ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਕਣ੍ਡਂ
੧. ਚੀਵਰਵਗ੍ਗੋ
੧. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਕਣ੍ਡੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ, ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਸਾਸਙ੍ਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਞ੍ਚ ਏਕਦੇਸਨਾਯ ਤਥਾਕਿਣ੍ਣਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ –
ਕਥਿਨਂ ਯਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਸਹਜਾ ਸਮਯਦ੍ਵਯਂ;
ਛਨ੍ਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਞ੍ਚ, ਏਕਦੇਸਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਨੁਮੋਦਨਾਯ, ਗਣਸ੍ਸ ਅਨੁਮੋਦਨਾਯ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਰਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਰਿ. ੪੧੪) ਵਚਨਤੋ ਤੇਸਂਯੇਵ ਅਨੁਮੋਦਨਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਕਥਿਨਂ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ ‘‘ਕਥਿਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਮਵਾਯੋ ਨਾਮਂ ਨਾਮਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਪਰਿ. ੪੧੨). ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਬਹੂਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਾਮਮਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਕੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਰੋਤਿ? ਤਦੇਕਦੇਸੋਵ ਖੀਰਸ੍ਸ ਧਾਰਾ ਵਿਯ. ਯਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਏਕੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਵਚੀਭੇਦੇਨਾ’’ਤਿ. ਸਹਜਾ ਨਾਮ ਅਟ੍ਠ ਮਾਤਿਕਾ, ਦ੍ਵੇ ਪਲਿਬੋਧਾ, ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਾਤਿ ਇਮੇ ਪਨ੍ਨਰਸ ਧਮ੍ਮਾ. ਸਮਯਦ੍ਵਯਂ ਨਾਮ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸਮਯੋ, ਚੀਵਰਸਮਯੋ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸਮਯੋ ਵਸ੍ਸਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਮਾਸੋ. ਚੀਵਰਸਮਯੋ ਨਾਮ ਅਨਤ੍ਥਤੇ ਕਥਿਨੇ ਅਯਂ ਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸੋ, ਅਤ੍ਥਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹੇਮਨ੍ਤਿਕਾ ਚਾਤਿ ਪਞ੍ਚ ਮਾਸਾ.
ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠ ਮਾਤਿਕਾ ਨਾਮ ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕਾਦਯੋ. ਤਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਅਤ੍ਥਾਰੇਨ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਤਬ੍ਭਾਵਭਾਵਿਤਾਯ ਅਤ੍ਥਾਰੇ ਸਤਿ ਉਦ੍ਧਾਰੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰੇਨ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਕਨਿਰੋਧਾ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰੋ ਸਹੁਬ੍ਭਾਰੋ, ਅਵਸੇਸਾ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ, ਨਾਨਾਨਿਰੋਧਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਨਿਰੋਧਾਤਿ ਅਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸਹ ਨਿਰੋਧਾ, ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਸਹੁਬ੍ਭਾਰਾਨਂ ਉਦ੍ਧਾਰਾਭਾਵੋ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਾ ਨਾਨਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਉਦ੍ਧਾਰਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਏਵਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ. ਸਚੇ ਅਤ੍ਥਤੇ ਕਥਿਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਸਾਪੇਕ੍ਖੇ ਤਮ੍ਹਾ ਆਵਾਸਾ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘੋ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਠਮਮੇਵ ਮੂਲਾਵਾਸੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧਾਭਾਵੇਪਿ ਸਤਿ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰੇ ਪਲਿਬੋਧੋ ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਸਤਿਪਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਸਉਸ੍ਸਾਹਤ੍ਤਾ. ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕੋ ਕਥਿਨੁਦ੍ਧਾਰੋ ਅਤ੍ਥਾਰੇਨ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨਾਨਾਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰੇ ਸਤਿ ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਯਾਵ ਚੀਵਰਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਾਵ ਪਰਿਹਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕੋ. ਯਾਵ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਾਵ ਪਰਿਹਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕੋ. ਯਾਵ ਨ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਤਾਵ ਪਰਿਹਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ ਨਾਸਨਨ੍ਤਿਕੋ. ਯਾਵ ਨ ਸੁਣਾਤਿ, ਤਾਵ ਪਰਿਹਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਵਨਨ੍ਤਿਕੋ. ਯਾਵ ਚੀਵਰਾਸਾ ਨ ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਵ ਪਰਿਹਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ ਆਸਾਵਚ੍ਛੇਦਿਕੋ. ਯਾਵ ਸੀਮਂ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਾਵ ਪਰਿਹਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸੀਮਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕੋ. ਅਤ੍ਥਾਰੇਨ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨਾਨਾਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਸਹੁਬ੍ਭਾਰਾ ਦ੍ਵੇ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯਂ ਏਵ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਨ ਬਹਿਸੀਮਾਯਂ. ਪਕ੍ਕਮਨਸਵਨਸੀਮਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਾ ਬਹਿਸੀਮਾਯਮੇਵ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯਂ. ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਅਆਟ੍ਠਾਨਾਸਾਵਚ੍ਛੇਦਿਕਾ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯਞ੍ਚੇਵ ਬਹਿਸੀਮਾਯਞ੍ਚ. ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰੋ ਸਙ੍ਘਾਯਤ੍ਤੋ, ਪਕ੍ਕਮਨਨਿਟ੍ਠਾਨਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸੀਮਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧੀਨਾ, ਸੇਸਾ ਤਦੁਭਯਵਿਪਰੀਤਾ.
ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧਾਭਾਵਮੇਵ ਦੀਪੇਤਿ. ਨ ਆਵਾਸਪਲਿਬੋਧਾਭਾਵਂ. ‘‘ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਭਯਪਲਿਬੋਧਾਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਯਪਲਿਬੋਧਾਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਤਦੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ. ਕਥਂ? ਕਾਮਞ੍ਚੇਤਂ ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ’’ਤਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਕਥਿਨੁਦ੍ਧਾਰਾਨਂ ਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤ੍ਤਾ, ਸਙ੍ਘਪੁਗ੍ਗਲਾਧੀਨਾਨਧੀਨਤ੍ਤਾ ਚ ਅਨ੍ਤੋਬਹਿਉਭਯਸੀਮਾਸੁ ਨਿਯਮਾਨਿਯਮਤੋ ਚ ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਬ੍ਭਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਯਮੇਤਿ.
ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰੇਨ ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧੋ ਬਹਿਸੀਮਾਗਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਮਾਗਤੋ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰੋ ਆਨਿਸਂਸਂ ਲਭਤਿ ਏਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਵਾਸਪਲਿਬੋਧੋ ਨਾਮ ਵਸਤਿ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ, ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧੋ ਨਾਮ ਚੀਵਰਂ ਅਕਤਂ ਵਿਪ੍ਪਕਤਂ, ਚੀਵਰਾਸਾਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ, ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇਨ ਅਪਲਿਬੋਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਤ੍ਥਤਕਥਿਨਾਨਂ ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯੇ ਨਿਯਮਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਨਿਸਂਸਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਅਸਮਾਦਾਨਚਾਰੋ ਅਨਿਯਮਤੋ. ਤੇਨ ਸਾਸਙ੍ਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਥਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਨਿਯਤਾਤਿ ਚੇ? ‘‘ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯੋ ਨਾਮ ਅਨਤ੍ਥਤੇ ਕਥਿਨੇ ਵਸ੍ਸਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਮਾਸੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੪੯) ਵਚਨਤੋ ਅਨਤ੍ਥਤਕਥਿਨਾਨਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਾਸੇ ਯਾਵਦਤ੍ਥਚੀਵਰਂ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ (ਪਾਰਾ. ੪੯੭ ਆਦਯੋ) ਅਕਾਲਚੀਵਰਂ ਨਾਮ ਪਿਟ੍ਠਿਸਮਯਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਤੋ ਲਭਿਤਬ੍ਬਂ ਚੇ, ਯਾਵ ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ ਚੇ, ਵਸ੍ਸਾਨਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਮਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯਂ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਅਵਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਂ. ਤਦਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚੀਵਰਸ੍ਸ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਪਠਮਕਥਿਨੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਤਥਾ ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਪਠਮਕਥਿਨੇ (ਪਾਰਾ. ੪੫੯ ਆਦਯੋ) ਪਠਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ, ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ ਏਕਾਦਸਮੇ ਦਿਵਸੇ ਆਪਤ੍ਤਿ. ਵਸ੍ਸਾਨਸ੍ਸ ਹਿ ਅਨ੍ਤੋਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੬੨ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਦੁਤਿਯੇ, ਤਤਿਯੇ ਚ. ਤੇਨ ਚੀਵਰਕਾਲਤੋ ਪੁਰੇ ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚੀਵਰਕਾਲਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਏਕਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਪਰਿਹਾਰਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਯਦਿ ਲਭੇਯ੍ਯ, ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਰੋਧੋ. ‘‘ਯਾਵ ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋ ਚੇ ਉਤ੍ਤਰਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੪੮) ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਘਤੋ ਲਦ੍ਧਂ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਭੂਤਂ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮਯਤੋ ਏਵ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਕਾਲਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮਯਤੋ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ. ‘‘ਅਨਤ੍ਥਤੇ ਕਥਿਨੇ ਏਕਾਦਸਮਾਸੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੦੦) ਵਚਨਤੋ ਯੋ ਚ ਤਤ੍ਥ ਚੀਵਰੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਸੋ ਚ ਨੇਸਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਅਨਾਮਨ੍ਤਚਾਰਗਣਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਮਯਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨੨੨ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੇਸਦ੍ਵਯਂ ਸਿਦ੍ਧਮੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਾਲੇਪਿ ਆਦਿਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਏਤਂ ਅਕਾਲਚੀਵਰ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੦੦) ਵਚਨਤੋ ਆਦਿਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਚੀਵਰਂ ਪਰਿਹਾਰਂ ਨ ਲਭਤਿ.
ਅਪਰਕਤ੍ਤਿਕਾਯਮੇਵ ਵਾ ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ ਲਭਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਛ ਠਾਨਾਨਿ ਹਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਦੁਟ੍ਠਦੋਸਦ੍ਵਯੇ ਅਧਿਕਰਣਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਪਠਮਾਨਿਯਤੇ ਸੋਤਸ੍ਸ ਰਹੋ, ਤਤਿਯਕਥਿਨੇ ਆਦਿਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਚੀਵਰਂ, ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਰੋਚਨਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਦ੍ਵਯੇ ਅਧਿਕਰਣਂ, ਪਾਰਾਜਿਕਵਚਨਞ੍ਚ, ਤੀਸੁ ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ‘‘ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਮਾਤਿਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਿਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਭਾਜਿਤਬ੍ਬਚੀਵਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ. ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਚੀਵਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸੇਨ ਪਚ੍ਛਾ ਦਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਞਾਤਿਪ੍ਪਵਾਰਿਤਤੋ ਲਦ੍ਧਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਵਿਧਂ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘੇ ਨਿਨ੍ਨਂ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਨਿਨ੍ਨਞ੍ਚਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਘੇ ਪਰਿਣਤਂ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ, ਪਿਟ੍ਠਿਸਮਯਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਾ ਯਾਵ ਪਵਾਰਣਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵ ਸਙ੍ਘਿਕਤ੍ਤਾ, ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਮ੍ਪਿ ‘‘ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਕਾਲੇ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਤਾਦਿਸਞ੍ਹਿ ਯਾਵ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ਤਸ੍ਸੇਵ ਦਾਯਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਕੋ ਵਿਸੇਸਹੇਤੁ.
‘‘ਅਨਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰੇ ਅਨਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਸਞ੍ਞੀ ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਕਸ੍ਸੇਵ ਸੋ ਅਪਰਾਧੋ. ਯੇਨ ‘‘ਵਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨ ਵਿਨਯੇ ਵਿਸੇਸਹੇਤੁ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਭੂਤਮ੍ਪਿ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਮੇਵ, ਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ ਨ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਂ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਅਨ੍ਤੋਸਮਯੇ ਅਧਿਟ੍ਠੇਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਵਿਰੋਧੋ (ਪਾਰਾ. ੬੫੧) ਅਧਿਵਾਸੇਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ‘‘ਵਸ੍ਸਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਮਾਸੇ ਕਥਿਨੁਦ੍ਧਾਰੇ ਕਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਾਸੇ ਅਤ੍ਥਤੇ ਕਥਿਨੇ ਕਥਿਨੁਦ੍ਧਾਰਦਿਵਸਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਵਿਰੋਧੋ ਅਧਿਵਾਸੇਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ‘‘ਅਨਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਅਵਿਕਪ੍ਪਿਤਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਤਕੋ ਵਿਸੇਸਹੇਤੁ. ਅਤਿਰੇਕਚੀਵਰਞ੍ਚੇਤਂ ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਇਤਰਂ ਚੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਯਂ ਭਗਵਤੋ ਵਿਸੇਸਹੇਤੁ. ਤਥਾ ਅਤਿਰੇਕਦਸਾਹਾਨਾਗਤਾਯੇਵ ਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾਯ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਤ੍ਥਂ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਵਿਯ ਦਦਮਾਨਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਦਸਾਹਾਨਾਗਤਾਯ ਏਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੋ ਵਿਸੇਸਹੇਤੁ. ਤਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯਵਿਰੋਧੋ ਚ ਅਧਿਵਾਸੇਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਸੋ ਚ ਨਯੋ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਨੇਵ ਸੋ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਅਨਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਛਟ੍ਠਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਤਿਰੇਕਦਸਾਹਾਨਾਗਤਾਯਪਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮਯਤੋਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਨਯੋ ਅਧਿਵਾਸੇਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਤਤੋ ਪਠਮਕਥਿਨਵਿਰੋਧੋ. ਦਸਾਹਾਨਾਗਤਾਯ ਏਵ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮਯਤੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚੇ, ਤਂ ਦ੍ਵੇ ਦਸਾਹੇ ਲਭਤੀਤਿ ਏਤ੍ਤਕੋ ਵਿਸੇਸਹੇਤੁ.
ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖੇਤ੍ਤਚੀਵਰਕਾਲਪ੍ਪਵਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਟਂ ਵਿਯ ਤਂ ਪੁਨਪਿ ਦਸਾਹੇ ਲਭਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਕਾਲਪ੍ਪਵੇਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ‘‘ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਚਾਤੁਮਾਸਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੁਂ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਵਿਰੋਧਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਦਸਾਹਂ ਅਵਿਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ. ਅਪਿਚ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਾ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸੇ ਲਦ੍ਧਾ ਚੇਵ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚ, ਅਨ੍ਤੋਦਸਾਹੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ, ਦਸਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਤਦਹੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ, ਦਸਾਹੇ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤੇ ਚੀਵਰਕਾਲਂ ਨਾਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੬੩੦). ਤੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਤੋ ਨ ਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ. ਕਾਲਪ੍ਪਵੇਸੋ ਹਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਪਰਿਯਾਯੋ ਨ ਜਾਤੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੋ ਪਾਲ਼ਿਨਯੇਨੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤੋ ਹੋਤਿ.
ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਦਸਾਹੇ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤੇ ਚੀਵਰਕਾਲਂ ਨਾਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਥਪਿ ਚੀਵਰਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਦਸਾਹੇ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤੇ ਚਸ੍ਸ ਕਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਅਕਾਲਚੀਵਰਮਿਵ ਚੀਵਰਕਾਲਂ ਨਾਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਮੇਤਂ. ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਚ ਤਞ੍ਚੇ ਅਨ੍ਤੋਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਦਸਾਹੇ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤੇਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਮੇਵ ਨ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਕਾਲਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਨਾਮ ਸੇਨਾਯ ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਪਵਾਸਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਗਿਲਾਨੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਗਬ੍ਭਿਨੀ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਏਵਂ ਆਰੋਚਿਤਂ, ਏਤਂ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੪੯). ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਨਾਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ਅਨਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਮ੍ਪੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਦਸਾਹੇ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤੇ ਚੀਵਰਕਾਲਂ ਨਾਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਅਪਿਚ ਯਦਿ ਏਵਂ ਤਂ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਮੇਵ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਂ ਚੀਵਰਕਾਲਂ ਨਾਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ.
ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਤਂ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ – ਕਾਮਞ੍ਚੇਦਂ ‘‘ਦਸਾਹਪਰਮਂ ਅਤਿਰੇਕਚੀਵਰਂ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਨ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਠਪਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਦੀਪਨਪਯੋਜਨਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਮੇਵ. ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਵ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚੀਵਰਂ ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯਂ ਨਾਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਅਪਿਚ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਚੀਵਰਮ੍ਪਿ ਏਤਂ ਪਰਿਹਾਰਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੬੪੬-੬੪੯). ਤੇਨ ‘‘ਅਨਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰੇ ਅਨਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਸਞ੍ਞੀ ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੫੦) ਇਮਿਨਾਪਿ ਅਨਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਸ੍ਸਾਪਿ ਅਚ੍ਚੇਕਚੀਵਰਪਰਿਹਾਰਲਾਭਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯੋ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੋ ਪਾਲ਼ਿਨਯੇਨ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯੇਨ ਚ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਪਕਿਣ੍ਣਕਾਯ ਅਧਿਕਥਾ ਪਰਤੋ ਪਾਠਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਪਕਿਣ੍ਣਕਂ.
ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧੋ, ਆਵਾਸਪਲਿਬੋਧੋ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਲਿਬੋਧਾ. ਤੇਸੁ ਏਕਪਲਿਬੋਧੇਪਿ ਸਤਿ ਅਨਾਮਨ੍ਤਚਾਰਾਦਿਆਨਿਸਂਸਂ ਲਭਤਿ, ਤਂ ਇਧ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ‘‘ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨਸ੍ਸ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਾਰਹਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਭਬ੍ਬੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ – ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਰਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਮਾਤਿਕਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਲਿਬੋਧਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਉਦ੍ਧਾਰਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਆਨਿਸਂਸਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੪੦੯) ਵਚਨਤੋ ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਾਰਹੋ ਨਾਮ. ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਂ ਨਾਮ ਧੋਵਨਵਿਚਾਰਣਚ੍ਛੇਦਨਸਿਬ੍ਬਨਰਜਨਕਪ੍ਪਕਰਣਂ.
‘‘ਚੀਵਰਂ ਨਾਮ ਖੋਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਜਾਤਿਞ੍ਚ ਪਮਾਣਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਤਿਰੇਕਚੀਵਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਵਿਕਪ੍ਪਿਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਠਪਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਯਂ ਠਪਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਂ ਪਚ੍ਛਾ ਹੋਤੁ ਵਾ, ਮਾ ਵਾ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਰੁਹਤੇਵ. ਪੁਰੇ ਪਚ੍ਛਾ ਠਪਨਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪਮਾਣਂ.
ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵਸੇਨ ਸੇਤਵਤ੍ਥਨਿਵਾਸਨਂ ਵਾ ਕਾਸਾਵਚਜਨਂ ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨਂ.
ਏਕਾਦਸਮੇ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨੇਤਿ ਅਨ੍ਤਿਮਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪੁਰਿਮਤਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤਿਮਂ ਨਾਮ ਅਪਰਕਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪਠਮਾਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਕਾਲਤ੍ਤਾ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਨ ਕਰੋਤਿ. ਇਧ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ’’ਤਿ ਕਰਣਵਚਨਂ ਨਿਦਾਨਾਨਪੇਕ੍ਖਂ ਨਿਦਾਨੇ ਕਰਣਾਭਾਵਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ‘‘ਦਸਾਹਪਰਮ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਚੀਵਰਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਮਹਾਵ. ੩੫੮) ਵਚਨਤੋ ਚ ਇਧ ‘‘ਵਿਕਪ੍ਪੇਤੀ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਤਥਾਗਤਾ ਭਾਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਤਿਚੀਵਰਂ ਤਿਚੀਵਰਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਪਰਿਹਾਰਤੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੁਮੇਵ ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਨ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤੁਂ. ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਂ ਪਨ ਚਤੁਮਾਸਤੋ ਪਰਂ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤੁਮੇਵ, ਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੁਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਸਤਿ ਯੋ ਤਿਚੀਵਰੇ ਏਕੇਨ ਚੀਵਰੇਨ ਵਿਪ੍ਪਵਸਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਿਚੀਵਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੁਖਤ੍ਥਂ ਵਿਕਪ੍ਪਨਾਯ ਓਕਾਸੋ ਦਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਦਸਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਚ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ. ਏਤੇਨ ਉਪਾਯੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਕਪ੍ਪਨਾਯ ਅਪਟਿਸਿਦ੍ਧਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਅਨਤ੍ਥਤੇ ਕਥਿਨੇ ਹੇਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਠਮਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ, ਅਤ੍ਥਤੇ ਕਥਿਨੇ ਗਿਮ੍ਹਾਨਂ ਪਠਮਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚੀਵਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ‘‘ਰਜਕੇਹਿ ਧੋਵਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਤਕਂ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਮੇਵਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪੬੫) ਵਚਨਤੋ ਅਰਜਿਤੇਪਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਰੁਹਤੀਤਿ. ਤੇਨ ਸੂਚਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਜਿਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਬਿਨ੍ਦੁਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਨਿਯਮੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋਵ. ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤੋ ਯਥਾ ਪੁਨ ਸੇਤਭਾਵਂ ਵਾ ਤਮ੍ਬਭਾਵਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਵਿਜਹਤਿ, ਨ ਚ ਪਨ ਤਾਦਿਸੋ ਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਮੇਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸ੍ਵੇ ਕਥਿਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਚੀਵਰਂ ਸਚੇ ਅਜ੍ਜੇਵ ਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨੇ ਏਵ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੪੬੨-੪੬੩;) ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਕਥਿਨਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਦਸਾਹਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਪਿ ਪਰਿਹਾਰਂ ਲਭਤਿ, ਕਥਿਨਤੋ ਪਨ ਪਚ੍ਛਾ ਏਕਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਨ ਲਭਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ – ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨੋ ਸਙ੍ਘੋ ਤਿਚੀਵਰਂ ਅਤ੍ਥਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਉਬ੍ਭਾਰਾ ਆਨਿਸਂਸਂ ਲਭਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਂ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਉਬ੍ਭਾਰਾ ਲਭਤਿ, ਉਦ੍ਧਤੇ ਪਨ ਕਥਿਨੇ ਏਕਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਨ ਲਭਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ਉਬ੍ਭਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੁਨ ਦਸਾਹਂ ਲਭਤੀਤਿ? ਨ, ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਾਹਪਰਮਂ ਅਤਿਰੇਕਚੀਵਰਂ ਧਾਰੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ. ਕਥਿਨਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇਪਿ ਏਕਾਦਸੇ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨੇ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਨ੍ਤਿ ਆਪਨ੍ਨਂ. ਤਂ ਪਨ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਂ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਕਥਿਨਦਿਵਸਾਨਿ ਅਦਿਵਸਾਨੀਤਿ ਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਵਿਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਾ ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਪ੍ਪਮਾਣਾ ਨਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਸ੍ਸਿਕੇ ਮਾਸੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇ ਏਵ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਹੇਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਣਾਭਾਵਾ. ਏਵਂ ਕਥਿਨਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚੀਵਰਮ੍ਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਉਦੋਸਿਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਮਾਸੇ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯਂ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਚੀਵਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਞ੍ਚ ਆਰਞ੍ਞਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਞ੍ਚ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਇਦਾਨਿ –
‘‘ਛਿਨ੍ਨਂ ਧੁਤਙ੍ਗਂ ਸਾਸਙ੍ਕ-ਸਮ੍ਮਤੋ ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਂ;
ਅਚੀਵਰਸ੍ਸਾਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰਾਦਿਸਿਦ੍ਧਿਤੋ’’ਤਿ. (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੪੭੯) –
ਇਦਂ ਪਕਿਣ੍ਣਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਚੋਦਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਕੇਚਿ ‘‘ਦਿਗੁਣਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੪੮) ਵਚਨਤੋ ‘‘ਏਕਚ੍ਚਿਕਾ ਸਙ੍ਘਾਟਿ ਨਾਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਰੁਹਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਪੇਕ੍ਖਾਨਮ੍ਪਿ ਦਿਗੁਣਂਯੇਵ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਦਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤਲੇਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਭਗਵਤਾ ਹਿ ‘‘ਛਿਨ੍ਨਕਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ, ਛਿਨ੍ਨਕਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ, ਛਿਨ੍ਨਕਂ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕ’’ਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ. ਤਤੋ ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਿਚੀਵਰੇ ਕਰਿਯਮਾਨੇ ਸਬ੍ਬਂ ਛਿਨ੍ਨਕਂ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਛਿਨ੍ਨਕਾਨਿ ਏਕਂ ਅਛਿਨ੍ਨਕਂ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਅਛਿਨ੍ਨਕਾਨਿ ਏਕਂ ਛਿਨ੍ਨਕਂ ਨਪ੍ਪਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਵਾਧਿਕਮ੍ਪਿ ਆਰੋਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੬੦) ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਚ੍ਚਿਕਾਪਿ ਸਙ੍ਘਾਟਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਯਾ ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਾਪਿ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਕੁਤੋ ਦਿਗੁਣਤਾਤਿ? ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨ੍ਵਾਧਿਕਮ੍ਪਿ ਆਰੋਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਦਾਤੁਂ, ਇਦਂ ਪਨ ਅਪ੍ਪਹੋਨਕੇ ਆਰੋਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਹੋਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕਪਤ੍ਤਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਮੇਵਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੬੦). ਕਥਿਨਂ ਪਨ ਛਿਨ੍ਨਕਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਆਵੇਣਿਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ, ‘‘ਛਿਨ੍ਨਕਂ ਦਿਗੁਣਂ ਨਪ੍ਪਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਾਭਾਵਤੋ ਚਾਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
ਧੁਤਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਤੇਚੀਵਰਿਕਧੁਤਙ੍ਗਾਭਾਵਤੋ ਤਿਚੀਵਰੇਨੇਵ ਤੇਚੀਵਰਿਕੋਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਧਿਟ੍ਠਿਤੇਨੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤੂਤਿ ਚੇ? ਨ, ਧੁਤਙ੍ਗਭੇਦੇਨ ਵਿਰੋਧਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਚਤੁਤ੍ਥਚੀਵਰਸਾਦਿਯਨੇਨ ਹਿ ਧੁਤਙ੍ਗਭੇਦੋ, ਨ ਤਿਚੀਵਰਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇਨ, ਨਾਪਿ ਅਤਿਰੇਕਚੀਵਰਸਾਦਿਯਨੇਨ, ਨਾਪਿ ਅਤਿਰੇਕਚੀਵਰਧਾਰਣੇਨ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵ ਭਗਵਤਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਨਵ ਚੀਵਰਾਨਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਨਿ, ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਨ ਏਵਂ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੇਸਂ ਚੀਵਰਨਿਯਮਾਭਾਵਾ ਨ ਤਂ ਧੁਤਙ੍ਗਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਦਾਨਵਿਧਾਨੇ ਅਵਚਨਤੋ ਚ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
ਸਾਸਙ੍ਕਸਮ੍ਮਤੋਤਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਸਾਸਙ੍ਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਸਾਸਙ੍ਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਵਿਸੁਂ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ‘‘ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਚੀਵਰਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਰਤ੍ਤਿਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ ਚਤੁਤ੍ਥਮਙ੍ਗਂ, ਇਧ ਛਾਰਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਙ੍ਗਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਚ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਚ ਸਾਸਙ੍ਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਮੇਵਿਦਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਂ, ਤਂ ਸਪ੍ਪਦੇਸਂ ਮਾਸਪਰਮਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਬਹਿਗਾਮੇਪਿ ਗਾਮਸੀਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਇਧ ਨ ਤਥਾ. ਇਧ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨੇ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ, ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਮੇਤਿ ਅਯਂ ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਪਨ ਚੀਵਰਨਿਕ੍ਖੇਪਨਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ, ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਚ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਕਾਮਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਥਾਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਮਙ੍ਗਂ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਨ ਵਿਸੇਸਿਤਂ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਕ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਦੇਸਨਤੋ, ਤਤ੍ਥਾਪਨ੍ਨਾਪਤ੍ਤਿਵਿਮੋਕ੍ਖਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਸਂਵਚ੍ਛਰਵਿਪ੍ਪਵੁਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਰਤ੍ਤਿਵਿਪ੍ਪਵੁਤ੍ਥਮੇਵ, ਪਗੇਵ ਛਾਰਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਵੁਤ੍ਥਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਹੇਮਨ੍ਤੇ, ਗਿਮ੍ਹੇ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ ਚੇ? ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਪਿ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਚਤੁਤ੍ਥਮਙ੍ਗਂ ਨ ਵਿਸੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਮਾਸਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਦਸਾਹਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੀਵਰਂ ‘‘ਦਸਾਹਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਮੇਵ, ਨ ਊਨਮਾਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਦਸਾਹਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ, ਮਾਸਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕੇ. ਤਥਾਪਿ ਸਚੇ ਪਚ੍ਚਾਸਾਚੀਵਰਂ ਹੋਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ. ‘‘ਦਸਾਹਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਮੂਲਚੀਵਰਂ ਪਨ ‘‘ਮਾਸਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ.
‘‘ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸਙ੍ਘਾਟਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਚੀਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਿਂ ਤਿਚੀਵਰਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪੀਤਿ? ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ – ਯਦਿ ਤਿਚੀਵਰਮੇਵ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਂ, ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਅਅਛਨ੍ਦਨਧੋਵਾਪਨਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਿਵਿਰੋਧੋ. ਅਥ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਵਿਰੋਧੋਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਨ ਨਿਯਮਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਚੀਵਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰੇਨ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੭੧) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਤਿਚੀਵਰਮੇਵ, ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰੇਨ ਗਾਮੋ ਪਵਿਸਿਤਬ੍ਬੋ (ਮਹਾਵ. ੩੬੨), ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਪਰਮਂ ਤਤੋ ਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੨੩-੫੨੪) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਤਥਾ ‘‘ਸਗੁਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਵਾਸਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਸਙ੍ਘਾਟਿ ਦਾਤਬ੍ਬਾ, ਹਨ੍ਦ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਸਙ੍ਘਾਟਿ, ਦੇਹਿ ਮੇ ਪਟ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਹਿ ਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘਟਿਤਟ੍ਠੇਨ ‘ਸਙ੍ਘਾਟੀ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੮੯੮). ਤਥਾ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪੀਤਿ ਏਕੇ. ਅਨ੍ਤੋਸਮਯੇ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਚੀਵਰਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਕਰਿਯਮਾਨਂ ਕਦਾ ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਚੀਵਰਮੇਵਾਤਿ ਏਕੇ.
ਅਚੀਵਰਸ੍ਸਾਨਾਪਤ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰਾਦਿਸਿਦ੍ਧਿਤੋਤਿ ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਉਦੋਸਿਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਤਿਚੀਵਰਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇ ਤੇਚੀਵਰਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨ ਹੋਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰਾਦਿਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋਅਰੁਣੇ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੯੬) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਨ੍ਤੋਅਰੁਣੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਯਾਵ ਅਞ੍ਞੋ ਨਾਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਾਵ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇਨ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸਤੋ ਯਥਾਰੁਤਂਯੇਵ ਸਤਿ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸਤੋ, ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇ ਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਤੋਤਿ.
ਉਦੋਸਿਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਅਕਾਲਚੀਵਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਿਜਾਨਤ੍ਤਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਹਾਰਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਧੁਵਸਨ੍ਨਿਪਾਤਟ੍ਠਾਨਤੋ ਵਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਠਿਤਭੋਜਨਸਾਲਤੋ ਵਾ ਨਿਬਦ੍ਧਵਸਨਕਆਵਾਸਤੋ ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਵਿਹਾਰੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਾਬਦ੍ਧਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਸਤਮ੍ਪਿ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਯੋਜਨਸਤਮ੍ਪਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਦੀਸੁ ਠਿਤਾਨਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਾਸਂ ਵਿਸੁਂ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਤ੍ਤਾਤਿ ਚ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਨਂ ਇਦਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਯ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪਨ ਗਾਮੇ ਠਿਤਾਨਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮਞ੍ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰਞ੍ਚਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੪੪) ਵਚਨਤੋ. ‘‘ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਾਯਾ’’ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਾਨਮ੍ਪਿ. ‘‘ਤਤ੍ਰ ਠਿਤਾਨਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ‘ਸੀਮਟ੍ਠਕਸਙ੍ਘੋ ਗਣ੍ਹਾਤੂ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਏਵ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚ, ‘‘ਤੇਸਂ ਬਹਿਸੀਮਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਯਾਵ ਕਥਿਨਸ੍ਸੁਬ੍ਭਾਰਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਅਨਤ੍ਥਤੇ ਪਨ ਕਥਿਨੇ ਅਨ੍ਤੋਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸਚੇ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ‘ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਵਸ੍ਸਚ੍ਛੇਦਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ, ਤੇਸਂ ਬਹਿਸੀਮਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ ਵਿਨਯਧਰਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਅਨਾਗਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ ‘‘ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞੂ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚ, ‘‘‘ਚੀਵਰਮਾਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਹੇਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਦਿਵਸੋ, ਤਾਵ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਦੇਮਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਤਂ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਅਨਤ੍ਥਤਂ ਵਾਤਿ ਯਂ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਵਚਨਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯), ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯਦਿ ਅਤ੍ਥਤਂ, ਪੁਰਿਮਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਪਞ੍ਚ ਮਾਸੇ. ਯਦਿ ਅਨਤ੍ਥਤਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ’’ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ.
‘‘ਯੇਹਿ ਮਯ੍ਹਂ ਯਾਗੁ ਪੀਤਾਤਿ ਯੇਹਿ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੇਹਿ ਮਯ੍ਹਂ ਯਾਗੁ ਪੀਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੇਹਿ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੇਹਿ ਯਾਗੁ ਪੀਤਾ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘ਯੇਹਿ ਮਯ੍ਹਂ ਯਾਗੁ ਪੀਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤੁ, ਅਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ ਵਾ, ਯੇਹਿ ਪੀਤਾ, ਤੇਸਂ ਪਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਞਾਪੇਤਿ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਅਕਾਲਚੀਵਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਭਾਵਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਪਦਭਾਜਨੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਨੀਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਇਦਂ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਨ੍ਤੁ ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਦਸਾਹਪਰਮਂ ਅਨੁਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤੇ ਸਚੇ ਪਚ੍ਚਾਸਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਮੇਵ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਮਾਸਮਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਮਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਕਾਲਚੀਵਰਂ ਨਾਮ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇਨ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਪਨ ‘‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੀਣਿਪਿ ਪਦਭਾਜਨੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਨੀਤਿ.
‘‘ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸੀਘਂ ਅਨ੍ਤੋਦਸਾਹੇਯੇਵ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਪਹੋਨਕਭਾਵੇ ਪੁਰਿਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਲਕ੍ਖਣੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ‘‘ਸੀਘ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਲਹੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਆਦਿਨਾ ਅਵਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਦਸਾਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤੁ, ਅਨਤ੍ਥਤੇ ਪਨ ਕਥਿਨੇ ਕਥਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਨਤ੍ਥਤਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੪੯੯-੫੦੦) ਲਿਖਿਤਂ.
ਅਕਾਲਚੀਵਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਪੁਰਾਣਚੀਵਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਸਾਕਿਯਾਨਿਯੋ ਵਿਯ ਸੁਦ੍ਧਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਵਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਨਾਮ ਉਭਤੋਸਙ੍ਘੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੦੫) ਇਮਿਨਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਜਾਨਨਤੋ. ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦਨੁਪ੍ਪਸਙ੍ਗਭਯਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਏਕੇਨ ਵਤ੍ਥੁਨਾਤਿ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਪਠਮੇਨ. ਅਵੁਤ੍ਤਾ ਵਾ ਧੋਵਤੀਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਾ ਧੋਵਤਿ, ਰਜਤਿ ਆਕੋਟੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘‘ਅਵੁਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਵਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਧੋਵਨਾਦੀਸੁ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਇਧ ਚੀਵਰਂ ਨਾਮ ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨੂਪਗਮੇਵ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨੂਪਗਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਪੁਰਾਣਚੀਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਪੁਰਾਣਚੀਵਰਂ ਨਾਮ ਸਕਿਂ ਨਿਵਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਸਕਿਂ ਪਾਰੁਤਮ੍ਪੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੦੫).
ਪੁਰਾਣਚੀਵਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਚੀਵਰਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਉਪਚਾਰੋ ਦ੍ਵਾਦਸਹਤ੍ਥੋ. ਅਚਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਕਥਂ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਚੇ? ਤਾਯ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਚ ਤਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਤੋ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਚ.
ਚੀਵਰਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਅਞ੍ਞਾਤਕਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਞਾਤਕਪ੍ਪਵਾਰਿਤੇ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਙ੍ਘਵਸੇਨ ਪਵਾਰਿਤੇਸੁ ਪਮਾਣਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਪ੍ਪਵਾਰਣਾਯ ਯਂ ਯਂ ਪਵਾਰੇਤਿ, ਤਂ ਤਂਯੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
ਅਞ੍ਞਾਤਕਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਕਤਿਯਾ ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰੇਨ ਚਰਤਿ ਕਥਿਨਪਲਿਬੋਧਵਸੇਨ ਵਾ ਸਾਸਙ੍ਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਸੇਨ ਵਾ. ਏਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ‘‘ਨ ਮਤ੍ਤਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਬਹੁਂ ਚੀਵਰਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦੁਸ੍ਸਵਾਣਿਜ੍ਜਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੫੨੨) ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਪਿ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਤੁਮ੍ਹੇ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ ਨ ਮਤ੍ਤਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਬਹੁਂ ਚੀਵਰਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੨੨) ਵਤ੍ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਂ ‘‘ਬਹੁਚੀਵਰਵਿਞ੍ਞਾਪਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ ‘‘ਨ ਹਿ ਅਨਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਭਞ੍ਜਿਤੁਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਾਨਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਾਯ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਪਮਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਕਸ੍ਮਾ? ਅਞ੍ਞਾਤਕਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਅਞ੍ਞਾਤਕਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾਰਿਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਪਾਰਾ. ੫੨੧) ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਞਾਤਕਪ੍ਪਵਾਰਿਤੇ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਤਿ ਵਚਨਤੋ ਚ ਵਾਰਿਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾਪਿ ‘‘ਬਹੁਂ ਚੀਵਰਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੨੨) ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਭਿਹਟ੍ਠੁਂ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਮਾਣਤੋ ਗਹਣਂ ਅਨੁਜਾਨਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਪਮਾਣਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਿਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.
ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ‘‘ਅਞ੍ਞਾਤਕਪ੍ਪਵਾਰਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਕਤਿਯਾ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਰਣਾ ਪਮਾਣਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਞਾਤਕਾਨਂ ਪਵਾਰਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੨੬) ਵੁਤ੍ਤਅਨਾਪਤ੍ਤਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਨ ਸਮੇਤੀਤਿ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੨੬) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਞਾਤਕਪ੍ਪਵਾਰਿਤੇ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਨੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਨਿਦਾਨਵਿਰੋਧਤੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ ਏਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਉਪਕ੍ਖਟਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਠਮਉਪਕ੍ਖਟੇ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪ੍ਪਵਾਰਿਤੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੨੮) ਵਚਨਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਵਾਰਿਤੋਪਿ ਅਪ੍ਪਵਾਰਿਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਉਪਕ੍ਖਟਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਦੁਤਿਯਉਪਕ੍ਖਟਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਦੁਤਿਯਉਪਕ੍ਖਟੇਨ ਕਿਂ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨਤ੍ਥਿ ਪਯੋਜਨਂ, ਕੇਵਲਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਰਹੋਨਿਸਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਵਿਯ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਕੇਹਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਂ ਅਨਾਰੋਪੇਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਵਿਨਾਪਿ ਤੇਨ ਤਦਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ, ਅਨਿਸ੍ਸਰਤ੍ਤਾ, ਅਨਾਰੋਪੇਤੁਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ…ਪੇ… ਸਮੂਹਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੬; ਚੂਲ਼ਵ. ੪੪੧). ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਮਕਾਰਣਂ. ਨ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਅਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਵਚਨਂ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਪਗੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਂਸਦਿਸਞ੍ਚੇਤਂ, ਨ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਕੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੋਤਿ? ਤਤੋ ਆਹ ‘‘ਕੇਵਲਂ ਤਤ੍ਥ ਏਕਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਾ ਕਤਾ, ਇਧ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੇਨ ਕੋ ਪਨਞ੍ਞੋ ਅਤਿਰੇਕਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ? ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਤਾਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪੀਲ਼ਾ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਯਮਤਿਰੇਕਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਦੀਪੇਤਿ ‘‘ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਟਿਲਦ੍ਧਚੀਵਰਗਣਨਾਯ ਏਵ ਆਪਤ੍ਤਿਗਣਨਾ, ਪੀਲ਼ਿਤਪੁਗ੍ਗਲਸਙ੍ਖਾਤਵਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯਪੀ’’ਤਿ.
ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –
‘‘ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਗਣਨਾਯਪਿ, ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨੇਕਤਾ;
ਇਤਿ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ, ਦੁਤਿਯੂਪਕ੍ਖਟਂ ਇਧ.
‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਸਿਕ੍ਖਾਯ, ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਿਯ ਕਿਨ੍ਤੇਤਂ;
ਏਕਿਤ੍ਥਿਯਾਪਿ ਨੇਕਤਾ, ਆਪਤ੍ਤੀਨਂ ਪਯੋਗਤੋ’’ਤਿ. (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੫੩੨);
ਅਪਿਚੇਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਤਂਜਾਤਿਕੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਵਿਨਿਚ੍ਛਯਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਪ੍ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਹ ਚ –
‘‘ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਯ ਬਹੁਤਾਯ ਵਿਮਿਸ੍ਸਤਾਯ;
ਆਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਬਹੁਤਾ ਚ ਵਿਮਿਸ੍ਸਤਾ ਚ;
ਇਚ੍ਚੇਵਮਾਦਿਵਿਧਿਸਮ੍ਭਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ;
ਸਤ੍ਥਾ ਉਪਕ੍ਖਟਮਿਦਂ ਦੁਤਿਯਂ ਅਵੋਚਾ’’ਤਿ. (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੫੩੨);
ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਵਿਚਾਰਣਾ – ਪੁਰਾਣਚੀਵਰਂ ਏਕਮੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ, ਬਹੂਹਿ ਵਾ ਧੋਵਾਪੇਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਗਣਨਾਯ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਗਣਨਾ. ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਬਹੂਨਂ ਵਾ ਸਾਧਾਰਣਂ ਏਕਮੇਵ ਚੀਵਰਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਾਰਿਵਤ੍ਤਕਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਇਧਾਪਿ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਬਹੂਨਂ ਵਾ ਸਾਧਾਰਣਮੇਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਗਣਨਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਗਣਨਾ. ਤਥਾ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਨਯੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਬਹੁਤਾਯ ਨਯੋ.
ਵਿਮਿਸ੍ਸਤਾਯ ਪਨ ਞਾਤਿਕਾਯ, ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਯ ਚ ਏਕਂ ਧੋਵਾਪੇਤਿ, ਏਕਤੋ ਨਿਟ੍ਠਾਪਨੇ ਏਕਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਅਥ ਞਾਤਿਕਾ ਪਠਮਂ ਥੋਕਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ, ਪੁਨ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾ ਸੁਧੋਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਅਥ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾ ਪਠਮਂ ਧੋਵਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਞਾਤਿਕਾ ਸੁਧੋਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਯ ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ. ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਯ, ਞਾਤਿਕਾਯ ਚ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਸਞ੍ਞੀ, ਵੇਮਤਿਕੋ, ਞਾਤਿਕਸਞ੍ਞੀ ਵਾ ਧੋਵਾਪੇਤਿ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਦੁਕ੍ਕਟਾਦਿਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਗਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਯ, ਞਾਤਿਕਾਯ ਚ ਸਨ੍ਤਕਂ ਚੀਵਰਂ ਉਭੋਹਿ ਏਕਤੋ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਮੇਵ. ਅਥ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਯ ਏਵ ਹਤ੍ਥਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਮੇਵ. ਅਥ ਞਾਤਿਕਾਯ ਹਤ੍ਥਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਅਥ ਉਭੋਸੁ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਦਿਸਞ੍ਞੀ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਦੁਕ੍ਕਟਾਦਿਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਗਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਨਯੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਵਿਮਿਸ੍ਸਤਾਯ ਨਯੋ.
ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨ ਅਨੇਕੇ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਗਣਨਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਏਕੋ ਦੇਤਿ, ਏਕੋ ਨ ਦੇਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ. ਅਥ ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੋ ਦੇਤਿ, ਨ ਨਿਸਗ੍ਗਿਯਂ. ਅਥ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਾਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੋ ਦੇਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ. ਉਭੋ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਮੇਵ. ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੋ ਦੇਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਚਨੇਨ ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੋ ਦੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵ. ਤਥਾ ਉਪਕ੍ਖਟਾਦੀਸੁਪਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਨਯੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਯਾਦਿਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਰਹੋਨਿਸਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਤਾਯ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਯੋਜਨਵਿਸੇਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਵਿਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਪਿ ਵਚਨੇਨ, ਵਿਸੇਸਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਞਾਤਬ੍ਬਂ ਵਿਸੇਸਪ੍ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ.
ਦੁਤਿਯਉਪਕ੍ਖਟਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਰਾਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਠਾਨਂ ਭਞ੍ਜਤਿ, ਆਗਤਕਾਰਣਂ ਵਿਨਾਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪੁਨ ਚੋਦਨਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਚੀਵਰਂ ਨ ਲਭਿਸ੍ਸਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕੇ. ਚੋਦਨਾਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ‘‘ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾਦਿਨਾ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ‘‘‘ਆਗਤਕਾਰਣਂ ਵਿਨਾਸੇਤੀ’ਤਿ ਚੋਦਨਾਠਾਨਾਨਿ ਭਞ੍ਜਤਿ, ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੋ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਮਕਾਸਿ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਵਤ੍ਤਭੇਦੇ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਦਤਿ. ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ‘‘ਆਸਨੇ ਚੇ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਏਕਾਯ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਦ੍ਵੇ ਠਾਨਾਨਿ ਭਞ੍ਜਤਿ. ਆਮਿਸਂ ਚੇ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਕੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਦ੍ਵੇ ਠਾਨਾਨਿ ਭਞ੍ਜਤਿ. ਧਮ੍ਮਂ ਚੇ ਭਾਸਤਿ, ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਯ ਏਕਾਯ ਵਾਚਾਯ ਦ੍ਵੇ ਠਾਨਾਨਿ ਭਞ੍ਜਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘ਆਗਤਕਾਰਣਂ ਵਿਨਾਸੇਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ. ‘‘ਏਸੋ ਖੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤੋ ਏਕੋ, ‘‘ਅਯਂ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਚੋਦੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯੋ, ਸਚੇ ਪਨ ਦੂਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਵ ‘‘ਅਹਂ ਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਤਤਿਯੋ, ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋਤਿ ਯਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਤਥੇਵ ਦੂਤੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਮੁਖਵੇਵਟਿਕਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ, ਪਰਮ੍ਮੁਖਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਚੇਤਿ ਏਤੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਤਕਅਪ੍ਪਵਾਰਿਤੇਸੁ ਵਿਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
ਰਾਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚੀਵਰਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.
੨. ਏਲ਼ਕਲੋਮਵਗ੍ਗੋ
੧. ਕੋਸਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਕਾਰਾਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਉਭਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਕੋਸਿਯਂ ਏਕਤੋ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਭੋ ਵਾ ਏਕਤੋ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਂ ਚੇ, ‘‘ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਕਾਲੇ ਸਯਂ ਕਤਂ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਉਭੋਹਿ ਚੇ ਕਤਂ, ਯਥਾਪਾਲ਼ਿਮੇਵ.
ਕੋਸਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਸੁਦ੍ਧਕਾਲ਼ਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਯਥਾ ਪਠਮੇ ‘‘ਏਕੇਨਪਿ ਕੋਸਿਯਂਸੁਨਾ’’ਤਿ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਕੋਸਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਇਧ ‘‘ਏਕੇਨਪਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਾਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਿਸ੍ਸਭਾਵੇ ਸਤਿਪਿ ਅਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨਰੂਪਕਂ ਚੇ, ‘‘ਸੁਦ੍ਧਕਾਲ਼ਕ’’ਮਿਚ੍ਚੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਸੁਦ੍ਧਕਾਲ਼ਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਦ੍ਵੇਭਾਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਯਥਾ ਤੁਲਾਧਾਰਣਾਯ ਕਾਲ਼ਕਾਧਿਕਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਕਾਲ਼ਕਾਨਂ ਦ੍ਵੇ ਭਾਗਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ. ‘‘ਏਕਸ੍ਸਾਪਿ ਕਾਲ਼ਕਲੋਮਸ੍ਸ ਅਤਿਰੇਕਭਾਵੇ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਤੁਲਾਧਾਰਣਾਯ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨ ਸਮੇਤਿ, ਅਚਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤੁਲਾਯ ਧਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੇਸੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਲੋਮਂ ਤਤ੍ਥ ਪਤੇਯ੍ਯ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਨ੍ਤਿ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਅਕਿਰਿਯਾ, ਸਨ੍ਥਤਕਰਣਂ ਕਿਰਿਯਾ.
ਦ੍ਵੇਭਾਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਓਰੇਨ ਚੇ ਛਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਛਬ੍ਬਸ੍ਸੇ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਨਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਛਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਾਨਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤਿਰੇਕਛਬ੍ਬਸ੍ਸਵਸੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਕਤਾਨਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਏਕਤੋ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀਤਿ. ਗਿਲਾਨਸ੍ਸ ਚ ਏਕਂ ਨਪ੍ਪਹੋਤੀਤਿ ਅਨੇਕਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਰੋਗਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਤਾਯ ਸਨ੍ਥਤਂ ਆਦਾਯ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਵਾ ਰੋਗੋ ਵਾ ਨ ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਅਪਿਚ ਛਵਸ੍ਸਬੁਦ੍ਧਨਿਮ੍ਮਲਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਵਿਚਾਰੇਤੁਂ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਛਵਸ੍ਸੇ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਨ੍ਤਿ.
ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਨਿਸੀਦਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਸਨ੍ਥਤਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਅਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਸੀਦਨਸਨ੍ਥਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਰਣਂ, ਚੀਵਰਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਸਨ੍ਥਤਾਨਂ ਉਜ੍ਝਿਤਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਅਚੀਵਰਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਚੀਵਰਿਕਧੁਤਙ੍ਗਭੇਦਭਯਾ ਸਨ੍ਥਤੇ ਚਤੁਤ੍ਥਚੀਵਰਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਸਨ੍ਥਤਾਨਿ ਉਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਤੇਰਸ ਧੁਤਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮਾਦਯਿਂਸੁ, ਭਗਵਾ ਚ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਥਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿ. ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਨਿਸੀਦਨਚੀਵਰਸਣ੍ਠਾਨਮ੍ਪੇਤਂ ਨਿਸੀਦਨਸਨ੍ਥਤਂ ਨੋ ਭਗਵਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਚੀਵਰਭਾਵੇਨ, ਪਗੇਵ ਕਤਸਨ੍ਥਤਂ ਵਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ‘‘ਸਨ੍ਥਤੇ ਤੇਸਂ ਚੀਵਰਸਞ੍ਞਿਤਾ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਸਨ੍ਥਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਸੀਦਨਸਨ੍ਥਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਮੇਸੁ ਪਨ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸਨ੍ਥਤੇਸੁ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਤ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੫੬੬-੫੬੭) ਲਿਖਿਤਂ. ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਤਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੭੦) ਵਚਨਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਨਿਸੀਦਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਏਲ਼ਕਲੋਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਕਤਿਯਾ ਦੀਘਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿਪਿ ਤਿਯੋਜਨਪਰਮਮੇਵ ਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਪਗੇਵ ਅਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੇ, ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਨਾਮ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਕਾਮਾ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤੇਨੇਵ ਵਾਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਗਮਨੁਸ੍ਸਾਹਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਨੇਵ ਏਲ਼ਕਲੋਮਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ…ਪੇ… ਅਸਨ੍ਤੇਪਿ ਹਾਰਕੇ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਏਲ਼ਕਲੋਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਿਯੋਜਨਪਰਮਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਮਗ੍ਗਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਤਿਯੋਜਨਪਰਮਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਹਰਤੋ ਚ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਪਟਿਲਾਭੋ ਹਿ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮਾਤਿ.
‘‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਾਨਂਯੇਵ ਤਿਯੋਜਨਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਅਨਾਕਙ੍ਖਮਾਨੇਨ ਪਰਸਨ੍ਤਕਾਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ.
ਅਙ੍ਗੇਸੁ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਤਾ’’ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ, ‘‘ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਚ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਹਰਾਪੇਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਚੇ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਿਯੋਜਨਪਰਮਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਚੇ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ.
ਤਿਯੋਜਨਪਰਮਂ ਸਹਤ੍ਥਾ ਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਤਿਯੋਜਨਪਰਮਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤਂ ਕਿਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ? ਸੀਮਾਯ ਏਤਪਰਮਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਯੋਜਨਪਰਮਂ ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੪੦). ਵਾਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ, ਪਚ੍ਚਾਗਮਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਾ ਗਚ੍ਛਤੋ ਏਤਪਰਮਤਾ ਚ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤਿਮਹਤਿਯੋ ਸੀਮਾਯੋ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪੋਸਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਪਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇਪਿ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਪਿ ਪਰਿਵਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੪੦).
ਅਸਨ੍ਤੇ ਹਾਰਕੇਤਿ ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਹਾਰਕੇ ਅਸਤਿ. ਕਮ੍ਬਲਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਚੇ ਏਕਮ੍ਪਿ ਲੋਮਂ ਚੀਵਰੇ ਲਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ, ਤਿਯੋਜਨਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਕਮ੍ਬਲਤੋ ਵਿਜਟਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਤਂ ਕਮ੍ਬਲਸ੍ਸ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ.
ਏਲ਼ਕਲੋਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਜਾਤਰੂਪਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਰੁਕ੍ਖਚ੍ਛਾਯਾਪਿ ਰੁਕ੍ਖਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
ਜਾਤਰੂਪਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਰੂਪਿਯਸਂਵੋਹਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਪਰਿਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਰੂਪਿਯਸਂਵੋਹਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਸਨ੍ਤੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਂ ਸੁਦ੍ਧਿਕਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਉਦਾਹੁ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਨ੍ਤਿ? ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵ.
ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਪਕਿਣ੍ਣਕਂ
ਅਟ੍ਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਰੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਪਾਰਿਵਤ੍ਤਕਭਾਵੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਪਂਸੁਕੂਲਸ੍ਸ ਵਾ ਰੂਪਿਯਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪਨਸਾਦਿਯਨਾਨਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ.
ਨਵਮਂ ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਰੂਪਿਯਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ.
ਦਸਮਂ ਅਰੂਪਿਯਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ. ‘‘ਅਰੂਪਿਯੇ ਅਰੂਪਿਯਸਞ੍ਞੀ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਹ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੯੧; ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੯੧; ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੫੮੭) ਚ ਵਚਨਂ ਇਤਰੇਹਿ ਸਹ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਰੂਪਿਯਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇ ਸਤਿ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਨ੍ਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਹ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਨਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵਾਤਿ ਪੋਰਾਣਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੂਨਂਯੇਵ ਤਤ੍ਥ ਆਗਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੁ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ, ਪਗੇਵ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਤਿ ਚੇ? ਨ, ਆਪਤ੍ਤਿਗਰੁਕਲਹੁਕਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਥੁਗਰੁਕਲਹੁਕਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ.
ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੁਤੋ ਹਿ ਮੁਤ੍ਤਾਮਣਿਵੇਲ਼ੁਰਿਯਾਦਿ ਮਹਗ੍ਘਪ੍ਪਹੋਨਕਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੁਤੋ ਮੁਤ੍ਤਾਦਿ ਲਹੁਕਂ ਹੋਤਿ. ਲਹੁਕੇਪਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਯਥੇਵ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਨੋ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਤਥੇਵ ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਚੇਤਾਪਨੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੮੯) ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ.
ਅਥ ਵਾ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੂਨਂਯੇਵ ਤਤ੍ਥ ਆਗਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਨਿਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਿ, ਨ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਾਰਪ੍ਪਸਙ੍ਗਭਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁਪਿ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਸ੍ਸ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਇਦਂ ਮੁਤ੍ਤਾਦਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚ ਇਮਿਨਾ ਚ ਇਮਿਨਾ ਚ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਭਣਤਿ, ਦਸਮੇਨ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਸਿਯਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਇਦਂ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਸ੍ਸ ਆਚਿਕ੍ਖਨਾਦਿਸਂਵੋਹਾਰੋ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨਵਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯੇਵ ਹੋਤਿ ਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ, ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਪਿ ਦਸਮੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਿਰੋਧਤੋ ਪਨ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਮਿਚ੍ਚੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.
ਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਚ੍ਛਾਯਾਤਿ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਹ ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ. ਅਨਾਗਤਕਾਰਣਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਹ ਆਪਤ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁਕਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਾਰਲਾਭੇ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਾਭਾਵਾ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਹਾਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਾਦੋ.
ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਯਦਿ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਨਾ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯੇ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ, ਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੋ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਨਵਮੇ ਏਵ ਤਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਂਵੋਹਾਰੋ ਨਾਮ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯੋਪਿ ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਞ੍ਚ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਇਮਂ ਦੇਹੀ’ਤਿ ਚੇਤਾਪੇਤਿ, ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਦਸਮਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਾਨੁਮਤਿਵਿਰੋਧਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਨਾ ਚੇਤਾਪਨੇ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ. ਨੇਸਂ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯੇਨ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘ਸਚੇ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’ਨ੍ਤਿ ਭਾਸਿਤਂ, ਤਂ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਨ ਹਿ ਦਾਨਗ੍ਗਹਣਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੮੯), ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਤਿਯਾ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਮਤੇ ਦਸਮਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਾਨੁਮਤਿਵਿਰੋਧਤੋ ਚ. ਭਵਤੁ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਮਿਦਂ ਕਾਰਣਂ, ਦਸਮੇ ਅਵਸ੍ਸਮੇਵ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਤਾਨਿ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਾਨੇਵਾਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਭਾਵਞ੍ਚ ਗਤਾਨੀਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਿਦ੍ਧੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਾਦੋ.
ਏਤ੍ਥਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ – ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਰੂਪਿਯਂ ਪਰਹਤ੍ਥਗਤਂ ਕਰੋਤਿ ਅਜ੍ਝਾਚਰਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਪਰਸ੍ਸ ਰੂਪਿਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਟ੍ਠਮੇਨ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ. ਉਗ੍ਗਹਿਤਵਤ੍ਥੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇ ਕਥਂ ਜਾਤਂ? ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਜਾਤਂ. ਅਥ ਪਰਸ੍ਸ ਰੂਪਿਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਪਠਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਰੂਪਿਯਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਮੇਨ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਰੂਪਿਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਪਚ੍ਛਾ ਕਰੋਤਿ, ਸਂਵੋਹਾਰੇਨ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਰੂਪਿਯਸ੍ਸ ਗਹਣਮਤ੍ਤੇਨ ਅਟ੍ਠਮੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇ ਨਵਮੇਨਾ’’ਤਿ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਜ੍ਝਾਚਰਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਦੁਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਅਨਿਯਮਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਧਾਨੇਸੁ ਦਸ੍ਸਿਤੋਵ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਦਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਧਾਨੇ ‘‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰੂਪਿਯਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿਂ, ਨਾਨਾਪ੍ਪਕਾਰਕਞ੍ਚ ਰੂਪਿਯਸਂਵੋਹਾਰਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ‘‘ਰੂਪਿਯਂ ਚੇਤਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਰੂਪਿਯਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਯਂ ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਨਾ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੇਨ ਚਤੂਸੁ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੂਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਗਹਿਤੇ ਅਟ੍ਠਮੇਨ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਨਾ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਇਦਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਗਹਿਤੇ ਤੇਨੇਵ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਮ੍ਪਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਚੇਤਾਪਿਤਰੂਪਿਯਗ੍ਗਹਣੇ ਅਟ੍ਠਮੇਨ, ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇ ਨਵਮੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਿਯਵਸੇਨ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਵਿਸੋਧਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੇ ਅਸਤਿ ਕਥਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਦੁਨ੍ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਰੂਪਿਯਮ੍ਪਿ ‘ਨ ਛਡ੍ਡੇਤੀ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠੋ ਉਪਾਸਕੋ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੇਤਿ, ਕਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਦੁਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ. ਪੁਨ ਅਪਰਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਮਂ ‘ਗਣ੍ਹਾਹੀ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਵਿਨਿਪਾਤਦੁਕ੍ਕਟਂ, ‘ਏਤਂ ਦੇਹੀ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਦੁਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਪਯੋਗਦੁਕ੍ਕਟਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ.
ਪਕਿਣ੍ਣਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
ਏਲ਼ਕਲੋਮਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.
੩. ਪਤ੍ਤਵਗ੍ਗੋ
੧. ਪਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਦ੍ਵੇ ਅਪਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇ ਭਾਜਨਪਰਿਭੋਗੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ, ਨਅਧਿਟ੍ਠਾਨੂਪਗਾਨਵਿਕਪ੍ਪਨੂਪਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਚ. ਸਮਣਸਾਰੁਪ੍ਪੇਨ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਅਯੋਪਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਾਕੇਹਿ ਪਕ੍ਕੋ ਹੋਤਿ, ਮਤ੍ਤਿਕਾਪਤ੍ਤੋ ਦ੍ਵੀਹਿ. ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਪਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਵਾਰਿਤਤ੍ਤਾ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੬੦੨) ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ‘ਅਨਨੁਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘ਪੁਰਾਣਪਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਚ੍ਚਯਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਵਿਕਪ੍ਪਿਤੋ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੭੩੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਸੋ ਹਿ ਕਥਿਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੩੦੬ ਆਦਯੋ) ਨਿਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਧਿ ਵਿਯ ਏਕੋਪਿ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਦੁਤਿਯੋ ਵਾਰਿਤੋ’’ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਯਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇ ਪਤ੍ਤੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਸਚੇ ਏਕਤੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਦੁਤਿਯੋ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤੋ. ਵਿਕਪ੍ਪੇਤੁਂ ਪਨ ਬਹੂਪਿ ਲਭਤਿ. ਕਾਕਣਿਕਮਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਿ-ਕਾਰੋ ‘‘ਏਕਪਾਕਮ੍ਪਿ ਜਨੇਤੀ’’ਤਿ ਪਾਕਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਚੇ ਏਕਪਾਕੇਨੇਵ ਸਾਰੁਪ੍ਪੋ, ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਾਕਪਰਿਮਾਣਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੂਪਗੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਨ੍ਤੇਨ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪੁਰਾਣਪਤ੍ਤਂ ਅਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਨ੍ਤੇਨ ਸੋ ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
ਪਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਊਨਪਞ੍ਚਬਨ੍ਧਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਵਾਰਿਤੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਙ੍ਘਵਸੇਨ ਪਵਾਰਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਞ੍ਚਬਨ੍ਧਨੇਨੇਵ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਵਸੇਨ ਪਵਾਰਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਊਨਪਞ੍ਚਬਨ੍ਧਨੇਨਾਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
ਯੋ ਊਨਪਞ੍ਚਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥਂ, ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਕਰੋ ਸੋ;
ਊਨਪਞ੍ਚਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥਂ, ਪਤ੍ਵਾਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ.
ਊਨਪਞ੍ਚਬਨ੍ਧਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਭੇਸਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਪਟਿਸਾਯਨੀਯਾਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਪਾਦਮਕ੍ਖਨਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਯੇਸਂ ਮਂਸਂ ਕਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਯੇਸਂ ਮਂਸਂ ਨ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਪ੍ਪਿਆਦਿ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਾ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯੇਸਞ੍ਹਿ ਮਂਸਂ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਪ੍ਪੀਤਿਆਦਿ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਤ੍ਥੁਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਪਣੀਤਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਯੇਸਂ ਮਂਸਂ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਖੀਰਾਦਿ ਪਣੀਤਭੋਜਨਂ, ਨੇਤਰਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਮਧੁ ਨਾਮ ਮਧੁਕਰਿਭਮਰਮਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਆਸਯੇਸੁ ਨਿਯ੍ਯਾਸਸਦਿਸਂ ਮਹਾਮਧੁ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਯਾਵਜੀਵਿਕਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ.
ਭੇਸਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਤ੍ਤਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.
ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.