੧. ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਯੋ ਪਨਾਤਿ ਰਸ੍ਸਦੀਘਾਦਿਨਾ ਲਿਙ੍ਗਾਦਿਭੇਦੇਨ ਯੋ ਕੋਚਿ. ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਉਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਸਰਣਗਮਨੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਓਵਾਦਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਪਞ੍ਹਾਬ੍ਯਾਕਰਣੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਅਟ੍ਠਗਰੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਦੂਤੇਨੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਅਟ੍ਠਵਾਚਿਕੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮੂਪਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ਇਮਾਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਸੁ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪੇਨ ਠਾਨਾਰਹੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਞਤ੍ਤਿਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨ ਸੀਮਾ ਪਰਿਸਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਪੇਕ੍ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਸੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਂ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ, ਪਣ੍ਡਕਾਦਯੋ ਚ ਏਕਾਦਸ ਅਭਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ. ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬੋ ਨਾਮ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬੋ. ਪਣ੍ਡਕਾਦਯੋ ਵਜ੍ਜਨੀਯਪੁਗ੍ਗਲਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਸੁ ਆਸਿਤ੍ਤਪਣ੍ਡਕਞ੍ਚ ਉਸੂਯਪਣ੍ਡਕਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਪਣ੍ਡਕੋ ਨਪੁਂਸਕਪਣ੍ਡਕੋ ਪਣ੍ਡਕਭਾਵਪਕ੍ਖੇ ਠਿਤੋ ਪਕ੍ਖਪਣ੍ਡਕੋ ਚ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.
ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕੋ ਪਨ ਤਿਵਿਧੋ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਥੇਨਕੋ ਸਂਵਾਸਤ੍ਥੇਨਕੋ ਉਭਯਤ੍ਥੇਨਕੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਸਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਨ ਭਿਕ੍ਖੁਵਸ੍ਸਾਨਿ ਗਣੇਤਿ, ਨ ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਵਾ ਵਨ੍ਦਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਨ ਆਸਨੇਨ ਪਟਿਬਾਹਤਿ, ਨ ਉਪੋਸਥਾਦੀਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਂ ਅਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਲਿਙ੍ਗਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਥੇਨਿਤਤ੍ਤਾ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਥੇਨਕੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਾਮਣੇਰੋ ਸਮਾਨੋ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਸਉਸ੍ਸਾਹੋਵ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਭਾਵਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਦਿਨ੍ਨਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਥੇਨਕੋ, ਨ ਲਿਙ੍ਗਾਨੁਰੂਪਸ੍ਸ ਸਂਵਾਸਸ੍ਸ ਸਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਨਾਪਿ ਸਂਵਾਸਤ੍ਥੇਨਕੋ. ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਕੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯੋ ਚ ਖੋ ਸਾਮਣੇਰੋ ਸਮਾਨੋ ਵਿਦੇਸਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਵਸ੍ਸਾਨਿ ਗਣੇਤਿ, ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ ਵਨ੍ਦਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਆਸਨੇਨ ਪਟਿਬਾਹਤਿ, ਉਪੋਸਥਾਦੀਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਂ ਸਂਵਾਸਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਥੇਨਿਤਤ੍ਤਾ ਸਂਵਾਸਤ੍ਥੇਨਕੋ ਨਾਮ. ਭਿਕ੍ਖੁਵਸ੍ਸਗਣਨਾਦਿਕੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਕਿਰਿਯਭੇਦੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ‘‘ਸਂਵਾਸੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ‘‘ਨ ਮਂ ਕੋਚਿ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪੁਨ ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯੋ ਪਨ ਸਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ ਵਨ੍ਦਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਆਸਨੇਨ ਪਟਿਬਾਹਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਵਸ੍ਸਾਨਿ ਗਣੇਤਿ, ਉਪੋਸਥਾਦੀਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਂ ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਚੇਵ ਸਂਵਾਸਸ੍ਸ ਚ ਥੇਨਿਤਤ੍ਤਾ ਉਭਯਤ੍ਥੇਨਕੋ ਨਾਮ. ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ, ਅਯਂ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਇਮਂ ਤਿਵਿਧਂ.
‘‘ਰਾਜ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖ ਕਨ੍ਤਾਰ-ਰੋਗ ਵੇਰੀ ਭਯੇਨ ਵਾ;
ਚੀਵਰਾਹਰਣਤ੍ਥਂ ਵਾ, ਲਿਙ੍ਗਂ ਆਦਿਯਤੀਧ ਯੋ.
‘‘ਸਂਵਾਸਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਯਾਵ ਸੋ ਸੁਦ੍ਧਮਾਨਸੋ;
ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕੋ ਨਾਮ, ਤਾਵ ਏਸ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੧੦);
ਯੋ ਪਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਤਿਤ੍ਥਿਯਭਾਵਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋ ਸਯਂ ਵਾ ਕੁਸਚੀਰਾਦਿਕਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਲਿਙ੍ਗਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਤਿ, ਨਗ੍ਗੋ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਜੀਵਕਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਵਤਾਨਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਅਯਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕੋ ਨਾਮ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਂ ਅਵਸੇਸੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ ਨਾਮ. ਯੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਾ ਜਨੇਤ੍ਤਿ ਸਯਮ੍ਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੇਨੇਵ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪਿਤਾ, ਅਯਂ ਮਾਤੁਘਾਤਕੋ ਨਾਮ. ਪਿਤੁਘਾਤਕੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯੇਨ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗੇ ਠਿਤੋਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪਿਤੋ, ਅਯਂ ਅਰਹਨ੍ਤਘਾਤਕੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਪਨ ਪਕਤਤ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗੇ ਦੂਸੇਤਿ, ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਾਸਨਂ ਉਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਉਬ੍ਬਿਨਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਵਸੇਨ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਯਂ ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਧਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਜੀਵਮਾਨਕਸਰੀਰੇ ਖੁਦ੍ਦਕਮਕ੍ਖਿਕਾਯ ਪਿਵਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਲੋਹਿਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਅਯਂ ਲੋਹਿਤੁਪ੍ਪਾਦਕੋ ਨਾਮ. ਯਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਨਕਮ੍ਮਤੋ ਚ ਪੁਰਿਸਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਨਕਮ੍ਮਤੋ ਚ ਉਭਤੋ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੋ ਨਾਮ. ਇਤਿ ਇਮੇ ਤੇਰਸ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਵਤ੍ਥੂ, ਇਮੇ ਪਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਪੇਕ੍ਖੇ ਸਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮਂ ਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ.
ਕਥਂ ਞਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ? ਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਘਪੁਗ੍ਗਲਞਤ੍ਤੀਨਂ ਅਪਰਾਮਸਨਾਨਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਞਤ੍ਤਿਟ੍ਠਪਨਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਤਾਵ ਪਞ੍ਚ ਞਤ੍ਤਿਦੋਸਾ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਯਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ’’ਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਕਿਤ੍ਤਨਂ ਵਤ੍ਥੁਅਪਰਾਮਸਨਂ ਨਾਮ. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿਏਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਅਭਣਨਂ ਸਙ੍ਘਅਪਰਾਮਸਨਂ ਨਾਮ. ‘‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਪੇਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਅਕਿਤ੍ਤਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਅਪਰਾਮਸਨਂ ਨਾਮ. ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਚ੍ਚਾਰਣਂ ਞਤ੍ਤਿਅਪਰਾਮਸਨਂ ਨਾਮ. ਪਠਮਂ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਸਾ ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਞਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਂ ਪਚ੍ਛਾ ਞਤ੍ਤਿਟ੍ਠਪਨਂ ਨਾਮ. ਇਤਿ ਇਮੇਹਿ ਦੋਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯ ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਞਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ.
ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਤਾਯਪਿ ਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਘਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਪਰਾਮਸਨਾਨਿ, ਸਾਵਨਾਯ ਹਾਪਨਂ, ਅਕਾਲੇ ਸਾਵਨਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਦੋਸਾ. ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥਾਦੀਨਂ ਅਪਰਾਮਸਨਾਨਿ ਞਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾਨੇਵ. ਤੀਸੁ ਪਨ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਏਤੇਸਂ ਅਪਰਾਮਸਨਂ ਅਪਰਾਮਸਨਮੇਵ. ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਚਤੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਞਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਮੇਵ, ਅਥ ਵਾ ਪਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਅਕ੍ਖਰਸ੍ਸ ਵਾ ਪਦਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨੁਚ੍ਚਾਰਣਂ ਵਾ ਦੁਰੁਚ੍ਚਾਰਣਂ ਵਾ ਸਾਵਨਾਯ ਹਾਪਨਂ ਨਾਮ. ਸਾਵਨਾਯ ਅਨੋਕਾਸੇ ਪਠਮਂ ਞਤ੍ਤਿਂ ਅਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਕਰਣਂ ਅਕਾਲੇ ਸਾਵਨਂ ਨਾਮ. ਇਤਿ ਇਮੇਹਿ ਦੋਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾਯ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ.
ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਪਤ੍ਤਿਸੀਮਾਲਕ੍ਖਣਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਪਨ ਸੀਮਾਯ ਕਤਂ ਸੀਮਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਅਨਾਗਮਨਂ, ਛਨ੍ਦਾਰਹਾਨਂ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਅਨਾਹਰਣਂ, ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਨਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਪਨ ਤਯੋ ਪਰਿਸਾਦੋਸਾ, ਤੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਕਤਂ ਪਰਿਸਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ. ਕਾਰਣਾਰਹਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨਾਰਹਤ੍ਤਾ ਠਾਨਾਰਹਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਯੋ ਇਮਿਨਾ ਏਵਂ ਅਕੁਪ੍ਪੇਨ ਠਾਨਾਰਹੇਨ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਯਂ ਇਧ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜੇਸੁ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.
ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਧਿਸੀਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾ, ਤਞ੍ਚ, ਯਤ੍ਥ ਚੇਤੇ ਸਹ ਜੀਵਨ੍ਤਿ, ਏਕਜੀਵਿਕਾ ਸਭਾਗਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਾਜੀਵਞ੍ਚ, ਤਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਨਭਾਵੇਨ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਆਪਨ੍ਨੋ. ਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਸਾਜੀਵਞ੍ਚ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਦੁਭਯਂ ਉਪਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾਤਿ ਯਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਂ ਅਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ, ਯਞ੍ਚ ਸਾਜੀਵਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਂ ਅਪ੍ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਖੇਤ੍ਤਕਾਲਪਯੋਗਪੁਗ੍ਗਲਵਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਦਭਾਵੇਨ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਥਂ? ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਤੋ ਚਵਿਤੁਕਾਮਤਾਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦਵਾ ਵਾ ਰਵਾ ਵਾ ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ. ਤਥਾ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮਿ, ਸਿਕ੍ਖਂ, ਵਿਨਯਂ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਉਦ੍ਦੇਸਂ, ਉਪਜ੍ਝਾਯਂ, ਆਚਰਿਯਂ, ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਂ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਂ, ਸਮਾਨੁਪਜ੍ਝਾਯਕਂ, ਸਮਾਨਾਚਰਿਯਕਂ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਚੁਦ੍ਦਸਨ੍ਨਂ, ‘‘ਗਿਹੀਤਿ ਮਂ ਧਾਰੇਹਿ, ਉਪਾਸਕੋ, ਆਰਾਮਿਕੋ, ਸਾਮਣੇਰੋ, ਤਿਤ੍ਥਿਯੋ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕੋ, ਅਸਮਣੋ, ‘ਅਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯੋ’ਤਿ ਮਂ ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਗਿਹਿਆਦੀਨਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਯਾ ਖੇਤ੍ਤਪਦਾਨਂ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਵੇਵਚਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਤੇਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵਦਤੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਰੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਖੇਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ.
ਤਤ੍ਥ ਯਦੇਤਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਮਂ ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੧) ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਵਚਨਂ, ਯਾਨਿ ਚ ‘‘ਅਲਂ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧੇਨ, ਕਿਂ ਨੁ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧੇਨ, ਨ ਮਮਤ੍ਥੋ ਬੁਦ੍ਧੇਨ, ਸੁਮੁਤ੍ਤਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੫੨) ਨਯੇਨ ਆਖ੍ਯਾਤਵਸੇਨ ਕਾਲਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਚੁਦ੍ਦਸਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ‘‘ਅਲਂ ਮੇ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਚ ਸਵੇਵਚਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ‘‘ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਂ ਧਾਰੇਸੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੫) ਵਾਤਿਆਦੀਨਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਰਿਕਪ੍ਪਵਚਨਾਨਿ ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨ ਕਾਲਵਸੇਨ ਚੇਵ ਅਨਾਮਟ੍ਠਕਾਲਵਸੇਨ ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ.
ਪਯੋਗੋ ਪਨ ਦੁਵਿਧੋ ਕਾਯਿਕੋ ਚ ਵਾਚਸਿਕੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੫੧) ਨਯੇਨ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਭਾਸਾਯ ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਾਚਸਿਕਪ੍ਪਯੋਗੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਕ੍ਖਰਲਿਖਨਂ ਵਾ ਹਤ੍ਥਮੁਦ੍ਦਾਦਿਦਸ੍ਸਨਂ ਵਾ ਕਾਯਪ੍ਪਯੋਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਵਾਚਸਿਕਪ੍ਪਯੋਗੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ.
ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਨ ਦੁਵਿਧੋ – ਯੋ ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ, ਸੋ ਸਚੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਵੇਦਨਾਟ੍ਟਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ, ਸੋ ਸਚੇ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ, ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੋ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਸ੍ਸ ਦੂਤੇਨ ਵਾ ਪਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਆਰੋਚਨਂ ਰੁਹਤਿ. ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ.
ਵਿਜਾਨਨਮ੍ਪਿ ਨਿਯਮਿਤਾਨਿਯਮਿਤਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਯੇਸਂ ਵਾ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ, ਇਮੇਸਂ ਵਾ ਆਰੋਚੇਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਸਚੇ ਤੇ ਯਥਾ ਪਕਤਿਯਾ ਲੋਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਯੇ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਯਂ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਗਿਹਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਥਯਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਆਕਾਰੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਭਾਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾਵ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਅਥ ਅਪਰਭਾਗੇ ‘‘ਕਿਂ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾਵ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਅਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਚੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋ ਕੋਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾਵ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਏਵਂ ਵਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ. ਯੋ ਪਨ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਦਵਾਯਪਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ, ਤੇਨ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾਵ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਇਤਿ ਇਮੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਵਾ ਵਸੇਨ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਾ ਪਨ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨੇਨ ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਸ੍ਸੇਵ ਚ ਅਤ੍ਥਭੂਤਂ ਏਕਚ੍ਚਂ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾ.
ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਦਿਸਾਨਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਂ. ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਅਨ੍ਤਮਸੋਤਿ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਯਪੀਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨੇਸੁ ਗਤਾਯਪਿ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪਰਾਜਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਾਜਯਂ ਆਪਨ੍ਨੋ. ਅਸਂਵਾਸੋਤਿ ਪਕਤਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਹ ਵਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕਕਮ੍ਮਾਦਿਕੋਵ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਵਿਧਿ ਸਂਵਾਸੋ ਨਾਮ, ਸੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਸਂਵਾਸੋ. ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮੇਸੁ ਹਿ ਏਸ ਗਣਪੂਰਕੋਪਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਤਾਵ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.
ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਮਨੁਸ੍ਸਾਮਨੁਸ੍ਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਵਸੇਨ ਹਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਤ੍ਥਿਯੋ, ਤਾਸਂ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗਮੁਖਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਤਯੋ ਤਯੋ ਕਤ੍ਵਾ ਨਵ ਮਗ੍ਗਾ, ਤਥਾ ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾਨਂ. ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਪਨ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਮੁਖਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਕਤ੍ਵਾ ਛ ਮਗ੍ਗਾ, ਤਥਾ ਪਣ੍ਡਕਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਿਂਸ ਮਗ੍ਗਾ. ਤੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਵਾ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਨ੍ਥਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਸਨ੍ਥਤਸ੍ਸ ਵਾ, ਪਰੇਸਂ ਪਨ ਮਤਾਨਮ੍ਪਿ ਅਕ੍ਖਾਯਿਤਸ੍ਸ ਵਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਕ੍ਖਾਯਿਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਕਤਿਵਾਤੇਨ ਅਸਂਫੁਟ੍ਠੇ ਅਲ੍ਲੋਕਾਸੇ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਤਿਲਬੀਜਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਸਨ੍ਥਤਂ ਵਾ ਅਸਨ੍ਥਤਂ ਵਾ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਵੇਸੇਤਿ, ਪਰੇਨ ਵਾ ਪਵੇਸਿਯਮਾਨੇ ਪਵੇਸਨਪਵਿਟ੍ਠਟ੍ਠਿਤਉਦ੍ਧਰਣੇਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਅਯਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਅਸਾਧਾਰਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ. ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਪਨ ਸਾਧਾਰਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਤ੍ਥਂ ਅਯਂ ਮਾਤਿਕਾ –
ਨਿਦਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਤ੍ਥੁਂ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਧਿਮੇਵ ਚ;
ਆਣਤ੍ਤਾਪਤ੍ਤਿਨਾਪਤ੍ਤਿ-ਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਙ੍ਗਮੇਵ ਚ.
ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਿਧਿਂ ਕਿਰਿਯਾ-ਸਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਨਾਨਤ੍ਤਂ;
ਵਜ੍ਜਕਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਞ੍ਚ, ਤਿਕਦ੍ਵਯਵਿਧਿਂ ਤਥਾ.
ਲਕ੍ਖਣਂ ਸਤ੍ਤਰਸਧਾ, ਠਿਤਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਇਦਂ;
ਞਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਯ੍ਯ ਮੇਧਾਵੀ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮ ਵੇਸਾਲਿ-ਰਾਜਗਹ-ਸਾਵਤ੍ਥਿ-ਆਲ਼ਵਿ-ਕੋਸਮ੍ਬਿ-ਸਗ੍ਗ-ਭਗ੍ਗਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਵਿਧਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਇਦਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਨਿਦਾਨਂ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਾਮ ਯਂ ਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਤਂ ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ਵਤ੍ਥੁ ਨਾਮ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਧਿਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਦੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਏਕਤੋਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਉਭਤੋਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਨਵਵਿਧਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਦੋਸੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਅਟ੍ਠਗਰੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੦੩) ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂਯੇਵ ਆਗਤਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਨਤ੍ਥਿ. ਵਿਨਯਧਰਪਞ੍ਚਮੇਨ (ਮਹਾਵ. ੨੫੯) ਗਣੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਗਣਙ੍ਗਣੂਪਾਹਨਾ (ਮਹਾਵ. ੨੫੯) ਧੁਵਨ੍ਹਾਨਂ ਚਮ੍ਮਤ੍ਥਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਪਦੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਮਜ੍ਝਿਮਦੇਸੇਯੇਵ ਹਿ ਏਤੇਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤੇਸੁਪਿ ਧੁਵਨ੍ਹਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਆਗਤਂ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਾ ਪਦੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕਞ੍ਚ ਏਕਤੋਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕਞ੍ਚ ਏਕਤੋਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾਨਂ ਚਤਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਆਣਤ੍ਤਾਪਤ੍ਤਿਨਾਪਤ੍ਤਿਵਿਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿਏਤ੍ਥ ਆਣਤ੍ਤੀਤਿਆਣਾਪਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪ੍ਪਯੋਗਾਦਿਵਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦੋ. ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਜਾਨਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਵਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸੀਲਆਚਾਰਦਿਟ੍ਠਿਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ. ਇਤਿ ਇਮਾਸਂ ਆਣਤ੍ਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਆਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਙ੍ਗਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਿਧਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਕਾਯੋ ਵਾਚਾ ਕਾਯਵਾਚਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਏਕਙ੍ਗਿਕਦ੍ਵਙ੍ਗਿਕਤਿਵਙ੍ਗਿਕਾਨਿ. ਛ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਨਾਮ ਯਾਨਿ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਮਉਟ੍ਠਾਨਾਨੀ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾਨਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਿ ਸਚਿਤ੍ਤਕਾਨਿ. ਤੇਸੁ ਏਕੇਨ ਵਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵਾ ਤੀਹਿ ਵਾ ਚਤੂਹਿ ਵਾ ਛਹਿ ਵਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਚ ਪਞ੍ਚਮੇਨ ਚ ਛਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਨ. ਦ੍ਵਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਪਠਮਚਤੁਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਚ ਤਤਿਯਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ. ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਪਠਮੇਹਿ ਚ ਤੀਹਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਹਿ ਚ ਤੀਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ. ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਪਠਮਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ. ਛ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਛਹਿਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ.
ਏਵਂ –
ਤਿਧਾ ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਞ੍ਚਧਾ ਦ੍ਵਿਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ;
ਦ੍ਵਿਧਾ ਤਿਚਤੁਰੋ ਠਾਨਾ, ਏਕਧਾ ਛਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਤਿ.
ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਾਵ ਤੇਰਸ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੧੬੫ ਆਦਯੋ), ਤਾ ਪਠਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਸੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤੋ ਤੇਰਸ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਨ੍ਤਿ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨ-ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤ-ਸਮਨੁਭਾਸਨ-ਕਥਿਨ-ਏਲ਼ਕਲੋਮ-ਪਦਸੋਧਮ੍ਮ-ਅਦ੍ਧਾਨ-ਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥ-ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਭੂਤਾਰੋਚਨ-ਚੋਰਿਵੁਟ੍ਠਾਪਨ-ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਸਚਿਤ੍ਤਕੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਛਹਿਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਛਟ੍ਠੇਨੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਸਮਨੁਭਾਸਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਤਤਿਯਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਕਥਿਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਪਠਮਚਤੁਤ੍ਥੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਏਲ਼ਕਲੋਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਪਦਸੋਧਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਪਠਮਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਪਞ੍ਚਮੇਨੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਅਚਿਤ੍ਤਕੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਭੂਤਾਰੋਚਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਚੋਰਿਵੁਟ੍ਠਾਪਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮਾਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਿਧਿਨੋਪਿ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਕਿਰਿਯਾਸਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਕਿਰਿਯਾਦੀਹਿ ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਨਾਨਾਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਹਿ ਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਕਿਰਿਯਤੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਿਯਾ ਅਕਿਰਿਯਤੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਪਥਵਿਖਣਨਾਦੀਸੁ (ਪਚਿ. ੮੪) ਵਿਯ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ. ਯਾ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਪਠਮਕਥਿਨਾਪਤ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੫੯ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ, ਅਯਂ ਅਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ. ਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਹਤ੍ਥਤੋ ਚੀਵਰਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਪਤ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੦੮-੫੧੧) ਵਿਯ, ਅਯਂ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ. ਯਾ ਸਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ, ਸਿਯਾ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਹੋਤਿ ਰੂਪਿਯਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਪਤ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੮੨) ਵਿਯ, ਅਯਂ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਿਯਾ ਅਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ. ਯਾ ਸਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਾਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਹੋਤਿ ਕੁਟਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੪੨ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ, ਅਯਂ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ.
ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਨੋਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਤੋ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਯਂ ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਾ, ਇਤਰਾ ਨੋਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਾ. ਪੁਨ ਚ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਚਿਤ੍ਤਕਾ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਸਚਿਤ੍ਤਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਅਯਂ ਸਚਿਤ੍ਤਕਾ. ਯਾ ਅਚਿਤ੍ਤਕੇਨ ਵਾ ਸਚਿਤ੍ਤਕਮਿਸ੍ਸਕੇਨ ਵਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਅਯਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾ.
ਵਜ੍ਜਕਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਵਜ੍ਜਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਲੋਕਵਜ੍ਜਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਾ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸਾ ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਕੁਸਲਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਲੋਕਵਜ੍ਜਾ, ਸੇਸਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਾ. ਸਬ੍ਬਾ ਚ ਕਾਯਕਮ੍ਮਵਚੀਕਮ੍ਮਤਦੁਭਯਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਞ੍ਚਾਤਿ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਜ੍ਜਕਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦੇਨਾਪਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤਿਕਦ੍ਵਯਵਿਧਿਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਵਿਧਿਂ. ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਹਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੋ ਵਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਤਥਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਸਮਙ੍ਗੀ ਵਾ ਇਤਰਵੇਦਨਾਦ੍ਵਯਸਮਙ੍ਗੀ ਵਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਏਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵਸੇਨ ਤੀਣਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ਏਕਾ ਵੇਦਨਾ, ਸੁਖਉਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ, ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਸੇਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਤਿ. ਅਯਮੇਵ ਪਭੇਦੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੋ.
ਲਕ੍ਖਣਂ ਸਤ੍ਤਰਸਧਾ, ਠਿਤਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਇਦਂ, ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਇਦਂ ਨਿਦਾਨਾਦਿਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਸਤ੍ਤਰਸਪ੍ਪਕਾਰਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਯ੍ਯ ਮੇਧਾਵੀ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਇਦਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਯੋਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨ ਅਯੋਜਿਤਂ ਦੁਬ੍ਬਿਜਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਂ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਇਮਂ ਮਾਤਿਕਂ ਅਨੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾਵ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮ.
ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਅਯਂ ਯੋਜਨਾ – ਇਦਂ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਸੁਦਿਨ੍ਨਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਮੇਥੁਨਵੀਤਿਕ੍ਕਮਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ‘‘ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ‘‘ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਯਪੀ’’ਤਿ ਚ ਦ੍ਵੇ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ. ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਨਾਮੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤਿਕਰਾ ਚ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਵਾਦਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਦੀਸੁ (ਪਾਚਿ. ੯੫ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਰਾ ਚ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤਾਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੨੩੬-੨੩੭) ਵਿਯ, ਆਪਤ੍ਤਿਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਰਾ ਚ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੯੧) ਵਿਯ, ਇਧ ਪਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਰਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਯਂ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਦਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਅਵਸੇਸਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਛਨ੍ਦਸੋ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨਤੋ ਅਨਾਣਤ੍ਤਿਕਂ. ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਨ ਆਣਾਪੇਨ੍ਤੋ ਅਕਪ੍ਪਿਯਸਮਾਦਾਨਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਮੇਥੁਨਰਾਗੇਨ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਜੀਵਮਾਨਕਸਰੀਰਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਮਗ੍ਗੇ ਸਚੇਪਿ ਤਚਾਦੀਨਿ ਅਨਵਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਛਿਨ੍ਨੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਣ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਅਙ੍ਗਜਾਤੇ ਉਟ੍ਠਿਤਂ ਅਨਟ੍ਠਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦਂ ਪੀਲ਼ਕਂ ਵਾ ਚਮ੍ਮਖਿਲਂ ਵਾ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ, ਨਟ੍ਠਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦਂ ਸੁਕ੍ਖਪੀਲ਼ਕਂ ਵਾ ਮਤਚਮ੍ਮਂ ਵਾ ਲੋਮਂ ਵਾ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਸਚੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਣ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਵਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਾਟਿਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਉਪਕ੍ਕਮਤੋ ਵਣਸਙ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਤਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਕ੍ਖਿਨਾਸਾਕਣ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਦਵਤ੍ਥਿਕੋਸੇਸੁ ਸਤ੍ਥਕੇਨ ਕਤਵਣੇ ਵਾ, ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦੀਨਞ੍ਚ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਨਂ ਵਤ੍ਥਿਕੋਸਨਾਸਾਪੁਟੇਸੁ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਨਂ ਪਨ ਅਕ੍ਖਿਕਣ੍ਣਨਾਸਾਵਣੇਸੁ ਅਹਿਮਚ੍ਛਾਦੀਨਂ ਪਵੇਸਨਪ੍ਪਮਾਣਵਿਰਹਿਤੇ ਅਣੁਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਉਪਕਚ੍ਛਕਾਦੀਸੁ ਸੇਸਸਰੀਰੇਸੁ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਮਤਸਰੀਰੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਡ੍ਢਕ੍ਖਾਯਿਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਨ ਕੁਥਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਕੁਥਿਤੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਤਥਾ ਵਟ੍ਟਕਤੇ ਮੁਖੇ ਅਚ੍ਛੁਪਨ੍ਤਂ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਓਟ੍ਠਤੋ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਜਿਵ੍ਹਾਯ ਵਾ ਦਨ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਬਹਿ ਪਤਿਤਮਂਸਪੇਸਿਯਂ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦੋ.
ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਟ੍ਟਸ੍ਸ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਨਞ੍ਚ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯੋ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਰੇਨ ਕਤਮ੍ਪਿ ਉਪਕ੍ਕਮਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਯੋ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਸੋ ਅਸਾਦਿਯਨ੍ਤੋ. ਯੋ ਪਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛਂ ਉਮ੍ਮਾਦਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ. ਯਕ੍ਖੇਹਿ ਕਤਚਿਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਚ ਏਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਿਸੁਵਣ੍ਣਗੂਥਚਨ੍ਦਨਾਦੀਸੁ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਅਜਾਨਨਭਾਵੋਵ ਪਮਾਣਂ. ਯੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਵੇਦਨਾਯ ਆਤੁਰਤ੍ਤਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਵੇਦਨਾਟ੍ਟੋ. ਯੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਆਦਿਭੂਤੋ, ਸੋ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਚਤੂਸੁ ਵਿਪਤ੍ਤੀਸੁ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਦ੍ਵੇ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗੇਨ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਦਨਞ੍ਚਾਤਿ. ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦਿਤੋ ਇਦਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਿਰਿਯਂ, ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਸਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ, ਦ੍ਵਿਵੇਦਨਨ੍ਤਿ, ਇਮਾਨਿ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਨਾਮ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ. ਵੋਹਾਰਸੁਖਤ੍ਥਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਸੇਨ ਦੇਸਨਾ ਆਗਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਆਦਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਮੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਅਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਨਾਥੋ ਸਰਣਂ ਅਵੋਚ;
ਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਲੋਕਹਿਤੋ ਮਹੇਸੀ.
ਤਸ੍ਮਾ ਅਕਤ੍ਵਾ ਰਤਿਮਕ੍ਖਰੇਸੁ;
ਅਤ੍ਥੇ ਨਿਵੇਸੇਯ੍ਯ ਮਤਿਂ ਮੁਤੀਮਾਤਿ.
ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.