੮. ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਵਗ੍ਗੋ
੪. ਪਹਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਙ੍ਗੇਸੁ ਨ ਮੋਕ੍ਖਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤਾ ਵਿਯ ਅਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਚੇ? ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਯਂ ਪਹਾਰਂ ਦਾਤੁਕਾਮੋ, ਸੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਤਸ੍ਸ ਮਰਣੇ ਪਯੋਗਵਿਰਹੋਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਮਰਣਾਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਕੇਵਲਂ ਅਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਏਵ ਸੋਤਿ ਤਾ ਵਿਯ ਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਮੋਕ੍ਖਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਪਨ ਕੋਪੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਹਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਤਲਸਤ੍ਤਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਲਮੇਵ ਤਲਸਤ੍ਤਿਕਂ. ‘‘ਪੋਥਨਸਮਤ੍ਥਟ੍ਠੇਨ ਸਤ੍ਤਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਹਰਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਪਹਰਤੋ ਪੁਰਿਮੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਕੇਵਲਂ ਉਚ੍ਚਾਰੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਉਗ੍ਗਿਰਣਮਤ੍ਤੇ ਕਤੇ ਇਮਿਨਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਹਾਰੋ ਦਿਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਪਹਰਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਕਿਮਿਦਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਹਾਰਪਚ੍ਚਯਾ, ਉਦਾਹੁ ਉਗ੍ਗਿਰਣਪਚ੍ਚਯਾਤਿ? ਪਹਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਪੁਰਿਮਂ ਉਗ੍ਗਿਰਣਪਚ੍ਚਯਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਸਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪੁਰਿਮਞ੍ਹਿ ਉਗ੍ਗਿਰਣਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਪਹਾਰੋ. ਨ ਚ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਹਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਰਿਮਂ ਉਗ੍ਗਿਰਣਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁਕਂ ਭਵਿਤੁਮਰਹਤੀਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੪੫੬) ਆਚਰਿਯੋ.
ਤਲਸਤ੍ਤਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਰੋ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁ ਵਾ, ਮਾ ਵਾ, ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ‘‘ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੁਪਾਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤਿਯਮਙ੍ਗਂ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਉਪਸ੍ਸੁਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਉਪਸ੍ਸੁਤਿਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਉਪਕੁਜ੍ਝਂ ‘‘ਸਮੀਪਕੁਜ੍ਝ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਥਾ ਉਪਸ੍ਸੁਤਿ ‘‘ਸਮੀਪਸ੍ਸੁਤੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਤ੍ਥ ਠਿਤੋ ਸੁਣਾਤਿ, ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਤੀਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਰੇਸਂ ਵਚਨਸਦ੍ਦੋ ਚ. ਸੋ ਹਿ ਸੁਯ੍ਯਤੀਤਿ ਸੁਤਿ ਨਾਮ. ਉਪਸੁਯ੍ਯਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪਸ੍ਸੁਤਿ. ਓਕਾਸੋ ਹਿ ਸੁਤਿ ਨਾਮ. ਇਮੇਸਂ ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ.
ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਅਤੀਤਦ੍ਵਯਸਦਿਸਾਨੀਤਿ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਵਨੇ. ਸਿਯਾ ਅਕਿਰਿਯਂ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਅਜਾਨਾਪਨਵਸੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤੋ. ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਸਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
ਉਪਸ੍ਸੁਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਬਾਹਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਕੇਨ ਪਨ ਚੀਵਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੇਨਾਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੨੮) ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦਾਨਿ ਸੂਚਿਆਦੀਨਿ ਅਨਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾਪਿ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਤੋ ਅਤਿਰੇਕਂ ਦੇਨ੍ਤੇਨ ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਕਤਂ ਪਨ ਅਪਲੋਕਨਂ ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਗਾਮਸੀਮਾਵਿਹਾਰੇਸੁ ਓਸਾਰਣਾਦੀਨਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਿਯੇਵ ਨ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਵੇਭਙ੍ਗਿਯਾਨਿ ਪਨ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਪਲੋਕੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚ, ‘‘ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸਦਿਸਾਨਿ, ਇਦਂ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ.
ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਬਾਹਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਛਨ੍ਦਂਅਦਤ੍ਵਾਗਮਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਂ ਅਨਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚੇ ਛਨ੍ਦਂ ਨ ਦੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਏਕੇ ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਾਯਕਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤ੍ਤਾ.
ਛਨ੍ਦਂਅਦਤ੍ਵਾਗਮਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੧. ਦੁਬ੍ਬਲਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਕਪ੍ਪਿਯੇਨ ਵਾਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਰਜਤਮਯਮਞ੍ਚਾਦਿਨਾ. ਕਪ੍ਪਿਯਮਞ੍ਚੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਮਾ’’ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਹਿ ਪਨ ‘‘ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਦੇਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣਰਜਤਮਯਾਦਿਅਕਪ੍ਪਿਯਮਞ੍ਚਾਪਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਚ, ‘‘ਅਰਞ੍ਜਰੋ ਬਹੁਉਦਕਗਣ੍ਹਨਕੋ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਸਙ੍ਘਿਕਪਅਭੋਗੇਨ ਵਾਤਿ ਸਚੇ ਆਰਾਮਿਕਾਦਯੋ ਪਟਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਕਂਸਲੋਹਾਦਿਭਾਜਨਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਾਰਿਹਾਰਿਯਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੨੧) ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਾਮਿਤੁਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਚ, ‘‘ਵੇਧਕੋ ਕਾਯਬਨ੍ਧਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਹਿਙ੍ਗੁ ਹਿਙ੍ਗੁਲਿਹਰਿਤਾਲਮਨੋਸਿਲਾ ਅਞ੍ਜਨਾਨੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋਤਿ ਚ, ‘‘ਦਾਰੁਮਯੋ ਵਾ…ਪੇ… ਅਪਾਦਕੋਪਿ ਸਮੁਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਪਾਠੋਤਿ ਚ, ‘‘ਦਾਰੁਮਯੋ ਤੁਮ੍ਬੋਤਿ ਦਾਰੁਮਯੋ ਉਦਕਤੁਮ੍ਬੋ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਥਮ੍ਭਤੁਲਾਸੋਪਾਨਫਲਕਾਦੀਸੂ’’ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ.
ਦੁਬ੍ਬਲਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੨. ਪਰਿਣਾਮਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਦਾਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਨਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਦਾਪੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਵਿਨਿਪਾਤਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦਾਪੇਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤਕਾ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ ਦਾਤੁਕਾਮਾ ਆਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ‘‘ਵਿਸਭਾਗੋ ਏਸੋ, ਸਭਾਗਸ੍ਸ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਰਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਦਾਤੁਕਾਮਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਦਾਪੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਦਾਤੁਕਾਮਂ ਯਥਾਸੁਖਂ ਵਿਚਾਰੇਤੁਂ ਲਭਤਿ.
ਪਰਿਣਾਮਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਵਗ੍ਗੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.