੬. ਸੁਰਾਪਾਨਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸੁਰਾਪਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਸੁਰਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਿਵਨੇ ਅਕੁਸਲਮੇਵਾਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਿਰ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਕੁਸਲੇਨੇਵ ਪਾਤਬ੍ਬਤਾਯਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩੨੯) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇ ਅਕੁਸਲੇਨੇਵ ਪਾਤਬ੍ਬਤਾਯਾਤਿ.
ਸੁਰਾਪਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਤੋਦਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿਭਾਵੇ ਸਮਾਨੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾਪਿ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਏਵ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਪੇਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਤੋਦਕੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤਿ ਕਰਣੀਯੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਰਿਸਂ ਸਤਿ ਕਰਣੀਯੇ ਆਮਸਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਨ ਇਤ੍ਥਿਂ.
ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਤੋਦਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਹਸਧਮ੍ਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਚਿਕ੍ਖਲ੍ਲਂ ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਕ੍ਖਰਮ੍ਪਿ ਖਿਪਨਕੀਲ਼ਾਯ ਕੀਲ਼ਤੋ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ. ਉਪਰਿਗੋਪ੍ਫਕੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਵਤ੍ਥੁਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ‘‘ਉਦਕੇ ਹਸਧਮ੍ਮੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਇਦਂ ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਚੇ, ਤਿਕਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਕਥਂ;
ਕੀਲ਼ਿਤਂਵ ਅਕੀਲ਼ਾਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹੇਨ ਤਂ ਸਿਯਾ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਕਥਂ ਕੀਲ਼ਾ, ਇਤਿ ਕੀਲ਼ਾਯਂ ਏਵਾਯਂ;
ਅਕੀਲ਼ਾਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤੇਤ੍ਥ, ਵਿਨਯਤ੍ਥਂ ਸਮਾਦਯੇ.
ਏਕਨ੍ਤਾਕੁਸਲੋ ਯਸ੍ਮਾ, ਕੀਲ਼ਾਯਾਭਿਰਤਮਨੋ;
ਤਸ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਏਕਮੇਵੇਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩੩੬);
ਹਸਧਮ੍ਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਅਨਾਦਰਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੋ ਵਾ ਵਮ੍ਭਿਤੋ ਵਾ ਗਰਹਿਤੋ ਵਾ ਇਮਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਅਕਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਨਾਦਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਕਥਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯੇਯ੍ਯ ਵਾ, ਤਂ ਵਾ ਅਸਿਕ੍ਖਿਤੁਕਾਮੋ ਅਨਾਦਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ. ‘‘ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘ਇਦਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯੁਗ੍ਗਹੋ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩੪੪) ਲਿਖਿਤਂ.
ਅਨਾਦਰਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਜੋਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਵਿਸਿਬ੍ਬਨਾਪੇਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ.
ਜੋਤਿਨੇਕਮਨੇਕੇ ਵਾ, ਜਾਲੇਨ੍ਤਿ ਮੁਨਯੋ ਸਹ;
ਏਕੋ ਸੋਪੇਤਿ ਨਾਨੇਕੋ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਸੇਸਤੋ.
ਜੋਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਕਰਣਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਮੋਰਕ੍ਖਿਮਣ੍ਡਲਮਙ੍ਗੁਲਪਿਟ੍ਠੀਨਨ੍ਤਿ ਨ ਏਕਨ੍ਤਤੋ, ਅਧਿਕਂ, ਓਰਞ੍ਚਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਕਕੋਣੇਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਏਵਂ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਏਕਬਿਨ੍ਦੁਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ.
ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਕਰਣਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਵਿਕਪ੍ਪਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਪਠਮਕਥਿਨਸਦਿਸਾਨਿ, ਇਦਂ ਪਨ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ. ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਭੋਗੇਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ. ਅਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਣੇਨ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ.
ਵਿਕਪ੍ਪਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਅਪਨਿਧਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਸੂਚਿਕੇ ਸੂਚਿਘਰੇ ਸੂਚਿਗਣਨਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਪੋਰਾਣਾ.
ਅਪਨਿਧਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੁਰਾਪਾਨਵਗ੍ਗੋ ਛਟ੍ਠੋ.