੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪੩. ਪਥਵੀਆਕਾਸਾ ਵਿਯ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਮਹਾਪਤ੍ਥਟਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਕਥਿਤੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਪਤ੍ਥਟਂ ਅਵਿਤ੍ਥਤਞ੍ਚ ਪਥਵਿਂ ਆਕਾਸਞ੍ਚ ਪਤ੍ਥਰਨ੍ਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਯਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਏਕੇਕਚਿਤ੍ਤਾਵਰੁਦ੍ਧਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ ਪਤ੍ਥਟਵਿਤ੍ਥਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇਨ ਭਗਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨਾਤਿ ਅਸਹਜਾਤਾਨਂ ਸਹਜਾਤਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤਗਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਵ ਮੂਲਪਦਾਨਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਨਵਮੂਲਪਦਾ, ਨਯਾ. ‘‘ਏਕੇਕੇਨ ਨਯੇਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਾਰਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਤ੍ਥ ‘‘ਏਕੇਕੇਨ ਚਤੁਕ੍ਕੇਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨਯਚਤੁਕ੍ਕਵਾਰਾ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਵਵਤ੍ਥਿਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਂ ਨਯਭਾਵਾਤਿ.

੧. ਪਚ੍ਚਯਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਅਙ੍ਗਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਚ੍ਚਯਸਹਿਤਾਨਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਅਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ, ਤਸ੍ਸ ਅਨਙ੍ਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਵਿਭ. ੨੨੬) ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਵਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਯੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾਤਿ. ਤੀਸੁ ਪਕਾਰੇਸੁ ਪਠਮਪਠਮਵਾਰੋ ਦੁਤਿਯਵਾਰਾਦੀਸੁ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਾਦਿਸਬ੍ਬਨਾਨਤ੍ਤਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਤੇ ਵਾਰਵਿਸੇਸੇ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਠਮਵਾਰੋ ਏਵ ਹਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਨਾਮਞ੍ਚ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਨਾਮਂ ਵਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਸ੍ਸੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਯੇਨ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੇਨ ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਤਂਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਙ੍ਗਂ ਪਰਿਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ਚ ਪਵੇਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਸਮੋਰੋਧਤੋ.

ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾਰਚਤੁਕ੍ਕੇ ਏਕੇਕਵਾਰੇ ਚ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਰੂਪਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁਪਿ ਚ ਵਾਰੇਸੁ ਚਤੂਸੁਪਿ ਸੋਕਾਦਯੋ ਅਵੁਤ੍ਤਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਇਧ ‘‘ਛਟ੍ਠਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਸਾਧਾਰਣਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਵਾਰਸਾਧਾਰਣਤੋ, ਸਬ੍ਬਵਿਞ੍ਞਾਣਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਵਸਾਧਾਰਣਤੋ ਵਾ. ਵਿਨਾ ਅਭਾਵੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਫਲਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩) ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਫਲਂ, ਸਤਿਪਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਰਣਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚਸ੍ਸ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਅਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਪ੍ਪਮਾਣਰਹਿਤਾਨਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਹੇਤੁਕਾਦੀਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਹੇਤੁਕ-ਸਦ੍ਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਹੇਤੁਕ-ਸਦ੍ਦਸਹਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਹੇਤੁਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਹੇਤੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਗਤਿਸੂਚਕੋ ਅਵਿਗਤਤਾ ਚ ਵਿਗਤਤਾਨਿਵਾਰਣਵਸੇਨ ਗਤਿ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਹੇਤੁਕਚਤੁਕ੍ਕਂ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਿਧਾ ਚਤੁਧਾ ਪਞ੍ਚਧਾ ਵਾਤਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਛਧਾ ਵਾ’’ਤਿਪਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਮਾਧਿ ਹਿ ਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਤੀਹਿ ਝਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ. ਉਪਾਦਾਨਂ ਭਵਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਤਧਾਤਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਵਜ੍ਜਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਦਤਿ. ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਪਨ ਯਥਾ ਭਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਪਕਾਰੋ ਤਣ੍ਹਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵਾਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਚਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਯਥਾਸਕੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨੇਵ ਪਨ ਇਮਸ੍ਸ ਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੋਯੇਵੇਤ੍ਥ ਹੋਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਵਾਰੋਤਿ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕੋਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਭਵਾਦੀਨਂ ਤਥਾ ਅਭਾਵਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨੇਵ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ, ਜਾਤਿ ਚ ਮਰਣਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਯਥਾ ਅਵਿਗਤਚਤੁਕ੍ਕਾਦੀਸੁ ‘‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ ਭਵਹੇਤੁਕਾ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਵਾਦੀਨਂ ਅਵਿਗਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਅਭਾਵਤੋ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ‘‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਪਚ੍ਚਯਵਚਨਮੇਵ ਹਿ ਤੇਸਂ ਸਹਜਾਤਸੂਚਕਂ ਆਪਨ੍ਨਂ ਅਵਿਗਤਚਤੁਕ੍ਕਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਇਧ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਸੂਚਕਸ੍ਸ ਵਚਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ, ਨ ਚ ਤਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਭਵਾਦਯੋ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨੇਵਾਯਂ ਚਤੁਕ੍ਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੇਸਪਚ੍ਚਯਾਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਭਵਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਹ ਅਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਸਹਜਾਤੇਨ ਸਹ ਸੇਸਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਸੂਚਕਸ੍ਸ ਵਚਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਸਹਜਾਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨੇਵਾਯਂ ਚਤੁਕ੍ਕੋ ਆਰਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਤੇ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਯਂ ਤਥਾ ਆਰਦ੍ਧੋਤਿ.

‘‘ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਏਕਾਦਸਙ੍ਗਿਕੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੭) ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਆਗਤੇ ਨਾਮਰੂਪੇ ਏਕਧਾ ਗਹਿਤੇ ਨਵਙ੍ਗਿਕੋ, ਦ੍ਵਿਧਾ ਗਹਿਤੇ ਦਸਙ੍ਗਿਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਦ੍ਧਤ੍ਤਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਯੋਜਿਯਮਾਨੇਸੁ ਏਕਾਦਸਙ੍ਗਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਰੂਪੇ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨਾਮੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰਵਸੇਸਰੂਪਪਚ੍ਚਯਂ ਵਿਯ ਨਿਰਵਸੇਸਨਾਮਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਿਤਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਂਦੇਸਨਾਪਰਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕੇ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਂ ਨਾਮਨ੍ਤੋਗਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦੇਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ, ਨ ਪੁਰਿਮਾਨਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵ ‘‘ਅਯਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਯੋਨਿਵਸੇਨ ਓਪਪਾਤਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਂਸੇਦਜਯੋਨਿਕਾਪਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਭਾਵੇਨ ਓਪਪਾਤਿਕਸਙ੍ਗਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪਧਾਨਾਯ ਵਾ ਯੋਨਿਯਾ ਸਬ੍ਬਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਯੋਨਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਓਪਪਾਤਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਙ੍ਗਹਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨੇਵ ਹਿ ਧਮ੍ਮਹਦਯਵਿਭਙ੍ਗੇਪਿ (ਵਿਭ. ੧੦੦੯) ‘‘ਓਪਪਾਤਿਕਾਨਂ ਪੇਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਓਪਪਾਤਿਕਗ੍ਗਹਣਮੇਵ ਕਤਂ, ਨ ਸਂਸੇਦਜਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ. ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਛਹਾਯਤਨੇਹਿ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਚੇਕਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਵਜ੍ਜਂ ਆਯਤਨਂ ਸਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਕੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਪੁਰਿਮਯੋਨਿਦ੍ਵਯੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਕਲਲਾਦਿਕਾਲੇ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ‘‘ਸਦਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਚ੍ਛਿਮਯੋਨਿਦ੍ਵਯੇ ਪਨ ਯੇਸਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਦਾ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ. ਇਤੋਤਿ ਇਮਸ੍ਮਾ ਚਤੁਕ੍ਕਤੋ, ਨਯਤੋ ਵਾ, ਯੋ ਵਿਸੇਸੋ.

ਪਚ੍ਚਯਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਹੇਤੁਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪੪. ਜਾਤਿਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤੇ ਏਵ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ ਭਵੇ ਉਪਾਦਾਨਹੇਤੁਕਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਤਂ, ਅਭਾਵਤੋ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਜਾਤਿਆਦੀਸੁ ਭਵਹੇਤੁਕਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਪਨ ਯਾਵ ਵਤ੍ਥੁ, ਤਾਵ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਪਵਤ੍ਤਨਕਮ੍ਪਿ, ਏਵਂ ਉਪਾਦਾਨਂ ਭਵਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ, ਭਵੋ ਚ ਜਾਤਿਯਾ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਨ ਸਿਯਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮਸ੍ਸ, ਨਾਮਞ੍ਚ ਅਤਕ੍ਖਣਿਕਸਮ੍ਭਵਾ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਇਧ ਵਿਯ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਹੇਤੁਕਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਾਵ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਤਾਵ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭੋ, ਜਾਤਿਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤੇ ਏਵ ਭਵਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਚ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਂ. ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਪਨ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਵੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਭਵਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਹੇਤੁਆਦਿਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਭਵਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਂ ਨ ਨਿਯਮੇਨ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ, ਭਵੋ ਪਨ ਜਾਤਿਯਾ, ਜਾਤਿ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਨੇਵ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ ਅਭਾਵਤੋ ਚ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਭਵਾਦੀਸੁ ਹੇਤੁਕਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ.

ਨਨੁ ਏਵਂ ‘‘ਨਾਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਕਂ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਂ ਨਾਮਹੇਤੁਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਨਾਮਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਚ ਅਤ੍ਥਿ ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾਤਿ? ਨ, ਤੇਸਂ ਨਾਮੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਨਮਨਕਿਚ੍ਚਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਨਾਮਂ, ਤਞ੍ਚ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਭੂਤਾ ਏਵ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ‘‘ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਹੇਤੁਕਗ੍ਗਹਣਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਭਵਤੀਤਿ ਭਵੋ, ਨ ਚ ਜਾਤਿਆਦੀਨਿ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਯੋਜਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਰਣਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਯ ਭਵਨਤੋ ਭਵੇ ਜਾਤਿਆਦੀਨਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਨਿਯਮਾਭਾਵਾਭਾਵੇਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਹੇਤੁਕਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ.

ਕੇਚਿ ਪਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਮਤਂ ਵਦਤਿ. ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਹਿ ਇਧ ਭਵੋਤਿ ਆਗਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੪੯).

‘‘ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਦੇਸਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਤਿਪਿ ਪਨ ਪਦੇਸੇ ਉਪਾਦਾਨਂ ਵਿਯ ਸਭਾਵਾਨਿ ਜਾਤਿਆਦੀਨਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਠਪੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਭਾਵਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਏਵ ਠਪਨਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਜਾਯਮਾਨਾਨਂ ਪਨ ਜਾਤਿ, ਜਾਤਾਨਞ੍ਚ ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ, ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੨੫) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਪਨ ‘‘ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨਾਮਂ? ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੫੯), ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ ਨਾਮਂ ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨਾਮਂ? ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਾਮਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਰੂਪਂ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾ ਯਞ੍ਚ ਰੂਪਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਨੋਧਾਤੁ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੬੧) ਚ ਯਂ ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਲ਼ਾਯਤਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਦੇਸੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਏਵਂ ਯੋ ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਠਪੇਤਬ੍ਬਗਹੇਤਬ੍ਬਵਿਸੇਸੇ ਸਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਦੇਸੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ.

ਹੇਤੁਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪੬. ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤ੍ਤਾ ਭਵੇਨ ਉਪਾਦਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ‘‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਉਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਵੋ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨਾਮਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭੂਤਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਞ੍ਚ ਸਪ੍ਪਦੇਸਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾ ਪਨ ‘‘ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਂ, ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੧੫੦-੧੫੪) ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਾਮਂ ਗਹਿਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਉਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਧਾਪਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਭਵਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਨਿਯਮਾਭਾਵੋ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਨਿਯਮਾਭਾਵੋ ਭਵੇ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਉਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਸਿਯਾ. ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਵਤ੍ਥੁ ਅਕੁਸਲਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਪੁਰੇਜਾਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਪਨ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਂ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੁਪਚਯਾਦੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਪਨ ਹੋਤੀਤਿ.

ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਮੂਲਕਨਯਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪੭. ‘‘ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਭਵਮੂਲਕਨਯੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਾਦਿਮੂਲਕਾ ਚ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ. ‘‘ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਬ੍ਬੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਸਿਯਾ – ਨਾਮਵਿਸੇਸਾਨਂ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਾਦਿਮੂਲਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਦੇਵ ਪਨ ਨਾਮਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਦੇਵ ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਵਿਸੇਸੋ ਕੋਚਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਪੁਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਭਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਇਧ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਂਉ, ਨ ਜਾਤਿਆਦੀਨੀਤਿ ਅਪੁਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਥਾ ਪਨ ‘‘ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਗਹਣਤੋ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਨ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਵਨਵਸੇਨ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਭਵ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਨ ਸੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤੇਨ ਭਵਮੂਲਕਨਯੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਯ ਭਵੇਕਦੇਸੇ ਵਿਸੁਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਗ੍ਗਹਿਤੇ ਭਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਚ੍ਚਯਸੋਧਨਤ੍ਥਂ ਆਦਿਤੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਨਿਰਵਸੇਸਬੋਧਕੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਨਾਮ-ਸਦ੍ਦੋ. ਏਵਂਸਭਾਵਾ ਹਿ ਏਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਆਹਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਇਮਿਨਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਭਵਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤ੍ਤਾ ਭਵਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਉਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਜਾਯਮਾਨਾਨਂ ਪਨ ਜਾਤਿ, ਨ ਜਾਤਿਯਾ ਜਾਯਮਾਨਾ, ਜੀਯਮਾਨਮੀਯਮਾਨਞ੍ਚ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਨ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਜੀਯਮਾਨਮੀਯਮਾਨਾਤਿ ਜਾਤਿਆਦੀਨਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਏਵ ਤਮ੍ਮੂਲਕਾ ਨਯਾ ਨ ਗਹਿਤਾ, ਪਚ੍ਛੇਦੋਪਿ ਪਨ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪੮-੨੪੯. ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨਨੁ ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ. ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਞ੍ਹਿ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ, ਤਞ੍ਚ ਇਤਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਤਣ੍ਹਾਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨਾਮੇ ਵਿਯ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਚ ਉਪਾਦਾਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਏਵ ਗਹਿਤਾਤਿ ਅਯਂ ਦੋਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਉਪਾਦਾਨਟ੍ਠਾਨੇ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਏਕਮੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ, ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਵਿਯ ‘‘ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਸਤਿਪਿ ਵਾ ਭਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸਪਿ ਗਹਣੇ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੨੫੨. ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਜਨਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੁਪਚਯਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਦਜਨਕਮ੍ਪੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਹੀਤਿ ਉਤੁਆਹਾਰਜਸਨ੍ਤਤੀਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੨੫੪. ਯਥਾਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਮਹਾਭੂਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੋ, ਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਖਾਤਂ ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪੁਰੇਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੋ, ਨਾਮਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੋ, ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਏਸਾ ਯਥਾਨੁਰੂਪਤਾ.

੨੬੪. ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨਾਮਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

੨੭੨. ‘‘ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ਵਚਨੇ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

੨੮੦. ਯਸ੍ਮਾ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਾਦਾਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਹੀਨਮੇਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਬਲਵਕਿਲੇਸੇਨ ਪਨ ਪਦਪੂਰਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਭਾਵੋ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਤਤਿਯਚਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਮੇਵ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ. ਹੇਟ੍ਠਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡਾਦੀਸੁ.

ਅਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੯੨. ਪਸਾਦੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾ.

੩੦੬. ‘‘ਅਲੋਭੋ ਨਿਦਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਅ. ਨਿ. ੩.੩੪) ਸਬ੍ਯਾਪਾਰਾਨਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਦਾਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਕਮ੍ਮਵੇਗਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਪਾਕੇਸੁ ਅਲੋਭਾਦਿਸਹਗਤਕਮ੍ਮਪਟਿਬਿਮ੍ਬਭੂਤਾ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਅਲੋਭਾਦਯੋਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੁ ਵਿਯ ਨਿਦਾਨਰਹਿਤਤਾ ਸੋਤਪਤਿਤਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਕਿਰਿਯਧਮ੍ਮਾ ਕਿਰਿਯਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਰਹਿਤਾਇਚ੍ਚੇਵ ਪਰਿਹੀਨਾਵਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਏਵਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੁਪਚਯਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ? ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਦੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਸ੍ਸ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਨ ਵਸੇਨ ਤਦਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਸਹਜਾਤਨਾਮਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਭੂਤਚਕ੍ਖਾਦਿਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਞ੍ਚ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰਾ ਨ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ.

ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੩੩੪. ਸਮ੍ਮੋਹਵਸੇਨਾਤਿ ਕੁਸਲਫਲੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤਾਯ ਸਭਯੇ ਸਾਦੁਰਸਵਿਸਰੁਕ੍ਖਬੀਜਸਦਿਸੇ ਤਂਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕੁਸਲੇ ਚ ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਿਤਾਵਸੇਨ. ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤ੍ਥਂ ਭਾਵਨਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਭਾਵਨਾ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਭੂਤਾ ਵਾ ਭਾਵਨਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਭਾਵਨਾ.

ਤਥਾ ਇਧ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਏਵ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਵਿਗਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਯੋ ਅਵਿਗਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਹੇਤੁਕਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਯੋਜਨਾ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਅਵਿਗਤਚਤੁਕ੍ਕਾਦੀਨਿਪਿ ਨ ਇਧ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਹਿ ਯਥਾਲਾਭਯੋਜਨਾਯ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਕੁਸਲਮੂਲਕਵਿਪਾਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੩੪੩. ‘‘ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਂ ਕੁਸਲਮੂਲਂ ਅਕੁਸਲਮੂਲਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਹੋਤਿ, ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਯ ਪਨ ਚੇਤਨਾਯ ਸਂਸਟ੍ਠਂ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਏਕੀਭਾਵਮਿਵ ਗਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਮੂਲੇਹਿ ਵਿਨਾ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਪਾਕਂ ਨ ਜਨੇਤੀਤਿ ਤਾਨਿ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮੇਨ ਏਕੀਭੂਤਾਨਿ ਸਂਸਟ੍ਠਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਜਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤੇਸਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਸਾਤਿ ਏਸ ਕੁਸਲਮੂਲਪਚ੍ਚਯੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਪਚ੍ਚਯੋ ਚਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਂ ਵਿਯ ਕਿਰਿਯਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕਾਨਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਕੁਸਲਾਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਚ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਮਨਸਿਕਾਰੋਪਿ ਜਵਨਵੀਥਿਪਟਿਪਾਦਕਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਿ ਵਿਯ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਂ ਭਵਙ੍ਗਾਵਟ੍ਟਨਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਪਹੀਨਾਵਿਜ੍ਜਾਨਞ੍ਚ ਕਿਰਿਯਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨੇਵੁਪ੍ਪਾਦਿਕਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੩), ‘‘ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋ ਨੇਵਵਿਪਾਕਨਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੩.੧੦੩) ਚ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਕਿਰਿਯਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਨ ਉਦ੍ਧਟਾਤਿ. ਅਪਿਚ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕੋ ਕੁਸਲਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਮੂਲਕੋ ਵਿਪਾਕਨਯੋ, ਕਿਰਿਯਾਨਂ ਪਨ ਨੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨ, ਨ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਣਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤਂਮੂਲਕੋ ਕਿਰਿਯਾਨਯੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਅਨੇਕਭੇਦਤੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਮੂਲਪਦਾਨਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾਨਂ ਕਿਰਿਯਨ੍ਤੇ ਪਠਮਨਯੇ ਸਹਜਾਤਾਦਿਅਨੇਕਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨਵਾਦਿਮੂਲਪਦਾਨਂ ਨਯਾਨਂ ਵਸੇਨ, ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਪਨ ਵਿਪਾਕੇ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇਸੁ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਵਿਪਾਕੇ ਚਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮੇਸੁ ਹਿ ਨਯੇਸੁ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਨੇਕਭੇਦਤੋ ਏਕਧਾਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇ ਕੁਸਲੇ ਅਨੇਕਭੇਦਤੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਏਕਧਾਵਾ’’ਤਿ. ਏਕਧਾਵਾਤਿ ਚ ਮੂਲਪਦੇਕਪਚ੍ਚਯਤਾਵਸੇਨ, ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਨਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਏਕਪ੍ਪਕਾਰੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਧਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭੇਦੇਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਭੇਦੇ ਜਰਾਮਰਣਾਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਾਤਿਆਦਿਪਚ੍ਚਯਭੇਦੇ, ਤਂਤਂਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸਮਯਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਕ੍ਖਣਿਕਾਵਿਜ੍ਜਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭੇਦੇ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਕਮੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ. ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੇ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਪਰਿਯਾਪੁਣਨਤਦਤ੍ਥਸਵਨਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਚਿਨ੍ਤਨਾਨਿ ‘‘ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਂ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਾਵਨਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਚ ਕਮੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਕਮ-ਗ੍ਗਹਣਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਤੋਤਿ ਞਾਣਪ੍ਪਭੇਦਜਨਕਤੋ ਕਮਤੋ. ਅਞ੍ਞਂ ਕਰਣੀਯਤਰਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਦਾਯਤ੍ਤਾ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਤਿ.

ਕੁਸਲਮੂਲਕਵਿਪਾਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.