ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਕਣ੍ਡਂ

੪. ਭੋਜਨਵਗ੍ਗੋ

੨. ਗਣਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਾਲੇ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਗਣਭੋਜਨੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨੦੯) ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ਪਦਭਾਜਨੇ ਪਨ ‘‘ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨੧੮) ਨਿਮਨ੍ਤਨਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਯਾਚਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪਰਿਵਾਰੇ ਏਵ ‘‘ਗਣਭੋਜਨਂ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਸਵਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਵਾ ਨਿਮਨ੍ਤਨਤੋ ਵਾ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੩੨੨) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਪਦਭਾਜਨੇ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘‘ਏਕਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਚ ਗਹਿਤਭਤ੍ਤਾਪਿ ਅਞ੍ਞੇ ਯਾਵ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਚੇ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਏਵ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਯੋ ਕੋਚਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਸੁ, ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਸੁ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਸਮਯਾਭਾਵੋਤਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਸਮਯਾਨਂ ਅਭਾਵੋ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਸਮਯਲਦ੍ਧਕੇਨ ਸਹ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਸਮਯਲਦ੍ਧਕੋ ਸਯਮੇਵ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੇਸਾਨਂ ਗਣਪੂਰਕਤ੍ਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿਕਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਮੇਵ ਹੇਤ੍ਥ ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਗਣਭੋਜਨਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ…ਪੇ… ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨੧੮) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਤਤ੍ਥ ‘‘ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਨਿਯਮਵਚਨਂ. ਨ ਹਿ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਕਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ.

ਗਣਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਮਯਾਤਿ ਪਨ ਨਿਮਨ੍ਤਨਤੋ ਪਸਵਨਤੋ ਭੋਜਨਾਪੇਕ੍ਖਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ ਭਤ੍ਤਂ ਲਭਤਿ, ਤਮਞ੍ਞੋ ਚੂਪਾਸਕੋ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਘਰੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਸਿ, ਨ ਚ ਤਾਵ ਭਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ‘‘ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਭੋਜਨੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਏਤਂ ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨੨੭) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਠਮਕਥਿਨਸਦਿਸਾਨਿ, ਇਦਂ ਪਨ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ.

ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਕਾਣਮਾਤਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤਪੂਰਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਤਥਾਨੀਤਪੂਵੇਹਿ ਅਤ੍ਥਿਕੇਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਤ੍ਤਪ੍ਪਮਾਣਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਮਾ ਖੋ ਤ੍ਵਂ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹੀ’’ਤਿ ਅਪਾਥੇਯ੍ਯਾਦਿਅਤ੍ਥਾਯ ਸਜ੍ਜਿਤਸਞ੍ਞਾਯ ਅਤਿਰੇਕਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਆਰੋਚਨੇ, ਅਸਂਵਿਭਾਗੇ ਚ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ. ਅਥ ਉਗ੍ਗਹਿਤਕਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ ਏਵ. ਅਸਂਵਿਭਾਗੇ ਪਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਤ੍ਤਾ. ਅਚਿਤ੍ਤਕਤਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਜਾਨਨਾਭਾਵੇਨੇਵ, ਨ ਵਤ੍ਥੁਜਾਨਨਾਭਾਵੇਨਾਤਿ ਏਕੇ. ‘‘ਨ ਪਾਥੇਯ੍ਯਾਦਿਅਤ੍ਥਾਯ ਸਜ੍ਜਿਤਭਾਵਜਾਨਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਙ੍ਗੇਸੁ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਚੇ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਨ ਵਦਤਿ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਪੋਰਾਣਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਤਿਰੇਕਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਮਂਵ ਅਙ੍ਗਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਰਣਤੋ ਪਨ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਂ ਇਦਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਨਿਵਾਰਣਂ, ਅਨਾਰੋਚਨਂ ਵਾ ਛਟ੍ਠਮਙ੍ਗਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ.

ਕਾਣਮਾਤਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਪਠਮਪਵਾਰਣਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਪਵਾਰਣਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਂ. ਤੇਸੁ ‘‘ਅਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ‘‘ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਂ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਚੇ, ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਛਕ੍ਕਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨੩੮-੨੩੯) ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਭੋਜਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਅਭਿਹਟਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਕਤਚੁਣ੍ਣਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਕਾਰੇਨ ਕੁਣ੍ਡਕਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਸਮਪਾਕਭਜ੍ਜਿਤਾਨਂ ਪਨ ਆਤਪਸੁਕ੍ਖਾਨਂ ਵਾ ਕੁਣ੍ਡਕਂ ਵਾ ਯੇ ਕੇਚਿ ਤਣ੍ਡੁਲਾ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਮਪਾਕਭਜ੍ਜਿਤਾਨਂ ਵੀਹੀਨਂ, ਵੀਹਿਪਲਾਸਾਨਂ ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲਚੁਣ੍ਣਂ ਪਵਾਰੇਤਿ. ਤਥਾ ਖਰਪਾਕਭਜ੍ਜਿਤਾਨਂ ਕੁਣ੍ਡਕਮ੍ਪਿ ਪਵਾਰੇਤਿ. ਭਜ੍ਜਿਤਸਤ੍ਤੁਯੋ ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਕਤੋ ਅਪਕ੍ਕਸਤ੍ਤੁਮੋਦਕੋਪਿ ਪਵਾਰੇਤੀਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਸਚੇ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਪਵਾਰੇਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਸਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਕਤਭੋਜਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ.

ਅਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸਂ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਂ, ਖਾਦਿਯਮਾਨਂ ਪਨ ਮਂਸਭਾਵਂ ਨ ਜਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਵਾਰੇਤਿ. ਭੋਜਨਸਾਲਾਯ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਚੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪਾਪੁਣਨਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਅਭਿਹਟਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਨ ਪਵਾਰੇਤਿ. ਕਾਮਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਪਤ੍ਤੇ ਪਨ ਆਰਾਮਿਕਾ ਆਕਿਰਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠਾਯ ਅਨੇਸਨਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਯੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਙ੍ਘਤੋ ਲਦ੍ਧਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਦੇਤਿ, ਤਞ੍ਚੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਨ ਪਵਾਰੇਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਨ੍ਤਿ ਚ, ਵਿਭਾਗੋ ਲਜ੍ਜੀ ਚੇ ਦੇਤਿ, ਤਂ ਸੋ ਨ ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਪਵਾਰੇਤੀਤਿ ਚ, ‘‘ਸਮਂਸਰਸਂ ਸਮਚ੍ਛਰਸ’’ਨ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਨਤੋ ‘‘ਮਂਸਰਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੋ ਹੋਤਿ, ‘‘ਮਂਸਸ੍ਸ ਰਸਂ ਮਂਸਰਸ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਤ੍ਤਮਿਸ੍ਸਕਂ ਯਾਗੁਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਾਗੁਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਨ ਪਵਾਰੇਤਿ. ‘‘ਭਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਵਾਰੇਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯੇਨਾਪੁਚ੍ਛਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਯਾਗੁਮਿਸ੍ਸਕਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਚੇ ਯਾਗੁ ਬਹੁਤਰਾ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਸਮਸਮਾ ਵਾ. ਭਤ੍ਤਂ ਮਨ੍ਦਂ, ਨ ਪਵਾਰੇਤਿ. ਯਾਗੁ ਚੇ ਮਨ੍ਦਾ, ਭਤ੍ਤਂ ਬਹੁਤਰਂ, ਪਵਾਰੇਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ. ਕਾਰਣਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਦੁਦ੍ਦਸਂ. ‘‘ਭਤ੍ਤਮਿਸ੍ਸਕਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਭਤ੍ਤਂ ਬਹੁਤਰਂ ਵਾ ਸਮਕਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਤਰਂ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਵਾਰੇਤਿ ਏਵ. ਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਯਾਗੁਂ ਵਾ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਿਸ੍ਸਕਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਚੇ ਭਤ੍ਤਂ ਬਹੁਤਰਂ, ਸਮਕਂ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਵਾਰੇਤਿ. ਅਪ੍ਪਤਰਂ ਨ ਪਵਾਰੇਤਿ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਫਲਂ ਵਾ ਕਨ੍ਦਮੂਲਾਦਿ ਵਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਮਣਕਪ੍ਪੇਹਿ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਅਕਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਅਕਾਰਾਪਿਤੇਹਿ ਕਦਲਿਫਲਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤਿਰਿਤ੍ਤਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾਪਿ ਤਂ ਕਦਲਿਫਲਾਦਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਮਿਸ੍ਸਕਰਸਤ੍ਤਾ ਪੁਨ ਤਾਨਿ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਭਾਜਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪੁਬ੍ਬੇ ਤੇਸੁ ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਾਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਪਤ੍ਤੇ ਰਜਂ ਪਤਿਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਭਿਕ੍ਖਾ ਗਣ੍ਹਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਅਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਤੋ ਵਿਨਯਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੬੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਤਮਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਪਨ ਪੁਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਵਮੇਵ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ‘‘ਅਤਿਰਿਤ੍ਤਂ ਕਤਂ ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਕਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਵਮੇਵ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ‘‘ਅਤਿਰਿਤ੍ਤਂ ਕਤਂ, ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦੀਪਿਤਂ. ਅਲਮੇਤਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਤੇ ਅਧਿਕਂ, ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਨ ਲਚ੍ਛਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਆਹਾਰਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵਿਕਾਲੇ ਏਵਾਤਿ ਏਕੇ. ‘‘ਪਠਮਕਥਿਨਸਦਿਸਾਨਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ. ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਣਤੋ. ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਵਾਚਾਯ ‘‘ਅਤਿਰਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਅਕਾਰਾਪਨਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਪਠਮਪਵਾਰਣਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਦੁਤਿਯਪਵਾਰਣਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਭੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨੪੩) ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਭੋਜਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਜ੍ਝੋਹਾਰੇ ਅਜ੍ਝੋਹਾਰੇ.

ਦੁਤਿਯਪਵਾਰਣਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਸ੍ਸ ਕਾਲੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਏਵਂ ਕਿਰ.

ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਸਨ੍ਨਿਧਿਕਾਰਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਦੁਦ੍ਧੋਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ‘‘ਦੁਦ੍ਧੋਤਂ ਪਤ੍ਤਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ

ਤਤ੍ਥ ਅਚ੍ਛੋਦਕਂ ਵਾ ਆਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ, ਅਙ੍ਗੁਲਿਯਾ ਵਾ ਘਂਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਨੇਹਭਾਵੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੫੩) ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਮਤ੍ਤਿਕਾਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਪਾਲੇਨ ਪੀਤੋ ਸ੍ਨੇਹੋ ਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਸਯਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਅਵਿਜਹਿਤਂ. ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵਮਵਿਜਹਿਤਮੇਵ ਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਜਨੇਤੀ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ, ਤਂ ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨੫੫) ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪੁਨ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕਿਚ੍ਚਾਭਾਵਤੋ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਨ੍ਨਿਧਿਕਾਰਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਪਣੀਤਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਤੇਸਂ ਮਂਸਞ੍ਚ ਖੀਰਦਧੀਨਿ ਚ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਵਤ੍ਥੁਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਨ ਪਨ ਕਪ੍ਪਿਯਖੀਰਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਖੀਰਾਦੀਨਿ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀਤਿ ਚ, ‘‘ਮਹਾਨਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਘਵਸੇਨ ਪਵਾਰਿਤੇ ਭੇਸਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯ ਸਪ੍ਪਿਆਦਿਭੇਸਜ੍ਜਪਞ੍ਚਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਚੇ, ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨ ਭੇਸਜ੍ਜਕਰਣੀਯੇਨ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨੬੧) ਚ ਲਿਖਿਤਂ.

ਪਣੀਤਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਦਨ੍ਤਪੋਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਸਰੀਰਾਵਯਵੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮੁਖੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ. ‘‘ਚਿਞ੍ਚਾਦਿਪਤ੍ਤੇਸੁ ਭੂਮਿਯਂ ਅਤ੍ਥਤੇਸੁ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਲ੍ਲਖੇਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਸਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਪ੍ਪਦਟ੍ਠਂਯੇਵ, ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਦਟ੍ਠਂ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਸਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ.

ਦਨ੍ਤਪੋਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਭੋਜਨਵਗ੍ਗੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.

੫. ਅਚੇਲਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਅਚੇਲਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਚੇਲਕਾਦਯੋ ਯਸ੍ਮਾ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਵ ਮਤਾ ਇਧ;

ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਨਾਮੇਨ, ਤਿਕਚ੍ਛੇਦੋ ਕਤੋ ਤਤੋ.

ਅਤਿਤ੍ਥਿਯਸ੍ਸ ਨਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਤਥਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਲਿਙ੍ਗਿਨੋ;

ਗਹਟ੍ਠਸ੍ਸਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ, ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.

ਅਤਿਤ੍ਥਿਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਸ੍ਸ ਚ ਲਿਙ੍ਗਿਨੋ;

ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਨੋ ਦਾਤੁਂ, ਕਪ੍ਪਤੀਤੀਧ ਨੋ ਮਤਿ.

ਅਚੇਲਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਸਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਚਿਤ੍ਤਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਸਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪-੫. ਰਹੋਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਰਹੋਨਿਸਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਪਠਮਾਨਿਯਤੇ, ਪਞ੍ਚਮਂ ਦੁਤਿਯਾਨਿਯਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਇਧ ਪਞ੍ਚਮਂ ਉਪਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ.

ਰਹੋਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਰਹੋਨਿਸਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਚਾਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਭਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋਤਿ ਨਿਮਨ੍ਤਨਭਤ੍ਤੋਤਿ ਪੋਰਾਣਾ. ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ, ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ, ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਮਯਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਯਾ ਦ੍ਵੇ ਸਮਯਾ. ਭਤ੍ਤਿਯਘਰਨ੍ਤਿ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਘਰਂ ਵਾ ਸਲਾਕਾਭਤ੍ਤਾਦਿਦਾਯਕਾਨਂ ਵਾ ਘਰਂ. ‘‘ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਪਠਮਕਥਿਨਸਦਿਸਾਨਿ, ਇਦਂ ਪਨ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ, ‘‘ਇਧ ਨਿਮਨ੍ਤਨਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਨਿਮਨ੍ਤਨਾ’’ਤਿ ਏਕੇ.

ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਾਯ, ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਭੁਞ੍ਜਤਿ;

ਸਿਯਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਪਤ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਨ ਸਾ ਸਿਯਾ.

ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਞ੍ਚ ਗਮਿਕੋ, ਪੁਬ੍ਬਗੇਹਂ ਯਦਿ ਗਚ੍ਛੇ;

ਏਕੇ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ.

ਕੁਲਨ੍ਤਰਸ੍ਸੋਕ੍ਕਮਨੇ, ਆਪਤ੍ਤਿਮਤਯੋ ਹਿ ਤੇ;

ਸਮਾਨਭਤ੍ਤਪਚ੍ਚਾਸਾ, ਇਤਿ ਆਹੁ ਇਧਾਪਰੇ.

ਮਤਾ ਗਣਿਕਭਤ੍ਤੇਨ, ਸਮੇਨ੍ਤਿ ਨਂ ਨਿਮਨ੍ਤਨੇ;

ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ, ਏਕੇ ਸਮ੍ਮੁਖਤਾਪਰੇ.

ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥਿਕੇਹੇਵ, ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਭੇਦਤੋ;

ਵਿਞ੍ਞੂ ਚਾਰਿਤ੍ਤਮਿਚ੍ਚੇਵ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਮਿਦਂ ਵਿਦੂ. (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨੯੪);

ਚਾਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਮਹਾਨਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਣੀਤਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ‘‘ਮਹਾਨਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਪਣੀਤਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਘਵਸੇਨ ਪਵਾਰਿਤੇ ਭੇਸਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯ ਸਪ੍ਪਿਆਦਿਭੇਸਜ੍ਜਪਞ੍ਚਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਚੇ, ‘‘ਨਭੇਸਜ੍ਜੇਨ ਕਰਣੀਯੇਨ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੩੦੯) ਵਚਨੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩੧੦) ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਤਯਾ ਇਮਿਨਾਵ ਪਵਾਰਿਤਮ੍ਹਾ, ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚ ਇਮਿਨਾ ਚ ਇਮਿਨਾ ਚ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਗਿਲਾਨੋਵ ਲਭਤਿ, ਨ ਇਤਰੋਤਿ ਚ, ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਅਸ੍ਸ ਞਾਤਕਪ੍ਪਵਾਰਿਤੇ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਞਾਤਕਪ੍ਪਵਾਰਿਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਚ, ‘‘ਅਪਰਿਯਨ੍ਤਪ੍ਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤੇ’’ਤਿ ਸਙ੍ਘਵਸੇਨ, ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਚ ਪਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਾਯਕਾ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਵਾਰਣਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਪ੍ਪਵਾਰਣਤਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚ, ‘‘ਪਰਿਯਨ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਗਿਲਾਨੋ ਗਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਗਿਲਾਨਾਗਿਲਾਨਤਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਣਤਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ.

ਮਹਾਨਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਉਯ੍ਯੁਤ੍ਤਸੇਨਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਹਤ੍ਥਿਆਦੀਸੁ ਏਕਮੇਕਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਏਕਪੁਰਿਸਾਰੁਲ਼੍ਹਹਤ੍ਥਿਮ੍ਪਿ, ਏਕਂ ਸਰਹਤ੍ਥਂ ਪੁਰਿਸਮ੍ਪਿ. ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਏਲ਼ਕਲੋਮਸਦਿਸਾਨਿ, ਇਦਂ ਪਨ ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਤਿਵੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ.

ਉਯ੍ਯੁਤ੍ਤਸੇਨਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਸੇਨਾਵਾਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਕੇਨਚਿ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਵੇਰਿਕੇਨ ਵਾ ਇਸ੍ਸਰੇਨ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ. ਸੇਨਾਪਰਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਸਞ੍ਚਰਣਟ੍ਠਾਨਪਰਿਯਨ੍ਤੇਨ ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਸੇਨਾਵਾਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਚੇਲਕਵਗ੍ਗੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.

੬. ਸੁਰਾਪਾਨਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸੁਰਾਪਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਸੁਰਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਿਵਨੇ ਅਕੁਸਲਮੇਵਾਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਿਰ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਕੁਸਲੇਨੇਵ ਪਾਤਬ੍ਬਤਾਯਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩੨੯) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇ ਅਕੁਸਲੇਨੇਵ ਪਾਤਬ੍ਬਤਾਯਾਤਿ.

ਸੁਰਾਪਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਤੋਦਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿਭਾਵੇ ਸਮਾਨੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾਪਿ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਏਵ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਪੇਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਤੋਦਕੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤਿ ਕਰਣੀਯੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਰਿਸਂ ਸਤਿ ਕਰਣੀਯੇ ਆਮਸਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਨ ਇਤ੍ਥਿਂ.

ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਤੋਦਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਹਸਧਮ੍ਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਚਿਕ੍ਖਲ੍ਲਂ ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਕ੍ਖਰਮ੍ਪਿ ਖਿਪਨਕੀਲ਼ਾਯ ਕੀਲ਼ਤੋ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ. ਉਪਰਿਗੋਪ੍ਫਕੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਵਤ੍ਥੁਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ‘‘ਉਦਕੇ ਹਸਧਮ੍ਮੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਇਦਂ ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਚੇ, ਤਿਕਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਕਥਂ;

ਕੀਲ਼ਿਤਂਵ ਅਕੀਲ਼ਾਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹੇਨ ਤਂ ਸਿਯਾ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਕਥਂ ਕੀਲ਼ਾ, ਇਤਿ ਕੀਲ਼ਾਯਂ ਏਵਾਯਂ;

ਅਕੀਲ਼ਾਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤੇਤ੍ਥ, ਵਿਨਯਤ੍ਥਂ ਸਮਾਦਯੇ.

ਏਕਨ੍ਤਾਕੁਸਲੋ ਯਸ੍ਮਾ, ਕੀਲ਼ਾਯਾਭਿਰਤਮਨੋ;

ਤਸ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਏਕਮੇਵੇਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩੩੬);

ਹਸਧਮ੍ਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਅਨਾਦਰਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੋ ਵਾ ਵਮ੍ਭਿਤੋ ਵਾ ਗਰਹਿਤੋ ਵਾ ਇਮਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਅਕਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਨਾਦਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਕਥਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯੇਯ੍ਯ ਵਾ, ਤਂ ਵਾ ਅਸਿਕ੍ਖਿਤੁਕਾਮੋ ਅਨਾਦਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ. ‘‘ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘ਇਦਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯੁਗ੍ਗਹੋ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩੪੪) ਲਿਖਿਤਂ.

ਅਨਾਦਰਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਜੋਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਵਿਸਿਬ੍ਬਨਾਪੇਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ.

ਜੋਤਿਨੇਕਮਨੇਕੇ ਵਾ, ਜਾਲੇਨ੍ਤਿ ਮੁਨਯੋ ਸਹ;

ਏਕੋ ਸੋਪੇਤਿ ਨਾਨੇਕੋ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਸੇਸਤੋ.

ਜੋਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਕਰਣਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਮੋਰਕ੍ਖਿਮਣ੍ਡਲਮਙ੍ਗੁਲਪਿਟ੍ਠੀਨਨ੍ਤਿ ਨ ਏਕਨ੍ਤਤੋ, ਅਧਿਕਂ, ਓਰਞ੍ਚਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਕਕੋਣੇਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਏਵਂ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਏਕਬਿਨ੍ਦੁਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ.

ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਕਰਣਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਵਿਕਪ੍ਪਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਪਠਮਕਥਿਨਸਦਿਸਾਨਿ, ਇਦਂ ਪਨ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ. ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਭੋਗੇਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ. ਅਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਣੇਨ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ.

ਵਿਕਪ੍ਪਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਅਪਨਿਧਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਸੂਚਿਕੇ ਸੂਚਿਘਰੇ ਸੂਚਿਗਣਨਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਪੋਰਾਣਾ.

ਅਪਨਿਧਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸੁਰਾਪਾਨਵਗ੍ਗੋ ਛਟ੍ਠੋ.

੭. ਸਪ੍ਪਾਣਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਵਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਕਮ੍ਮਬਨ੍ਧਗਣਨਾਚੇਤਨਾਮਾਰਣਾਨਂ, ਨ ਕਮ੍ਮਬਨ੍ਧਗਣਨਾਯ ਚੇਤਨਾਮਾਰਣਾ. ਏਤ੍ਥ ਏਕਚੇਤਨਾਯ ਬਹੁਪਾਣਕਾ ਮਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਂ ਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਸਪ੍ਪਾਣਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਪ੍ਪਾਣਕਨ੍ਤਿ ਪਾਣਕਾਨਂ ਮਰਣਵਸੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਨ ਸਪ੍ਪਾਣਕਉਦਕਪਰਿਭੋਗਵਸੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ‘‘ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨੇ ਵਿਯ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

ਜਲੇ ਪਕ੍ਖਿਪਨਂ ਪੁਬ੍ਬਂ, ਜਲਪ੍ਪਵੇਸਨਂ ਇਦਂ;

ਏਵਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਨਾਨਾਤ੍ਤਂ, ਞੇਯ੍ਯਂ ਞਾਣਵਤਾ ਸਦਾਤਿ. (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩੮੭)

ਸਪ੍ਪਾਣਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਞ੍ਞਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ –

ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਸਚੇ ਸਾਮਂ, ਕਮ੍ਮਵਾਚਞ੍ਚ ਸਾਵੇਤਿ;

ਕਮ੍ਮਂ ਰੁਹਤਿ ਇਚ੍ਚੇਕੇ, ਨੇਤਿ ਵਿਨਯਕੋਵਿਦੋ.

ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਵਿਹਿਤਂ ਯਸ੍ਮਾ, ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਗਣਸ੍ਸ ਚ;

ਤਸ੍ਮਾ ਭਿਨ੍ਨਾਵ ਆਚਰਿਯ-ਉਪਜ੍ਝਾਯਾ ਵਿਸੁਂ ਇਧਾਤਿ.

ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਂਵਿਧਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਇਧ ਏਕਤੋਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ, ਸਾਮਣੇਰੀਤਿ ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਇਮਾਸਂ ਪਨ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਸਮਯੋ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਅਯਮਿਮਾਸਂ, ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਂਵਿਧਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਮ੍ਭੋਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਲਦ੍ਧਿਨਾਨਾਸਂਵਾਸਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਤਿਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਚਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਮ੍ਭੋਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਕਣ੍ਟਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਅਯਂ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਨੁਮਤਿਯਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਦਣ੍ਡਕਮ੍ਮਨਾਸਨਾ ਹਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਯਦਿ ਸੋ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਲਿਙ੍ਗਨਾਸਨਾ ਨਾਮ ਸਿਯਾ. ‘‘ਤੇ ਪਟਿਸੇਵਤੋ ਨਾਲਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਸਤ੍ਥਾਦਿਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਸਾ ਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਏਵਮੇਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਂਵਰੇ ਅਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਲਿਙ੍ਗਨਾਸਨਾਯ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬੋਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੪੨੮) ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਤਕ੍ਕੋ.

ਕਣ੍ਟਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਪ੍ਪਾਣਕਵਗ੍ਗੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.

੮. ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਵਗ੍ਗੋ

੪. ਪਹਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਙ੍ਗੇਸੁ ਨ ਮੋਕ੍ਖਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤਾ ਵਿਯ ਅਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਚੇ? ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਯਂ ਪਹਾਰਂ ਦਾਤੁਕਾਮੋ, ਸੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਤਸ੍ਸ ਮਰਣੇ ਪਯੋਗਵਿਰਹੋਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਮਰਣਾਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਕੇਵਲਂ ਅਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਏਵ ਸੋਤਿ ਤਾ ਵਿਯ ਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਮੋਕ੍ਖਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਪਨ ਕੋਪੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਹਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਤਲਸਤ੍ਤਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਲਮੇਵ ਤਲਸਤ੍ਤਿਕਂ. ‘‘ਪੋਥਨਸਮਤ੍ਥਟ੍ਠੇਨ ਸਤ੍ਤਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਹਰਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਪਹਰਤੋ ਪੁਰਿਮੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਕੇਵਲਂ ਉਚ੍ਚਾਰੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਉਗ੍ਗਿਰਣਮਤ੍ਤੇ ਕਤੇ ਇਮਿਨਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਹਾਰੋ ਦਿਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਪਹਰਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਕਿਮਿਦਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਹਾਰਪਚ੍ਚਯਾ, ਉਦਾਹੁ ਉਗ੍ਗਿਰਣਪਚ੍ਚਯਾਤਿ? ਪਹਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਪੁਰਿਮਂ ਉਗ੍ਗਿਰਣਪਚ੍ਚਯਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਸਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪੁਰਿਮਞ੍ਹਿ ਉਗ੍ਗਿਰਣਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਪਹਾਰੋ. ਨ ਚ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਹਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਰਿਮਂ ਉਗ੍ਗਿਰਣਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁਕਂ ਭਵਿਤੁਮਰਹਤੀਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੪੫੬) ਆਚਰਿਯੋ.

ਤਲਸਤ੍ਤਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਰੋ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁ ਵਾ, ਮਾ ਵਾ, ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ‘‘ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੁਪਾਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤਿਯਮਙ੍ਗਂ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਉਪਸ੍ਸੁਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਉਪਸ੍ਸੁਤਿਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਉਪਕੁਜ੍ਝਂ ‘‘ਸਮੀਪਕੁਜ੍ਝ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਥਾ ਉਪਸ੍ਸੁਤਿ ‘‘ਸਮੀਪਸ੍ਸੁਤੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਤ੍ਥ ਠਿਤੋ ਸੁਣਾਤਿ, ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਤੀਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਰੇਸਂ ਵਚਨਸਦ੍ਦੋ ਚ. ਸੋ ਹਿ ਸੁਯ੍ਯਤੀਤਿ ਸੁਤਿ ਨਾਮ. ਉਪਸੁਯ੍ਯਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪਸ੍ਸੁਤਿ. ਓਕਾਸੋ ਹਿ ਸੁਤਿ ਨਾਮ. ਇਮੇਸਂ ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ.

ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਅਤੀਤਦ੍ਵਯਸਦਿਸਾਨੀਤਿ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਵਨੇ. ਸਿਯਾ ਅਕਿਰਿਯਂ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਅਜਾਨਾਪਨਵਸੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤੋ. ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਸਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

ਉਪਸ੍ਸੁਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਬਾਹਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ