂ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਦੀਪਨਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਬੋਧਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਂ ਬੁਜ੍ਝਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ.

ਵਿਚਿਨਾਤੀਤਿ ‘‘ਤਯਿਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੀਮਂਸਤਿ. ਓਭਾਸਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਸਭਾਵਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨਂ ਯਥਾ ਆਲੋਕੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਸ੍ਸ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਸਤਿ ਵੀਰੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਵੀਰਭਾਵੋ. ਈਰਯਿਤਬ੍ਬਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤੋ. ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖਤੋ ਪਤਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਪਗ੍ਗਹੋ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਂ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਨਂ. ਓਸੀਦਨਂ ਲਯਾਪਤ੍ਤਿ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਅਨੋਸੀਦਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪੀਣਯਤੀਤਿ ਤਪ੍ਪੇਤਿ ਵਡ੍ਢੇਤਿ ਵਾ. ਫਰਣਂ ਪਣੀਤਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਨਂ. ਤੁਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਪੀਤਿ. ਉਦਗ੍ਗਭਾਵੋ ਓਦਗ੍ਯਂ, ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਦਰਥਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਤੋਤਿ ਕਾਯਦਰਥਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਦਰਥਸ੍ਸ ਚ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਤੋ ਵੂਪਸਮਨਤੋ. ਕਾਯੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ. ਦਰਥੋ ਸਾਰਮ੍ਭੋ, ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਦਿਕਿਲੇਸਾਨਂ, ਤਪ੍ਪਧਾਨਾਨਂ ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਦਿਕਿਲੇਸਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਏਵਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਅਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਸੀਤਿਭਾਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਅਸਾਰਦ੍ਧਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਕਾਯੋ ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੨).

ਸਮਾਧਾਨਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਧਾਨਤੋ ਠਪਨਤੋ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤਾ, ਯੇਨ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ. ਅਵਿਸਾਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਏਵ ਅਵਿਸਰਣਸਭਾਵੋ. ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਭਾਵਾਪਾਦਨਂ ਨ੍ਹਾਨੀਯਚੁਣ੍ਣਾਨਂ ਉਦਕਂ ਵਿਯ. ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧) ਵਚਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਬਨ੍ਧਠਿਤਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਤੋਤਿ ਉਦਾਸੀਨਭਾਵਤੋ. ਸਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਉਪੇਕ੍ਖਾ. ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਤੋ ਇਕ੍ਖਤਿ ਤਦਾਕਾਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਲਕ੍ਖਣਾ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨਾ ਗਹਣੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਕਿਚ੍ਚਾਧਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਸਕਕਿਚ੍ਚਕਰਣਵਸੇਨ ਸਮਂ ਪਵਤ੍ਤਨਪਚ੍ਚਯਤਾ ਸਮਵਾਹਿਤਾ. ਅਲੀਨਾਨੁਦ੍ਧਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਤਾ ਊਨਾਧਿਕਤਾਨਿਵਾਰਣਂ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਕਪਕ੍ਖਪਾਤਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਕ੍ਖਪਾਤੁਪਚ੍ਛੇਦਰਸਾ’’ਤਿ. ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਮੇਵ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵੋ.

ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਲੀਨਪਕ੍ਖੇ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖੇ ਚ ਅਤ੍ਥਿਕਾ ਪਤ੍ਥਨੀਯਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਾ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਂ. ਸਮਾਨਕ੍ਖਣਪਵਤ੍ਤੀਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁਪਿ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ ਵਾਚਾਯ ਕਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਸੁ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਠਮਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸੇਵ ਪਠਮਂ ਵਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਉਪਕਾਰਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਚ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤੇਵ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚੋਦਕੋ ਸਦ੍ਧਾਲੋਭਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਂ ਆਸਙ੍ਕਤਿ, ਇਤਰੋ ਸਤਿਆਦੀਨਂਯੇਵ ਭਾਵਨਾਯ ਉਪਕਾਰਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਤੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਲੀਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤਿਸਿਥਿਲਵੀਰਿਯਤਾਦੀਹਿ ਭਾਵਨਾਵੀਥਿਂ ਅਨੋਤਰਿਤ੍ਵਾ ਸਂਕੁਟਿਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਦਾ ਹਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮਾਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਏਤੇਹਿ ਅਲ੍ਲਤਿਣਾਦੀਹਿ ਵਿਯ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਿ ਦੁਸ੍ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਯਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਉਜ੍ਜਾਲੇਤੁਕਾਮੋ ਅਸ੍ਸ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਚੇਵ ਤਿਣਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੩੪). ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਵੀਰਿਯਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਸੁਕ੍ਖਤਿਣਾਦੀਹਿ ਵਿਯ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਿ ਲੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਤੇਹਿ ਸੁਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਯਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਸਕਂ ਆਹਾਰਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਭਾਵਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ…ਪੇ… ਸਂਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੩੨). ਤਤ੍ਥ ਸਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਨਸਿਕਾਰੋ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦਯੋ ਭਾਵੇਤਿ ਨਾਮ.

ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਤਾਦੀਹਿ ਸੀਤਿਭਾਵਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਂ ਅਨੋਤਿਣ੍ਣਤਾਯ, ਤਦਾ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਵੀਰਿਯਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਏਤੇਹਿ ਸੁਕ੍ਖਤਿਣਾਦੀਹਿ ਵਿਯ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਦੁਵੂਪਸਮਯਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਅਸ੍ਸ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸੁਕ੍ਖਾਨਿ ਚੇਵ ਤਿਣਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੩੪). ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮਾਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਅਲ੍ਲਤਿਣਾਦੀਹਿ ਵਿਯ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਉਦ੍ਧਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਤੇਹਿ ਸੁਵੂਪਸਮਯਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯਥਾਸਕਂ ਆਹਾਰਵਸੇਨ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਭਾਵਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਯਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਚਿਤ੍ਤਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੩੨). ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦਯੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਾ, ਤਂ ਆਕਾਰਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਤਥਾ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋਵ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦਯੋ ਭਾਵੇਤਿ ਨਾਮ. ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਬਹੂਪਕਾਰੋ. ਸੋ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਲੀਨਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਲਯਾਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਾਤਤੋ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਲੋਣਧੂਪਨਂ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਸੁ ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮਿਕਅਮਚ੍ਚੋ ਵਿਯ ਚ ਰਾਜਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਤਿਞ੍ਚ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੩੪).

ਞਤ੍ਵਾ ਞਾਤਬ੍ਬਾਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.੧੨੯) ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਵਡ੍ਢਿ ਨਾਮ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਜਨੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਭਿਵੁਦ੍ਧਿਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਵਿਵਿਤ੍ਤਤਾਤਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਯੋ ਹਿ ਵਿਵੇਚਨੀਯਤੋ ਵਿਵਿਚ੍ਚਤਿ, ਯਂ ਵਿਵਿਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ, ਤਦੁਭਯਂ ਇਧ ਵਿਵਿਤ੍ਤਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ‘‘ਵਿਵਿਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸੁ ਪੁਰਿਮੋ ਵਿਵੇਚਨੀਯਤੋ ਵਿਵਿਚ੍ਚਮਾਨਤਾਯ ਵਿਵੇਕਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਵਿਵਿਚ੍ਚਨਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮਙ੍ਗੀ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹੋ ਤਾਯ ਏਵ ਵਿਵਿਚ੍ਚਨਕਿਰਿਯਾਯ ਵਸੇਨ ਵਿਵੇਕੋਤਿ ਗਹਿਤੋ. ਇਤਰੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਤਤੋ ਤਤੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤਸਭਾਵਤਾਯ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਪੁਞ੍ਜੇ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਵਿਵਿਚ੍ਚਨਕਿਰਿਯਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਵਿਵਿਚ੍ਚਮਾਨਤਾਯ ਵਿਵੇਕਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਇਤਰਂ ਪਨ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਾਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਵੇਕੇ ਨਿਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਵਿਵੇਕਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਝਾਨਂ ‘‘ਵਿਵੇਕਜ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਵਿਵੇਕਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ‘‘ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤੋ’’ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨਿਸ੍ਸਯਟ੍ਠੋ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਸੇਨ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਸਤਿਪਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਭਾਵੇ ‘‘ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਵਿਯ ਅਭਿਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾਧਾਰਾ ਨਿਸ੍ਸਯਨਭਾਵਨਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਯਮੇਵਾਤਿ ਵਿਵੇਕੋ ਏਵ. ਵਿਵੇਕੋ ਹਿ ਪਹਾਨਵਿਨਯਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਾ ਚ ਸਮਾਨਤ੍ਥਾ.

ਤਦਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾਯ ਅਵਚਨਂ ‘‘ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਭਾਵਿਤਬ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਹਿ ਯੇ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ ਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਤੇਸਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ. ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋਤਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਹਨ੍ਤਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ. ਯਦਿਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਪਨ ਆਦੀਨਵਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾ ਦਾਹਾਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸੀਤਨਿਨ੍ਨਚਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਯ. ਨ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਕੇਸੁ ਕਸਿਣਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਝਾਨੇਸੁ ਸਤਿਆਦੀਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਤ੍ਤਾ. ਅਨੁਦ੍ਧਰਨ੍ਤਾ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵਿਯ ਬੋਧਿਯਾ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਂ ਝਾਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਨਾਪਿ ਤਥਾ ਏਕਨ੍ਤਿਕਂ ਕਾਰਣਂ, ਨ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਿਯ ਝਾਨਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਸਿਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤਦਾਯਤ੍ਤਾਨਿ ਆਰੁਪ੍ਪਾਨਿਪਿ ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਾਨਿਪਿ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਕਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨਤਾ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਫਲਨਿਨ੍ਨਤਾਪਿ ਸਿਯਾ. ‘‘ਕੁਦਾਸ੍ਸੁ ਨਾਮਾਹਂ ਤਦਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੫) ਆਦਿਵਚਨਮ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਕਂ.

ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਤ੍ਥੋ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਤ੍ਥੋ ਚਾਤਿ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨਞ੍ਹਿ ਪਹਾਨਂ, ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕਪਵਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਥਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਸਭਾਵਤੋ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨਾਤਿ ਤਦਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪਕਾਰੇਨ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਦਾਰਮ੍ਮਣਕਰਣਪਕਾਰੇਨ ਚ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗ-ਪਦਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਆਹ ‘‘ਸਕਲੇਨ ਵਚਨੇਨਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਣਮਨ੍ਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ, ਪਰਿਣਤਂ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ. ਪਰਿਣਾਮੋ ਨਾਮ ਪਰਿਪਾਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਪਰਿਪਕ੍ਕਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਪਾਕੋ ਚ ਆਸੇਵਨਲਾਭੇਨ ਆਹਿਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤੁਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤੁਂ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਸਭਾਵੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੇਸੇਸੁ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਨੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਥਂ ਮਿਸ੍ਸਕਨਯਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਇਧ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਬ੍ਬਾਸਵਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ. ਮਗ੍ਗੋ ਏਵ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਵਿਪਰਿਣਾਮੀ ਭਾਵਨਾਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤਞ੍ਚ ਖੋਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ. ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਤੋਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ.

ਦਿਟ੍ਠਾਸਵਸ੍ਸ ਪਠਮਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਯੋ ਆਸਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਪਿ ਅਨਪਾਯਗਮਨੀਯਾ ਏਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ. ਸਤਿਪਿ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਮਗ੍ਗਭਾਵੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸਭਾਵਾਨਂ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ‘‘ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ.

ਭਾਵਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਆਸਵਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨੮. ਥੋਮੇਨ੍ਤੋਤਿ ਆਸਵਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਸੁਦੁਕ੍ਕਰਤ੍ਤਾ ਤਾਯ ਏਵ ਦੁਕ੍ਕਰਕਿਰਿਯਾਯ ਤਂ ਅਭਿਤ੍ਥਵਨ੍ਤੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਪਹੀਨਾਸਵਭਿਕ੍ਖੁਨੋ. ਆਨਿਸਂਸਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਚ੍ਛੇਦਾਦਿਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਉਦ੍ਰਯਂ. ਏਤੇਹਿ ਪਹਾਨਾਦਿਸਂਕਿਤ੍ਤਨੇਹਿ. ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋਤਿ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮਿਨਾਪਿ ਅਭਿਤ੍ਥਵਨੀਯਂ ਮਹਾਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਆਸਵਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਆਦਰਸਹਿਤਂ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ. ਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਪਹੀਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹੀਨਾ ਏਵ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨੇਸੁਯੇਵ ਪਹੀਨਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿ.

ਸਬ੍ਬ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਸਵਾਨਂ, ਆਸਵਸਂਵਰਾਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਦੁਤਿਯਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪਾਨਂ ਭੇਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਦਸ੍ਸਨਾਭਿਸਮਯਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿਯਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨਾ’’ਤਿ, ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਟਿਵੇਧੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮੁਸ੍ਸਯੋ ਕਾਯੋ, ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਵਾ.

ਅਨਵਜ੍ਜਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ ਅਤ੍ਥਾਵਹਤ੍ਤਾ, ਨ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਂ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਤ੍ਤਾਤਿ ਪੀਤਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਮਨਾਤਿ ਸਕਮਨਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੁਟ੍ਠਮਨਾ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਤਮਨਾਤਿ ਵਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਗਹਿਤਮਨਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤੇਹਿ ਗਹਿਤਤਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮਨਾ’’ਤਿ. ਯਦੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਬ੍ਬਾਸਵਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.