੧੦. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੫. ਜਾਨਪਦਿਨੋਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੯੫) ਜਨਪਦਵਨ੍ਤੋ, ਜਨਪਦਸ੍ਸ ਵਾ ਇਸ੍ਸਰਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾ. ਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕੁਰੂ ਨਾਮ. ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸੋ ਯਦਿ ਏਕੋ ਜਨਪਦੋ, ਕਥਂ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੁਲ਼੍ਹੀਸਦ੍ਦੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਕ੍ਖਰਚਿਨ੍ਤਕਾ ਹਿ ਈਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਯੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਸਲਿਙ੍ਗਵਚਨਾਨਿ (ਪਾਣਿਨਿ ੧.੨੫੧) ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਰੁਲ਼੍ਹੀ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਅਙ੍ਗੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ, ਮਲ੍ਲੇਸੁ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਚ. ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਨੇ ਪਨ ਜਨਪਦ-ਸਦ੍ਦੇ ਜਾਤਿ-ਸਦ੍ਦੇ ਏਕਵਚਨਮੇਵ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਪਨਾਤਿ ਪਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਜੋਤਨੋ. ਤੇਨ ਪੁਥੁਅਤ੍ਥਵਿਸਯਤਾਯ ਏਵਂ ਤਂ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਬਹੁਕੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ਮਨ੍ਧਾਤੁਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਪਰਮ੍ਪਰਾਗਤਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ. ਅਨੁਸਂਯਾਯਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਨੁਵਿਚਰਨ੍ਤੇਨ. ਏਤੇਸਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਮੁਖੇਨ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਭਵਨਮਾਹ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਾਸੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੋਤਿ ਮਨ੍ਧਾਤੁਮਹਾਰਾਜਾ. ਤਨ੍ਤਿ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਰਜ੍ਜਂ. ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ. ਪੁਨ ਪੁਚ੍ਛਿ ਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਂ. ਦੋਵਾਰਿਕਭੂਮਿਯਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਸੁਧਮ੍ਮਾਯ ਦੇਵਸਭਾਯ ਦੇਵਪੁਰਸ੍ਸ ਚ ਚਤੂਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਆਰਕ੍ਖਾਯ ਅਧਿਕਤਤ੍ਤਾ. ਦਿਬ੍ਬਰੁਕ੍ਖਸਹਸ੍ਸਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਲਤਾਵਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸੀਤਿ ਭਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਯਾ ਆਸਨ੍ਨੇ ਠਾਨੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ, ਠਤ੍ਵਾ ਚ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ ਤੇਨਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਰਿਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ‘‘ਚਿਰਤਰਂ ਕਾਲਂ ਠਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਅਪਰੇ. ਦੇਵਭਾਵੋ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਦਾਯਿਨੋ ਅਪਰਾਪਰਿਯਾਯਵੇਦਨੀਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤੋਕਾਸਤ੍ਤਾ. ਅਵਯਵੇ ਸਿਦ੍ਧੋ ਵਿਸੇਸੋ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਰਟ੍ਠਂ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਵੋਹਰੀਯਤਿ.
ਦ-ਕਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ. ਕਮ੍ਮਾਸੋਤਿ ਕਮ੍ਮਾਸਪਾਦੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ਯਥਾ ‘‘ਰੂਪਭਵੋ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਸੋ ਕਮ੍ਮਾਸਪਾਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਦਮਿਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੀਦਿਸਂ ਦਮਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੋਰਿਸਾਦਭਾਵਤੋ ਪਟਿਸੇਧਿਤੋ’’ਤਿ. ਇਮੇ ਪਨ ਥੇਰਾਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕੇ ਵਦਤਿ, ਤੇ ਪਨ ਚੂਲ਼ਕਮ੍ਮਾਸਦਮ੍ਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਥਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਕ੍ਖਿਨਿਪੁਤ੍ਤੋ ਹਿ ਕਮ੍ਮਾਸਪਾਦੋ ਅਲੀਨਸਤ੍ਤੁਕੁਮਾਰਕਾਲੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਦਮਿਤੋ, ਸੁਤਸੋਮਕਾਲੇ ਪਨ ਬਾਰਾਣਸਿਰਾਜਾ ਪੋਰਿਸਾਦਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨੇਨ ਯਤ੍ਥ ਦਮਿਤੋ, ਤਂ ਮਹਾਕਮ੍ਮਾਸਦਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਰਜੋਤਿ ਵਚਨਂ ਓਰਸਪੁਤ੍ਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ.
ਯੇਹਿ ਆਵਸਿਤਪਦੇਸੋ ਕੁਰੁਰਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਨਾਮਂ ਲਭਿ, ਤੇ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਤੋ ਆਗਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਰਕ੍ਖਿਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਪਞ੍ਚ ਸੀਲਾਨਿ ਰਕ੍ਖਿਂਸੁ, ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਯਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਨਤਾਤਿ, ਸੋ ਦੇਸਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਕੁਰੁਵਤ੍ਤਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ, ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਕੁਰੁਧਮ੍ਮਜਾਤਕੇਨ (ਜਾ. ੧.੩.੭੬-੭੮) ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਯਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਜਾਤੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੁਰੁਰਟ੍ਠਵਾਸੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਵਸਨੋਕਾਸੋ ਕੋਚਿ ਵਿਹਾਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕੇਵਲਂ ਗੋਚਰਗਾਮਕਿਤ੍ਤਨਂ ਨਿਦਾਨਕਥਾਯ ਪਕਤਿ, ਯਥਾ ਤਂਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਦੇਵਦਹਂ ਨਾਮ ਸਕ੍ਕਾਨਂ ਨਿਗਮੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਵਸਨੋਕਾਸਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੬. ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸੀਤਿ ਅਸਾਧਾਰਣਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਾਧਾਰਣਂ ਪਨ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਅਨਾਮਟ੍ਠਂ, ਤੇਨ ਸੁਤ੍ਤਨਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਇਤਰੋ ‘‘ਕੁਰੁਰਟ੍ਠਵਾਸੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਪਰਜ੍ਝਾਸਯੋਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤੇਨ ਬਾਹਿਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਂ ਪਨ ਅਸਾਧਾਰਣਞ੍ਚ ਮੂਲਪਰਿਯਾਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਟੀਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕੁਰੁਰਟ੍ਠਂ ਕਿਰ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩੭੩) ਤਦਾ ਤਨ੍ਨਿਵਾਸੀਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਵਨ੍ਤਤਾਯ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾਬਲੇਨ ਉਤੁਆਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਭੋਜਨਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਕੁਰੁਵਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨੁਟ੍ਠਾਨਵਾਸਨਾਯ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁ ਵਿਯ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਉਤੁਆਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਹੋਨ੍ਤਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸਾਤਿਸਯਂ ਉਤੁਸਪ੍ਪਾਯਾਦਿਯੁਤ੍ਤਂ ਤਂ ਰਟ੍ਠਂ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਰੀਰਕਲ੍ਲਤਾਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਚ ਅਰੋਗਤਾਯ. ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਪਞ੍ਞਾਬਲਾਤਿ ਲਦ੍ਧੁਪਕਾਰਞਾਣਾਨੁਭਾਵਾ, ਅਨੁ ਅਨੁ ਵਾ ਆਚਿਣ੍ਣਪਞ੍ਞਾਤੇਜਾ. ਏਕਵੀਸਤਿਯਾ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸਸੁਠਾਨੇਸੁ, ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ, ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਏਵਂ ਏਕਵੀਸਤਿਯਾ ਠਾਨੇਸੁ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਸੁਵਣ੍ਣਚਙ੍ਕੋਟਕਸੁਵਣ੍ਣਮਞ੍ਜੂਸਾਸੁ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਮਨਚਮ੍ਪਕਾਦਿਨਾਨਾਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਮਣਿਪੁਤ੍ਤਾਦਿਸਤ੍ਤਰਤਨਾਨਿ ਚ ਯਥਾ ਭਾਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਵਿਸੇਸਂ ਸੋਭਨ੍ਤਿ, ਕਿਚ੍ਚਕਰਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਨੁਞ੍ਞਾਭਾਵਤੋ, ਏਵਂ ਸੀਲਦਸ੍ਸਨਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਾਜਨਵਿਸੇਸਭੂਤਾਯ ਕੁਰੁਰਟ੍ਠਵਾਸਿਪਰਿਸਾਯ ਦੇਸਿਤਾ ਚ ਭਗਵਤੋ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਸੋਭਤਿ, ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਹਿ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਕੁਰੁਰਟ੍ਠੇ.
ਪਕਤਿਯਾਤਿ ਸਰਸਤੋ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬੇਪੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਦੇਸਨਾਨੁਸਾਰਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਅਤ੍ਤਭਾਵਨਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨਿਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੇਨ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਪਮਾਦਵਿਹਾਰਂ ਪਹਾਯ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਏਕਾਯਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਯੋ. ਨ ਕੇਵਲਮਯਨਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਬਹੂ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਯਾਤਿ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਯੋ ਅਯਨ-ਸਦ੍ਦੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਪੁਨ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਮਗ੍ਗੋਤਿ ਏਕੋ ਏਵ ਮਗ੍ਗੋ. ਨ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮੀ ਮਗ੍ਗੋ ਅਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਨਨੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਇਧ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਦਞ੍ਞੇ ਚ ਬਹੂ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇ ਪਨ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਾ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਞਾਣਵੀਰਿਯਾਦਯੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਗਹਿਤਾ. ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਏਵ ਗਹਣਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨ ਦ੍ਵੇਧਾਪਥਭੂਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਮਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨੇਕਮਗ੍ਗਤਾਭਾਵਂ ਵਿਯ ਅਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਭਾਵਾਭਾਵਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਕੇਨਾਤਿ ਅਸਹਾਯੇਨ. ਅਸਹਾਯਤਾ ਚ ਦੁਵਿਧਾ ਅਤ੍ਤਦੁਤਿਯਤਾਭਾਵੇਨ ਵਾ, ਯਾ ‘‘ਵੂਪਕਟ੍ਠਕਾਯਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਣ੍ਹਾਦੁਤਿਯਤਾਭਾਵੇਨ ਵਾ, ਯਾ ‘‘ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵੂਪਕਟ੍ਠੇਨ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਸੇਟ੍ਠੋਪਿ ਲੋਕੇ ‘‘ਏਕੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਯਾਵ ਪਰੇ ਏਕਤੋ ਕਰੋਸੀ’’ਤਿਆਦੀਸੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਸਂਸਾਰਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਟ੍ਠੋ ਅਯਨਟ੍ਠੋ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣੋ ਕਥਂ ਭਗਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਖੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਾਰਣੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੇਸਨਾਭੇਦੋਯੇਵ ਹੇਸੋ, ਯਦਿਦਂ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਵਾ ਅਯਨੋਤਿ ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥੋ ਪਨੇਕੋ’’ਤਿ.
ਨਾਨਾਮੁਖਭਾਵਨਾਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਮੁਖੇਨ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਆਨਾਪਾਨਾਦਿਮੁਖੇਨ ਭਾਵਨਾਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ. ਏਕਾਯਨਨ੍ਤਿ ਏਕਗਾਮਿਨਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਅਦੁਤਿਯਤ੍ਤਾ ਸੇਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਏਕਞ੍ਹਿ ਸਚ੍ਚਂ ਨ ਦੁਤੀਯਮਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੯੦) ‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ, ਵਿਰਾਗੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪; ਇਤਿਵੁ. ੯੦) ਚ. ਖਯੋ ਏਵ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਖਯਨ੍ਤੋ, ਜਾਤਿਯਾ ਖਯਨ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਵਾਤਿ ਜਾਤਿਖਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸੀ. ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਤ੍ਤੇ ਹਿਤੇਨ ਅਨੁਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ. ਅਤਰਿਂਸੂਤਿ ਤਰਿਂਸੁ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਪੁਰਿਮਕਾ ਬੁਦ੍ਧਾ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾ ਅਤੀਤਕਾਲੇ.
ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਤੇਸਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਵਾ ਕਿਰਿਯਾਵੁਤ੍ਤਿਵਾਚਕਤ੍ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਪ੍ਪਧਾਨਤਾਯ ਸਤ੍ਤਵਾਚਿਨੋ ਏਕ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਵੁਤ੍ਤਿਵਾਚਕਤਾ ਅਤ੍ਥਿ. ‘‘ਸਕਿਮ੍ਪਿ ਉਦ੍ਧਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੭.੭੨) ਵਿਯ ‘‘ਸਕਿਂ ਅਯਨੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਪਦਤ੍ਥਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ. ਉਭਯਥਾਪੀਤਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇਨ ਚ. ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨੇਕਵਾਰਮ੍ਪਿ ਅਯਤੀਤਿ ਪੁਰਿਮਨਯਸ੍ਸ, ਅਨੇਕਞ੍ਚਸ੍ਸ ਅਯਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਨਯਸ੍ਸ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਤਿ ‘‘ਏਕਾਯਨੋ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾਕ੍ਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਸਂਸਯਟ੍ਠਾਨੇ. ਮਿਸ੍ਸਕਮਗ੍ਗੋਤਿ ਲੋਕਿਯੇਨ ਮਿਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਆਦੀਨਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਹੇਤੁਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਆਚਰਿਯਤ੍ਥੇਰੋ ‘‘ਮਿਸ੍ਸਕਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਆਹ, ਇਤਰੋ ਪਰਿਯਾਯਹੇਤੁ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ.
ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵਾਤਿ ‘‘ਕਾਲੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਯਾ’’ਤਿ ਕਾਲਾਰੋਚਨਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ. ਏਵਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ. ਏਵਂ ‘‘ਮਧੁਰਂ ਇਮਂ ਕੁਹਿਂ ਛਡ੍ਡੇਮਾ’’ਤਿ ਅਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤਾ ਉਚ੍ਛੁਭਾਰਂ ਵਿਯ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ. ਆਲੁਲ਼ੇਤੀਤਿ ਵਿਲੁਲ਼ਿਤੋ ਆਕੁਲੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਾਯਨਮਗ੍ਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਮਗ੍ਗੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਲਙ੍ਕਾਰਤ੍ਥਂ ਸੋ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਗਾਥਾਪਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗਤੋਵ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾ.
ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਮਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਮਨਂ, ਸੋ ਏਵ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਤਾਯ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਮਨਟ੍ਠੇਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮੁਪਾਯਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਗ੍ਗਨੀਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਤਾਯ, ‘‘ਗਮਨੀਯਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰਾਗਾਦੀਹੀਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂਯੇਵ ਗਹਣਂ ‘‘ਰਾਗੋ ਮਲਂ, ਦੋਸੋ ਮਲਂ, ਮੋਹੋ ਮਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੯੨੪) ਵਚਨਤੋ. ‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਵਿਸਮਲੋਭਾਦੀਹੀ’’ਤਿ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਤੇ ਵਿਸੁਂ ਉਦ੍ਧਟਾ. ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਾਮਂ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਏਵ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਮਲਵਸੇਨ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਆਹਚ੍ਚਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਸਾ ਪਨਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਸਿਜ੍ਝਮਾਨਾ ਯਸ੍ਮਾ ਸੋਕਾਦੀਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੋਚਨਂ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤਸੋ ਸਨ੍ਤਾਪੋ ਅਨ੍ਤੋਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਸੋਕੋ. ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਸੋਕਾਧਿਕਤਾਯ ‘‘ਕਹਂ, ਏਕਪੁਤ੍ਤਕ, ਕਹਂ, ਏਕਪੁਤ੍ਤਕਾ’’ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਵਸੇਨ ਲਪਨਂ ਪਰਿਦੇਵੋ, ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਂ ਇਧ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਹਾਨਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਵਹਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤਂ ਵਿਸੋਧੇਹੀਤਿ ਅਤੀਤੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸਵਿਸੋਧਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਛਾਤਿ ਪਰਤੋ. ਤੇਤਿ ਤੁਯ੍ਹਂ. ਮਾਹੂਤਿ ਮਾ ਅਹੁ. ਕਿਞ੍ਚਨਨ੍ਤਿ ਰਾਗਾਦਿਕਿਞ੍ਚਨਂ. ਏਤੇਨ ਅਨਾਗਤੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਂਕਿਲੇਸਵਿਸੋਧਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਜ੍ਝੇਤਿ ਤਦੁਭਯਵੇਮਜ੍ਝੇ. ਨੋ ਚੇ ਗਹੇਸ੍ਸਸੀਤਿ ਨ ਉਪਾਦਿਯਿਸ੍ਸਸਿ ਚੇ. ਏਤੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਖਨ੍ਧਪਬਨ੍ਧੇ ਉਪਾਦਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਚਰਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ਏਵਂ ਅਦ੍ਧਤ੍ਤਯਗਤਸਂਕਿਲੇਸਵਿਸੋਧਨੇ ਸਤਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਸਬ੍ਬਪਰਿਲ਼ਾਹਤਾਯ ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਗਾਥਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਂ ਗਾਥ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਓਰਸਾ, ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਵਾ ਯੇ ਕੇਚਿ. ਪਿਤਾਤਿ ਜਨਕੋ. ਬਨ੍ਧਵਾਤਿ ਞਾਤਕਾ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਪੁਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪਿਤਾ ਵਾ ਬਨ੍ਧਵਾ ਵਾ ਅਨ੍ਤਕੇਨ ਮਚ੍ਚੁਨਾ ਅਧਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਮਰਣਤੋ ਤਾਣਾਯ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ ਞਾਤੀਸੁ ਤਾਣਤਾਤਿ. ਨ ਹਿ ਞਾਤੀਨਂ ਵਸੇਨ ਮਰਣਤੋ ਆਰਕ੍ਖਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਾਚਾਰੇ ‘‘ਉਭੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਕਾਲਕਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੨.੪੯੮) ਮਾ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਪਰਿਦੇਵਿ, ਧਮ੍ਮਂਯੇਵ ਪਨ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਯਥਾਨੁਲੋਮਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਾਯ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸਹਸ੍ਸਨਯਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੇ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ. ਕਥਂ ਪਨਾਯਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਹਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਕਥਾਯ ਵਿਨਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੋ ਅਤ੍ਥਿ. ‘‘ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਨ ਇਦਂ ਸੋਕਵਿਨੋਦਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪਠਮਂ ਸੁਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤਰਗਾਥਾਯਪਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾ. ਸਾ ਹਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤੇਪੀਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਮਹਾਮਤ੍ਤਪਟਾਚਾਰਾ.
ਪਞ੍ਚਸਤੇ ਚੋਰੇਤਿ ਸਤਸਤਚੋਰਪਰਿਵਾਰੇ ਪਞ੍ਚ ਚੋਰੇ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪੇਸੇਸਿ. ਤੇ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ ਸਮਾਗਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਂਸੂ’’ਤਿ. ਵੇਦਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਹਿ ਸੀਲਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਊਰੁਟ੍ਠਿਭੇਦਜਨਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਸਿ. ਪਾਦਾਨੀਤਿ ਪਾਦੇ. ਸਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਅਡ੍ਡਿਯਾਮੀਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਾਮਿ. ਹਰਾਯਾਮੀਤਿ ਲਜ੍ਜਾਮਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਿਸਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਿਂ.
ਪਚਲਾਯਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪਚਲਾਯਨਂ ਨਿਦ੍ਦਂ ਉਪਗਤਾਨਂ. ਵਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਧੁਤਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਪਮਾਦਨ੍ਤਿ ਪਚਲਾਯਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਓਰੁਦ੍ਧਮਾਨਸੋਤਿ ਉਪਰੁਦ੍ਧਅਧਿਚਿਤ੍ਤੋ. ਪਞ੍ਜਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਰੀਰੇ. ਸਰੀਰਞ੍ਹਿ ਨ੍ਹਾਰੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਘਾਤਤਾਯ ਇਧ ‘‘ਪਞ੍ਜਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪੀਤਵਣ੍ਣਾਯ ਪਟਾਕਾਯ ਪਰਿਹਰਣਤੋ ਮਲ੍ਲਯੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਕਤਾਯ ਚ ਪੀਤਮਲ੍ਲੋ. ਤੀਸੁ ਰਜ੍ਜੇਸੂਤਿ ਪਣ੍ਡੁਚੋਲ਼ਗੋਲ਼ਰਜ੍ਜੇਸੁ. ਮਲ੍ਲਾ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪੇ ਸਕ੍ਕਾਰਸਮ੍ਮਾਨਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਦੀਪਂ ਆਗਮ੍ਮ. ਤਂਯੇਵ ਅਙ੍ਕੁਸਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਾਦਯੋ ‘ਮਮਾ’ਤਿ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਵਗ੍ਗੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੩੩-੩੪) ਪਕਾਸਿਤਮਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤਹਤ੍ਥਿਨੋ ਅਙ੍ਕੁਸਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਜਣ੍ਣੁਕੇਹਿ ਚਙ੍ਕਮਤਿ ‘‘ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਨਿਦ੍ਦਾਯ ਅਵਸਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸ ਸਫਲਤਾਪਵੇਦਨਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ. ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ. ਕਸ੍ਸ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸ,ਸਬ੍ਬਲੋਕਗ੍ਗਵਾਦਿਨੋ’’ਤਿ. ਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਨ੍ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਯਿਦਂ ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵੂਪਸਮਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਵਤਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਆਹਰਿ. ਤੇਨ ਇਦਾਨਾਹਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਖਣੇ ਖਣੇ ਭਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਰੋਗਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਅਰੋਗੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ. ਉਪਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੇਵੂਪਪਤ੍ਤਿ. ਪੁਨਪਾਕਤਿਕਾਵ ਅਹੋਸਿ ਸਕ੍ਕਭਾਵੇਨੇਵ ਉਪਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤਿ ਏਵਂ ਨਾਮੋ. ਅਚ੍ਛਰਾਨਂ ਨਿਰਯੂਪਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਸਤਤਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤਮਿਦਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਸ੍ਤਂ ਭੀਤਂ. ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਸਂਵਿਗ੍ਗਂ. ਉਤ੍ਰਸ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਂਵਿਗ੍ਗਂ. ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਭਯਵਸੇਨ ਸਹ ਕਾਯੇਨ ਸਞ੍ਚਲਿਤਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੂਤਿ ਅਨਾਗਤੇਸੁ. ਕਿਚ੍ਛੇਸੂਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇਸੁ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ, ਭਾਵੀਦੁਕ੍ਖਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪ੍ਪਤਿਤੇਸੂਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਕਿਚ੍ਛੇਸੂਤਿ ਯੋਜਨਾ, ਤਦਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਵਾਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦੁਕ੍ਖਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਬੋਜ੍ਝਾਤਿ ਬੋਧਿਤੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰਾਤਿ ਚ ਪਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਬੋਧਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਤਪਸਾਤਿ ਤਪੋਕਮ੍ਮਤੋ. ਤੇਨ ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਉਪਾਯਭੂਤਂ ਧੁਤਙ੍ਗਸੇਵਨਾਦਿਸਲ੍ਲੇਖਪਟਿਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਾਤਿ ਮਨਚ੍ਛਟ੍ਠਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਂਵਰਣਤੋ. ਏਤੇਨ ਸਤਿਸਂਵਰਸੀਸੇਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਂਵਰਸੀਲਂ, ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਨਯੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਬ੍ਬਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਤਿ ਸਬ੍ਬੁਪਧਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤੋ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਤੋ. ਕਿਲੇਸੇਸੁ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠੇਸੁ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਂ ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਸੋਤ੍ਥਿਨ੍ਤਿ ਖੇਮਂ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵਤਂ.
ਞਾਯਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯੇਨ ਕਮਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਂ ਵਾ ਞਾਯਤਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਞਾਯੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਞਾਯੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਵਾਨਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਵਾਨਵਿਵਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਣ੍ਹਾ ਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਖਨ੍ਧਂ, ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਫਲਂ, ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਨਤਿ ਸਂਸਿਬ੍ਬਤੀਤਿ ਵਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਵਾਨਂ, ਨ ਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਗਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ. ਪਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਵਿਨਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤਾਯਾ’’ਤਿ.
ਨਨੁ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਸੋਕਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਦਯੋਪਿ ਗਹਿਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪੁਨ ਕਸ੍ਮਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾਸਨਯੁਤ੍ਤਿਕੋਵਿਦੇਤਿ ਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਲਕ੍ਖਣਾਯਂ ਧਮ੍ਮਨੀਤਿਯਂ ਛੇਕੇ. ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਤੀਤਿ ਯੇ ਯੇ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਯਥਾ ਯਥਾ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇ ਤੇ ਤਥਾ ਤਥਾ ਬੋਧੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਤਮਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਤਿ. ਤਂ ਤਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਗਣੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ. ਨ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਞਾਪਕਾਦਿਸਾਧਨੀਯਵਚਨਾਤਿ. ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਜਾਯਤਿ, ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸੋਕਪਰਿਦੇਵਸ੍ਸ ਨ ਕਦਾਚਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਅਤ੍ਥਿ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਸਮਤਿਕ੍ਕਮਮੁਖੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਇਜ੍ਝਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪੁਟ੍ਠਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਸੋਕਾਦਯੋ ਅਭਿਭਵਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਚ ਤੇਸੁ ਤੇ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੇਨਾ’’ਤਿ. ਞਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ. ਤਦਧਿਗਮੇਨ ਹਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ. ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਸਹਭਾਵੀਪਿ ਇਤਰਾਭਿਸਮਯੋ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਹੇਤੁਕੋ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਞਾਯਸ੍ਸਾਧਿਗਮੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ. ਫਲਞਾਣੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਪਦਾਨਵਚਨਞ੍ਚੇਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਵਣ੍ਣਭਣਨਨ੍ਤਿ ਪਸਂਸਾਵਚਨਂ. ਤਯਿਦਂ ਨ ਇਧੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਸਤ੍ਥਾ ਅਕਾਸਿਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥੇਵ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥਆਦਿਮ੍ਹਿ ਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਆਦਿ ਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਤ੍ਥਂ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਸੀਲਾਦਿਪਞ੍ਚਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਪਾਰਿਪੂਰਿਤੋ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਚ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ. ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤੋ ਅਪਨੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਚ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯਭਾਵਤੋ ਸਾਸਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਞ੍ਚ ਵੋ ਪਕਾਸੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੪੭) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਰਿਯਵਂਸਾਤਿ ਅਰਿਯਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਂਸਾ ਪਵੇਣਿਯੋ. ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਾਤਿ ‘‘ਅਗ੍ਗਾ’’ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ ਸਬ੍ਬਵਂਸੇਹਿ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵਤੋ. ਰਤ੍ਤਞ੍ਞਾਤਿ ‘‘ਚਿਰਰਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਂਸਞ੍ਞਾਤਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਂਸਾ’’ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਪੋਰਾਣਾਤਿ ਪੁਰਾਤਨਾ ਅਨਧੁਨਾਤਨਤ੍ਤਾ. ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਾਤਿ ਅਵਿਕਿਣ੍ਣਾ ਅਨਪਨੀਤਾ. ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਪੁਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਕਿਂ ਇਮੇਹੀ’’ਤਿ ਅਰਿਯੇਹਿ ਨ ਅਪਨੀਤਪੁਬ੍ਬਾ. ਨ ਸਂਕੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਾਨਿਪਿ ਤੇਹਿ ਨ ਅਪਨੀਯਨ੍ਤਿ. ਨ ਸਂਕੀਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਤੇਹਿ ਨ ਅਪਨੀਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠਾ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ ਯੇ ਲੋਕੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਤੇਹਿ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤਾ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਾ, ਅਗਰਹਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾਤਿਆਦੀਹੀਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਆਦਿਦੀਪਨੇਹਿ. ਪਦੇਹੀਤਿ ਵਾਕ੍ਯੇਹਿ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਅਤ੍ਥਤਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨੇਹਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ.
ਉਪਦ੍ਦਵੇਤਿ ਅਨਤ੍ਥੇ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਵਾਚੁਗ੍ਗਤਕਰਣਂ ਉਗ੍ਗਹੋ. ਪਰਿਯਾਪੁਣਨਂ ਪਰਿਚਯੋ. ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਹਦਯੇ ਠਪਨਂ ਧਾਰਣਂ. ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਵਾਚਨਂ. ਗਨ੍ਧਾਰਕੋਤਿ ਗਨ੍ਧਾਰਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਪਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਮਗ੍ਗਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਮਗ੍ਗਾ, ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਾਨਿਯਤਮਗ੍ਗਾਪਿ ਵਾ. ਸੁਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਕੂਟਸੁਵਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਣੀਤਿ ਕਾਚਮਣਿਪਿ. ਮੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਲ਼ੁਜਾਪਿ. ਪਵਾਲ਼ਨ੍ਤਿ ਪਲ੍ਲਵੋਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਰਤ੍ਤਜਮ੍ਬੁਨਦਾਦਿਪਦੇਹਿ ਤੇ ਵਿਸੇਸਿਤਾ.
ਨ ਤਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੫.੩੬੭; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩੭੩) ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਕਾਯਾਦੀਨਂ ਵੇਦਨਾਦਿਸਭਾਵਤ੍ਤਾਭਾਵਾ, ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਤ੍ਥਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਹੇਟ੍ਠਾਗਹਣੇਸੁ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਤ੍ਥੂਨਂ ਅਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਤ੍ਥੁਨੋ ਅਭਾਵਾ ‘‘ਨ ਉਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਭਾਗੇਨ ਹੇਤ੍ਥ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਿਭਾਗੋਤਿ. ਤਯੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਦਸ੍ਸਨਂ, ਨ ਇਧ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ. ਆਦੀਸੁ ਹਿ ਸਤਿਗੋਚਰੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯੋ, ਨਾਮਰੂਪਸਮੁਦਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਮਨਸਿਕਾਰਸਮੁਦਯਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਤਿਗੋਚਰਾਨਂ ਪਕਾਸਕੇ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਾਲ਼ਿਯਮ੍ਪਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੩੪) ਅਵਸੇਸਪਾਲ਼ਿਪ੍ਪਦੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਤਿਯਾ ਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸਤਿਯਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ. ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਸਤਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਕਸਿਣਾਦੀਨਿ ਚ ਸਤਿਯਾ ਠਾਨਂ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਪਧਾਨਂ ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਇਧ ‘‘ਪਣੀਤਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੪ ਤਿਕਮਾਤਿਕਾ) ਵਿਯ ਪਧਾਨਤ੍ਥਦੀਪਕੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਅਰਿਯੋਤਿ ਅਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਮਾਹ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੧੧). ਸੁਤ੍ਤੇਕਦੇਸੇਨ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ –
‘‘ਤਯੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਯਦਰਿਯੋ…ਪੇ… ਮਰਹਤੀਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਹਿਤੇਸੀ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਇਦਂ ਵੋ ਹਿਤਾਯ ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਚ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਚੇਵ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਯਦਰਿਯੋ…ਪੇ… ਅਰਹਤਿ.
ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਥਾ…ਪੇ… ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਕਚ੍ਚੇ ਸਾਵਕਾ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਸਾਵਕਾ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਨ ਚ ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਚੇਵ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਨ ਚੇਵ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਅਤ੍ਤਮਨਤਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਮਨਤਞ੍ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਅਭਿਨਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ…ਪੇ… ਅਰਹਤਿ.
ਪੁਨ ਚਪਰਂ…ਪੇ… ਸੁਖਾਯਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਤਮਨਤਞ੍ਚ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ…ਪੇ… ਅਰਹਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੧੧) –
ਏਵਂ ਪਟਿਘਾਨੁਨਯੇਹਿ ਅਨਵਸ੍ਸੁਤਤਾ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਤਾਯ ਤਦੁਭਯਵੀਤਿਵਤ੍ਤਤਾ ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਹਿ ਨਿਚ੍ਚਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਤਾ ਹੋਤਿ ਆਵੇਣਿਕਧਮ੍ਮਭਾਵਤੋ, ਨ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ. ਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਰਮ੍ਭਂ ਜੋਤੇਤਿ, ਆਰਮ੍ਭੋ ਚ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਯਿਤਬ੍ਬਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਸਤਿਯਾ ਕਰਣਭੂਤਾਯ ਪਟ੍ਠਾਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਬਹੁਲਵਚਨੇਨ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ.
ਤਥਾਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੋਪਿ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਭੂਸਤ੍ਥਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ‘‘ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਪੁਨ ਭਾਵਤ੍ਥਂ ਸਤਿ-ਸਦ੍ਦਂ ਪਟ੍ਠਾਨ-ਸਦ੍ਦਞ੍ਚ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨ ਪੁਰਿਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ਸਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਟ੍ਠਾਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਕਤ੍ਥੁਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਸਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਚਿਰਕਤਸ੍ਸ ਚਿਰਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਯਂ ‘‘ਸਤਿਯੇਵ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਂ ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.
ਯਦਿ ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਸਤਿ ਏਵ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਤਿ ਨਾਮ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤਿਬਹੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਬਹੁਕਾ ਏਤਾ ਸਤਿਯੋ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਮਗ੍ਗਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ. ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ ਹਿ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੋ, ਤੇਨੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵੇਨ ਏਕਤ੍ਤੁਪਗਤੋ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਚ ਤਦਤ੍ਥਂ ਮਗ੍ਗੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਾਹਰਤਿ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਚੇਤਾਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਪਿ ਚ ਏਤਾ ਸਤਿਯੋ. ਅਪਰਭਾਗੇਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ. ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਸੁਭਸਞ੍ਞਾਦਿਵਿਧਮਨੇਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਕਿਂਯੇਵ ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸਪਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਹਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨੇਨੇਵ ਹੇਤ੍ਥ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠੇਨ ਏਕਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਭੇਦੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ਸਤਿਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਵਚਨਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾ ‘‘ਏਕਾਯਨੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਦੇਸਨਾ ਸਾਨੁਸਨ੍ਧਿਕਾਵ, ਨ ਅਨਨੁਸਨ੍ਧਿਕਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਟਿਪਾਦੇਤੁਂ ‘‘ਮਾਰਸੇਨਪ੍ਪਮਦ੍ਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੨੪) ਆਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਆਦਿ ਨਿਗਮਨਂ.
ਵਿਸੇਸਤੋ ਕਾਯੋ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਸ੍ਸਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਤਪ੍ਪਹਾਨਤ੍ਥਂ ਤੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਵਤ੍ਥੂਸੁ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮੇਸੁ ਅਸੁਭਦੁਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਮਨ੍ਦਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤੇਹਿ ਸੁਕਰਾਨੀਤਿ ਤਾਨਿ ਤੇਸਂ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਤਥਾ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨਤ੍ਤਤਾਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਸਰਾਗਾਦਿਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾਫਸ੍ਸਾਦਿਵਸੇਨ ਨੀਵਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਨਾਤਿਪ੍ਪਭੇਦਅਤਿਪ੍ਪਭੇਦਗਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਤਪ੍ਪਹਾਨਤ੍ਥਂ ਮਨ੍ਦਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤਾਨਂ ਸੁਕਰਾਨੀਤਿ ਤੇਸਂ ਤਾਨਿ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਥਾ ਕਾਯਵੇਦਨਾਨਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿ ਸਤਿਪਿ ਨੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇ ਯੋ ਯਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਂਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਸਮਥਯਾਨਿਕੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਵੇਦਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਅਸਣ੍ਠਹਨਤੋ’’ਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਨਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ਸੁਖੁਮੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਮਨ੍ਦਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਨਿਕਾਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ‘‘ਪਹਾਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਪਰਤੋ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵਨਯੋ. ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ ਸਵਿਸੇਸਾ ਕਾਯੇ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਕਾਯੋ ਕਾਮੋਘਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਭਵੇਸੁ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਭਵਸ੍ਸਾਦੋ ਹੋਤਿ ਭਵੋਘਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਵਤ੍ਥੁ, ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਗਹਣਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠੋਘਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਰਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਤਾਯ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜੋਘਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਪਹਾਨਤ੍ਥਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋਵ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਚ ਕਾਯੋ ਕਾਮੋਘਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਭੂਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਨਿਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਸਸ੍ਸਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀਤਿਆਦਿ ਪਰਾਮਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਭੂਤਂ ਭੂਤਤੋ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਵਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁ, ਸੁਖਵੇਦਨਾਸ੍ਸਾਦਵਸੇਨ ਪਰਲੋਕਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਪਰਾਮਾਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਵਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਗਹਣਵਸੇਨ ਸਰਾਗਾਦਿਚਿਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਮੋਹਾਗਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਾਨਵਬੋਧੇਨ ਭਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਭਯਾਗਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁ. ਯੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਓਘੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ ਏਵ ਯੋਗਾਸਵੇਸੁਪਿ ਯੋਜਨਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਪਠਮੋਘਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਗਨ੍ਥਯੋਜਨਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ ਏਵ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਇਤਰੂਪਾਦਾਨਵਤ੍ਥੁਤਾ ਯੋਜਨਾ, ਤਥਾ ਕਾਮੋਘਬ੍ਯਾਪਾਦਕਾਯਗਨ੍ਥਯੋਜਨਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ ਏਵ ਕਾਯਵੇਦਨਾਨਂ ਛਨ੍ਦਦੋਸਾਗਤਿ ਵਤ੍ਥੁਤਾ ਯੋਜਨਾ ਵਾ.
‘‘ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ ਕਾਯਸਮੁਦਯੋ, ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋ, (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੪੦੮) ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੬; ਉਦਾ. ੧; ਵਿਭ. ੨੨੫) ਵਚਨਤੋ ਕਾਯਾਦੀਨਂ ਸਮੁਦਯਭੂਤਾ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਫਸ੍ਸਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਾ ਕਾਯਾਦਿਪਰਿਜਾਨਨੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਹਾਰਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਪਕਰਣਨਯੋਤਿ ਨੇਤ੍ਤਿਪਕਰਣਵਸੇਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੋ.
ਸਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਕਾਯਾਦੀਨਂ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਉਪਧਾਰਣਵਸੇਨ. ਸਰਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਏਕਤ੍ਤੇ ਏਕਸਭਾਵੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਸਮੋਸਰਣਂ ਸਮਾਗਮੋ ਏਕਤ੍ਤਸਮੋਸਰਣਂ. ਏਤਦੇਵ ਹਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਨਿਬ੍ਬਾਨਪਵੇਸਹੇਤੁਭੂਤਾ ਵਾ ਸਮਾਨਤਾ ਏਕੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਏਕਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਸਮੋਸਰਣਂ ਤਂਸਭਾਗਤਾ ਏਕਤ੍ਤਸਮੋਸਰਣਂ. ਏਕਨਿਬ੍ਬਾਨਪਵੇਸਹੇਤੁਭਾਵਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਸਰਣੇਕਤ੍ਤਸਮੋਸਰਣਾਨਿ ਸਹੇਵ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਕਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ, ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸੁਂ. ਸਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਵਾ ‘‘ਗਮਨਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਤਦੇਵ ਗਮਨਂ ਸਮੋਸਰਣਨ੍ਤਿ, ਸਮੋਸਰਣੇ ਵਾ ਸਤਿਸਦ੍ਦਤ੍ਥਵਸੇਨ ਅਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਧਾਰਣਤਾਵ ਸਤੀਤਿ ਸਤਿਸਦ੍ਦਤ੍ਥਨ੍ਤਰਾਭਾਵਾ ਪੁਰਿਮਂ ਸਤਿਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਏਕਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮੋਸਰਣੇਪਿ ਸਹਿਤਾਨੇਵ ਤਾਨਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਕਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਚੁਦ੍ਦਸਵਿਧੇਨ,ਨਵਵਿਧੇਨ, ਸੋਲ਼ਸਵਿਧੇਨ, ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ਉਪਰਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੭) ਆਗਤਾਨਂ ਆਨਾਪਾਨਪਬ੍ਬਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਸਂ ਪਨ ਅਨ੍ਤਰਭੇਦਵਸੇਨ ਤਦਨੁਗਤਭੇਦਵਸੇਨ ਚ ਭਾਵਨਾਯ ਅਨੇਕਵਿਧਤਾ ਲਬ੍ਭਤਿਯੇਵ. ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਉਟ੍ਠਾਨਕਭਣ੍ਡਸਦਿਸਤਾ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਤਂਤਂਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਨੁਭਾਵਸ੍ਸ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
‘‘ਗੋਚਰੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਰਥ ਸਕੇ ਪੇਤ੍ਤਿਕੇ ਵਿਸਯੇ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੮੦; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੨) ਭਿਕ੍ਖੁਗੋਚਰਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਯਦਿਦਂ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਤਂ ਨਿਯਮਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥੁ ਚਰਿਯਾਨੁਵਿਧਾਯਕਤ੍ਤਾ ਸਕਲਸਾਸਨਸਮ੍ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾ ਚ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਾਯ ਅਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਭਾਜਨਭਾਵੋ.
ਸਮਂ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਾਯਾਦਿਵਿਸਮਚਰਿਯਂ ਪਹਾਯ ਕਾਯਾਦੀਹਿ ਸਮਂ ਚਰੇਯ੍ਯ. ਰਾਗਾਦਿਵੂਪਸਮੇਨ ਸਨ੍ਤੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦਮੇਨ ਦਨ੍ਤੋ. ਚਤੁਮਗ੍ਗਨਿਯਾਮੇਨ ਨਿਯਤੋ. ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਤਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ. ਕਾਯਦਣ੍ਡਾਦਿਓਰੋਪਨੇਨ ਨਿਧਾਯ ਦਣ੍ਡਂ. ਅਰਿਯਭਾਵੇ ਠਿਤੋ ਸੋ ਏਵਰੂਪੋ ਬਾਹਿਤਪਾਪਸਮਿਤਪਾਪਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਤਾਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਮਣੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
‘‘ਅਯਞ੍ਚੇਵ ਕਾਯੋ ਬਹਿਦ੍ਧੋ ਚ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩੭੩) ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ, ‘‘ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੭੧, ੨੮੭; ਪਾਰਾ. ੧੧) ਨਾਮਕਾਯੋ ਕਾਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਕਾਯੇਤਿ ਰੂਪਕਾਯੇ’’ਤਿ ਆਹ.
ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋਤਿ ‘‘ਵੇਦਨਾਦਯੋਪਿ ਏਤ੍ਥ ਸਿਤਾ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਕਾਯੇ ਵੇਦਨਾਦਿਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਸਙ੍ਗੇਪਿ ਆਪਨ੍ਨੇ ਤਤੋ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮੂਹਵਿਸਯਤਾਯ ਚਸ੍ਸ ਕਾਯ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯੁਪਾਦਾਨਤਾਯ ਚ ਅਸੁਭਾਕਾਰਸ੍ਸ ‘‘ਕਾਯੇ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਂ, ਤਥਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਵਿਭਾਗੇਨ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਂ, ਵੇਦਨਾ ਪਨ ਸੁਖਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਵੇਦਨਾਸੂ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥੇਵ ਚ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਧਮ੍ਮਾ ਚ ਪਰੋਪਣ੍ਣਾਸਭੇਦਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਚ ਅਨੇਕਭੇਦਾ ਏਵਾਤਿ ਤੇਪਿ ਬਹੁਵਚਨਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਵਯਵੀਗਾਹ-ਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨ-ਸਾਰਾਦਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ਕਾਯਂ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੇਹਿ, ਤਾਨਿ ਚ ਕੇਸਾਦੀਹਿ, ਕੇਸਾਦਿਕੇ ਚ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪੇਹਿ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ ਨ ਕਾਯੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਾਸਾਦਾਦਿਨਗਰਾਵਯਵਸਮੂਹੇ ਅਵਯਵੀਵਾਦਿਨੋਪਿ ਅਵਯਵੀਗਾਹਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨਗਰਂ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਨ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨਂ ਸਿਯਾਤਿ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਦਿਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨੇ ਨਗਰਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਸਮੂਹੋ, ਕੇਸਲੋਮਾਦਿਸਮੂਹੋ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਮੂਹੋ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮੂਹੇ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕਾਯੋਪਿ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਗੇਵ ਇਤ੍ਥਿਆਦਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਯੋ ਵਾ…ਪੇ… ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਤ੍ਤਜੀਵਾਦਿਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਅਵਯਵੀ ਪਨ ਕਾਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਕਾਯਾਦਿਸਞ੍ਞਾਭਿਧਾਨਾਨੀਤਿਆਹ ‘‘ਯਥਾਵੁਤ੍ਤ…ਪੇ… ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ. ਨਨੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਦਸ੍ਸਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ‘‘ਇਤ੍ਥਿਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਪੁਰਿਸਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਵਸੇਨ ‘‘ਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਰੂਪਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਤਂ ਕੇਸਾਦਿਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨ ਹੋਤਿ ਅਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਤਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਕੇਸਾਦਿਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਭੂਤਤੋ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਸ੍ਸਂ ਬਜ੍ਝਤੇਤਿ ਇਮਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਜ੍ਝਤਿ.
ਨ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਨ ਅਞ੍ਞਸਭਾਵਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਅਸੁਭਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਾਕਾਰਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਥਵੀਕਾਯਨ੍ਤਿ ਕੇਸਾਦਿਕੋਟ੍ਠਾਸਪਥਵਿਂ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਪਥਵਿਮੇਵ ਵਾ ਅਨੇਕਪ੍ਪਭੇਦਂ ਸਕਲਸਰੀਰਗਤਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਭਾਵੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਸਮੂਹਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਆਪੋਕਾਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਏਵਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਭਾਵੇਨ ਅਨ੍ਧਬਾਲੇਹਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ. ਇਦਾਨਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਕਾਰਾਨਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਕਾਯਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਚਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਮ੍ਪਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਚਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਲੇਸੋਪਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿ ਤਥਾਹੇਸ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੩੫) ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਏਵ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵ-ਕਾਰੋ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਤੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਨਿਵਤ੍ਤਨਮਾਸਙ੍ਕਿਤਬ੍ਬਂ ਪਟਿਯੋਗੀਨਿਵਤ੍ਤਨਪਰਤ੍ਤਾ ਏਵ-ਕਾਰਸ੍ਸ, ਉਪਰਿਦੇਸਨਾਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ ਚ ਤਾਸਂ.
ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਅਨਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਤਮੇਵ ਕਾਯਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਰਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ ਨੋ ਨਨ੍ਦਤਿ,ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ ਨੋ ਰਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਅਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਾਗਂ ਨਿਰੋਧੇਤਿ ਨੋ ਸਮੁਦੇਤਿ, ਸਮੁਦਯਂ ਨ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ ਨੋ ਆਦਿਯਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਾਯਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਖਨ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨਤੋ, ਸਙ੍ਖਤਦੋਸਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਤੋ ‘‘ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚੇਵ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਚ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ, ਤਥਾਭੂਤੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਨ ਆਦਿਯਤਿ, ਨਾਪਿ ਅਦੋਸਦਸ੍ਸਿਤਾਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਤਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ ਨੋ ਆਦਿਯਤੀ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਤਾਹਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸਪਹਾਨਮੁਖੇਨੇਵ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਗਹਣਂ, ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਵਾ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਨ੍ਦਿਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਤਣ੍ਹਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਮੇਵ.
ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਰਿਯਤੀ’’ਤਿ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਅਭਿਬ੍ਯਾਪਨਤੋ ‘‘ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਨ ਕਿਲੇਸਾ ਪਰਿਤ੍ਤਭੂਮਕਾ ਏਵਾਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਆਤਾਪਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੇਵ, ਆਤਾਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਵੀਰਿਯੇਯੇਵ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪਹਾਨੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਬ੍ਭੁਸ੍ਸਹਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਂ ਤਦਾਤਾਪਨਨ੍ਤਿ ਵੀਰਿਯਮੇਵ ਤਥਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇ ਧਮ੍ਮਾ. ਆਤਾਪੀਤਿ ਚਾਯਮੀਕਾਰੋ ਪਸਂਸਾਯ, ਅਤਿਸਯਸ੍ਸ ਵਾ ਦੀਪਕੋਤਿ ਆਤਾਪੀਗਹਣੇਨ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਸਮਙ੍ਗਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ, ਸਮਨ੍ਤਤੋ, ਸਾਮਞ੍ਚ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਿਤਾਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਅਵਿਪਰੀਤਂ, ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਜਾਨਨੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ, ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਿਸੇਸਾਵਹਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਯਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਕਥਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਭਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲੀਨੇ ਉਦ੍ਧਤੇ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਵਾ ਲੀਨੇ ਉਦ੍ਧਤੇ ਚ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਅਤ੍ਥਿਕਾ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਾ. ਸਤਿਯਾ ਲਦ੍ਧੂਪਕਾਰਾਯ ਏਵ ਪਞ੍ਞਾਯ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਕਾਯੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਸਙ੍ਖੇਪੋ ਅਨ੍ਤੋ ਓਲੀਯਨੋ, ਕੋਸਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਾਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੀਲਵਿਸੋਧਨਾਦਿ ਗਣਨਾਦਿ ਉਗ੍ਗਹਕੋਸਲ੍ਲਾਦਿ ਚ ਉਪਾਯੋ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਅਨੁਪਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਉਪਾਯਂ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਅਨੁਪਾਯਞ੍ਚ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਅਸਮਤ੍ਥੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਉਪਾਯਾਨੁਪਾਯਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਪਰਿਵਜ੍ਜਨੇਸੁ ਅਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸੁ ਚ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ.
ਯਸ੍ਮਾ ਸਤਿਯੇਵੇਤ੍ਥ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵੀਰਿਯਾਦਯੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੋਗਙ੍ਗਞ੍ਚਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਅਙ੍ਗ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਪਰਿਯਾਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਸਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸਤਿ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਸਤਿਸੀਸੇਨਾਯਂ ਦੇਸਨਾ. ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਾਯ ਸਤਿਯਾ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮੋ ਵਾ, ਨ ਚ ਕੇਵਲਾ ਸਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਝਾਨਦੇਸਨਾਯਂ ਸਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਵਚਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਯੋਗਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨਤਾਤਿ ਅਙ੍ਗ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਵਯਵਪਰਿਯਾਯਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪਹਾਨਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੨੬; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੭੧, ੨੮੭; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫੨; ਅ. ਨਿ. ੪.੧੨੩; ਪਾਰਾ. ੧੧) ਵਿਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਙ੍ਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਮੇਵ ਵਿਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਦਙ੍ਗਵਿਨਯੇਨ ਵਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਨਯੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਨਯੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਏਕੇਕੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਹਾਨਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਨੀਵਰਣਾਨੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਵਚਨਸ੍ਸ ਪਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਯ ਹਿ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨਂ ਅਨੁਰੋਧਾਦੀਨਂ ਪਹਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਏਤਸ੍ਸ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ. ਕਾਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਮੂਲਕਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪ-ਬਲ-ਯੋਬ੍ਬਨਾਰੋਗ੍ਯਾਦਿ-ਸਰੀਰਸਮ੍ਪਦਾ-ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਕਾਯਵਿਪਤ੍ਤਿਮੂਲਕੋ ਵਿਰੋਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਾਯਭਾਵਨਾਯਾਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਯ. ਸਾ ਹਿ ਇਧ ‘‘ਕਾਯਭਾਵਨਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤੇਨਾਤਿ ਅਨੁਰੋਧਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਵਚਨੇਨ. ਯੋਗਾਨੁਭਾਵੋ ਹੀਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਾਕਟਕਰਣਂ.
ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਅਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਗ੍ਗਹਣੇਨ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾ ਚ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਯੋਗਿਨਾ ਪਰਿਹਰਿਯਮਾਨਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਬਲੇਨ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਰਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਸਤਿਯਾ ਵਾ ਸਮਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮਾਦ੍ਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ.
ਤੇਨਾਤਿ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਭਾਵਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਵਿਭਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਵਿਭਙ੍ਗਪਾਠੇਨ ਸਹ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯੋਤਿ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਸ੍ਸਪਿ ਵਿਵਰਣਵਸੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੋ. ਯਥਾ ਸਂਸਨ੍ਦਤੀਤਿ ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਚ ਅਵਿਲੋਮੇਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤਿ, ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਪੁਨ ਵਚਨੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵੇਦਨਾਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਰੂਪਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਕਾਯਾਦਿਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਸਙ੍ਗੇਪਿ ਆਪਨ੍ਨੇ ਤਦਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਾਦਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਦੁਤਿਯਵੇਦਨਾਗਹਣਂ. ਤੇਨ ਨ ਵੇਦਨਾਯਂ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਾ, ਅਥ ਖੋ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸੀਯੇਵਾਤਿ ਵੇਦਨਾਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਕਾਰਸ੍ਸੇਵ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵਾ ਵੇਦਨਾ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਪਨ ਸਮਯੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵਾ ਵੇਦਨਾ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਇਤਰਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਵੇਦਨਾਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੋ ਧੁਵਭਾਵਵਿਵੇਕੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਤਾਸਂ ਖਣਮਤ੍ਤਾਵਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਤਤੋ ਏਵ ਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਅਨਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਭਾਵਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਵੇਦਨਾਯਂ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸੀਯੇਵ, ਨ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਨਾਮ ਬਾਲੋ ਅਮਣਿਸਭਾਵੇਪਿ ਉਦਕਬੁਬ੍ਬੁਲ਼ਕੇ ਮਣਿਆਕਾਰਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਹੋਤਿ, ਨ ਏਵਮਯਂ ਠਿਤਿਰਮਣੀਯੇਪਿ ਵੇਦਯਿਤੇ, ਪਗੇਵ ਇਤਰਸ੍ਮਿਂ ਮਨੁਞ੍ਞਾਕਾਰਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਅਥ ਖੋ ਖਣਭਙ੍ਗੁਰਤਾਯ ਅਵਸਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਕਿਲੇਸਾਸੁਚਿਪਗ੍ਘਰਣਤਾਯ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਅਨਤ੍ਤਅਸੁਭਾਕਾਰਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਚ ਵਿਸੇਸਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸੀਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਪੁਨ ਵਚਨੇ ਪਯੋਜਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਕੇਵਲਂ ਪਨਿਧਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਇਧ ‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਾ ਚ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਥਾ ਤਾਨਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.
ਯੋ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਦ੍ਦਾਤਿ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਖਵੇਦਨਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ‘‘ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ. ਦੁਕ੍ਖਮਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਸਲ੍ਲਤੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਪੀਲ਼ਾਜਨਨਤੋ ਅਨ੍ਤੋਤੁਦਨਤੋ ਦੁਨ੍ਨੀਹਰਣਤੋ ਚ ਸਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਪਸ੍ਸਿ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਨ੍ਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਂ. ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਵਿਯ ਅਨੋਲ਼ਾਰਿਕਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਵੂਪਸਨ੍ਤਸਭਾਵਤਾਯ ਚ ਸਨ੍ਤਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਨ੍ਤਤੋ ਤਾਵਕਾਲਿਕਤੋਨਿਚ੍ਚਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਚ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਯੋ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ. ਸ ਵੇ ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਂਸੇਨ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਂ ਵਾ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਨਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਦੁਕ੍ਖਾਤਿਪੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾ ਇਤਿਪਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਂ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਵਦਾਮਿ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਤੋਪਿ ਚਾਤਿ ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਠਿਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮਞ੍ਞਾਣਸੁਖਤਾਯ ਵਿਪਰਿਣਾਮਠਿਤਿਅਞ੍ਞਾਣਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਸੁਖਤੋ, ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਚ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੂਪਾਦਿ-ਆਰਮ੍ਮਣਛਨ੍ਦਾਦਿ-ਅਧਿਪਤਿ-ਞਾਣਾਦਿ-ਸਹਜਾਤ- ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿ-ਭੂਮਿਨਾਨਤ੍ਤਭੇਦਾਨਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲ-ਤਂਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾ-ਨਾਨਤ੍ਤਾਦਿਭੇਦਾਨਞ੍ਚ, ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾਸਙ੍ਖਾਰਿਕਸ-ਵਤ੍ਥੁਕਾਵਤ੍ਥੁਕਾਦਿ-ਨਾਨਤ੍ਤਭੇਦਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਸੁਞ੍ਞਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੨੧) ਸੁਞ੍ਞਤਵਾਰੇ ਆਗਤਸੁਞ੍ਞਤਸਭਾਵਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ‘‘ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪੁਨ ਪਹਾਨਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਏਕਤ੍ਥ ਪਹੀਨਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਹੀਨਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਾਯ ਚੋਦਨਾਯ ਨਾਨਾਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਹਾਰੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਪਰਿਹਾਰੋ. ਲੋਕਿਯਭਾਵਨਾਯ ਹਿ ਕਾਯੇ ਪਹੀਨਂ ਨ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਪਹੀਨਂ ਹੋਤਿ ਯਦਿਪਿ ਨ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਨਾਯ ਤਤ੍ਥ ਸਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਪੁਨ ਤਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ. ਏਕਤ੍ਥ ਪਹੀਨਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਪਹੀਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਂ, ਲੋਕਿਯਭਾਵਨਾਯ ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਞ੍ਚਪਿ ਖਨ੍ਧਾ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਹਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੩੬੨, ੩੬੪, ੩੬੬, ੩੭੩) ਚਤੂਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.
ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਆਨਾਪਾਨਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੭. ਬਾਹਿਰਕੇਸੁਪਿ ਇਤੋ ਏਕਦੇਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਯੇ ਇਮੇ ਆਨਾਪਾਨਪਬ੍ਬਾਦਿਵਸੇਨ ਆਗਤਾ ਚੁਦ੍ਦਸਪ੍ਪਕਾਰਾ, ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਾ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਪਕਾਰਾ, ਤਥਾ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੫੪) ਵੁਤ੍ਤਾ ਕੇਸਾਦਿਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਕਸਿਣਾਰਮ੍ਮਣਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ, ਲੋਕਿਯਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਾ ਚ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਇਮੇ ਚ ਪਕਾਰਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਾਸਨੇ, ਨ ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰ…ਪੇ… ਪਟਿਸੇਧਨੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਾਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨੋਤਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨੋ. ਏਤੇਨ ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨ੍ਤੋਗਧਏਵਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ ਏਕਪਦਾਨਿਪਿ ਸਾਵਧਾਰਣਾਨਿ ਯਥਾ ‘‘ਵਾਯੁਭਕ੍ਖੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩੭੪). ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਧੇਵ ਸਮਣੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਮਣਕਰਣਧਮ੍ਮੋ ਹਿ ਸੋ, ਯੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ. ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾਤਿ ਪਰੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ ਵਾਦਾ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਾਨਿ.
ਅਰਞ੍ਞਾਦਿਕਸ੍ਸੇਵ ਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਸੇਨਾਸਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਦ੍ਦਮੋ ਦਮਥਂ ਅਨੁਪਗਤੋ ਗੋਣੋ ਕੂਟਗੋਣੋ. ਦੋਹਨਕਾਲੇ ਯਥਾ ਥਨੇਹਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਖੀਰਂ ਨ ਪਗ੍ਘਰਤਿ, ਏਵਂ ਦੋਹਪਟਿਬਨ੍ਧਿਨੀ ਕੂਟਧੇਨੁ. ਰੂਪਸਦ੍ਦਾਦਿਕੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਅਸ੍ਸਾਦੋ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਰਸੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਚਿਣ੍ਣਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਅਨਾਦਿਮਤਿ ਵਾ ਸਂਸਾਰੇ ਪਰਿਚਿਤਾਰਮ੍ਮਣਂ.
ਨਿਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯਾਤਿ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਸਤਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ. ਆਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ. ਦਲ਼੍ਹਨ੍ਤਿ ਥਿਰਂ, ਯਥਾ ਸਤੋਕਾਰਿਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਭੇਦੋ ਸਮਾਧਿ ਇਜ੍ਝਤਿ, ਤਥਾ ਥਾਮਗਤਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਨਞ੍ਚ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਧਿਗਤਵਿਸੇਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਚ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ. ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਚਰਿਯੋ ਵਿਯ ਭਗਵਾ ਯੋਗੀਨਂ ਅਨੁਰੂਪਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨੁਪਦਿਸਨਤੋ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਦੀਪਿਸਦਿਸੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਏਕਾਕੀ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਨਿਮ੍ਮਥਨੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥਸਾਧਨਤੋ. ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਪਰਕ੍ਕਮਜਵਯੋਗ੍ਗਭੂਮਿਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨੁਸ੍ਸਾਹਜਵਸ੍ਸ ਯੋਗ੍ਗਕਰਣਭੂਮਿਭੂਤਂ.
ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਿਕ੍ਖਤੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਦੀਘਰਸ੍ਸਤਾਪਜਾਨਨ-ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦਨ-ਓਲ਼ਾਰਿਕੋਲ਼ਾਰਿਕਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਂ ਸਿਕ੍ਖਤੋ, ਤਥਾਭੂਤੋ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਵਤ੍ਤਯਤੋ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤੇਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਉਪਟ੍ਠਿਤਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਰੂਪਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੋ, ਯੋ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਮ੍ਮਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਅਰੂਪਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੋ. ਵਤ੍ਥੁ ਨਾਮ ਕਰਜਕਾਯੋ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਅਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿ ‘‘ਤਯਿਦਂ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਂ ਨ ਅਹੇਤੁਕਂ, ਨਾਪਿ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਵਿਸਮਹੇਤੁਕਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਹਿ ਏਵ ਸਹੇਤੁਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧਤ੍ਤਯੇਪਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੇਨ ਵਿਤਿਣ੍ਣਕਙ੍ਖੋ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੬੧; ਮ. ਨਿ. ੨.੧੧੩; ਮ. ਨਿ. ੩.੮੬; ਅ. ਨਿ. ੪.੧੮੧; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੮) ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ.
ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯੇਤਿ ਇਦਂ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਵਸੇਨਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਮਥਵਸੇਨ ਪਨ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯੇ ਅਪ੍ਪਨਾਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਇਦਂ ਉਭਯਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਦ੍ਵਯਘਟਿਤਂ ਏਕਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ.
ਸਮੁਦੇਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਸਮੁਦਯੋ, ਸੋ ਏਵ ਕਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮੋ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਕਰਜਕਾਯਾਦਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਸੀਲੋ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ. ਤਂ ਪਨ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਉਪਮਾਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਭਸ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰੁਤ੍ਤਿਂ. ਗਗ੍ਗਰਨਾਲ਼ਿਨ੍ਤਿ ਉਕ੍ਕਾਪਨਾਲ਼ਿਂ. ਤੇਤਿ ਕਰਜਕਾਯਾਦਿਕੇ. ਯਥਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯੋ ਕਰਜਕਾਯਾਦਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀ ਫਲਭਾਵੇਨ, ਏਵਂ ਤੇਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨਾਤਿ ‘‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮੁਦਯ…ਪੇ… ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਪਕਤਿਵਾਚੀ ਵਾ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੧; ਮ. ਨਿ. ੩.੩੭੩; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੩੩) ਵਿਯਾਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਪਕਤਿਕਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ‘‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਕਰਜਕਾਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਞ੍ਚ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਯਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਹੇਤੁਕਤ੍ਤੇਪਿ ਵਿਨਾਸਸ੍ਸ ਯੇਸਂ ਹੇਤੁਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਾਵੇ ਯਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਦਭਾਵੋ ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਸ੍ਸ ਹੋਤੁ ਵਿਯ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ ਉਪਚਾਰਤੋ ਕਰਜਕਾਯਾਦਿਅਭਾਵੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯਸ੍ਸ ਵਯਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ ਭਸ੍ਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਪਨ ਉਪਚਾਰੇਨ ਵਿਨਾਯੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਵਿਯ ਭਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਵਿਸਯਤਾਯ ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਏਕਕਾਲੇ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਲੇਨ ਸਮੁਦਯਂ ਕਾਲੇਨ ਵਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ.
ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯੋਤਿ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ‘‘ਕਾਯੋਵ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਥਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਵਿਸਤ੍ਤਤਾਯ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਸਜ੍ਜਾਪਨਟ੍ਠੇਨ, ਸਤ੍ਵਗੁਣਯੋਗਤੋ ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪਰੇਹਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਸ੍ਸ ਪੂਰਣਤੋ ਚ ਚਵਨੁਪਪਜ੍ਜਨਧਮ੍ਮਤਾਯ ਗਲਨਤੋ ਚ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ. ਥੀਯਤਿ ਸਂਹਞ੍ਞਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਬ੍ਭੋਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਪੁਰਿ ਪੁਰੇ ਭਾਗੇ ਸੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ‘‘ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ. ਆਹਿਤੋ ਅਹਂਮਾਨੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਭਾਵੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਰੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ, ਮਮ ਸਨ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੋਚੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਭਾਵੇਨ ‘‘ਕਸ੍ਸਚੀ’’ਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬੋ ਕੋਚਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੇਵਲਂ ਕਾਯੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਸੁਞ੍ਞਤਮੇਵ ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਾਯੋਵ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਞਾਣਪਮਾਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਪਰਂ ਪਮਾਣਂ ਪਾਪਨਤ੍ਥਾਯ. ਸਤਿਪਮਾਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਕਾਯਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਸਤਿਪਵਤ੍ਤਂ ਸਤਿਪਰਂ ਪਮਾਣਂ ਪਾਪਨਤ੍ਥਾਯ. ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤਿ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋ ਮਤ੍ਤਾਯ ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਾਯ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਾਨਂ ਵਡ੍ਢਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ.
ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਭਾਵਨਾਯ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਗਾਹਾਨਂ ਉਜੁਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਣ੍ਹਾ…ਪੇ… ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ. ਤਥਾਭੂਤੋ ਚ ਲੋਕੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਕੁਤੋ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਮ੍ਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਅਵੁਤ੍ਤਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪਰਿ ਅਤ੍ਥਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਕਾਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਪਨ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਪਨ ਸਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ, ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਤਣ੍ਹਾ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਏਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਤਦਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਪੁਰਿਮਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਸੇਨਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ. ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਆਰੁਹਿਤ੍ਵਾ, ਭਾਵਨਂ ਉਪਰਿ ਨੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਯ੍ਯਾਨਮੁਖਨ੍ਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣੂਪਾਯੋ.
ਆਨਾਪਾਨਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਇਰਿਯਾਪਥਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੮. ਇਰਿਯਾਪਥਵਸੇਨਾਤਿ ਇਰਿਯਨਂ ਇਰਿਯਾ, ਕਿਰਿਯਾ, ਇਧ ਪਨ ਕਾਯਿਕਪਯੋਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਰਿਯਾਨਂ ਪਥੋ ਪਵਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋਤਿ ਇਰਿਯਾਪਥੋ, ਗਮਨਾਦਿਸਰੀਰਾਵਤ੍ਥਾ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਾ ਹਿ ਸਤ੍ਤੋ ਕਾਯੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਰਿਯਂ ਕਰੇਯ੍ਯ ਠਿਤੋ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਵਾਤਿ. ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ, ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਭਾਗੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਨ ਚਪਰਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ਚ ਅਪਰਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਆਨਾਪਾਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਮਿ, ਸੁਣਾਥਾਤਿ ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਾਤਿਆਦਿ ਗਮਨਾਦਿਮਤ੍ਤਜਾਨਨਸ੍ਸ ਗਮਨਾਦਿਗਤਵਿਸੇਸਜਾਨਨਸ੍ਸ ਚ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਗਮਨਾਦਿਮਤ੍ਤਜਾਨਨਂ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਗਮਨਾਦਿਗਤਵਿਸੇਸਜਾਨਨਂ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਾਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤ੍ਤੂਪਲਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਉਪਲਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਂ ਨ ਜਹਤਿ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਮਮ ਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਹਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਅਤ੍ਤਾ ਕਾਰਕੋ ਵੇਦਕੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞਂ ਨ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤਿ ਨਾਪਨੇਤਿ ਅਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ, ਅਨਨਬ੍ਰੂਹਨਤੋ ਵਾ. ਏਵਂ ਭੂਤਸ੍ਸ ਚਸ੍ਸ ਕੁਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ ਵਾ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨਾਤਿਆਦਿਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਮੇਵ ਹਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਇਦਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕੋ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਗਮਨਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਪੁਚ੍ਛਾ, ਸਾ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵਵਿਸਿਟ੍ਠਅਤ੍ਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤ੍ਥਾ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਗਮਨਸਿਦ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਕਸ੍ਸ ਗਮਨਨ੍ਤਿ ਅਕਤ੍ਤੁਤਾਵਿਸਿਟ੍ਠਅਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤ੍ਥਾ. ਕਿਂਕਾਰਣਾਤਿ ਪਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤੁਕਾਯ ਗਮਨਕਿਰਿਯਾਯ ਅਵਿਪਰੀਤਕਾਰਣਪੁਚ੍ਛਾ ‘‘ਗਮਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾ ਮਨਸਾ ਸਂਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਮਨੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਅਤ੍ਤੇਹੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਗਮਨਕਾਰਣਪਟਿਕ੍ਖੇਪਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਨ ਕੋਚਿ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਗਮਨਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਾਵਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਗਮਨਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾ ਚ ਸਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਵਿਪ੍ਫਾਰੋ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਞ੍ਚਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰੋ, ਤੇਨ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤਨਾਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਉਭਯੇਨ ਪਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ‘‘ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਕਾਯੇ ‘‘ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ. ਵਾਯਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ਵਾਯੋਧਾਤੁਅਧਿਕਂ ਰੂਪਕਲਾਪਂ ਜਨੇਤਿ, ਅਧਿਕਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ, ਨ ਪਮਾਣਤੋ. ਗਮਨਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਸਹਜਾਤਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਥਮ੍ਭਨਸਨ੍ਧਾਰਣਚਲਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਨ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਵਾਯੋਧਾਤੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਵਾਯੋ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਜਨੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸਹਭਾਵੀ ਹਿ ਵਿਕਾਰੋ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਧਿਕਭਾਵੇਨੇਵ ਚ ਵਾਯੋਗਹਣਂ, ਨ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਏਵ ਜਨਕਭਾਵਤੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਭਾਵੋ ਦੁਰੁਪਪਾਦੋ ਸਿਯਾ. ਪੁਰਤੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਪੁਰਤੋਭਾਗੇਨ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਂ, ਯੋ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ ਅਤਿਦੇਸਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੋਟਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਉਸ੍ਸਿਤਭਾਵੋਤਿ ਉਬ੍ਬਿਦ੍ਧਭਾਵੋ.
ਏਵਂ ਪਜਾਨਤੋਤਿ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰੇਨੇਵ ਗਮਨਾਦਿਭਾਵੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪਜਾਨਤੋ ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪਜਾਨਨਾਯ ਨਿਚ੍ਛਯਗਮਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਏਵਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਿਚਾਰਣਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਲੋਕੇ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਹਿ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨ, ਲੋਕਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਵਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਪਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਏਵ ਵੀਮਂਸਨਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਵਚਨਂ. ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਂ. ਯਥਾ ਪਨਾਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵਨਂ.
ਨਾਵਾ ਮਾਲੁਤਵੇਗੇਨਾਤਿ ਯਥਾ ਅਚੇਤਨਾ ਨਾਵਾ ਵਾਤਵੇਗੇਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰਂ ਯਾਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਅਚੇਤਨੋ ਤੇਜਨਂ ਕਣ੍ਡੋ ਜਿਯਾਵੇਗੇਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰਂ ਯਾਤਿ, ਤਥਾ ਅਚੇਤਨੋ ਕਾਯੋ ਵਾਤਾਹਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਾਯੁਨਾ ਨੀਤੋ ਦੇਸਨ੍ਤਰਂ ਯਾਤੀਤਿ ਏਵਂ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਕੋਚਿ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਵਾਯ ਤੇਜਨਸ੍ਸ ਚ ਪੇਲ੍ਲਕਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰਗਮਨਂ, ਏਵਂ ਕਾਯਸ੍ਸਾਪੀ’’ਤਿ, ਹੋਤੁ, ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਿਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਨਾਵਾ ਤੇਜਨਾਨਂ ਸਂਹਤਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸੇਵ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਗਮਨਂ, ਨ ਅਸਂਹਤਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਕਾਯਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਕਾ ਨੋ ਹਾਨਿ, ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਤਾਵ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਲਭਤਿ, ਨ ਪੁਰਿਸਵਾਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਨ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਤ੍ਥ ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਮਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਪਯੋਜਿਤਂ. ਠਾਤੀਤਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ. ਵਿਨਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਤਿ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਾਚਿਤ੍ਤ-ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨ-ਵਾਯੋਧਾਤੁ-ਆਦਿਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਵਿਨਾ. ਤਿਟ੍ਠੇਤਿ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਵਜੇਤਿ ਵਜੇਯ੍ਯ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਕੋ ਨਾਮਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ ਚੇਤ੍ਥ ਕਿਂ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਵਿਰਹੇਨ ਠਾਨਗਮਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਬਾਯਪਿ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਵਿਭਾਵਨੇਨ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾ ਵਿਯ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਤਾਪਿ ਵਿਭਾਵਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਪਣਿਹਿਤੋਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਕਾਰਤੋ ਨਿਹਿਤੋ ਠਪਿਤੋ. ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਵਚਨਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਦਂ ਤੇਸਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਰਿਮਨਯੋ ਵਾ ਇਰਿਯਾਪਥਪ੍ਪਧਾਨੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਕਾਯੋ ਅਪ੍ਪਧਾਨੋ ਅਨੁਨਿਪ੍ਫਾਦੀਤਿ ਇਧ ਕਾਯਂ ਪਧਾਨਂ ਅਪ੍ਪਧਾਨਞ੍ਚ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਅਨੁਨਿਪ੍ਫਾਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਦੁਤਿਯਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਨਯਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਠਿਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤੋ.
ਇਰਿਯਾਪਥਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਮ੍ਪਿ ਇਰਿਯਾਪਥਵਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਤਸ੍ਸ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਰਿਯਾਪਥਪਰਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਵਸੇਨੇਵ ਸਮੁਦਯਾਦਯੋ ਉਦ੍ਧਟਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਵਾਰੇਸੁਪਿ. ਆਦਿਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯਥਾ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ’’ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਰੁਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧਾ’’ਤਿਆਦਯੋਪਿ ਪਞ੍ਚ ਆਕਾਰਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਇਰਿਯਾਪਥਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਤੁਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੯. ਚਤੁਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਵਸੇਨਾਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੨੮੪; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੬੮; ਦੀ. ਨਿ. ਅਭਿ. ਟੀ. ੨.੨੧੪) ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਪਕਾਰੇਹਿ, ਪਕਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸਵਿਸੇਸਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ, ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਾਨਿ ਸਮਾਹਟਾਨਿ ਚਤੁਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਅਭਿਕ੍ਕਮਨਂ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨਂ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਿਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਂ, ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਨ ਗਮਨਂ ਗਮਨਮੇਵ. ਅਭਿਹਰਨ੍ਤੋਤਿ ਗਮਨਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਉਪਨੇਨ੍ਤੋ.
ਸਮ੍ਮਾ ਪਜਾਨਨਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਂ, ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਰਣਸੀਲੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਪਜਾਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਪਰਿਯਾਯਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਕਰੋਤੇਵਾਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਦੀਸੁ ਅਸਮ੍ਮੋਹਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ ਏਵ. ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਕਾਰੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ. ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਡ੍ਢਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਹ ਅਤ੍ਥੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਾਤ੍ਥਕਂ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਦਿ. ਸਾਤ੍ਥਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਨਂ ਸਾਤ੍ਥਕਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਸਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਕਾਰਾਵਹਸ੍ਸ ਹਿਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਨਂ ਸਪ੍ਪਾਯਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਗੋਚਰੇ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਅਵਿਜਹਿਤੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਗੋਚਰੇ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਗੋਚਰਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਮੇਵ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ.
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਾਤ੍ਥਕਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਵਸੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਅਤ੍ਥੇ. ਅਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਡ੍ਢੀਤਿ ਯਂ ਸਾਤ੍ਥਕਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਗਮਨਂ, ਤਂ ਸਪ੍ਪਾਯਮੇਵਾਤਿ ਸਿਯਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਸਙ੍ਕਾਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਚੇਤਿਯਦਸ੍ਸਨਂ ਤਾਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਰੂਪਕਾਨਿ ਵਿਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਕਤਪਟਿਮਾਯੋ ਵਿਯ, ਯਨ੍ਤਪਯੋਗੇਨ ਵਾ ਵਿਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਪਟਿਮਾਯੋ ਵਿਯ. ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨਂ ਗੇਹਸਿਤਅਞ੍ਞਾਣੁਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਯੋਨਿਸੋ ਗਹਣਂ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਬਾਲਸ੍ਸ ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੦੮). ਹਤ੍ਥਿਆਦਿਸਮ੍ਮਦ੍ਦੇਨ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਵਿਸਭਾਗਰੂਪਦਸ੍ਸਨਾਦਿਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਰਾਯੋ.
ਪਬ੍ਬਜਿਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਕਥਾ ਆਚਿਣ੍ਣਾ, ਅਨਨੁਵਤ੍ਤਨਕਥਾ ਪਨ ਤਸ੍ਸਾ ਦੁਤਿਯਾ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਕਥਾ ਨਾਮ ਨ ਕਥਿਤਪੁਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.
ਏਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਚੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ, ਨ ‘‘ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਮਾਤੁਗਾਮਾਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ. ਯੋਗਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਗੋਚਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਉਗ੍ਗਹਕੋਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਹਰਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਯਾਵ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਮਾ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਪਚ੍ਚਾਹਰਤੀਤਿ ਆਹਾਰੂਪਭੋਗਤੋ ਯਾਵ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੁਪਸਙ੍ਕਮਨਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪਟਿਨੇਤਿ.
ਸਰੀਰਪਰਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਮੁਖਧੋਵਨਾਦਿਸਰੀਰਪਟਿਜਗ੍ਗਨਂ. ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਤਿ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਨਿਸਜ੍ਜਾਵਾਰੇ, ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਉਣ੍ਹਾਸਨਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਸੁਮਂ ਗਾਹਾਪੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸੀਸੇਨੇਵਾਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਗ੍ਗੇਨੇਵ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਧਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਪਤ੍ਤੋਪਿ ਅਚੇਤਨੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੦੯) ਵਕ੍ਖਮਾਨਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਯਥਾਪਰਿਹਰਿਯਮਾਨਂ ਵਾ ਅਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਪਰਿਭੋਗਚੇਤਿਯਤੋ ਸਰੀਰਚੇਤਿਯਂ ਗਰੁਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਚੇਤਿਯਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾਲਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੮੦੯; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੧੨੮; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੭੫) ‘‘ਚੇਤਿਯਂ ਬਾਧਯਮਾਨਾ ਬੋਧਿਸਾਖਾ ਹਰਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਜਨਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਯਿ ਅਕਥੇਨ੍ਤੇ ਏਤੇਸਂ ਕੋ ਕਥੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਜਨਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਕਥਾ ਨਾਮ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾਯੇਵਾ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਧਮ੍ਮਕਥਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸੀਸੇਨੇਵਾ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨੇਵਾਤਿ ‘‘ਪਰਿਚਿਤੋ ਅਪਰਿਚਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਕੋਟਿਯਾਵ. ਭਯੇਤਿ ਪਰਚਕ੍ਕਾਦਿਭਯੇ.
ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋਤਿ ਗਹਣਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵੀਥਿਂ ਨਾਰੋਹਤਿ ਖੁਦਾਪਰਿਸ੍ਸਮੇਨ ਕਿਲਨ੍ਤਕਾਯਤ੍ਤਾ ਸਮਾਧਾਨਾਭਾਵਤੋ. ਅਵਸੇਸਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਯਾਗੁਯਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਟ੍ਠਾਨੇ. ਪੋਙ੍ਖਾਨੁਪੋਙ੍ਖਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੁਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਵਚਨਮੇਤਂ, ਯਥਾ ਪੋਙ੍ਖਾਨੁਪੋਙ੍ਖਪਵਤ੍ਤਾਯ ਸਰਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਏਵਮੇਤਸ੍ਸਾਪੀਤਿ.
ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰੋ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੇ. ਵਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਪੂਰਣੇਨ ਸਬ੍ਬਵਤ੍ਥਾਨਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ‘‘ਕਾਮੇ ਅਵੀਤਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਕਾਯੇ ਅਵੀਤਰਾਗੋ, ਰੂਪੇ ਅਵੀਤਰਾਗੋ, ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਉਦਰਾਵਦੇਹਕਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਂ ਪਸ੍ਸਸੁਖਂ ਮਿਦ੍ਧਸੁਖਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੨੦; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮੬) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤ ਪਞ੍ਚਵਿਧਚੇਤੋਖਿਲਵਿਨਿਬਨ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ. ਚਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ.
ਅਤ੍ਤਕਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਿਤਸੁਖਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦਵਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਹਿ ਹਿਤਂ, ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਞ੍ਚ ਸੁਖਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚ ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮੋ, ਤਂ ਕਾਮੇਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਕਾਮਾ. ਉਸਭਂ ਨਾਮ ਵੀਸਤਿ ਯਟ੍ਠਿਯੋ. ਤਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਤਾਯ ਪਾਸਾਣਸਞ੍ਞਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਠਾਨਂ ਆਗਤਾਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੋਯੇਵ ਨਯੋਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਯੋ ਠਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਏਵ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯਪਿ ਨਯੋ. ਪਚ੍ਛਤੋ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਛਿਨ੍ਨਭਤ੍ਤਭਾਵਭਯੇਨਪਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹੇਤਿ.
ਬਹਾਪਧਾਨਂ ਪੂਜੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਲੋਕਨਾਥੇਨ ਛ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕਤਂ ਦੁਕ੍ਕਰਚਰਿਯਂ ਏਵਾਹਂ ਯਥਾਸਤ੍ਤਿ ਪੂਜੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪੂਜਾ ਹਿ ਸਤ੍ਥੁਪੂਜਾ, ਨ ਆਮਿਸਪੂਜਾ. ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਨਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਇਰਿਯਾਪਥਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਭੋਜਨਾਦਿਕਾਲੇਸੁ ਅਵਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ.
ਵੀਥਿਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਅਨੋਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਮੇਵ ਵੀਥਿਯੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੀਥਿਯੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਪਾਸਾਦਿਕੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ, ਯਦਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਦਾ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਦ੍ਵੇ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਸਤਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚ ਤਜ੍ਜਂ ਪੁਞ੍ਞਞਾਣਸਮ੍ਭਰਣਂ, ਸਾਵਕਬੋਧਿਯਂ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾਨਂ ਏਕਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚ, ਮਹਾਸਾਵਕਾਨਂ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਮੇਵ, ਇਤਰੇਸਂ ਅਤੀਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਵਿਵਟ੍ਟਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਕੁਸਲਂ. ਬਾਹਿਯੋ ਦਾਰੁਚੀਰਿਯੋਤਿ ਬਹਿ ਵਿਸਯੇ ਸਞ੍ਜਾਤਸਂਵਡ੍ਢਤਾਯ ਬਾਹਿਯੋ, ਦਾਰੁਚੀਰਪਰਿਹਰਣੇਨ ਦਾਰੁਚੀਰਿਯੋਤਿ ਚ ਸਮਞ੍ਞਾਤੋ. ਸੋ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ –
‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਹ ਤੇ, ਬਾਹਿਯ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ‘ਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਤੇ… ਮੁਤੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਤੇ ਵਿਞ੍ਞਾਤਮਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਤੋ ਖੋ ਤੇ, ਬਾਹਿਯ, ਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਤੇ… ਮੁਤੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਤੇ ਵਿਞ੍ਞਾਤਮਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਬਾਹਿਯ, ਨ ਤੇਨ. ਯਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਬਾਹਿਯ, ਨ ਤੇਨ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਬਾਹਿਯ, ਨ ਤਤ੍ਥ. ਯਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਬਾਹਿਯ, ਨ ਤਤ੍ਥ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਬਾਹਿਯ, ਨੇਵਿਧ ਨ ਹੁਰਂ ਨ ਉਭਯਮਨ੍ਤਰੇਨ, ਏਸੇਵਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਉਦਾ. ੧੦) – ਏਤ੍ਤਕਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ.
ਤਨ੍ਤਿ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਂ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਕਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਤਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਮੇ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਹਂ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਮੀਤਿ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਮਾਨਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ, ਤਦੁਭਯਂ ਪਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨਪਿ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ‘‘ਤਥਾ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਂ ਯੇਨ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੇਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਗਤਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਉਦ੍ਧਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਉਦ੍ਧਰਣਗਤਿਕਾ ਹਿ ਤੇਜੋਧਾਤੂਤਿ ਉਦ੍ਧਰਣੇ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਗਤਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮੇਤ੍ਥ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾ, ਇਤਰਾਸਞ੍ਚ ਓਮਤ੍ਤਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕੇਕ…ਪੇ… ਬਲਵਤਿਯੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਗਤਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਅਤਿਹਰਣਵੀਤਿਹਰਣਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਿਰਿਯਗਤਿਕਾਯ ਹਿ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਅਤਿਹਰਣਵੀਤਿਹਰਣੇਸੁ ਸਾਤਿਸਯੋ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋਤਿ ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਗਤਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮੇਤ੍ਥ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾ, ਇਤਰਾਸਞ੍ਚ ਓਮਤ੍ਤਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ ਅਤਿਹਰਣਵੀਤਿਹਰਣੇਸੂ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਤਿਪਿ ਅਨੁਗਮਨਾਨੁਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤਾਵਿਸੇਸੇ ਤੇਜੋਧਾਤੁ-ਵਾਯੋਧਾਤੁ-ਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਾਦਸ੍ਸ ਉਕ੍ਖਿਪਨਂ ਉਦ੍ਧਰਣਂ, ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤੋ ਹਰਣਂ ਅਤਿਹਰਣਂ ਖਾਣੁਆਦਿਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ, ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਪਾਦਘਟ੍ਟਨਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸੇਨ ਹਰਣਂ ਵੀਤਿਹਰਣਂ, ਯਾਵ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਪਾਦੋ, ਤਾਵ ਆਹਰਣਂ ਅਤਿਹਰਣਂ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਹਰਣਂ ਵੀਤਿਹਰਣਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਵਾ ਏਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਗਤਾ ਆਪੋਧਾਤੁ ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਗਰੁਤਰਸਭਾਵਾ ਹਿ ਆਪੋਧਾਤੂਤਿ ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਗਤਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮੇਤ੍ਥ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾ, ਇਤਰਾਸਞ੍ਚ ਓਮਤ੍ਤਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ…ਪੇ… ਬਲਵਤਿਯੋ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਗਤਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਖੇਪਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਭਾਵੇ ਵਿਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨੇਪਿ ਤਸ੍ਸਾ ਸਾਤਿਸਯਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਗਤਭਾਵੋ, ਤਥਾ ਘਟ੍ਟਨਕਿਰਿਯਾਯ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਵਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਰੁਮ੍ਭਨਸ੍ਸ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਆਪੋਧਾਤੁਅਨੁਗਤਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਥਾ ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਖੇਪਨਸਨ੍ਨਿਰੁਮ੍ਭਨੇਸੂ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨੇ, ਤੇਸੁ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਉਦ੍ਧਰਣਾਦੀਸੁ ਛਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ. ਉਦ੍ਧਰਣੇਤਿ ਉਦ੍ਧਰਣਕ੍ਖਣੇ. ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਤਿ ਉਦ੍ਧਰਣਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ, ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਚ ਅਤਿਹਰਣਂ ਨ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਖਣਮਤ੍ਤਾਵਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ. ਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੇਸਨ੍ਤਰਸਙ੍ਕਮਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਪਬ੍ਬਂ ਪਬ੍ਬਨ੍ਤਿਆਦਿ ਉਦ੍ਧਰਣਾਦਿਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਭਾਗਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤਿਇਤ੍ਤਰੋ ਹਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੋ ਗਮਨਸ੍ਸਾਦਾਨਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠੁਪਰਿਯੇਨ ਪਟਿਮੁਖਂ ਧਾਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਰਸਿ ਪਾਦੇ ਚ ਬਦ੍ਧਧੁਰਧਾਰਾਸਮਾਗਮਤੋਪਿ ਸੀਘਤਰੋ. ਯਥਾ ਤਿਲਾਨਂ ਭਜ੍ਜਿਯਮਾਨਾਨਂ ਪਟਪਟਾਯਨੇਨ ਭੇਦੋ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਟਪਟਾਯਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ.
ਸਦ੍ਧਿਂ ਰੂਪੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਕਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਂ ਤਤੋ ਸਤ੍ਤਰਸਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਯਦਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਸਮਾਨਕ੍ਖਣਾ ਸਿਯੁਂ, ‘‘ਰੂਪਂ ਗਰੁਪਰਿਣਾਮਂ ਦਨ੍ਧਨਿਰੋਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਹਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੬) ਵਿਰੋਧੋ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਂ ਏਵਂ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਂ, ਯਥਯਿਦਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਪਾਲ਼ਿਯਾ (ਅ. ਨਿ. ੧.੪੮). ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਹਿ ਸਾਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਾ ਯਥਾਬਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭੂਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਤਂਸਭਾਵਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨਿਰੋਧੋ, ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਪਨ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਭਾਵਨਿਵਤ੍ਤਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤਙ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ ਤੇਸਂ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਲਹੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਸਯਸਙ੍ਗਤਿਮਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਤਿਣ੍ਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ, ਵਿਸਯਸਙ੍ਗਤਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾ, ਦਨ੍ਧਮਹਾਭੂਤਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦਨ੍ਧਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾ, ਨਾਨਾਧਾਤੁਯਾ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਵ, ਤੇਨ ਚ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਰੂਪਧਮ੍ਮੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਨਕ੍ਖਣਤਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਞ੍ਞਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ,ਅਞ੍ਞਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਯਂ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਞ੍ਞਂ, ਤਂ ਪਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਂ ਅਪਰਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਤੋ ਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਂ ਅਞ੍ਞਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰੋ ਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵੀਚਿਮਨੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ’’ਤਿ, ਯਥਾ ਵੀਚਿ ਅਨ੍ਤਰੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਦੇਵੇਤਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸਵਿਦੁ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁ ਅਨੁ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੋ ਰੂਪਸਨ੍ਤਾਨੋ ਚ ਨਦੀਸੋਤੋਵ ਨਦਿਯਂ ਉਦਕਪ੍ਪਵਾਹੋ ਵਿਯ ਵਤ੍ਤਤਿ.
ਅਭਿਮੁਖਂ ਲੋਕਿਤਂ ਆਲੋਕਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਤੋਪੇਕ੍ਖਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਯਂਦਿਸਾਭਿਮੁਖੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨਿਸੀਦਤਿ ਵਾ, ਤਦਭਿਮੁਖਂ ਪੇਕ੍ਖਨਂ ਆਲੋਕਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਨੁਗਤਂ ਵਿਦਿਸਾਲੋਕਨਂ ਵਿਲੋਕਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਲੋਕਿਤਂ ਨਾਮ ਅਨੁਦਿਸਾਪੇਕ੍ਖਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਪਰਿਭਣ੍ਡਾਦਿਕਰਣੇ ਓਲੋਕਿਤਸ੍ਸ, ਉਲ੍ਲੋਕਹਰਣਾਦੀਸੁ ਉਲ੍ਲੋਕਿਤਸ੍ਸ, ਪਚ੍ਛਤੋ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਪਰਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨਾਦੀਸੁ ਅਪਲੋਕਿਤਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਵਾ ਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਤਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨੇਵਾ’’ਤਿ.
ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਨ੍ਤਿ ਕਾਯੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਤਵਨ੍ਤਂ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਰਿਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਾਲੇ ਏਵ ‘‘ਯਮੇਵਾਹਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਾਸਨੇ ਅਨਭਿਰਤਿਆਦਿਵਿਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਤਮੇਵ ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਸ੍ਸਾਹਜਾਤੋ ਬਲਵਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪੋ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਕਤਾਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੇ ਉਕ੍ਕਂਸਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਤੇਨੇਵ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਨਨ੍ਦੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੩੫) ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ.
ਸਾਤ੍ਥਕਤਾ ਚ ਸਪ੍ਪਾਯਤਾ ਚ ਆਲੋਕਿਤਵਿਲੋਕਿਤਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਵਿਜਹਨਸ੍ਸੇਵ ਗੋਚਰਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨੇਵ ਆਲੋਕਨਵਿਲੋਕਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਖਨ੍ਧਾਦਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾ ਅਞ੍ਞੋ ਉਪਾਯੋ ਨ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਲੋਕਿਤਾਦਿਸਮਞ੍ਞਾਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਪਠਮਜਵਨੇਪਿ …ਪੇ… ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਂ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਰਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਆਵਜ੍ਜਨਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਾਨਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਆਵਜ੍ਜਨਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠੇ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਾਦਿਮ੍ਹਿ ਲੋਭੋ, ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਚ ਪਟਿਘੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਨ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਜਵਨਂ ਮੂਲਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਭਵਙ੍ਗਾਦਿ, ਏਵਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਜਵਨਸ੍ਸ ਮੂਲਵਸੇਨ ਮੂਲਪਰਿਞ੍ਞਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਗਨ੍ਤੁਕਤਾਵਕਾਲਿਕਤਾ ਪਨ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਜਵਨਸ੍ਸੇਵ ਅਪੁਬ੍ਬਭਾਵਵਸੇਨ ਇਤ੍ਤਰਭਾਵਵਸੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਹੇਟ੍ਠੁਪਰਿਯਵਸੇਨ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਤੇਸੂਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਸ੍ਸ ਉਪਰਿਮਸ੍ਸ ਚ ਅਪਰਾਪਰਂ ਭਙ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮਾਹ. ਤਨ੍ਤਿ ਜਵਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਨ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਆਗਨ੍ਤੁਕੋ ਅਬ੍ਭਾਗਤੋ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਤਾਵਤਕੋ ਕਾਲੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤਾਵਕਾਲਿਕਾਨਿ.
ਏਤਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਆਲੋਕਨਵਿਲੋਕਨੇ ਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨੇ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕੋ ਏਕੋ ਆਲੋਕੇਤਿ, ਕੋ ਵਿਲੋਕੇਤਿ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯੇਨ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਤਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞ-ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤ-ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾਨਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਨਤੋ.
ਮਣਿਸਪ੍ਪੋ ਨਾਮ ਏਕਾ ਸਪ੍ਪਜਾਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਲਲ਼ਨਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਲੀਲ਼ਾਕਰਣਂ ਵਾ ਲਲ਼ਨਂ.
ਉਣ੍ਹਪਕਤਿਕੋ ਪਰਿਲ਼ਾਹਬਹੁਲੋ. ਸੀਲਸ੍ਸ ਵਿਦੂਸਨੇਨ ਅਹਿਤਾਵਹਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ. ਚੀਵਰਮ੍ਪਿ ਅਚੇਤਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚੀਵਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ‘‘ਕਾਯੋਪਿ ਅਚੇਤਨੋ’’ਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਵਿਭਾਵਨੇਨ ‘‘ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਇਤਰੀਤਰਸਨ੍ਤੋਸਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਚਤੁਪਞ੍ਚਗਣ੍ਠਿਕਾਹਤੋਤਿ ਆਹਤਚਤੁਪਞ੍ਚਗਣ੍ਠਿਕੋ, ਚਤੁਪਞ੍ਚਗਣ੍ਠਿਕਾਹਿ ਵਾ ਹਤਸੋਭੋ.
ਅਟ੍ਠਵਿਧੋਪਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧੋਪਿ ਪਯੋਜਨਵਿਸੇਸੋ. ਪਥਵੀਸਨ੍ਧਾਰਕਜਲਸ੍ਸ ਤਂਸਨ੍ਧਾਰਕਵਾਯੁਨਾ ਵਿਯ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਵਾਯੋਧਾਤੁਨਾਵ ਆਸਯੇ ਅਵਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਾਯੋਧਾਤੁਵਸੇਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. ਅਤਿਹਰਤੀਤਿ ਯਾਵ ਮੁਖਾ ਅਭਿਹਰਤਿ. ਵੀਤਿਹਰਤੀਤਿ ਤਤੋ ਯਾਵ ਕੁਚ੍ਛਿ, ਤਾਵ ਹਰਤਿ. ਅਤਿਹਰਤੀਤਿ ਵਾ ਮੁਖਦ੍ਵਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਨ੍ਤੋ ਹਰਤਿ. ਵੀਤਿਹਰਤੀਤਿ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਹਰਤਿ. ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਪਰਾਪਰਂ ਚਾਰੇਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਧਾਰਣਪਰਿਵਤ੍ਤਨਸਂਚੁਣ੍ਣਨਵਿਸੋਸਨਾਨਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁਸਹਿਤਾ ਏਵ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਕੇਵਲਾਤਿ ਤਾਨਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾਪਿ ਕਿਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਲ੍ਲਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਨੁਪਾਲੇਤੀਤਿ ਵਾਯੁਆਦੀਹਿ ਅਤਿਸੋਸਨਂ ਯਥਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਅਨੁਪਾਲੇਤਿ ਅਲ੍ਲਆਦੀਹਿ ਅਤਿਸੋਸਨਂ ਯਥਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਅਨੁਪਾਲੇਤਿ ਅਲ੍ਲਭਾਵਂ. ਤੇਜੋਧਾਤੂਤਿ ਗਹਣੀਸਙ੍ਖਾਤਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ. ਸਾ ਹਿ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਟ੍ਠਂ ਆਹਾਰਂ ਪਰਿਪਾਚੇਤਿ. ਅਞ੍ਜਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਪਵੇਸਨਾਦੀਨਂ ਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ. ਆਭੁਜਤੀਤਿ ਪਰਿਯੇਸਨਜ੍ਝੋਹਰਣਜਿਣ੍ਣਾਜਿਣ੍ਣਤਾਦਿਂ ਆਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂਤਂਵਿਜਾਨਨਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋਯੇਵ ਹਿ ਪਯੋਗੋ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯੇਨ ਹਿ ਪਯੋਗੇਨ ਪਰਿਯੇਸਨਾਦਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਤਬ੍ਬਿਸਯਵਿਜਾਨਨਮ੍ਪਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ ਨਾਮ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨ੍ਵਾਯ ਆਗਮ੍ਮ ਆਭੁਜਤਿ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਤਿ. ਆਭੋਗਪੁਬ੍ਬਕੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਬ੍ਯਾਪਾਰੋਤਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਗਮਨਤੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵਸੇਨ ਗੋਚਰਗਾਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਗਮਨਤੋ. ਪਰਿਯੇਸਨਤੋਤਿ ਗੋਚਰਗਾਮੇ ਭਿਕ੍ਖਤ੍ਥਂ ਆਹਿਣ੍ਡਨਤੋ. ਪਰਿਭੋਗਤੋਤਿ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨਤੋ. ਆਸਯਤੋਤਿ ਪਿਤ੍ਤਾਦਿਆਸਯਤੋ. ਆਸਯਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਜ੍ਝਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋਪਿ ਕਮ੍ਮਬਲਵਤ੍ਥਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਰਿਯਾਦਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਸਯਤਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਸਯੋ, ਆਮਾਸਯਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਤਿਟ੍ਠਨਕੋ ਪਿਤ੍ਤਾਦਿਕੋ. ਮਰਿਯਾਦਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਮਾਕਾਰੋ. ਨਿਧੇਤਿ ਯਥਾਭੁਤ੍ਤੋ ਆਹਾਰੋ ਨਿਚਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਧਾਨਂ, ਆਮਾਸਯੋ. ਤਤੋ ਨਿਧਾਨਤੋ. ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਤੋਤਿ ਗਹਣੀਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੇਨ ਅਵਿਪਕ੍ਕਤੋ. ਪਰਿਪਕ੍ਕਤੋਤਿ ਯਥਾਭੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਪਕ੍ਕਭਾਵਤੋ. ਫਲਤੋਤਿ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਤੋ. ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਤੋਤਿ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਨਤੋ. ਸਮ੍ਮਕ੍ਖਨਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਮਕ੍ਖਨਤੋ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੧.੨੯੪) ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.
ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਰੋਗਾ ਕਣ੍ਣਸੂਲਭਗਨ੍ਦਰਾਦਯੋ. ਅਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਮਨੁਸ੍ਸਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇ ਅਯੁਤ੍ਤੇ ਠਾਨੇ ਖੇਤ੍ਤਦੇਵਾਯਤਨਾਦਿਕੇ. ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯਤ੍ਤਾ ਚ ਨ ਪਰਸ੍ਸ. ਉਦਕਤੁਮ੍ਬਤੋਤਿ ਵੇਲ਼ੁਨਾਲ਼ਿਆਦਿਉਦਕਭਾਜਨਤੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਛਡ੍ਡਿਤਉਦਕਂ.
ਅਦ੍ਧਾਨਇਰਿਯਾਪਥਾ ਚਿਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾ ਦੀਘਕਾਲਿਕਾ ਇਰਿਯਾਪਥਾ. ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਭਿਕ੍ਖਾਚਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਚੁਣ੍ਣਿਕਇਰਿਯਾਪਥਾ ਵਿਹਾਰੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਗਤੇਤਿ ਗਮਨੇ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਭਿਕ੍ਕਮਪਟਿਕ੍ਕਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਮਨੇਨਪਿ ਪੁਰਤੋ ਪਚ੍ਛਤੋ ਚ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਤਿਹਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਧ ਗਮਨਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ.
ਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਸੀਵਤ੍ਥੇਰਵਾਦੇ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੋਧਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰਿਤਾ ਗਹਿਤਾ, ਇਦਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰਵਸੇਨ ਆਗਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਯਿਦਂ ਮਹਾਸੀਵਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਧੁਰਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭੁਤ੍ਤੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੧੪; ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੧੪; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੨੧੪) ਪਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਲਬ੍ਭਤਿ ਯਾਵਦੇਵ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਪਰਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ. ਸਤਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਧਾਨਤਾ, ਏਵਂ ਸਤਿਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਨ ਸਤਿਯਾ ਸਬ੍ਭਾਵਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਨ ਹਿ ਕਦਾਚਿ ਸਤਿਰਹਿਤਾ ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਏਤਾਨਿ ਪਦਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਪਦਾਨਿ. ਵਿਭਤ੍ਤਾਨੇਵਾਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨੇਵ. ਇਮਿਨਾਪਿ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਤਿਯਾਪਿ ਪਧਾਨਤਂਯੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ.
ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਕੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਵ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਥਾ ਏਕੋ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤੋ ਸਯਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤੋ ਸਯਤਿ, ਏਕੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਵ ਸਯਤਿ, ਏਤ੍ਥਕੇਨ ਪਨ ਨ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤੀਤਿ ਚਙ੍ਕਮਨੇਨ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਙ੍ਕਮਨਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਚਙ੍ਕਮਨਕੋਟਿਯਂ ਠਿਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ‘‘ਪਾਚੀਨਚਙ੍ਕਮਨਕੋਟਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਛਿਮਚਙ੍ਕਮਨਕੋਟਿਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਚਙ੍ਕਮਨਕੋਟਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਾਪਿ ਪਾਚੀਨਚਙ੍ਕਮਨਕੋਟਿਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਦਾ, ਚਙ੍ਕਮਨਮਜ੍ਝੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਉਭੋ ਕੋਟਿਯੋ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ, ਚਙ੍ਕਮੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਠਾਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ, ਠਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਨਿਸਜ੍ਜਂ, ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਯਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਾਰੇਤਿ, ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਉਟ੍ਠਹਤਿ, ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਤਾਦੀਸੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਾਵ ਚਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਠਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਯਮਾਨੋ ਏਵਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਯਤਿ ‘‘ਕਾਯੋ ਅਚੇਤਨੋ, ਮਞ੍ਚੋ ਅਚੇਤਨੋ, ਕਾਯੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਮਞ੍ਚੇ ਸਯਿਤੋ’ਤਿ, ਮਞ੍ਚੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਮਯਿ ਕਾਯੋ ਸਯਿਤੋ’’ਤਿ, ਅਚੇਤਨੋ ਕਾਯੋ ਅਚੇਤਨੇ ਮਞ੍ਚੇ ਸਯਿਤੋ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਾਰੇਤਿ, ਪਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਪਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਯਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ.
ਕਾਯਾਦਿਕਿਰਿਯਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇਨ ਤਮ੍ਮਯਤ੍ਤਾ ਆਵਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾਸਮੁਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਜਵਨਂ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਾ ਛਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਕਿਰਿਯਾਮਯਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਜਾਗਰਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਜਾਗਰਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਨਾਮ. ਅਪਿਚ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਛ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਜਗ੍ਗਨ੍ਤੋਪਿ ਜਾਗਰਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਸੀਸੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋਪਿ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਪਹਾਯ ਦਸਕਥਾਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਸਪ੍ਪਾਯਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋਪਿ ਭਾਸਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਨਾਮ. ਅਟ੍ਠਤਿਂਸਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਰੁਚਿਯਂ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋਪਿ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋਪਿ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਨਾਮ. ਦੁਤਿਯਞ੍ਹਿ ਝਾਨਂ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਵਿਰਹਤੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ ਨਾਮ. ਰੂਪਧਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸੇਵ ਸਮੁਦਯੋ ਚ ਵਯੋ ਚ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਚਤੁਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਟਿਕੂਲਮਨਸਿਕਾਰਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੦. ਪਟਿਕੂਲਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨਾਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩੭੭) ਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯਤਾਯ. ਪਟਿਕੂਲਮੇਵ ਪਟਿਕੂਲਂ ਯੋ ਪਟਿਕੂਲਸਭਾਵੋ ਪਟਿਕੂਲਾਕਾਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਮਨਸਿਕਰਣਵਸੇਨ. ਅਨ੍ਤਰੇਨਪਿ ਹਿ ਭਾਵਵਾਚਿਨਂ ਸਦ੍ਦਂ ਭਾਵਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਪਟਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੮੨-੧੮੩) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਤ੍ਥਾਦੀਹਿ ਪਸਿਬ੍ਬਕਾਕਾਰੇਨ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਕਤਂ ਆਵਟਨਂ ਪੁਤੋਲ਼ਿ. ਵਿਭੂਤਾਕਾਰੋਤਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਸੁਭਭਾਵਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਕਾਰੋ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਆਕਾਰਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕੇਸਾਦਿਪਰਿਗ੍ਗਹਣੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ.
ਪਟਿਕੂਲਮਨਸਿਕਾਰਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਧਾਤੁਮਨਸਿਕਾਰਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੧. ਧਾਤੁਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦਿਕਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਧਾਤੁਯੋ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਭਾਵਨਾਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ, ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਾਤੁਮਨਸਿਕਾਰੋ ਧਾਤੁਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ. ਗੋਘਾਤਕੋਤਿ ਜੀਵਿਕਤ੍ਥਾਯ ਗੁਨ੍ਨਂ ਘਾਤਕੋ. ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋਤਿ ਕਮ੍ਮਕਰਣਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਸਮੀਪਵਾਸੀ. ਠਿਤ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਠਿਤੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੬੩; ਅ. ਨਿ. ੫.੨੮) ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤਇਰਿਯਾਪਥਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ, ਠਾ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਾ ਗਤਿਵਿਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਤਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਮਨਂ ਸੇਸਇਰਿਯਾਪਥਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ ਬੋਧਕੋ, ਇਧ ਪਨ ਯਥਾ ਤਥਾ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਬੋਧਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਆਕਾਰੇਨ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਕਾਰੇਨਾਤਿ ਠਾਨਾਦਿਨਾ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰੇਨ. ਠਾਨਾਦਯੋ ਹਿ ਇਰਿਯਾਪਥਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਕਾਯਿਕਕਿਰਿਯਾਯ ਪਥੋ ਪਵਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋਤਿ ‘‘ਇਰਿਯਾਪਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਠਿਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਪਵਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਮੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਪਣਿਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾਠਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਯਥਾਪਣਿਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤਇਰਿਯਾਪਥਸਮਾਯੋਗਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਪਣਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਤਦਞ੍ਞਇਰਿਯਾਪਥਸਮਾਯੋਗਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਸਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਅਵਟ੍ਠਾਨਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਪਣਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਕਾਰਤੋ ਨਿਹਿਤਂ ਪਣਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਪਤਿ ਪਤਿ ਅਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਭਾਵਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਗੋਘਾਤਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੋਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਂਸੂਪਚਯਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਾਯ ਕੁਣ੍ਡਕਭਤ੍ਤਕਪ੍ਪਾਸਟ੍ਠਿਆਦੀਹਿ ਸਂਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਵਧਿਤਂ ਮਤਨ੍ਤਿ ਹਿਂਸਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਤਂ. ਮਤਨ੍ਤਿ ਚ ਮਤਮਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਾਵਦੇਵਾ’’ਤਿ. ਗਾਵੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾ ਨ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ ਯਾਨਿ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿ ਯਥਾਸਨ੍ਨਿਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਉਪਾਦਾਯ ਗਾਵੀਸਮਞ੍ਞਾ ਮਤਮਤ੍ਤਾਯਪਿ ਗਾਵਿਯਾ, ਤੇਸਂ ਤਂਸਨ੍ਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਅਵਿਨਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਵਿਲੀਯਨ੍ਤਿ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵਿਭੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਬੀਲਾ ਭਾਗਾ ਵ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਬ-ਕਾਰਂ, ਇ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਈ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਬੀਲਸੋਤਿ ਬੀਲਂ ਬੀਲਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਘਾਟਤੋ ਮਂਸਂ ਵਿਵੇਚੇਤ੍ਵਾ, ਤਤੋ ਵਾ ਵਿਵੇਚਿਤਮਂਸਂ ਭਾਗਸੋ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਮਂਸਸਞ੍ਞਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸਪਿ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ. ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਸਮੂਹਕਿਚ੍ਚਘਨਾਨਂ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਨਂ ਵਿਵੇਚਨਂ. ਧਾਤੁਸੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋਤਿ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਕਰਣੇਨ ਧਾਤੁਂ ਧਾਤੁਂ ਪਥਵੀਆਦਿਧਾਤੁਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਸਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯਪਿ ਤਦਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਯਾਥਾਵਤੋ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਾਦਨਤੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਓਪਮ੍ਮਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਧਾਤੁਵਸੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. ਦਕ੍ਖੋਤਿ ਛੇਕੋ ਤਂਤਂਸਮਞ੍ਞਾਯ ਕੁਸਲੋ, ਯਥਾਜਾਤੇ ਸੂਨਸ੍ਮਿਂ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਖੁਰਵਿਸਾਣਾਦਿਵਨ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਿਮਂਸਾਦਿਅਵਯਵਸਮੁਦਾਯੇ ਅਵਿਭਤ੍ਤੇ ਗਾਵੀਸਮਞ੍ਞਾ, ਨ ਵਿਭਤ੍ਤੇ, ਵਿਭਤ੍ਤੇ ਪਨ ਅਟ੍ਟਿਂਮਂਸਾਦਿਅਵਯਵਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਜਾਨਨਕੋ. ਚਤੁਮਹਾਪਥੋ ਵਿਯ ਚਤੁਇਰਿਯਾਪਥੋਤਿ ਗਾਵਿਯਾ ਠਿਤਚਤੁਮਹਾਪਥੋ ਵਿਯ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਭੂਤੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਇਰਿਯਾਪਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੩੦੬) ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਚ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੧.੩੦੬) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਧਾਤੁਮਨਸਿਕਾਰਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਨਵਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੨. ਸਿਵਥਿਕਾਯ ਅਪਵਿਦ੍ਧਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਓਧਿਸੋ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਕਥਾਨਂ ਤਦਭਿਧੇਯ੍ਯਾਨਞ੍ਚ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਅਸੁਭਭਾਗਾਨਂ ਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰੇਹਿ ਗਹਿਤਸਮਞ੍ਞਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾਤਿ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਤੋ ਉਪਰਿ ਮਰਣਤੋ ਪਰਂ. ਸਮੁਗ੍ਗਤੇਨਾਤਿ ਉਟ੍ਠਿਤੇਨ. ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਉਦ੍ਧਂ ਧੁਮਾਤਤ੍ਤਾ ਸੂਨਤ੍ਤਾ. ਸੇਤਰਤ੍ਤੇਹਿ ਵਿਪਰਿਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨੀਲਂ ਵਿਨੀਲਂ, ਪੁਰਿਮਵਣ੍ਣਵਿਪਰਿਣਾਮਭੂਤਂ ਵਾ ਨੀਲਂਵਿਨੀਲਂ, ਵਿਨੀਲਮੇਵ ਵਿਨੀਲਕਨ੍ਤਿ ਕ-ਕਾਰੇਨ ਪਦਵਡ੍ਢਨਮਾਹ ਅਨਤ੍ਥਨ੍ਤਰਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਪੀਤਕਂ ਲੋਹਿਤਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੬੧੬). ਪਟਿਕੂਲਕਤ੍ਤਾਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯਤ੍ਤਾ. ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਵਿਨੀਲਂ ਵਿਨੀਲਕਨ੍ਤਿ ਕੁਚ੍ਛਨਤ੍ਥੋ ਵਾ ਅਯਂ ਕ-ਕਾਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਪਾਪਕੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੧੬; ਅ. ਨਿ. ੫.੨੧੩; ਮਹਾਵ. ੨੮੫). ਪਰਿਭਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਕਾਕਕਙ੍ਕਾਦੀਹਿ. ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਮਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਵਨ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਂ, ਤਹਂ ਤਹਂ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾਭਾਵਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਮਾਨਪੁਬ੍ਬਭਾਵਂ.
ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਯੋ ‘‘ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਸਰੀਰਂ ਸਿਵਥਿਕਾਯ ਛਡ੍ਡਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਉਪਸਂਹਰਤਿ ਸਦਿਸਤਂ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋਤਿਆਦਿ ਉਪਸਂਹਰਣਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਆਯੂਤਿ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਅਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਿਕਮੇਵ. ਉਸ੍ਮਾਤਿ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋ. ਏਵਂਪੂਤਿਕਸਭਾਵੋਤਿ ਏਵਂ ਅਤਿਵਿਯ ਪੂਤਿਕਸਭਾਵੋ, ਨ ਆਯੁਆਦੀਨਂ ਅਵਿਗਮੇ ਵਿਯ ਮਤ੍ਤਸੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਦਿਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂਭਾਵੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂਉਦ੍ਧੁਮਾਤਾਦਿਭੇਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਲੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਲੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਟੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਟੇਤ੍ਵਾ. ਸੇਸਾਵਸੇਸਮਂਸਲੋਹਿਤਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਖਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਤਹਂ ਤਹਂ ਸੇਸੇਨ ਅਪ੍ਪਾਵਸੇਸੇਨ ਮਂਸਲੋਹਿਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞੇਨ ਹਤ੍ਥਟ੍ਠਿਕਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਹਤ੍ਥਟ੍ਠਿਕਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਤਾ ਜੋਤਿਤਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਤੇਸਂ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਤੁਸਟ੍ਠਿਭੇਦਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਰੋਵਸ੍ਸਿਕਾਨੀਤਿ ਤਿਰੋਵਸ੍ਸਂ ਗਤਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਸਂਵਚ੍ਛਰਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਂਵਚ੍ਛਰਾਨੀ’’ਤਿ. ਪੁਰਾਣਤਾਯ ਘਨਭਾਵਵਿਗਮੇਨ ਵਿਚੁਣ੍ਣਤਾ ਇਧ ਪੂਤਿਭਾਵੋਤਿ ਸੋ ਯਥਾ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਖਜ੍ਜਮਾਨਤਾਦਿਵਸੇਨ ਦੁਤਿਯਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬਾਦੀਨਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਤ੍ਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਖਜ੍ਜਮਾਨਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.
ਨਵਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਇਮਾਨੇਵ ਦ੍ਵੇਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਨਿਯਮੇਤਿ ਅਞ੍ਞਪਬ੍ਬੇਸੁ ਤਦਭਾਵਤੋ. ਯਤੋ ਹਿ ਏਵ-ਕਾਰੋ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨਿਯਮੇਤਿ, ਤੇਨ ਪਬ੍ਬਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਤਾਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਆਦੀਨਵਵਿਭਾਵਨਾਨਿ ਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਿਵਥਿਕਾਨਂ ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਇਰਿਯਾਪਥਪਬ੍ਬਾਦੀਨਂ ਅਨਪ੍ਪਨਾਵਹਤਾ ਪਾਕਟਾ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਸੇਸਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸਾਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵਾਤਿ.
ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੩. ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਖਯਤੀਤਿ ਸੁਖਾ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਕਾਯਞ੍ਚ ਲਦ੍ਧਸ੍ਸਾਦੇ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਾ ਖਾਦਤਿ, ਖਨਤਿ ਵਾ ਕਾਯਿਕਂ ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ ਆਬਾਧਨ੍ਤਿ ਸੁਖਾ. ਸੁਕਰਂ ਓਕਾਸਦਾਨਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਖਾਤਿ ਅਪਰੇ. ਵੇਦਯਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾ. ਵੇਦਯਮਾਨੋਤਿ ਅਨੁਭਵਮਾਨੋ. ਕਾਮਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਇਰਿਯਾਪਥਪਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਵੇਦਿਯਨਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਵੇਦਿਯਨਂ.
‘‘ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਆਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾ. ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਹਿ ਵੇਦਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ‘‘ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਧਮ੍ਮਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁ ਅਭਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵੇਦਨਾਵ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਿਤ੍ਥੁਨਨ੍ਤੋਤਿ. ਬਲਵਤੋ ਵੇਦਨਾਵੇਗਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਨੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਵਸਰਦਾਨਵਸੇਨ ਨਿਤ੍ਥੁਨਨ੍ਤੋ. ਵੀਰਿਯਸਮਤਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਧਿਵਾਸਨਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਹਾਪਨਵਸੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਰਸਤਾਪਾਦਨੇਨ ਵੀਰਿਯਸਮਤਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ. ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹੀਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਸਹ. ਲੋਕਿਯਾਨਮ੍ਪਿ ਵਾ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਤਤ੍ਥ ਸਮਤ੍ਥਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹੀ’’ਤਿ. ਸਮਸੀਸੀਤਿ ਵਾਰਸਮਸੀਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਾਰਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਵਾਰੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਯਥਾ ਚ ਸੁਖਂ, ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਸੁਖਂ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਵੇਦਿਯਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਯਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਕਾਯਞ੍ਚ ਪੀਲ਼ੇਤਿ ਵਿਬਾਧਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਟ੍ਠੁਂ ਵਾ ਖਾਦਤਿ, ਖਨਤਿ ਵਾ ਕਾਯਿਕਂ ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ ਸਾਤਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ. ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਓਕਾਸਦਾਨਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਅਪਰੇ. ਅਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਂ, ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਨ ਸਮਥਾਭਿਨਿਵੇਸੋਪਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਪਨ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ. ‘‘ਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਅਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੋਤਿਪਿ ਏਤਦੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਥੇਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਦੁਭਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਸਙ੍ਖੇਪਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਮਹਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਰਾਹੁਲੋਵਾਦ- (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੧੫-੧੧੭) ਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੧੭੪-੧੭੫).
ਯੇਭੁਯ੍ਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤਦਞ੍ਞਧਮ੍ਮਵਸੇਨਪਿ ਅਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਕਥਾਯ ਅਤ੍ਥਿਤਾ ਦੀਪਿਤਾਤਿ ਤਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਿਵਿਧੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਸੋ, ਆਰਮ੍ਭੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਰਮ੍ਭੇ ਏਵ ਹਿ ਅਯਂ ਵਿਭਾਗੋ, ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਪਨ ਅਨਵਸੇਸਤੋਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇ ਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਇਦਂ ਰੂਪਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਰੂਪਮੁਖੇਨ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਯੇਭੂਯ੍ਯੇਨ ਸਮਥਯਾਨਿਕਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਚ ਪਠਮਂ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਸੇਸਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਠਮਾਭਿਨਿਪਾਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਚੇਤਸਿਕਾ ਚਿਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਫਸ੍ਸੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਾਭਿਨਿਪਾਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਫਸ੍ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਰਾਸਿ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋ ਫਸ੍ਸਸਹਜਾਤਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਤਂਸਮਕਾਲਮੇਵ ਵੇਦੇਤਿ, ਫਸ੍ਸੋ ਪਨ ਓਭਾਸਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਦੀਪੋ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪੁਰਿਮਕਾਲੋ ਵਿਯ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਾ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਨਿਰੋਪਨਲਕ੍ਖਣਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਫੁਸਨ੍ਤੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਫੁਸਨਾਕਾਰੇਨ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਤਾ ਏਕਦੇਸੇਨ ਅਨਲ੍ਲੀਯਮਾਨੋਪਿ ਰੂਪਂ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁ, ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਚ ਸੋਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਫੁਸਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਥਾਹੇਸ ‘‘ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਇਸ੍ਸਰਵਤਾਯ ਵਿਸਵਿਤਾਯ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀ. ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਏਕਦੇਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿ ਫੁਸਨਾਦਿਮਤ੍ਤਭਾਵਤੋ, ਵੇਦਨਾਯ ਪਨ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰਸਮ੍ਭੋਗਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਫੁਸਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਂ ਏਕਦੇਸਾਨੁਭਵਨਂ, ਵੇਦਯਿਤਾਭਾਵੇਨ ਗਹਣਂ ਯਥਾਕਾਮਂ ਸਬ੍ਬਾਨੁਭਵਨਂ ਏਵਸਭਾਵਾਨੇਵ ਤਾਨਿ ਗਹਣਾਨੀਤਿ ਨ ਵੇਦਨਾਯ ਵਿਯ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਯਥਾਸਕਂ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਸਾਮਿਭਾਵਾਨੁਭਵਨਂ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਮਿਨਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਂ ਨਾਲ਼ਿਯਾ ਮਿਨਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਸਞ੍ਜਾਨਨਮਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਨੇਨ ਕਦਾਚਿ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਵਿਭਾਵਨਾਪਿ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਸਂ ਪਨ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟਭਾਵੋ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਾਭੋਗਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਕਟਭਾਵੇਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੪੬; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੩) ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਜਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੬) ਚ ਏਵਮਾਦਿਵਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮ੍ਮਸਨੁਪਗਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕੇਯੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਤਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ. ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਗ੍ਗਹਣਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸਾਧਾਰਣਭਾਵਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਫਸ੍ਸਚੇਤਨਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੋ ਚੇਤਨਾਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੧੨) ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਚੇਤਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚੇਤਨਾਵ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਇਤਰੇ ਪਨ ਖਨ੍ਧਾ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਗਹਿਤਾ.
ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਰਜਕਾਯਵਿਸਯੋਤਿ ਕਥਮਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕਤ੍ਥ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇ. ਸੋਤਿ ਕਰਜਕਾਯੋ. ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਂ ਅਧਿਕਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਖਨ੍ਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਮਂ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਹੇਤੁਕਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹੁਪਾਦਾਨਾਦਿਹੇਤੁਕਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਾਟਿਯਾ…ਪੇ… ਵਿਚਰਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪਨਂ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਦੁਤਿਯਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਾਯਂ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਕਥੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਭਗਵਾ ਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ਕਥੇਸਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਤੀਸੁ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸੇਸੁ ਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਸੁਕਰੋ ਵੇਦਨਾਨਂ ਵਿਭੂਤਭਾਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਫਸ੍ਸਵਸੇਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ਤਾਦਿਸੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯੇਸਂ ਆਦਿਤੋ ਵੇਦਨਾਵ ਵਿਭੂਤਤਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਅਵਿਰੋਧਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਵੇਦਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਾਕਟਤਾਯਾਤਿ ਚ ਇਦਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਸਞ੍ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਨ ਇਤਰਾਯ. ਤਦੁਭਯਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਇਤਰਾਯਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਾਕਟਾ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਵੇਦਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਦਾ ਸੁਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿਆਦਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਪਾਕਟਭਾਵਵਿਭਾਵਨਂ. ਨੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਖਵੇਦਨਾਸਮਙ੍ਗਿਸਮਯੇ ਨੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਂ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਪਨ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਸਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਾਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾ. ਸਮੇਚ੍ਚਸਮ੍ਭੁਯ੍ਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਤਾ. ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਪਚ੍ਚਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਖਯਵਯਪਲੁਜ੍ਜਨਨਿਰੁਜ੍ਝਨਪਕਤਿਤਾਯ ਖਯਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਮਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਆਮਿਸਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਸਹ ਆਮਿਸੇਹੀਤਿ ਆਮਿਸਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਾਮਿਸਨਿਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ. ਇਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਪਾਲ਼ਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾ’’ਤਿ.
ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੪. ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩੮੧) ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਨ ਸਹ ਰਾਗੇਨਾਤਿ ਸਰਾਗਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਲੋਭਸਹਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਵੀਤਰਾਗਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਸਰਾਗਪਦਪਟਿਯੋਗਿਨਾ ਵੀਤਰਾਗਵਸੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਸ੍ਸ ਪਨ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਤੇਭੂਮਕਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਸੇਸਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦੋਸਮੂਲਾਨਿ, ਦ੍ਵੇ ਮੋਹਮੂਲਾਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਰਾਗੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ ਨਤ੍ਥੇਵ ਸਰਾਗਤਾ, ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤਾਯ ਪਨ ਸਿਯਾ ਤਂਸਹਿਤਤਾਲੇਸੋਤਿ ਨਤ੍ਥੇਵ ਵੀਤਰਾਗਤਾਪੀਤਿ ਦੁਕਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਤਾ ਏਵੇਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੇਵ ਪੁਰਿਮਪਦਂ, ਨ ਪਚ੍ਛਿਮਪਦਂ ਭਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਪਦੇਸਿਕਂ ਪਜਾਨਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕਨ੍ਤਰਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ. ਅਕੁਸਲਮੂਲੇਸੁ ਸਹ ਮੋਹੇਨੇਵ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਮੋਹਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤਞ੍ਚੇਵ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਹੇਵ ਮੋਹੇਨਾਤਿ ਸਮੋਹਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਦਾਵਧਾਰਣਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਅਤਿਮੂਲ਼੍ਹਤਾਯ ਪਾਟਿਪੁਗ੍ਗਲਿਕਨਯੇਨ ਸਵਿਸੇਸਂ ਮੋਹਵਨ੍ਤਤਾਯ ਮੋਮੂਹਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਦ੍ਵਯਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ‘‘ਸਮੋਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਸੇਸਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ‘‘ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧੇਨ ਅਨੁਪਤਿਤਂ ਅਨੁਗਤਨ੍ਤਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਨੁਪਤਿਤਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਕੁਟਿਤਚਿਤ੍ਤਂ. ਸਙ੍ਕੁਟਿਤਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਙ੍ਕੋਚਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਥਾਮਜਾਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਸਹਗਤਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਂਸਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਮੇਵਾਤਿ. ਪਸਟਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਸਾਤਿਸਯਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ.
ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਵਿਪੁਲਫਲਤਾਯ ਦੀਘਸਨ੍ਤਾਨਤਾਯ ਚ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵਂ ਗਤਂ, ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਵਾ ਉਲ਼ਾਰਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਹਿ ਗਤਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਰੂਪਾਰੂਪਭੂਮਿਕਂ ਤਤੋ ਮਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਲੋਕੇ ਅਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚੇਤ੍ਥ ਪਟਿਯੋਗੀ ਪਰਿਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੇਹਿ ਸਹ ਉਤ੍ਤਰੇਹੀਤਿ ਸਉਤ੍ਤਰਂ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ, ਤਦੁਭਯਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮਤ੍ਥੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਆਹਿਤਂ ਸਮਾਹਿਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਨ ਸਮਾਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਸਮਾਹਿਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਭਯਸਮਾਧਿਰਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਦਙ੍ਗਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਦਙ੍ਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਮੁਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਉਭਯਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤੇਪਿ ਸਿਯਾ ਆਸਙ੍ਕਾਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਮੁਚ੍ਛੇਦ…ਪੇ… ਓਕਾਸੋਵ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਓਕਾਸਾਭਾਵੋ ਚ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ.
ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਨੀਵਰਣਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੫. ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਦਿਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਧਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਕਥੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨੀਵਰਣਾਦਿਵਸੇਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ? ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਤੋ. ਯੇਸਞ੍ਹਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਠਮਂ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਭਾਗੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤਾ ਪਠਮਂ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ, ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੇਸੁ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯਾਦਿਵਿਭਾਗੇਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਚ ਉਤ੍ਤਰਾ ਦੇਸਨਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮਥਭਾਵਨਾਪਿ ਯਾਵਦੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਧਾਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਹੁਲਾ ਚ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਵਿਭਾਗੇਨ ਦੇਸਿਤਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਮਿਸ੍ਸਕਪਰਿਗ੍ਗਹਕਥਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਗ੍ਗਹਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਕਲਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ ਇਤਰੇਸਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ. ‘‘ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਾਨਂ ਯੁਗਨ੍ਧਤਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਨਕਾਲੇ ਅਭਾਵਾ ‘‘ਅਭਿਣ੍ਹਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ. ਸੋ ਪਨ ‘‘ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾਕਾਰੋਵ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਕਾਰਣਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਥਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ.
ਤਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪਦੇ. ਸੁਭਮ੍ਪੀਤਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋਪਿ. ਸੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਹਣਾਕਾਰੇਨ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਇਟ੍ਠਂ, ਇਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨ ਵਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਂ ਰੂਪਾਦਿ ਸੁਭਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਆਕਙ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਹਿਤਸੁਖਸ੍ਸ ਅਨੁਪਾਯਭੂਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਅਨੁਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬੇ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇ ਚ ਦੁਵਿਧੇਪਿ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇ. ਆਹਾਰੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯੋ.
ਅਸੁਭਮ੍ਪੀਤਿ ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ. ਤਂ ਪਨ ਦਸਸੁ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਸੁਭੇਸੁ, ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਚ ਪਵਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਹਿ ਸਞ੍ਞਾ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਤਿ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤੇ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੬੦) ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਗਹਣਂ ਨਿਰਵਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਸੁ ਪਨ ਅਸੁਭੇ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਦਨੁਕੂਲਤ੍ਤਾ ਵਾ ਇਤਰੇਪੀਤਿ.
ਏਕਾਦਸਸੁ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.੧੬) ਅਸੁਭੇਸੁ ਪਟਿਕੂਲਾਕਾਰਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ, ਯਥਾ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹੋ. ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਵਹਾਯ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਯ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨਂ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੋ. ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭਵਾਭਾਵਾ ਓਤਾਰਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਭੋਜਨਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਪਨ ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਂ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਣਾਮਸ੍ਸ, ਤਦਾਧਾਰਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਉਦਰਿਯਭੂਤਸ੍ਸ ਅਸੁਭਤਾਦਸ੍ਸਨਂ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਤਾਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਯੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਯਤੇਵ. ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਦਨ੍ਤਟ੍ਠਿਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ (ਧ. ਸ. ੧੧੫੯, ੧੫੦੩) ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਲੋਭੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨਾ’’ਤਿ.
ਪਟਿਘਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਪਟਿਘਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਮੇਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਫਰਣਵਸੇਨ ਸਿਨਿਯ੍ਹਤੀਤਿ ਮਿਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਿਤ੍ਤੇ ਭਵਾ, ਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਏਸਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯ.
ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਹਿਤਫਰਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਮੇਤ੍ਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹੋ. ਓਧਿਸਕਅਨੋਧਿਸਕਦਿਸਾਫਰਣਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਅਤਿਪਿਯਸਹਾਯਮਜ੍ਝਤ੍ਤਵੇਰੀਵਸੇਨ ਓਧਿਸਕਤਾ, ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦੇ ਕਤੇ ਅਨੋਧਿਸਕਤਾ, ਏਕਾਦਿਦਿਸਾਫਰਣਵਸੇਨ ਦਿਸਾਫਰਣਤਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਉਗ੍ਗਹਣੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਹਾਰਰਚ੍ਛਾਗਾਮਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਓਧਿਸਕਦਿਸਾਫਰਣਂ, ਵਿਹਾਰਾਦਿਉਦ੍ਦੇਸਰਹਿਤਂ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਦਿਦਿਸਾਵਸੇਨ ਅਨੋਧਿਸਕਦਿਸਾਫਰਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਦ੍ਵਿਧਾ ਉਗ੍ਗਹਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਓਧਿਸਕਅਨੋਧਿਸਕਦਿਸਾਫਰਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਗ੍ਗਹੋ ਚ ਯਾਵ ਉਪਚਾਰਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਉਗ੍ਗਹਿਤਾਯ ਆਸੇਵਨਾ ਭਾਵਨਾ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ, ਪਾਣਾ, ਭੂਤਾ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ, ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਅਵੇਰਾ ਹੋਨ੍ਤੁ, ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ, ਅਨੀਘਾ, ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਚਤੁਧਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਵੀਸਤਿਵਿਧਾ ਅਨੋਧਿਸਕਫਰਣਾ ਮੇਤ੍ਤਾ, ‘‘ਸਬ੍ਬਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ, ਪੁਰਿਸਾ, ਅਰਿਯਾ, ਅਨਰਿਯਾ, ਦੇਵਾ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤੋਧਿਕਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾ ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿਵਿਧਾ ਵਾ, ਦਸਹਿ ਦਿਸਾਹਿ ਦਿਸੋਧਿਕਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਸਵਿਧਾ ਚ, ਏਕੇਕਾਯ ਵਾ ਦਿਸਾਯ ਸਤ੍ਤਾਦਿਇਤ੍ਥਾਦਿਅਵੇਰਾਦਿਭੇਦੇਨ ਅਸੀਤਾਧਿਕਚਤੁਸਤਪ੍ਪਭੇਦਾ ਚ ਓਧਿਭੋਫਰਣਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.