੧. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨੫. ‘‘‘ਕਿਂਵਾਦੀ ਭਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ? ‘ਵਿਭਜ੍ਜਵਾਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ’’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਤਤਿਯਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾ) ਮੋਗ੍ਗਲਿਪੁਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾ ਵਿਭਜ੍ਜਵਾਦਿਨੋ. ਤੇ ਹਿ ਵੇਨਯਿਕਾਦਿਭਾਵਂ ਵਿਭਜ੍ਜ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਚੀਵਰਾਦੀਨਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾਸੇਵਿਤਬ੍ਬਭਾਵਂ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਵਾਦੇ ਵਾ ਵਿਭਜ੍ਜ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਠਪਨੀਯਾਨਂ ਠਪਨਤੋ ਰਾਗਾਦਿਕ੍ਖਯਸ੍ਸ ਸਸ੍ਸਤਸ੍ਸ ਰਾਗਾਦਿਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਉਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸ ਚ ਵਚਨਤੋ, ਨ ਪਨ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾਦਯੋ ਤਯੋ ਪਞ੍ਹੇ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਮੇਵ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ. ਵਿਭਜ੍ਜਵਾਦੀਨਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਸਮੂਹੋ ਵਿਭਜ੍ਜਵਾਦਿਮਣ੍ਡਲਂ, ਵਿਭਜ੍ਜਵਾਦਿਨੋ ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਪਰਿਸਾ ਵਿਭਜ੍ਜਵਾਦਿਮਣ੍ਡਲਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਅਵਿਪਰੀਤਤ੍ਥਦੀਪਨੇਨ ਤੇ ਅਨਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇਨ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪੁਞ੍ਞਾਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਦਾਦਿਕੇ ਚ ਵਦਨ੍ਤੋ ਸਕਸਮਯਂ ਵੋਕ੍ਕਮਤਿ ਨਾਮ, ਤਥਾ ਅਵੋਕ੍ਕਮਨ੍ਤੇਨ. ਪਰਸਮਯਂ ਦੋਸਾਰੋਪਨਬ੍ਯਾਪਾਰਵਿਰਹੇਨ ਅਨਾਯੂਹਨ੍ਤੇਨ. ‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਸਮਯਂ ਅਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਯਥਾ ਤਦੇਵਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਨ੍ਧਾਵਤਿ ਸਂਸਰਤਿ ਅਨਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੯੬) ਵਦਨ੍ਤੋ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਬਾਹਤਿ ਨਾਮ, ਤਥਾ ਅਪ੍ਪਟਿਬਾਹਨ੍ਤੇਨ. ‘‘ਤਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਯਥਾ ਯੇਮੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤਾ, ਤੇ ਪਟਿਸੇਵਤੋ ਨਾਲਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩੪; ਪਾਚਿ. ੪੧੮, ੪੨੯), ‘‘ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇ ਕਤੋ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਆਪਤ੍ਤਿਕਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦਿਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਵਿਨਯਂ ਪਟਿਲੋਮੇਤਿ ਨਾਮ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤਂ ਅਨੁਲੋਮੇਨ੍ਤੇਨ. ਪਟਿਲੋਮੇਨ੍ਤੋ ਹਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਤਞ੍ਚ ਵਿਲੋਮੇਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਪਦੇਸੇ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਆਚਰਿਯਵਾਦਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿਮਹਾਪਦੇਸੇ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੇਨ. ਤਂਓਲੋਕਨੇਨ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਨਯੇ ਚ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨਾਤਿਧਾਵਤਿ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਪਾਲ਼ਿਂ. ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ. ਹੇਤੁਹੇਤੁਫਲਾਨਿ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਿ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਅਪਰੇਹਿਪਿ ਪਰਿਯਾਯੇਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੇਨ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਵੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਣ੍ਹਾ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਉਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਸਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞੇਸੁ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਸਤ੍ਤਵੋਹਾਰੋ. ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਮੇਵ ਚਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਏਵ ਚ, ਮ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ.

ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਯ ਕਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਕਰਤ੍ਤਾ ਚ.

ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਯਤ੍ਥ ਠਿਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਨਾ ਸੁਕਰਾ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਨਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋਯੇਵ ਞਾਣਬਲੇਨ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪਨ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਾਸਨਂ ਪਨਿਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਇਧ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਧਮ੍ਮਮਾਹ, ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਮੇਵ ਵਾ. ਸੋ ਹਿ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਾਦਿਨਾਨਾਦੇਸਨਾਨਯਮਣ੍ਡਿਤੋ ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਅਜ੍ਜਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤਿ. ਤਦਟ੍ਠਕਥਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਮਗ੍ਗੋਤਿ.

‘‘ਤਂ ਸੁਣਾਥ ਸਮਾਹਿਤਾ’’ਤਿ ਆਦਰਜਨਨੇ ਕਿਂ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਅਟ੍ਠਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਯਥਾ ਵਾ ਨ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਿਗਤਂ ਵਿਯ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਿਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਪੁਬ੍ਬਕਾਲਤੋ ਅਪਰਕਾਲੇ ਭਵਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਂ. ਪਠਮਾਰਮ੍ਭਾਦਿਤੋ ਪਭੁਤਿ ਖਣੇ ਖਣੇ ਞਾਣਵਿਸੇਸਂ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਵਿਸੇਸਞ੍ਚ ਲਭਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਾਨਂ ਮੂਲਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਆਦਿਤੋ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਮੂਲਂ. ਤਤ੍ਥ ਵਲ੍ਲਿਯਾ ਮੂਲੇ ਦਿਟ੍ਠੇ ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਵਲ੍ਲਿਯਾ ਹਰਣਂ ਵਿਯ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਮੂਲੇ ਦਿਟ੍ਠੇ ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਦੇਸਨਾਤਿ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਇਤਰਂ ਅਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਭਜਨੀਯਂ ਅਤ੍ਥਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਮੂਲਤੋ ਪਭੁਤਿ ਪਨ ਵਲ੍ਲਿਯਾ ਹਰਣਂ ਵਿਯ ਮੂਲਤੋ ਪਭੁਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਸਾਮਞ੍ਞਮਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਵਾ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਮੂਲਾਦਿਦਸ੍ਸਨਸਾਮਞ੍ਞਞ੍ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਤਸ੍ਸਾਤਿ –

‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਮਾਰੋ ਵੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਵਾਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਰਿਪਾਕਮਨ੍ਵਾਯ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ…ਪੇ… ਰਜਨੀਯੇਹਿ, ਸੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਸਾਰਜ੍ਜਤਿ, ਅਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸਤੀ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋ. ਸੋ ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਏਵਂ ਅਨੁਰੋਧਵਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸੋ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੮) –

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ. ਅਭਿਵਦਤੋਤਿ ‘‘ਅਹੋ ਸੁਖਂ, ਅਹੋ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚੀਭੇਦਕਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਬਲਵਤਣ੍ਹਾਯ ‘‘ਅਹਂ ਮਮਾ’’ਤਿ ਅਭਿਵਦਤੋ. ਤਤੋ ਬਲਵਤਿਯਾ ਮੋਚੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ. ਤਤੋਪਿ ਬਲਵਤੀ ਉਪਾਦਾਨਭੂਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਨਨ੍ਦੀ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾਦਿਨਾ ਤਣ੍ਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨਨ੍ਦੀਵਚਨੇਨ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਉਪਾਦਾਨਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਨਨ੍ਦਿਤਾਤਦਵਿਪ੍ਪਯੋਗਤਾਹਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਭਾਵੇਹਿ ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥੇਵ ਮਹਾਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੨-੪੦੩) ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਭੂਤੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤਿਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਓਜਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ ਤਣ੍ਹਾਨਿਦਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਟ੍ਟੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਾ ਪਨ ਇਤਰੇਪਿ ਆਹਾਰਾ ਤਣ੍ਹਾਪਭਵੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਨਿਦਾਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ.

ਤਤੋ ਤਤੋਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਸੁ ਦੇਸਨਾਸੁ ਤਤੋ ਤਤੋ ਦੇਸਨਾਤੋ. ਞਾਯਪ੍ਪਟਿਵੇਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਞਾਯੋਤਿ ਮਗ੍ਗੋ, ਸੋਯੇਵ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ‘‘ਅਰਿਯੋ ਚਸ੍ਸ ਞਾਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੧) ਵਚਨਤੋ. ਸਯਮੇਵ ਹਿ ਸਮਨ੍ਤਭਦ੍ਰਕਤ੍ਤਾ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਾਯ ਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਵੇਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਸਮਨ੍ਤਭਦ੍ਰਕਤ੍ਤਂ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਦੇਸਨਾਨਂ ਸਮਾਨਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਆਹ ‘‘ਵਿਸੇਸਤੋ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾ, ਅਸ੍ਸ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਰਣਵਿਭਾਗੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੋਵ, ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾ ਗਹਿਤਾਨਂ ਪਕਤਿਆਦੀਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਕਾਰਣਤਾ ਕਾਰਣਤਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਾ ਕੇਚਿ ਅਕਾਰਣਂ ‘‘ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਰਣਂ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਯਥਾਸਕੇਹਿ ਅਨੁਰੂਪੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਪਵਤ੍ਤਿਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਨੁਲੋਮਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਇਤਰਾਸਂ ਤਦਤ੍ਥਤਾਸਮ੍ਭਵੇਪਿ ਨ ਤਾਸਂ ਤਦਤ੍ਥਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਤਦਤ੍ਥਾ ਏਵਾਤਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਤਦਤ੍ਥਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਵਤ੍ਤਿਆਦੀਨਵਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਆਦਿ, ਤਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ.

ਅਨੁਵਿਲੋਕਯਤੋ ਯੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਤਂਤਂਫਲਪਟਿਵੇਧੋ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਤਦਨੁਗਮੇਨ ਜਰਾਮਰਣਾਦਿਕਸ੍ਸ ਜਾਤਿਆਦਿਕਾਰਣਂ ਯਂ ਅਧਿਗਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਸ੍ਸ ਪਟਿਲੋਮਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਅਨੁਵਿਲੋਕਯਤੋ ਪਟਿਲੋਮਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਦੇਸੇਨ੍ਤੋਪਿ ਹਿ ਭਗਵਾ ਕਿਚ੍ਛਾਪਨ੍ਨਂ ਲੋਕਂ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗ…ਪੇ… ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ. ਆਹਾਰਤਣ੍ਹਾਦਯੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਦ੍ਧਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਿਜ੍ਜਾ ਅਤੀਤਦ੍ਧਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਯਾਵ ਅਤੀਤਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਅਤਿਹਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ਆਹਾਰਾ ਵਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਅਨਾਗਤੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਤਣ੍ਹਾਦਯੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਿਜ੍ਜਾ ਅਤੀਤੋਤਿ. ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਪਨ ਫਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਂਨਿਦਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਫਲਕਾਰਣਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਦਸ੍ਸਨਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਆਹਾਰਾ ਪੁਰਿਮਤਣ੍ਹਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਤਣ੍ਹਾਦਯੋ ਅਤੀਤੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਿਜ੍ਜਾ ਤਤੋਪਿ ਅਤੀਤਤਰੋ ਸਂਸਾਰਸ੍ਸ ਅਨਾਦਿਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਯਾਵ ਅਤੀਤਂ ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਯਾਵ ਅਤੀਤਤਰਂ ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ.

ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਆਹਾਰਕਾ ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ –

‘‘ਆਹਾਰੇਤੀਤਿ ਅਹਂ ਨ ਵਦਾਮਿ, ਆਹਾਰੇਤੀਤਿ ਚਾਹਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਰਸ੍ਸ ਕਲ੍ਲੋ ਪਞ੍ਹੋ ‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਹਾਰੇਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਚਾਹਂ ਨ ਵਦਾਮਿ, ਏਵਂ ਪਨ ਅਵਦਨ੍ਤਂ ਮਂ ਯੋ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਕਿਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰੋ’ਤਿ. ਏਸ ਕਲ੍ਲੋ ਪਞ੍ਹੋ, ਤਤ੍ਰ ਕਲ੍ਲਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰੋ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੨) –

ਵਚਨਤੋ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਫਸ੍ਸਚੇਤਨਾਨਂ ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਚ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸ੍ਸ. ਤੇਨ ਹਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ, ਤਞ੍ਚ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਾਯੂਹਨਂ ਹੋਤਿ. ਭੋਜਨਞ੍ਹਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਰਾਗਾਦੀਨਞ੍ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤੇ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਆਹਾਰਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਯਾਯੇ ਪੁਰਿਮੋਯੇਵਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਤੀਤਦ੍ਧੁਤੋ ਪਭੁਤਿ ‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੩) ਅਤੀਤੇ ਤਤੋ ਪਰਞ੍ਚ ਹੇਤੁਫਲਪਟਿਪਾਟਿਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਆਹਾਰਾਨਂ ਨਿਦਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਆਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਨੇਨ ਵਿਨਾ ਅਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਾਨਂ ਤਂਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਸਾ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਾਗਤਦ੍ਧੁਨੋ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਤਦ੍ਧੁਨੋ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਾਨਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੇਤੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਹੇਤੁਫਲਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਮੂਲਕਾਰਣਸਦ੍ਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਅਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਅਕਾਰਣਂ ਯਦਿ ਸਿਯਾ, ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤਂ ਸਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਰਤਿ. ਵਟ੍ਟਕਥਾਯ ਸੀਸਭਾਵੋ ਵਟ੍ਟਹੇਤੁਨੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਪਿ ਹੇਤੁਭਾਵੋ. ਤਤ੍ਥ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯਪਿ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਤਾਯ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤਾਦੀਨਵੇ ਭਵੇ ਤਣ੍ਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਸੀਸਭੂਤਾਤਿ ‘‘ਮੂਲਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪੁਰਿਮਾਯ ਕੋਟਿਯਾ ਅਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਵਿਰਹਤੋ ਨਿਚ੍ਚਤਂ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਤਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਪਞ੍ਞਾਯਨਤੋ ਪੁਰਿਮਕੋਟਿਅਪਞ੍ਞਾਯਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਹੇਤੁਕ੍ਕਮੇਨ ਫਲੇਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਸੁ ‘‘ਸੁਗਤਿਦੁਗ੍ਗਤਿਗਾਮਿਨੋ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਾਵਿਰੋਧਨਤ੍ਥਂ. ਦ੍ਵਨ੍ਦੇ ਹਿ ਪੂਜਿਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਨਿਪਾਤੋਤਿ. ਸਵਰਾ ਕਿਰ ਮਂਸਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਿਨਾ ਅਲਗ੍ਗਨਤ੍ਥਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਉਣ੍ਹੋਦਕਂ ਪਾਯੇਤ੍ਵਾ ਵਿਰਿਤ੍ਤਂ ਸੂਨਂ ਅਟ੍ਠਿਤੋ ਮੁਤ੍ਤਮਂਸਂ ਗਾਵਿਂ ਮਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਿ’’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਵਜ੍ਝਾ ਗਾਵੀ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਭਿਭੂਤਤਾਯ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਉਣ੍ਹੋਦਕਪਾਨਂ ਆਰਭਤਿ, ਏਵਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਾਮਿਕਮ੍ਮਂ. ਯਥਾ ਪਨ ਸਾ ਉਣ੍ਹੋਦਕਪਾਨੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਸੀਤੁਦਕਪਾਨਂ ਆਰਭਤਿ, ਏਵਮਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਮਨ੍ਦਤ੍ਤਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਾਮਿਕਮ੍ਮੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਸੁਗਤਿਗਾਮਿਕਮ੍ਮਂ ਆਰਭਤਿ. ਦੁਕ੍ਖੇ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਤਣ੍ਹਾ ਅਨੁਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੁਖੇ ਤਣ੍ਹਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ.

ਏਵਨ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਂਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਅਯਂ ਕਾਯੋਤਿ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਕਾਯੋ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ, ‘‘ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਫਸ੍ਸਕਾਰਣਞ੍ਚੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਯਤਨਛਕ੍ਕਂ ਵਾ. ਸਮੁਦਾਗਤੋਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਕਾਯੋ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਾਨਿ ਵਾ. ਇਤ੍ਥੇਤਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਂ ਏਤਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ ਚ ਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਵਵਤ੍ਥਿਤਾਨਿ ਦ੍ਵਯਨਾਮਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਦ੍ਵਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਦੀਨਿ ਦ੍ਵਯਾਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਇਧ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ. ਮਹਾਦ੍ਵਯਂ ਨਾਮ ਕਿਰੇਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੧੯) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩) ‘‘ਚਕ੍ਖੁ ਚੇਵ ਰੂਪਾ ਚ…ਪੇ… ਮਨੋ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਦ੍ਵਯਾਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਇਧ ਪਨ ‘‘ਅਯਞ੍ਚੇਵ ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਨਿਸ੍ਸਯੇ ਸੇਸਧਮ੍ਮੇ ਚਕ੍ਖਾਦਿਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਏਵ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਚਕ੍ਖਾਦਿਕਾਯਂ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਏਕਤ੍ਤੇਨੇਵ ਬਾਹਿਰਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਤਾਨਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਾਦ੍ਵਯਂ ਨਾਮੇਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਚਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਛਹਾਯਤਨੇਹਿ ਚਾਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋਵਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੧੯) ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਯਂ ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਪਰੇਸਂ. ਤਥਾ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਅਤ੍ਤਨੋਵ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਰੇਸਂ ਬਾਹਿਰਾਨੀਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਮਤ੍ਤੇ ਏਵ ‘‘ਅਯਂ ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦੀਪਨਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਸਲ਼ੇਵਾਯਤਨਾਨੀਤਿ ਸਲ਼ੇਵ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸਕਾਰਣਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤੇਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਫਸ੍ਸੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋ ਬਾਲੋ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ.

ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਂਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਏਵ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਮਰੂਪਸਲ਼ਾਯਤਨਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਕਾਯੇ ਸਲ਼ਾਯਤਨਾਨਂ ਫਸ੍ਸਂ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਯ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਬਾਲਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਅਤੀਤਦ੍ਧਾਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਮੂਲਕੋ ਵੇਦਨਾਨ੍ਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਪੁਨ ਚ ਬਾਲਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ –

‘‘ਯਾਯ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤਸ੍ਸ ਬਾਲਸ੍ਸ ਯਾਯ ਚ ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਂਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਸਮੁਦਾਗਤੋ, ਸਾ ਚੇਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਬਾਲਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ, ਸਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਲੋ ਅਚਰਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਬਾਲੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਕਾਯੂਪਗੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਕਾਯੂਪਗੋ ਸਮਾਨੋ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੯) –

ਵੇਦਨਾਪਭਵਂ ਸਾਵਿਜ੍ਜਂ ਤਣ੍ਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਦਾਨਭਵੇ ਚ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯੂਪਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਜਾਤਿਆਦਿਕੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਹੇਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਭੁਤਿ ਉਭਯਮੂਲੋਵ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਹੇਤੁਪਰਿਕ੍ਖਯਤੋ ਪਭੁਤਿ ਉਭਯਮੂਲਕੋ ਪਟਿਲੋਮਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ.

ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਾਮਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ‘‘ਅਵਿਨ੍ਦਿਯਂ ਵਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਨ੍ਦਿਯਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਵਿਨ੍ਦਿਯਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੀ’ਤਿ ਚ. ਅਤ੍ਤਨਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ ਆਯਤਨਂ. ਸਮ੍ਮੋਹਭਾਵੇਨੇਵ ਅਨਭਿਸਮਯਭੂਤਤ੍ਤਾ ਅਵਿਦਿਤਂ ਅਞ੍ਞਾਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਨ੍ਤਵਿਰਹਿਤੇ ਜਵਾਪੇਤੀਤਿ ਚ ਵਣ੍ਣਾਗਮਵਿਪਰਿਯਾਯਵਿਕਾਰਵਿਨਾਸਧਾਤੁਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਯੋਗੇਹਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਸ੍ਸ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਤੀਸੁਪਿ ਪਦੇਸੁ ਅ-ਕਾਰ ਵਿ-ਕਾਰ ਜ-ਕਾਰੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਆਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਭਾਵਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ‘‘ਇਦਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਇਦਮਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਞਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਚ੍ਛਾਦਨਤੋ ਏਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਭਾਵਸ੍ਸ, ਜਰਾਮਰਣਾਦੀਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਛਾਦਨਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਛਾਦਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਙ੍ਖਾਰ-ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣੇਨ ਆਗਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸਙ੍ਖਾਰ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਗਤਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਯਦਿਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਗਤਾ, ਤੇ ਪਨ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ ਪਧਾਨਾਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦੁਵਿਧਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਕਸਙ੍ਖਾਰਂ ਸਙ੍ਖਾਰ-ਸਦ੍ਦੇਨਾਗਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦੇਨ ਆਗਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰ-ਸਦ੍ਦੇਨਾਗਤਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਵਾ ਸਮੁਦਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਦੇਕਦੇਸੋ ਚ ਇਧ ਵਣ੍ਣਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਣ੍ਣਿਤਬ੍ਬਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਠਮਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਸਞ੍ਞਾਵੇਦਨਾਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸਞ੍ਚੇਤਨਾਦਯੋ.

ਪਰਿਤਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਿਪਾਸਤਿ. ਭਵਤੀਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਭਾਵਯਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਭਵਂ. ਚੁਤਿ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਮਰਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਰਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਦੁਕ੍ਖਾ ਠਿਤਿਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੫) ਵਚਨਤੋ ਦ੍ਵੇਧਾ ਖਣਤਿ. ਆਯਾਸੋਤਿ ਪਰਿਸ੍ਸਮੋ ਵਿਸਾਦੋ. ਕੇਵਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਵਾਚਕੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਕੇਵਲਾ ਸਾਲਯੋ’’ਤਿ, ਨਿਰਵਸੇਸਵਾਚਕੋ ਚ ‘‘ਕੇਵਲਾ ਅਙ੍ਗਮਗਧਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇਧਾਪਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਖਰਹਿਤਸ੍ਸ. ਨ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਰਹਿਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮੋਹਯਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਨਰਸਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਸ੍ਸ ਛਾਦਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਛਾਦਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ‘‘ਆਸਵਸਮੁਦਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੩) ਵਚਨਤੋ ਆਸਵਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਨਤ੍ਥਂ ਆਯੂਹਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਯੂਹਨਰਸਾ, ਰਾਸਿਕਰਣਂ ਵਾ ਆਯੂਹਨਂ. ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਰਸਂ. ਪੁਰਿਮਭਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਘਟਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਹ ਸਮ੍ਪਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਰਸਂ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ ਰੂਪਂ ਵਿਕਿਰਤੀਤਿ ਵਿਕਿਰਣਰਸਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਿਸਿਯਮਾਨਾ ਤਣ੍ਡੁਲਾਦਯੋ ਵਿਕਿਰਨ੍ਤਿ ਚੁਣ੍ਣੀ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ. ਨਾਮਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ ਚ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਅਚੇਤਨਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਯ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਵਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਆਯਤਨਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਘਟਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਆਯਾਨਂ ਤਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਵਾ. ਦਸ੍ਸਨਾਦੀਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਰਸਤਾ. ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਅਨਿਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਇਤਰਾਯ ਚ ਇਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਸੁਖੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਤ੍ਤਾ ਹੇਤੁਲਕ੍ਖਣਾ ਤਣ੍ਹਾ. ‘‘ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰਾਭਿਨਨ੍ਦਿਨੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੩, ੪੬੦; ਵਿਭ. ੨੦੩) ਵਚਨਤੋ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਰਸਾ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਅਤਿਤ੍ਤਭਾਵੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਅਤਿਤ੍ਤਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਤਣ੍ਹਾਦਲ਼੍ਹਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ, ਸੇਸਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਲ਼੍ਹਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਕਮ੍ਮੁਪਪਤ੍ਤਿਭਵਵਸੇਨ ਭਵਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਾਦਯੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨੁਬੋਧਾਦਿਭਾਵਗ੍ਗਹਣਂ. ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਅਸੁਭਾਦੀਸੁ ਸੁਭਾਦਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਏਵ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਤਾ ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਚ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗੇਸੁ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸੁਪੀ’’ਤਿ. ਨੋਭਯਗੋਚਰਨ੍ਤਿ ਮਨਾਯਤਨਮਾਹ. ਨ ਹਿ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੇਸਵਸੇਨ ਆਸਨ੍ਨਤਾ ਦੂਰਤਾ ਚ ਅਤ੍ਥਿ ਅਸਣ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਨਾਯਤਨਸ੍ਸ ਗੋਚਰੋ ਨ ਮਨਾਯਤਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ.

ਸੋਕਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਭਾਵਾ ਅਙ੍ਗਬਹੁਤ੍ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸੇਵਾ’’ਤਿ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਸੋਕਾਦਯੋ ਅਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਫਲੇਨ ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਮੂਲਙ੍ਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਜਰਾਮਰਣਬ੍ਭਾਹਤਸ੍ਸ ਹਿ ਬਾਲਸ੍ਸ ਤੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਸੋਕਾਦੀਨਂ ਜਰਾਮਰਣਕਾਰਣਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਸਾਰੀਰਿਕਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੫੨) ਚ ਸੁਤ੍ਤੇ ਜਰਾਮਰਣਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਧਕਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਜਰਾਮਰਣੇਨੇਵ ਸੋਕਾਦੀਨਂ ਏਕਸਙ੍ਖੇਪੋ ਕਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਤਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਜਰਾਮਰਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਏਕਸਙ੍ਖੇਪੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ, ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਪਨ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੋਕਾਦਯੋ ਚ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਜਰਾਮਰਣਂ ਏਕਨ੍ਤਿਕਂ ਅਙ੍ਗਭਾਵੇਨੇਵ ਗਹਿਤਂ, ਸੋਕਾਦਯੋ ਪਨ ਰੂਪਭਵਾਦੀਸੁ ਅਭਾਵਤੋ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਾ ਕੇਵਲਂ ਪਾਕਟੇਨ ਫਲੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਗਹਿਤਾ. ਤੇਨ ਅਨਾਗਤੇ ਜਾਤਿਯਾ ਸਤਿ ਤਤੋ ਪਰਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਹੇਤੁਹੇਤੁਭੂਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਭਵਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸੋਕਾਦੀਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਕਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨ ਸੋਕਾਦੀਨਂ ਬਾਲਸ੍ਸ ਜਰਾਮਰਣਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਮਤ੍ਤਸ੍ਸ. ‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੫੨) ਹਿ ਵਚਨੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸੋਕਾਦੀਨਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਨ ਚ ਜਰਾਮਰਣਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ.

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨੬. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ੯੨ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਞ੍ਚ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਿਤਾ ਕਥੀਯਤਿ ‘‘ਦੀਘੋ ਸਾਮੋ, ਮਿਤ੍ਤੋ ਰਸ੍ਸੋ, ਓਦਾਤੋ ਦਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.

ਰਸਿਤਬ੍ਬੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬੋ ਸਭਾਵੋ ਰਸੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਰਸੋ ਸਰਸੋ, ਯਾਥਾਵੋ ਸਰਸੋ ਯਾਥਾਵਸਰਸੋ, ਸੋ ਏਵ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਂ. ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ? ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੩) ਸੁਤ੍ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡੇ ਪਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਇਧ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਕਥਿਤਾਯ ਏਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡੇ ਅਟ੍ਠਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚਜਾਤਿਤੋ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਯਾ ਪਦੇਹਿ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਤਦਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਵਿਭਾਵਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਵਿਭਜਨਞ੍ਹਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ.

ਜਾਯਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਜਾਤਿ, ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਦਿਪਿ ਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਤੇ ਪਨ ਜਾਨਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਵਸੇਨ ਅਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗੇਸੁ ਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗਗ੍ਗਹਣਕਆਰਣਵਸੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾ ਹੋਤਿ, ਇਤਰੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਚਾਤਿ. ਸਙ੍ਘਿਕਬਲਦੇਵਗੋਣਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਨਙ੍ਗਲਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞਸੇਤਾਦੀਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਵਿਸਯਾਨਂ ਅਨ੍ਧਤ੍ਤਕਰਾਨਂ ਲੋਭਾਦੀਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤਕੋ ਅਞ੍ਞਾਣਾਦਿਸਭਾਵੋ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਤ੍ਥਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਫਲਫਲਂ. ਆਮੇਡਿਤਵਚਨਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਾਕਟਕਰਣਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ. ਅਤ੍ਥੋ ਏਵ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਤ੍ਥੋਤਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਵਿਪਰੀਤਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਥੇਨੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਸੇਸਯਤਿ. ਨ ਹਿ ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਕਾਰਣਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਆਕਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤ੍ਥਾਦਿਆਕਾਰਂ. ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ, ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਵਾ ਗਹਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਨ ਅਵੇਕ੍ਖਣਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ. ਦੁਚ੍ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤਿਤਾਦਿਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਬਾਲਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਬਾਲ੍ਯਂ. ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਬਲਵਮੋਹਨਂ ਪਮੋਹੋ. ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਮੋਹਨਂ ਸਮ੍ਮੋਹੋ.

ਦੁਕ੍ਖਾਰਮ੍ਮਣਤਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ, ਯਾਯ ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਛਾਦੇਨ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਾਰਮ੍ਮਣਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ, ਸਾ ਤੇਸਂ ਭਾਵੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਰਮ੍ਮਣਤਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਤਾ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਰਮ੍ਮਣਤਾ.

ਦੁਦ੍ਦਸਤ੍ਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਨ ਸਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਤਰੇਸਂ ਸਭਾਵਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਤਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਤਤੋਪਿ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਤਰਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਙ੍ਖਾਰਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

ਪੁਨਾਤੀਤਿ ਸੋਧੇਤਿ ਅਪੁਞ੍ਞਫਲਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸਂਕਿਲੇਸਤੋ ਚ, ਹਿਤਸੁਖਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਤਂਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇਨ ਕਾਰਕਸ੍ਸਜ੍ਝਾਸਯਂ ਪੂਰੇਤੀਤਿ ਪੁਞ੍ਞੋ, ਪੂਰਕੋ ਪੁਜ੍ਜਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਚ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣੇਨ ‘‘ਪੁਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮਾਧਿਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨਂ ਅਤਿਦੂਰਤਾਯ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ ਨ ਚਲਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ.

ਪੁਞ੍ਞੁਪਗਨ੍ਤਿ ਭਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤੁਪਗਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨). ਤਞ੍ਹਿ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੨) ਪਨ ‘‘ਤਯੋਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਆਗਤਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਜਿਨਭਾਸਿਤੋ ਪਨ ਅਯਂ, ਨ ਪਚ੍ਚੇਕਜਿਨਭਾਸਿਤੋ, ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਏਤੇਸਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤੇ ਗਹਿਤਾ. ਕਥਂ ਪਨੇਤੇਨ ਗਹਣੇਨਾਯਮਤ੍ਥੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਅਭਿਧਮ੍ਮੇਪਿ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤੇਪਿ ਏਕਸਦਿਸਾਵ ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਸਿਤੋਤਿ ਪਾਕਟੇਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਨ ਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਸਿਤੋਤਿ ਞਾਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ.

‘‘ਤੇਰਸਾਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਭਾਵਨਾਮਯਤਾ ਪਾਕਟਾਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਥਵੀ ਪਥਵੀਤਿਆਦਿਭਾਵਨਾ ਚ ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਕਰਣਂ ਮਣ੍ਡਲਕਰਣਞ੍ਚ ਭਾਵਨਂ ਭਜਾਪੇਨ੍ਤਿ.

ਦਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਦਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਯਾਪਾਰਭੂਤਾ ਆਯੂਹਨਚੇਤਨਾ ਦਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਦਾਨਂ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਇਤਰੇਸੁ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਚਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਨੁਮੋਦਨਾਪਵਤ੍ਤਿਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨਪਿ ਹਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਏਵਾਤਿ.

ਅਸਰਿਕ੍ਖਕਮ੍ਪਿ ਸਰਿਕ੍ਖਕੇਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਵਿਪਾਕੇਨ ਵੇਹਪ੍ਫਲਾਦੀਸੁ ਵਿਨਾਪਿ ਅਸਞ੍ਞੇਸੁ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ. ਰੂਪਮੇਵ ਸਫਨ੍ਦਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਇਞ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਞ੍ਜਨਕਰਨੀਵਰਣਾਦੀਨਂ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ, ਰੂਪਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਇਞ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਵਾ. ਤੇਨੇਵ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਅਨਿਞ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਮਹਾਤੁਲਾਯ ਧਾਰਯਮਾਨੋ ਨਾਲ਼ਿਯਾ ਮਿਨਮਾਨੋ ਚ ਸਮੁਦਾਯਮੇਵ ਧਾਰੇਤਿ ਮਿਨਤਿ ਚ, ਨ ਏਕੇਕਂ ਗੁਞ੍ਜਂ, ਏਕੇਕਂ ਤਣ੍ਡੁਲਂ ਵਾ, ਏਵਂ ਭਗਵਾਪਿ ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਪਠਮਕੁਸਲਚੇਤਨਾਯੋ ਸਮੁਦਾਯਵਸੇਨੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾ ਏਕਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਂ ਦੁਤਿਯਾਦਯੋਪੀਤਿ.

‘‘ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਦਾਨਗ੍ਗਹਣਚੋਪਨਂ ਪਾਪਯਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਚਨਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਿ ਏਵ ਹਿ ਆਦਾਨਾਦਿਪਾਪਨਾਤਿ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਉਪਲਕ੍ਖਣਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਚੇਤਨਾਯ ਸਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਗਹਣਂ ਆਦਾਨਂ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਗਹਣਂ, ਫਨ੍ਦਨਂ ਚੋਪਨਂ.

ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਕਾਯਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਗ੍ਗਹਣੇ, ਕਾਯਵਚੀਸਞ੍ਚੇਤਨਾਗਹਣੇ ਵਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਚੇਤਨਾ ਨ ਗਹਿਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਨ ਹੋਤਿ, ਨਨੁ ਸਾਪਿ ਕੁਸਲਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਾ ਚਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਣ੍ਹਾਵਿਜ੍ਜਾਮਾਨੇ ਪਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਬ੍ਯਾਪਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਤਸ੍ਸਾ ਕੁਸਲਤਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ, ਸਾ ਪਨ ਵਿਪਾਕਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਨ੍ਤੀ ਰੂਪਾਵਚਰਮੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਭੂਮਿਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਞ੍ਞਭੂਮਿਕਂ ਵਿਪਾਕਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦਿਸਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਾਨਿਕਂ ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡੇ ਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਦਿਸਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਚੇਤਨਾ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪਾਕਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਕਸਿਣੇਸੁ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਆਨਿਸਂਸਭੂਤਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ. ਯਥਾਹ ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੪੪-੨੪੫; ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੪-੩੮੬). ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਫਲਸਦਿਸਾ ਸਾ, ਨ ਚ ਫਲਂ ਦੇਤੀਤਿ ਦਾਨਸੀਲਾਨਿਸਂਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਪਚ੍ਚਯਲਾਭੋ ਵਿਯ ਸਾਪਿ ਵਿਪਾਕਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਅਭਿਞ੍ਞਾਚੇਤਨਾ, ਏਵਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਚੇਤਨਾਪਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਸੁਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੨੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਮਤਗ੍ਗਪਥਾਨੁਗਤੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਨਂ ਅਭਾਵੇਪਿ ਯੇਸਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਸੇਕ੍ਖਾਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਸਂ ਤਦੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਤੇਹਿ ਪਹਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ ਅਕੁਸਲਾ ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਪਨ ਭਾਵਨਾਯ ਅਭਾਵਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਚਿਨ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਤੇ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਪਿ ‘‘ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯੁਂ, ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਕੇਚਿ ਕਦਾਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਚ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨੇਵ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਉਕ੍ਖੇਟਿਤਤ੍ਤਾ ਸਮੁਕ੍ਖੇਟਿਤਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ ਚ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਹੀਨਤਾਯ ਏਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਹੇਤੁਭੂਤਾ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਹੇਤੁਭੂਤਾ ਚ ਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਤੇ ਤੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਭਾਵਂ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਹੀਨੇ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਰਿਯੋ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨ ਯੇ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਨਾ, ਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਨ ਪੁਨੇਤਿ ਨ ਪਚ੍ਚੇਤਿ ਨ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤਿ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ…ਪੇ… ਨ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੮੦; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੇਤ੍ਤਗੂਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੨੭), ਨ ਚ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ ਇਤਰੇਸਂ ਨ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਆਰਬ੍ਭ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਤਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੦੯) ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਹਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤੇਪਿ ਯਾਦਿਸਾਨਂ ਤਾਹਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾ ਆਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾ, ਤੇਸੁ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਪਹਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਸੇਕ੍ਖੇਸੁ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਭਾਵਨਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯ ਪਹਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਸੁ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਸਹਾਯਵਿਰਹਾ ਵਿਪਾਕਂ ਨ ਜਨਯਨ੍ਤੀਤਿ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਚੇਤਨਾਯ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਰਹਿਤਾਨਂ ਪਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਸਕਭਣ੍ਡੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਦੀਨਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਚ ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਤਯਤਦੇਕਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਯ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਸਹਾਯਾਨਂ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ.

ਯਦਿ ਏਵਂ, ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਰਹਿਤਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਨੇਵਦਸ੍ਸਨੇਨਨਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ‘‘ਨੇਵ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਤਿਕਮਾਤਿਕਾ ੮) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਵਿਰੁਦ੍ਧਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਚ ਅਕੁਸਲਾਨਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤਿਕੇ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡੇ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਿਕੇ ਕਾਲਵਸੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਪਿ ਅਤੀਤਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਰੂਪਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇਸੁ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇਸੁ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਕੋਚਿ ਨਿਯੋਗਤੋ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਦੇਸੁ ਵਿਯ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਭਜਾਪੇਤਬ੍ਬੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਭਜਾਪੇਤਿ ‘‘ਸਿਯਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਦਭਾਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਿਕੇ ਇਧ ਚ ਤਥਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਅਥ ਵਾ ਯਥਾ ਸਪ੍ਪਟਿਘੇਹਿ ਸਮਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਰੂਪਧਾਤੁਯਂ ਤਯੋ ਮਹਾਭੂਤਾ ‘‘ਸਪ੍ਪਟਿਘਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਥਾਹ ‘‘ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਪ੍ਪਟਿਘਂ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਮਹਾਭੂਤਾ, ਦ੍ਵੇ ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੨੨.੯). ਏਵਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸਮਾਨਸਭਾਵਾ ‘‘ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਪਸਙ੍ਗੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਪਿ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਸਕਭਣ੍ਡੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਦਯੋ ਪਰਭਣ੍ਡੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਦੀਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ, ਰਾਗੋ ਚ ਰਾਗਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਅਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਰੂਪਧਾਤੁਯਂ ਤਯੋ ਮਹਾਭੂਤਾ ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਪ੍ਪਟਿਘਾ, ਏਵਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਭਾਵਨਾਰਹਿਤਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਸਕਭਣ੍ਡੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਦਯੋ ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਹਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਾ ਕਿਲੇਸਾ, ਨ ਤੇ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸਪਿ ਪਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਸ੍ਸ ਸਹਾਯਵੇਕਲ੍ਲਮਤ੍ਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਕਤਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਕੋਚਿ ਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦਿਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸੇਵ ਸਤਿ ਸਹਾਯੇ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਵਚਨਂ, ਅਸਤਿ ਚ ਵਿਪਾਕਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਵਚਨਂ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ.

ਸਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਯਦਿ ਅਪਨੇਤਬ੍ਬਾ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮਵੀਸਤਿ ਚੇਤਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਪੇਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਚੇਤਨਾਯ ਸਹ ‘‘ਏਕਵੀਸਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਨ, ਅਵਚਨਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਪਨ ਇਤਰਾਵਚਨਸ੍ਸਪਿ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਸਮਾਨਚੇਤਨਾਵਚਨਕਾਰਣਵਚਨੇਨ ਯਂ ਕਾਰਣਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਏਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਇਤਰਾਯਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ, ਯਞ੍ਚ ਕਾਰਣਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਇਤਰਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯਪਿ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਏਵਾਤਿ ਭੇਦਾਭਾਵਾ ਪਾਕਟੋਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਸਂਯੋਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਰਿਵਾਰੇ, ਤਣ੍ਹਾਯ ‘‘ਸੁਖਂ ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਙ੍ਖਤੇ ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਣ੍ਹਾ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਾਨਂ ਵਾ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਰਿਕ੍ਖਰੋਤੀਤਿ. ਅਮਰਣਤ੍ਥਾਤਿ ਗਹਿਤਾ ਦੁਕ੍ਕਰਕਿਰਿਯਾ ਅਮਰਤਪੋ, ਦੇਵਭਾਵਤ੍ਥਂ ਤਪੋ ਵਾ, ਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਵਾ ਮਰੋ ਮਾਰਕੋ ਤਪੋ ਅਮਰਤਪੋ. ਦਿਟ੍ਠੇ ਅਦਿਟ੍ਠ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਮਰੇਸੁ ਅਮਰ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਜਾਤਿਆਦਿਪਪਾਤਦੁਕ੍ਖਜਨਨਤੋ ਮਰੁਪਪਾਤਸਦਿਸਤਾ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਰਮਣੀਯਭਾਵੇਨ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਭਾਵੇਨ ਚ ਗਯ੍ਹਮਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞਫਲਂ ਦੀਪਸਿਖਾਮਧੁਲਿਤ੍ਤਸਤ੍ਥਧਾਰਾਸਦਿਸਂ, ਤਦਤ੍ਥੋ ਚ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਤਂਨਿਪਾਤਲੇਹਨਸਦਿਸੋ.

‘‘ਸੁਖੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾਯ ਤਰੁਣਾਯ ਮੁਦੁਕਾਯ ਲੋਮਸਾਯ ਬਾਹਾਯ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੯) ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਯ ਬਾਲੋ ਵਿਯ ਗੂਥਕੀਲ਼ਨਂ ਕਿਲੇਸਾਭਿਭੂਤਤਾਯ ਕੋਧਾਰਤਿਅਭਿਭੂਤੋ ਅਸਵਸੋ ਮਰਿਤੁਕਾਮੋ ਵਿਯ ਵਿਸਖਾਦਨਂ ਕਰਣਫਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯਂ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਆਰਭਤਿ. ਲੋਭਸਹਗਤਸ੍ਸ ਵਾ ਗੂਥਕੀਲ਼ਨਸਦਿਸਤਾ, ਦੋਸਸਹਗਤਸ੍ਸ ਵਿਸਖਾਦਨਸਦਿਸਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਕਾਮਗੁਣਸਮਿਦ੍ਧਿਯਾ ਸਭਯਸ੍ਸਪਿ ਪਿਸਾਚਨਗਰਸ੍ਸ ਸੁਖਵਿਪਲ੍ਲਾਸਹੇਤੁਭਾਵੋ ਵਿਯ ਅਰੂਪਵਿਪਾਕਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਤਾਯ ਅਨੁਪਲਕ੍ਖਿਯਮਾਨਉਪ੍ਪਾਦਵਯਾਨਂ, ਦੀਘਸਨ੍ਤਾਨਤਾਯ ਅਗਯ੍ਹਮਾਨਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨਂ, ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਭੂਤਾਨਮ੍ਪਿ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸਹੇਤੁਭਾਵੋਤਿ ਤੇਸਂ ਪਿਸਾਚਨਗਰਸਦਿਸਤਾ, ਤਦਭਿਮੁਖਗਮਨਸਦਿਸਤਾ ਚ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਤਾਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਰਾਪੇਕ੍ਖੋ ਨਿਪਾਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਇਦਂ ਤਾਵ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਇਦਂ ਪਨ ਅਪਰਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਪੇਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਚੇਤਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਚੇਤੋਪਰਿਯਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣੇਹਿ ਪਰੇਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਸਮੋਹਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਕਾਲੇਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾਤਿ ਭਵਾਦੀਨਵਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ. ਰਾਗਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਰਾਗਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧਚ੍ਚਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਰਾਗਾਦਿਅਸ੍ਸਾਦਨਕਾਲੇਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦਨਂ ਰਾਗਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਏਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਸ੍ਸਾਦਨਞ੍ਚ ਰਾਗੋ, ਤਦਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਨਵਚਨੇਨੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਰੂਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨਵਿਜ੍ਜਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਠਮਜਵਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਚਨੇਸੁ ਅਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਭਵਪਤ੍ਥਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ.

ਏਕਕਾਰਣਵਾਦੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦੋਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਨਿਟ੍ਠੋ ਹਿ ਏਕਕਾਰਣਵਾਦੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇ ਸਮ੍ਭਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਏਕਸਦਿਸਸਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ. ਯਸ੍ਮਾ ਤੀਸੁ ਪਕਾਰੇਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਪਾਰਿਸੇਸੇਨ ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਏਵ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਏਕਹੇਤੁਫਲਦੀਪਨੇ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਨੁਪਪਜ੍ਜਤਿ.

ਯਥਾਫਸ੍ਸਂ ਵੇਦਨਾਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋਤਿ ‘‘ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੬੨), ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ…ਪੇ… ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩) ਚ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਾਦਿਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਅਨੁਰੂਪੇਨ ਸੁਖਵੇਦਨਾਦਿਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ, ਸਮਾਨੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਦੀਸੁ ਫਸ੍ਸਵਸੇਨ ਸੁਖਾਦਿਵਿਪਰਿਯਾਯਾਭਾਵਤੋ, ਸਮਾਨੇਸੁ ਚ ਰੂਪਮਨਸਿਕਾਰਾਦੀਸੁ ਚਕ੍ਖਾਦਿਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਵਸੇਨ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਦਿਵਿਪਰਿਯਾਯਾਭਾਵਤੋ, ਅਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਸਾਮਞ੍ਞੇਪਿ ਫਸ੍ਸਵਸੇਨ ਸੁਖਾਦਿਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਦੀਨਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਾਦਿਸਙ੍ਕਰਾਭਾਵਤੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਏਵ ਯਥਾਵੇਦਨਂ ਫਸ੍ਸਵਵਤ੍ਥਾਨਂ, ਕਾਰਣਫਲਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ ਫਲਕਾਰਣਵਿਸੇਸਨਿਚ੍ਛਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਮ੍ਮਾਦਯੋਤਿ ਕਮ੍ਮਾਹਾਰਉਤੁਆਦਯੋ ਅਪਾਕਟਾ ਸੇਮ੍ਹਪਟਿਕਾਰੇਨ ਰੋਗਵੂਪਸਮਤੋ.

‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਤਣ੍ਹਾ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋਤਿ ‘‘ਸਂਯੋਜਨੀਯੇਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ ਤਣ੍ਹਾ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੫੩-੫੪) ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਕਾਰਣਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਨ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਆਸਵਸਮੁਦਯੋਤਿ ਵਚਨਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਣ੍ਹਾ ਵਾ ਚਤੁਰੁਪਾਦਾਨਭੂਤਾ ਕਾਮਭਵਦਿਟ੍ਠਾਸਵਾ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਪਾਕਟਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯੇਨਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਕਾਰਣਭਾਵਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਦਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋਤਿ ਹਿ ਵਚਨੇਨ ਆਦੀਨਵਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਕਿਚ੍ਚਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਵਿਦ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਕੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਕਾਰਣਭਾਵਸ੍ਸ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਅਵਿਦ੍ਦਸੁਭਾਵੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਾਭਾਵਤੋ ਅਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਚ. ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਨੀਤਿ ਪੁਞ੍ਞਭਵਾਦਿਆਦੀਨਵਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਠਾਨਵਿਰੁਦ੍ਧੋਤਿ ਅਤ੍ਥਿਤਾਵਿਰੁਦ੍ਧੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਦੀਨਿ ਠਾਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਪੁਰਿਮਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਾਨਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਨ ਇਦਂ ਏਕਨ੍ਤਿਕਂ ਸਿਯਾ. ਭਵਙ੍ਗਮ੍ਪਿ ਹਿ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ, ਜਵਨਂ ਜਵਨਸ੍ਸਾਤਿ, ਨ ਚ ਸਿਪ੍ਪਾਦੀਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਦਿਠਾਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਤਂ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਕਮ੍ਮਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਮਨਰੁਪ੍ਪਨਵਿਰੋਧਾ ਸਾਰਮ੍ਮਣਾਨਾਰਮ੍ਮਣਵਿਰੋਧਾ ਚ ਸਭਾਵਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਖੀਰਾਦੀਨਿ ਦਧਿਆਦੀਨਂ ਮਧੁਰਮ੍ਬਿਲਰਸਾਦਿਸਭਾਵਵਿਰੋਧਾ. ਅਵਿਜਾਨਨਕਿਚ੍ਚੋ ਆਲੋਕੋ ਵਿਜਾਨਨਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ, ਅਮਦਨਕਿਚ੍ਚਾ ਚ ਗੁਲ਼ਾਦਯੋ ਮਦਨਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਆਸਵਸ੍ਸ.

ਗੋਲੋਮਾਵਿਲੋਮਾਨਿ ਦਬ੍ਬਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਦਧਿਆਦੀਨਿ ਭੂਤਿਣਕਸ੍ਸ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਵੀਤਿ ਰਤ੍ਤਾ ਏਲ਼ਕਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਵਿਪਾਕਾਯੇਵ ਤੇ ਚ ਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾਯਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤਦਵਿਪਾਕਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ ਨ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਦਵਿਪਾਕਤ੍ਤੇਪਿ ਸਾਵਜ੍ਜਤਾਯ ਤਦਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਂ ਤਂਸਦਿਸਾਨਞ੍ਚ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਨਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਨ ਇਤਰੇਸਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਪਸਙ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਚਾਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਚ, ਸਦਿਸਾਸਦਿਸੋ ਤਥਾ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਿਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਤਿ ਅਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਅਚ੍ਛੇਜ੍ਜਸੁਤ੍ਤਾਵੁਤਾਭੇਜ੍ਜਮਣੀਨਂ ਵਿਯ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨਿਯਤਿ, ਨਿਯਤਿਯਾ, ਨਿਯਤਿ ਏਵ ਵਾ ਸਙ੍ਗਤਿ ਸਮਾਗਮੋ ਨਿਯਤਿਸਙ੍ਗਤਿ, ਤਾਯ ਭਾਵੇਸੁ ਪਰਿਣਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਦੇਵਵਿਹਙ੍ਗਾਦਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾ ਨਿਯਤਿਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਪਰਿਣਤਾ. ਨਿਯਤਿਯਾ ਸਙ੍ਗਤਿਯਾ ਭਾਵੇਨ ਚ ਪਰਿਣਤਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤਂ ਪਤ੍ਤਾ ਨਿਯਤਿਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਪਰਿਣਤਾਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਹਿ ਚ ਵਿਕਪ੍ਪਨੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਅਪਰਿਣਾਯਕੋ ਬਾਲੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਟਿਪਾਦਕਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਰਹਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾਵਸਾਨਂ ਵਾ ਞਾਣਂ ਸਮਵਿਸਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਯਤੀਤਿ ਪਰਿਣਾਯਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਰਹਿਤੋ ਅਪਰਿਣਾਯਕੋ. ਧਮ੍ਮਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪ੍ਪਕਾਸਕਸੁਤ੍ਤਾਦਿਧਮ੍ਮਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨੇਵ ਵਾ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਪਵਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਤਂਜਾਨਨਾਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸੇਸਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਸਮਾਨਕਾਲਮ੍ਪਿ ਤਂ ਪੁਰਿਮਕਾਲਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਙ੍ਖਾਰਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨੭. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਤਂਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ‘‘ਬਾਤ੍ਤਿਂਸ ਲੋਕਿਯਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਧਾਤੁਕਥਾਯਂ (ਧਾਤੁ. ੪੬੬) ਪਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ –

‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੇਨ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾਯ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਤਿਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ? ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਖਨ੍ਧਤੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕਾਦਸਹਾਯਤਨੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਕਤਿਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ? ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ –

ਵਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬਵਿਞ੍ਞਾਣਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਕਤੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾ ਸਪ੍ਪਦੇਸਾ ਸਿਯੁਂ, ‘‘ਵਿਪਾਕਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਯ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਯੋ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ ਚਤੁਭੂਮਕਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਰੋ ਅਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸੋ ਏਵ ਧਾਤੁਕਥਾਯਂ ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਭਵੋ ਪਨ ਧਾਤੁਕਥਾਯਂ ਕਮ੍ਮੁਪਪਤ੍ਤਿਭਵਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਸੇਨ ਗਹਿਤੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’’ਤਿ ਅਨੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਮ੍ਮਭਵੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਭਵੋ ਉਦ੍ਧਟੋ. ਵਿਪਾਕਞ੍ਹੇਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ ਸਾਧੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਾਧਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਉਪਚਿਤਕਮ੍ਮਾਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਪਾਕਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਲੋਭਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਜਵਨਾਵਸਾਨੇਤਿ ਜਵਨੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਨਿਯਮੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਨੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਚ ਕਦਾਚਿ ਅਹੇਤੁਕਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਕਿਂ ਵਾਤਿ ‘‘ਦਿਰਤ੍ਤਤਿਰਤ੍ਤਾ’’ਦੀਸੁ ਵਿਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮੇਵ ਪਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਦਿਰਤ੍ਤਤਿਰਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਵਾ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਵਚਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਮਤ੍ਤੇਨ ਦਿਰਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ‘‘ਨਿਰਨ੍ਤਰਤਿਰਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਾ’’ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਕਪ੍ਪਨਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸਕਿਂ ਏਵ ਚ ਕਦਾਚਿ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਕਿਂ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਸਕਿਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਗਣਨਾਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਗਣਨਾਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਕਥਾਯਂ ਬਲਵਰੂਪਾਦਿਕੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਗਣਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਦ੍ਵੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਾਰਾ ਆਗਤਾ. ਜਵਨਵਿਸਯਾਨੁਭਵਨਞ੍ਹਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਸਨ੍ਨਭੇਦੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਵਸਿਟ੍ਠਾਯੁਕੇ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਨੁਰੂਪਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾਤਿ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਅਪਾਯਪਟਿਸਨ੍ਧਿ, ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਂ ਕਾਮਰੂਪਾਰੂਪਸੁਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਅਨੁਰੂਪਾ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਥਾ ਮਹਾਵਿਸਯਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਮੇਵ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਹੇਤੁਕਦ੍ਵਯਾਦੀਨਂ ਦ੍ਵਾਰਨਿਯਮਾਨਿਯਮਾਵਚਨਂ ਭਵਙ੍ਗਭੂਤਾਨਂ ਸਯਮੇਵ ਦ੍ਵਾਰਤ੍ਤਾ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭੂਤਾਨਞ੍ਚ ਭਵਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਚ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਨਿਯਤਂ ਅਨਿਯਤਂ ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ. ਏਕਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕੋ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦੀਸੁ ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਨਿਯਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਰਸ੍ਸਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਸ੍ਸ.

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਆਨੁਭਾਵਤੋ ਏਵ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਦ੍ਵਾਰਭੇਦੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਭੇਦਾਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵੀਥਿਭੇਦੇਨ ਚ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਤਿ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸਵਨਂ ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਮੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਸਨ੍ਤੀਰਣਾਨਮ੍ਪਿ ਭਾਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਆਨੁਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸਨਸਵਨਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ, ਨਾਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਵ ਦਸ੍ਸਨਸਵਨਕਿਚ੍ਚਤਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਰਵੀਥਿਭੇਦੇ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਮਤੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਪਠਮਕੁਸਲੇਨ ਚੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਠਮਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਜਨਕਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤਿ ਨਾਮ, ਦੁਤਿਯਕੁਸਲਾਦਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਜਨਕਸਦਿਸਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤਿ ਨਾਮ, ਅਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਞ੍ਚ ਕਾਮਾਵਚਰਤਾਯ ਜਨਕਸਦਿਸਨ੍ਤਿ.

ਏਕਾਦਸ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਾਨਿ…ਪੇ… ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਤਾਯ ‘‘ਤਦਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਨਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਂ ਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਜਵਨੇ ਜਵਿਤੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਤਸ੍ਸ ਜਵਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਨਾਲਮ੍ਬਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰੇ ਧਮ੍ਮੇ. ਇਦਂ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਕਾਮਾਵਚਰਸਦਿਸੇਸੁ ਚੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਭਾਵਨਾਯ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮਹਾਬਲਾ ਚਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਜਵਨੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਨ ਸਾਨੁਬਨ੍ਧਨੇਨ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤੇਸੁ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭਾਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ਸਿਦ੍ਧੇ ‘‘ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਉਦ੍ਧਰਣਂ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਟਿਪਕ੍ਖਾਤਿ ਬਲਵਭਾਵੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਵਤ੍ਥੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ.

ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕੇਨ ਕਤ੍ਥਾਤਿ ਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ. ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਾ ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ.

ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਆਗਤਂ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਗੋਪਕਸੀਵਲੀਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਹਿਤਾਰਕ੍ਖੇ ਗੋਪਕਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਸੀਵਲਿਨਾਮਕੋ. ਕਮ੍ਮਾਦਿਅਨੁਸ੍ਸਰਣਬ੍ਯਾਪਾਰਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਕਾਲਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਰੇਨੇਵ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਾਦਿਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ. ‘‘ਪਿਸਿਯਮਾਨਾਯ ਮਕ੍ਖਿਕਾਯ ਪਠਮਂ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਨਾਵਟ੍ਟੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚਿਨ੍ਤਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਦੇਤਂ ਅਕਾਰਣਂ ਭਵਙ੍ਗਵਿਸਯਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚਿਨ੍ਤਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਅਞ੍ਞਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਕਾਲੇ ਚ ਭਵਙ੍ਗਾਵਟ੍ਟਨਸ੍ਸੇਵ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਸਿਯਾ – ‘‘ਤਾਨਿਸ੍ਸ ਤਮ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਓਲਮ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝੋਲਮ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਭਿਪ੍ਪਲਮ੍ਬਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੪੮) ਵਚਨਤੋ ਤੀਸੁ ਜਵਨਵਾਰੇਸੁ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਕਮ੍ਮਾਦਿਉਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਨੇਕਜਵਨਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਹਿ ਅਜ੍ਝੋਲਮ੍ਬਨਂ ਅਭਿਪ੍ਪਲਮ੍ਬਨਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਂ ਅਨਾਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਮੇਵ ਕਮ੍ਮਾਦਿਆਲਮ੍ਬਣਂ ਪਠਮਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਆਵਟ੍ਟੇਤਿ, ਤਤੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸ੍ਸ ਬਲਵਤ੍ਤਾ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਤੋ ਪੁਰਿਮਜਵਨਵਾਰਗਹਿਤੇਸ੍ਵੇਵ ਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਕਮੇਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਜਵਨਂ ਜਵਿਤ੍ਵਾ ਮੂਲਭਵਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਵਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਭਾਵੇ ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਮੇਵ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਰੇਨ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਭਾਵੇ ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤੇਨੇਵ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਵਙ੍ਗਮੇਵ ਹਿ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਇਧ ‘‘ਭਵਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਵਿਸਯੋ ਲਹੁਕੋਤਿ ਲਹੁਕਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ…ਪੇ… ਲਹੁਕੋ’’ਤਿ. ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਲਹੁਕਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋਤਿ. ਬਲਵਤਿ ਚ ਰੂਪਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯੇ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਵਿਸਯੇ ਕਮ੍ਮਾਦਿਮ੍ਹਿ ਪਠਮਂ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਲਹੁਕਤਾ ਦੀਪਿਤਾਤਿ. ਰੂਪਾਨਂ ਵਿਸਯਾਭਾਵੇਪਿ ਵਾ ‘‘ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਯੇਸਂ ਵਿਸਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਲਹੁਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਲਹੁਗਹਣੀਯਤਾ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਲਹੁਕਤਾ.

ਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਭੂਮਿਚਿਤ੍ਤੁਪਾਦਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਅਨਨ੍ਤੋ ਪਭੇਦੋਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ’’ਤਿ ਆਹ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਦਿਕਿਲੇਸੇਸੁ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਸ੍ਵੇਵ ਕਮ੍ਮਾਦਿਨੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਞ੍ਚਾਰਬ੍ਭ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਰਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਬਲਵਿਨਾਮਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਹਿ ਵਿਨਾਮਿਤੇ ਤਦੇਕਦੇਸਭੂਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵਿਨਾਮਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਏਕਦੇਸਵਿਨਾਮਿਤਭਾਵੇਨ ਵਿਨਾ ਸਨ੍ਤਾਨਵਿਨਾਮਿਤਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਦੁਗ੍ਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਿਨ੍ਨਾਯ ਚੁਤਿਯਾ ਪੁਰਿਮਜਵਨਾਨਿ ਅਕੁਸਲਾਨਿ, ਇਤਰਾਯ ਚ ਕੁਸਲਾਨੀ’’ਤਿ ਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਗਧਿਤਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸਾਦਗਧਿਤਂ ਵਾ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਚੇ ਸਮਯੇ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੫) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਸਨ੍ਨਂ ਅਕੁਸਲਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂ, ਕੁਸਲਞ੍ਚ ਸੁਗਤਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਰਾਗਾਦਿਹੇਤੁਭੂਤਂ ਹੀਨਮਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਭਵਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਹ. ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਰਾਗਸ੍ਸਪਿ ਹੇਤੁ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਜਨਕਕਮ੍ਮਸਹਜਾਤਾਨਂ ਵਾ ਤਂਸਦਿਸਾਸਨ੍ਨਚੁਤਿਜਵਨਚੇਤਨਾਸਹਜਾਤਾਨਞ੍ਚ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਏਵ ਹੀਨਤਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਛਾਨੁਤਾਪਜਨਕਕਮ੍ਮਾਨਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਚ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਨ ਹਿ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕੋ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੋ ਭਵਿਤੁਮਰਹਤੀਤਿ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਸਨ੍ਨਕਤਕਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਸਨ੍ਤਤਿਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਂਸਦਿਸਞ੍ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਤਦੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਰਮ੍ਮਣੂਪਟ੍ਠਾਪਕਂ ਤਦੇਵ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਉਪਚਾਰਭੂਤਾਨਿ ਵਿਯ ‘‘ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਤਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਪਾਦੇਨ੍ਤਾਨਿ ਵਿਯ ਚ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਾਨਿ ਜਵਨਾਨਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਾਨਿ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ‘‘ਕਤਤ੍ਤਾ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੪੩੧) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਾ ਚ ਤਂਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਿ ਕਥਂ ਕਤੂਪਚਿਤਾਨਿ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਿਤਾਨਿ ਤਦਾ, ਨ ਚ ਲੋਕਿਯਾਨਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਿ ਵਿਯ ਸਮਾਨਵੀਥਿਫਲਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ, ਮਰਣਕਾਲੇ ਵਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ, ਤੇਨ ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੦੩) –

ਆਦਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇ ਮਰਣਕਾਲੇ ਸਮਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਸਹਜਾਤਚੇਤਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲੇਹਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨੇਹਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਚ –

‘‘ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪਟਿਵਿਜਾਨਨਾਦਿਚਵਨਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪੇਤਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਰਣੇ ਸਹਜਵਨਕਾਨਿ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੭੬੬).

ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧-੨) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਏਕਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਂ ਵਾ ਅਕੁਸਲਂ ਵਾ ਨ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੭੬੬) ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਸਂ ਪਟਿਵਿਭਾਵਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਨ੍ਵੇਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਞ੍ਚ ਤਾਦਿਸਮੇਵਾਤਿ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਨ ਚਵਨਂ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਾ ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਾ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਹਜਵਨਕਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਇਧ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਚੁਤਿ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਸੇਸਪਞ੍ਚਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕੇ ਰੂਪਾਦਿਮ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਵ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ, ਅਵਸੇਸੇਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕੇ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੯.੨੮) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸੁਦ੍ਧਾਯ ਵਾਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਜਵਨਵੀਥਿਯਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਰਹਿਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾ ਪਨ ਜਵਨਵੀਥਿ ਮਹਗ੍ਗਤਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰੋ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਤਂ ਵੀਥਿਂ ਮਹਗ੍ਗਤਾਵਸਾਨਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਏਕਾਦਸਵਿਧਾ, ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾ.

ਏਤੇਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਆਰੁਪ੍ਪਚੁਤਿਯਾਪਿ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਦਂ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ‘‘ਪਥਵੀਕਸਿਣਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਮਹਗ੍ਗਤਸੁਗਤਿਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕੇ ਏਵ ਨਯੇ ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਅਵਰੁਦ੍ਧਾਤਿ? ਨ, ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਵਚਰਚੁਤਿਅਨਨ੍ਤਰਾਯ ਏਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦਿਕਂ ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਹਗ੍ਗਤਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਾਨਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਕੇਨ ਰੂਪਾਵਚਰਚੁਤਿਯਾ ਏਵ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਥਾਪਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਯੋਜਨਾਯ ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਵਰੁਦ੍ਧਾ, ਅਰੂਪਾਵਚਰਚੁਤਿਅਨਨ੍ਤਰਾ ਪਨ ਰੂਪਾਵਚਰਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਰੂਪਾਵਚਰੇ ਚ ਉਪਰੂਪਰਿਚੁਤਿਯਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧੀਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਾਰੁਪ੍ਪਚੁਤਿਯਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨ ਤਤੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਚ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਇਤਰਾਹਿ ਚ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਅਤੀਤਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾ ਆਰੁਪ੍ਪਪਟਿਸਨ੍ਧਿ, ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਚ ਕਾਮਾਵਚਰਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਿਸੁਂ ਉਦ੍ਧਰਣਂ ਕਤਂ.

ਏਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਏਕਵਿਧਾਯ ਕਾਮਾਵਚਰਸੁਗਤਿਚੁਤਿਯਾ ਦੁਵਿਧਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਚੁਤਿਯਾ ਦੁਵਿਧਾ ਸੁਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿ, ਕਾਮਾਵਚਰਸੁਗਤਿਚੁਤਿਯਾ ਦ੍ਵਿਏਕਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਕਾਮਰੂਪਾਰੁਪ੍ਪਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਸੁਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿ, ਰੂਪਾਵਚਰਚੁਤਿਯਾ ਚ ਤਥੇਵ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ, ਦੁਵਿਧਾਯ ਆਰੁਪ੍ਪਚੁਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਾਮਾਰੁਪ੍ਪਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਵਿਧਾ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਚੁਤਿਯਾ ਪਨ ਏਕਵਿਧਾਯ ਦੁਗ੍ਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਦੁਵਿਧਾ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਪਨ –

ਦ੍ਵਿਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਪ੍ਪਕਾਰਾ ਚ, ਪਞ੍ਚਾਟ੍ਠਦੁਵਿਧਾਪਿ ਚ;

ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ, ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ.

‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੪੩੧, ੪੫੫, ੪੯੮) ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤਪ੍ਪਕਾਰੋਤਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਆਦਿਨਾ ਸਹਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਮਿਸ੍ਸਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਹ. ਓਮਤੋ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤਯੋ ਵਾ ਦਸਕਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਹਿ ਅਨੇਕੇ ਕਲਾਪਾ ਸਹ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਤਭਾਵੇਪਿ ਹਿ ਅਨੇਕਗਾਵੁਤਪ੍ਪਮਾਣੇ ਅਨੇਕੇ ਕਲਾਪਾ ਸਹੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਤਿਂਸਤੋ ਅਧਿਕਾਨੇਵ ਰੂਪਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਰਸਾਹਾਰਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਵਤ੍ਥੁਸਤ੍ਤਕਜੀਵਿਤਛਕ੍ਕਭਾਵੇਪਿ ਤੇਸਂ ਬਹੁਤ੍ਤਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥਪਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਵਤ੍ਥੁਦਸਕਾਨਂ ਜੀਵਿਤਨਵਕਸ੍ਸ ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਪਞ੍ਚਾਯਤਨਾਨਿ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਧਾਤੁਯੋ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਛ ਆਯਤਨਾਨਿ ਨਵ ਧਾਤੁਯੋ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯਤਨਧਾਤੁਯੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਚ ਘਾਨਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦੀਨਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਭਾਵੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਘਾਨਾਯਤਨਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਕਥਾ. ੫੧੯), ਨ ਚ ਅਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਾਨਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਵਿਯ ਅਗਨ੍ਧਰਸਾਯਤਨਾਨਂ ਗਨ੍ਧਰਸਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਭਾਵੋ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਫੁਸਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਥਵੀਆਦਿਸਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਯ ਗਨ੍ਧਰਸਭਾਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਰਸਸਭਾਵਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ.

ਯਦਿ ਚ ਘਾਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਯਤਨਾਨੀਤਿ ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯੁਂ, ਧਾਤੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਨਿਜ੍ਜੀਵਵਾਚਕੋਤਿ ਗਨ੍ਧਧਾਤੁਰਸਧਾਤੂਤਿ ਅਵਚਨੇ ਨਤ੍ਥਿ ਕਾਰਣਂ, ਧਮ੍ਮਭਾਵੋ ਚ ਤੇਸਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ਸਭਾਵਧਾਰਣਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ, ਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਆਯਤਨਭਾਵੋ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਯਮਕੇ (ਯਮ. ੧. ਆਯਤਨਯਮਕ.੧੩) ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਧਮ੍ਮੋ ਆਯਤਨਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਗਨ੍ਧਰਸਾਯਤਨਭਾਵਾਭਾਵੇਪਿ ਕੋਚਿ ਆਯਤਨਸਭਾਵੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਚ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦਿਭਾਵੋ ਵਿਯ ਗਨ੍ਧਰਸਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਤੇਸਂ ਕੋਚਿ ਸਭਾਵੋ ਸਿਯਾ, ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਗਨ੍ਧਰਸਭਾਵੇ ਪਨ ਆਯਤਨਭਾਵੇ ਚ ਸਤਿ ਗਨ੍ਧੋ ਚ ਸੋ ਆਯਤਨਞ੍ਚ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਂ, ਰਸੋ ਚ ਸੋ ਆਯਤਨਞ੍ਚ ਰਸਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਇਦਮਾਪਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਗਨ੍ਧਰਸਾਯਤਨਭਾਵੋ ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ, ‘‘ਤਯੋ ਆਹਾਰਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੯੯੩) ਚ ਵਚਨਤੋ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਭਾਵੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਵਿਰੋਧੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਰੂਪਗਣਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਤਾ ਨ ਵਿਲੋਮਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ.

ਜਾਤਿਉਣ੍ਣਾਯਾਤਿ ਗਬ੍ਭਂ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਉਣ੍ਣਾਯਾਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਭਵਭੇਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥਿਤਾਭੇਦੋ. ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕਾ ਕਿਰ ਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਾਤੁਰਤਾਯ ਕਾਮਂ ਸੇਵਿਤ੍ਵਾ ਗਬ੍ਭਂ ਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ.

ਰੂਪੀਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸੁ ਤਾਵ ਓਪਪਾਤਿਕਯੋਨਿਕੇਸੂਤਿ ਓਪਪਾਤਿਕਯੋਨਿਕੇਹਿ ਰੂਪੀਬ੍ਰਹ੍ਮੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਿ. ‘‘ਸਂਸੇਦਜੋਪਪਾਤੀਸੁ ਅਵਕਂਸਤੋ ਤਿਂਸਾ’’ਤਿ ਏਤਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਵਕਂਸਤੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ, ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਨ ਸਮੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਂ ਸਂਸੇਦਜੋਪਪਾਤਿਕਾਨਂ ਅਘਾਨਕਾਨਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਧਮ੍ਮਹਦਯਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੧੦੦੭) ਹਿ –

‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਕਸ੍ਸਚਿ ਏਕਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਪਰਾਨਿ ਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਨਵਾਯਤਨਾਨਿ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਤ੍ਤਾਯਤਨਾਨਿ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ –

ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਯਤਨਾਨਿ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਦਸਾਯਤਨਾਨਿ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਅਘਾਨਕਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ ‘‘ਨਵਾਯਤਨਾਨਿ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਧਾਤੁਪਾਤੁਭਾਵਾਦਿਪਞ੍ਹੇਸੁ ਯਮਕੇਪਿ ਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਨਂ ਸਹਚਾਰਿਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ.

ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀਨਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਮਾਨਤਾ ਅਭੇਦੋ, ਅਸਮਾਨਤਾ ਭੇਦੋ. ਨਯਮੁਖਮਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਅਯਂ ਤਾਵ ਅਰੂਪਭੂਮੀਸੁਯੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ. ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਉਪਚਾਰਸ੍ਸ ਬਲਵਤਾਯ ਤਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਏਕਚ੍ਚਸੁਗਤਿਚੁਤਿਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਕਚ੍ਚਦੁਗ੍ਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਪਯੋਜਨਂ ਮਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਸਿਯਾ – ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ ਤਿਹੇਤੁਕਾਦਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ, ਤੇਸਂ ਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਭਾਵੇਨ ਦੁਗ੍ਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸੁਗਤਿਚੁਤਿਯਾਵ ਸਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਨ ਏਕਚ੍ਚਸੁਗਤਿਚੁਤਿਯਾ ਏਵਾਤਿ ਤਂਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਏਕਚ੍ਚਦੁਗ੍ਗਤਿਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਅਪਾਯਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਏਵ ਹਿ ਏਕਚ੍ਚਸੁਗਤਿਚੁਤਿਯਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬਸੁਗਤਿਚੁਤਿਯਾ. ਅਥ ਵਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਦੁਵਿਧਾ ਏਕਚ੍ਚਸੁਗਤਿਚੁਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿਚੁਤਿਯਾ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਂ ਏਵ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਆਹ ‘‘ਏਕਚ੍ਚਦੁਗ੍ਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ. ਅਹੇਤੁਕਚੁਤਿਯਾ ਸਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧੀਤਿ ਦੁਹੇਤੁਕਾ ਤਿਹੇਤੁਕਾ ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਮਣ੍ਡੂਕਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਹਿ ਅਹੇਤੁਕਚੁਤਿਯਾ ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਿ ਹੋਤੀਤਿ.

ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਰੀਤਤੋ ਚ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਕਚ੍ਚਸੁਗਤਿਚੁਤਿਯਾ ਏਕਚ੍ਚਦੁਗ੍ਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਭੇਦਵਿਸੇਸੇਸੁ ‘‘ਏਕਚ੍ਚਦੁਗ੍ਗਤਿਚੁਤਿਯਾ ਏਕਚ੍ਚਸੁਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਂ ਯਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੁਜ੍ਜਮਾਨਮਤ੍ਤਾਪੇਕ੍ਖਨਵਸੇਨ ਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ, ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਾ ਭਾਵਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਮਹਗ੍ਗਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਮਹਗ੍ਗਤਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਵਿਪਰੀਤਯੋਜਨਾ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਹਿ ਮਹਗ੍ਗਤਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਚੁਤਿਯਾ ਅਰੂਪਭੂਮੀਸੁ ਅਮਹਗ੍ਗਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਾਯ ਅਰੂਪਚੁਤਿਯਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਕਾਮਾਵਚਰਪਟਿਸਨ੍ਧੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਯਾਯੋ ਸਯਮੇਵ ਯੋਜਿਤੋ. ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਚੁਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਚ ਵਿਪਰਿਯਾਯੋ ਨਤ੍ਥਿ ਏਵਾਤਿ. ਭੇਦਵਿਸੇਸੋ ਏਵ ਚ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਭੇਦਵਿਸੇਸੋ ਪਨ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਭੇਦੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋਜਨਾਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਯ ਕਾਮਾਵਚਰਾਯ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾ…ਪੇ… ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਾਯ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਾ’’ਤਿ, ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਾਯ ਪਨ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਸਯਮੇਵ ਯੋਜਿਤਾ. ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਅਭੇਦਵਿਸੇਸੋ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ. ਤਤੋ ਹੇਤੁਂ ਵਿਨਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਹੇਤੁਂ ਵਿਨਾ.

ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਸਨ੍ਧੀਨਂ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਸਨ੍ਧਿਬਨ੍ਧਨਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਛੇਦਕਾਨਂ. ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਸੁ ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੂਤਿ ਅਤਿਮਨ੍ਦਭਾਵੂਪਗਮਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਨ੍ਤਰਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚੁਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਯਮਕੇ ਚ (ਯਮ. ੧.ਆਯਤਨਯਮਕ.੧੨੦) –

‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਮਨਾਯਤਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਮਨਾਯਤਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ? ਸਚਿਤ੍ਤਕਾਨਂ ਅਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ ਚਵਨ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਮਨਾਯਤਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਨੋ ਚ ਤੇਸਂ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਸਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ ਚਵਨ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਮਨਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ –

ਆਦਿਨਾ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਨਿਰੋਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਲਦ੍ਧੋ ਅਵਸੇਸੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਲਦ੍ਧਾਵਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤਾਦੀਨਵੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਮ੍ਮਾਦਿਵਿਸਯੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਏਵ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਚ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਪਰਿਣਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਣ੍ਹਾ ਨਾਮੇਤੀ’’ਤਿ. ਸਹਜਾਤਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਜਵਨਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਜਾਤਚੇਤਨਾ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਵਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਕਮ੍ਮਾਦਿਵਿਸਯੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਖਿਪਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਤਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤਦਾਸਨ੍ਨਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਉਪਨੀਤੇਕਤ੍ਤਂ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਾਮਿਯਮਾਨਂ…ਪੇ… ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਨਮਨਖਿਪਨਪੁਰਿਮਨਿਸ੍ਸਯਜਹਨਾਪਰਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸਾਦਨਨਿਸ੍ਸਯਰਹਿਤਪਵਤ੍ਤਨਾਨਿ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸੇਵੇਕਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਦੇਵਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਨ੍ਧਾਵਤਿ ਸਂਸਰਤਿ ਅਨਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੯੬) ਇਦਞ੍ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸਤਿ ਹਿ ਨਾਨਤ੍ਤਨਯੇ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਏਕਤ੍ਤਨਯੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਓਰਿਮਤੀਰਰੁਕ੍ਖਵਿਨਿਬਦ੍ਧਰਜ੍ਜੁ ਵਿਯ ਪੁਰਿਮਭਵਤ੍ਤਭਾਵਵਿਨਿਬਨ੍ਧਂ ਕਮ੍ਮਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਿਕਾਤਿਕ੍ਕਮਨਿਚ੍ਛਾ ਵਿਯ ਤਣ੍ਹਾ, ਅਤਿਕ੍ਕਮਨਪਯੋਗੋ ਵਿਯ ਖਿਪਨਕਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਯਥਾ ਚ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਤੀਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਮਾਨੋ ਪਰਤੀਰਰੁਕ੍ਖਵਿਨਿਬਦ੍ਧਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਸ੍ਸਾਦਯਮਾਨੋ ਅਨਸ੍ਸਾਦਯਮਾਨੋ ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਪਥਵਿਯਂ ਸਬਲਪਯੋਗੇਹੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਏਵਮਿਦਮ੍ਪਿ ਭਵਨ੍ਤਰਤ੍ਤਭਾਵਵਿਨਿਬਦ੍ਧਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਅਸ੍ਸਾਦਯਮਾਨਂ ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੇ ਅਨਸ੍ਸਾਦਯਮਾਨਂ ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਮ੍ਮੇਹੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਦਯਮਾਨਨ੍ਤਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਂ, ਪਟਿਲਭਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਭਵਨ੍ਤਰਾਦਿਪਟਿਸਨ੍ਧਾਨਤੋਤਿ ਭਵਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਆਦਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨਤੋ, ਭਵਨ੍ਤਰਾਦਯੋ ਵਾ ਭਵਯੋਨਿਗਤਿਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਸਤ੍ਤਾਵਾਸਨ੍ਤਰਾ, ਤੇਸਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਜਵਨਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਗਤਾ ਖਿਪਨਕਸਙ੍ਖਾਰਾ.

ਸਦ੍ਦਾਦਿਹੇਤੁਕਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਘੋਸੋ ਸਦ੍ਦਹੇਤੁਕੋ, ਪਦੀਪੋ ਪਦੀਪਨ੍ਤਰਾਦਿਹੇਤੁਕੋ, ਮੁਦ੍ਦਾ ਲਞ੍ਛਨਹੇਤੁਕਾ, ਛਾਯਾ ਆਦਾਸਾਦਿਗਤਮੁਖਾਦਿਹੇਤੁਕਾ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਦ੍ਦਾਦਿਪਚ੍ਚਯਦੇਸਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਾਦਿਹੇਤੁਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਭਾਵਾ, ਏਵਮਿਦਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਹੇਤੁਦੇਸਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂਹੇਤੁਕਂ ਹੋਤਿ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਭਾਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਇਦਂ ਹੇਤੁਦੇਸਤੋ ਪੁਰਿਮਭਵਤੋ ਆਗਤਂ ਪਟਿਘੋਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਸਦ੍ਦਾਦਿਦੇਸਤੋ, ਨਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਹੇਤੁਨਾ ਵਿਨਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਦ੍ਦਾਦੀਹਿ ਵਿਨਾ ਪਟਿਘੋਸਾਦਯੋ ਵਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਚਯਦੇਸੇ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਭਾਵਾ, ਨਾਪਿ ਸਦ੍ਦਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਿਦਮ੍ਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਬੀਜਙ੍ਕੁਰਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬਹੇਤੁਹੇਤੁਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਧਾਪਿ ਹਿ ਹੇਤੁਹੇਤੁਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਮੇਕਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਨ ਮਨੁਸ੍ਸਗਤਿਕੋ ਦੇਵਗਤਿਭੂਤੋ ਸਿਯਾ, ਏਕਨ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤੇ ਨ ਕਮ੍ਮਵਤੋ ਫਲਂ ਸਿਯਾ. ਤਤੋ ‘‘ਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬੀਜਂ, ਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਫਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਵਿਯ ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰੋਹਿਤਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਇਸੀ’’ਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੦੭) ਵੋਹਾਰਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਾਨਬਨ੍ਧੇ ਸਤਿ ਹੇਤੁਹੇਤੁਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਨ ਏਕਨ੍ਤਮੇਵ ਏਕਤਾ ਵਾ ਨਾਨਤਾ ਵਾ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਏਕਨ੍ਤਏਕਤਾਪਟਿਸੇਧੇਨ ‘‘ਸਯਂਕਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ, ਏਕਨ੍ਤਨਾਨਤਾਪਟਿਸੇਧੇਨ ‘‘ਪਰਂਕਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ, ਹੇਤੁਹੇਤੁਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਵਚਨੇਨ ‘‘ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕਸਨ੍ਤਾਨੇ.

ਚਤੁਮਧੁਰਅਲਤ੍ਤਕਰਸਾਦਿਭਾਵਨਾ ਅਮ੍ਬਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਦਿਬੀਜਾਨਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਏਤ੍ਥ ਬੀਜਂ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਵਾ ਸਤ੍ਤੋ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਂ, ਬੀਜਸ੍ਸ ਅਙ੍ਕੁਰਾਦਿਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ, ਤਤ੍ਥੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਧੁਰਸ੍ਸ ਰਤ੍ਤਕੇਸਰਸ੍ਸ ਵਾ ਫਲਸ੍ਸ ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਬੀਜਸ੍ਸ, ਤਤੋ ਏਵ ਚ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਤੋ ਭਾਵੋ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਸ੍ਸੇਵ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਤਂਕਮ੍ਮਤੋ ਏਵ ਚ ਫਲਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਬਾਲਸਰੀਰੇ ਕਤਂ ਵਿਜ੍ਜਾਪਰਿਯਾਪੁਣਨਂ ਸਿਪ੍ਪਸਿਕ੍ਖਨਂ ਓਸਧਪ੍ਪਯੋਗੋ ਚ ਨ ਵੁਡ੍ਢਸਰੀਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਚ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਜ੍ਜਾਪਾਟਵਂ ਸਿਪ੍ਪਜਾਨਨਂ ਅਨਾਮਯਤਾ ਚ ਵੁਡ੍ਢਸਰੀਰੇ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਤਂਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇ ਏਵ ਵੁਡ੍ਢਸਰੀਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ, ਨ ਚ ਯਥਾਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾਪਰਿਯਾਪੁਣਨਾਦਿਨਾ ਵਿਨਾ ਅਞ੍ਞਤੋ ਹੋਤਿ ਤਦਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋ. ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਯਂ ਫਲਂ, ਏਤਂ ਨਾਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞਤੋਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਅਞ੍ਞਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਭਾਵੇ ਫਲਾਭਾਵਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨਾਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਨਿਵਾਰਣਂ ਕਰੋਤਿ.

ਯਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਵਦਾਮਾਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਉਪਭੁਞ੍ਜਕੇ ਅਸਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾ ਭੁਞ੍ਜਕਸਮ੍ਮੁਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਫਲਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਫਲਤਿਸਮ੍ਮੁਤਿ.

ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀਤਿ ਅਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਪਾਤੁਭਾਵੇ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਪਰਿਹਰਣੇ ਸਤਿ ਸਿਦ੍ਧੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ. ਪਚ੍ਛਾ ਚਾਤਿ ਵਿਪਚ੍ਚਨਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਚ. ਅਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਾ ਕਤਤ੍ਤਾ ਚੇ ਪਚ੍ਚਯਾ, ਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਾਨਮ੍ਪਿ ਕਤਤ੍ਤਂ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਫਲਾਵਹਤਾ ਸਿਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਨਿਚ੍ਚਂ ਫਲਾਵਹਾ’’ਤਿ. ਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਵਾਤਿ ਏਤੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵੁਤ੍ਤਦੋਸੇਵ ਪਰਿਹਰਤਿ.

ਤਸ੍ਸਾ ਪਾਟਿਭੋਗਕਿਰਿਯਾਯ, ਭਣ੍ਡਕੀਣਨਕਿਰਿਯਾਯ, ਇਣਗਹਣਾਦਿਕਿਰਿਯਾਯ ਵਾ ਕਰਣਮਤ੍ਤਂ ਤਂਕਿਰਿਯਾਕਰਣਮਤ੍ਤਂ. ਤਦੇਵ ਤਦਤ੍ਥਨਿਯ੍ਯਾਤਨੇ ਪਟਿਭਣ੍ਡਦਾਨੇ ਇਣਦਾਨੇ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਅਫਲਿਤਨਿਯ੍ਯਾਤਨਾਦਿਫਲਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਤਿਹੇਤੁਕੋ ਤਿਹੇਤੁਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਭੇਦਂ ਅਕਤ੍ਵਾਵ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ, ਪਿਣ੍ਡਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਬਲਵਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਦੁਬ੍ਬਲਞ੍ਹਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਮੇਵੇਤਂ ਪਟ੍ਠਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯਨ੍ਤਿ. ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਸਹ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਦ੍ਵਾਦਸਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾਭੇਦੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਾ ਕਸ੍ਮਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਮੇਤਂ. ਏਕਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਥੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ, ਨੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਨਿਯਮੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ, ਨੋ ਪਵਤ੍ਤੇ. ਪਵਤ੍ਤੇ ਹਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਤਥਾ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਲੋਕੇਪਿ ਅਨਿਟ੍ਠਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦੇਵਾਨਂ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਪਾਤੁਭਾਵਕਾਲੇ ਮਿਲਾਤਮਾਲਾਦੀਨਂ ਅਨਿਟ੍ਠਤਾ ਕਥਂ ਨ ਸਿਯਾ.

ਸ੍ਵੇਵ ਦ੍ਵੀਸੁ ਭਵੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕੂਨਤਿਂਸਚੇਤਨਾਭੇਦਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਭਾਵੇਨ ਏਕਤ੍ਤਂ ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸ੍ਵੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦੇਕਦੇਸੋ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋਵ ਤੇਰਸਨ੍ਨਂ ਨਵਨ੍ਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਕਦੇਸਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ.

ਯਤ੍ਥ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰਪ੍ਪਕਾਸਨਂ ਕਤਂ, ਤਤੋ ਭਵਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮੁਖਮਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਸਨਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਆਹ ‘‘ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁ ਭਵੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਏਕਤ੍ਤਕਾਯਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿ ਚ ਅਸਞ੍ਞਾਰੁਪ੍ਪਵਜ੍ਜਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਏਕਵੀਸਤਿਯਾ ਕਾਮਾਵਚਰਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਵਿਪਾਕੇਸੁ ਚੁਦ੍ਦਸਨ੍ਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇ ਚ, ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇ ਏਵ. ਅਯਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵੋ.

ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਨ੍ਤਿ ਭਵਾਦਯੋ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਚਤੂਸੁ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਨਂ ਪਨ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਤੀਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਚ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕੇ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਹੇਤੁਕਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਮੁਖਮਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਸਨੇ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਆਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਦਿਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਭਵੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਾਮਰੂਪਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨੮. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਾਮਰੂਪਦੇਸਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦੇਸਨਾਭੇਦੋ. ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਏਤਂ ਯਦਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਣ੍ਡਜਾਨਞ੍ਚ ਅਭਾਵਕਾਨਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਨ੍ਤਤਿਸੀਸਾਨੀਤਿ ਕਲਾਪਸਨ੍ਤਾਨਮੂਲਾਨਿ. ਯਦਿਪਿ ਵਿਕਾਰਰੂਪਾਨਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਰੂਪਾਨਿ ਪਨ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤਾਨਿ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵਿਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਰੂਪਤੋ’’ਤਿ.

ਕਾਮਭਵੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸੇਸਓਪਪਾਤਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਕਾਮਭਵੇ ‘‘ਓਪਪਾਤਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇਨ ਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਸਾਤ੍ਥਕਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਣ੍ਡਜਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕੇਹਿ ਪਨ ਓਪਪਾਤਿਕਸਂਸੇਦਜਾ ਸੇਸਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਦਿਕੇਹਿ ਓਪਪਾਤਿਕੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸੇਸੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸੇਸਓਪਪਾਤਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤੇ ਪਨ ਅਰੂਪਿਨੋਪਿ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਕਾਮਭਵੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਪਨ ਨਾਮਰੂਪਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਧਮ੍ਮਗਣਨਾਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਵਕਂਸਤੋ ਦ੍ਵੇ ਅਟ੍ਠਕਾਨੇਵ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਸਦ੍ਦਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਉਕ੍ਕਂਸਤੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਨਵਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗੇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਏਕੇਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧੇਵ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਤਿਦ੍ਵਯਾਦਿਕਂ ਸਤ੍ਤਕਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤ੍ਤਤਿਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਏਕੇਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕੇਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਂਸਟ੍ਠਸੀਸਾ ਮੂਲੇਨ ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਲਿਙ੍ਗੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਭਿਨ੍ਨਵਾਹਨਿਕਾ ਵਿਯ.

ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਜਨਕਕਮ੍ਮਜਂ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲਂ ਸਹਜਾਤਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਦਾ ਹਿ ਤਤੋ ਨਾਮਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ, ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਪਨ ਸਦਾਪਿ ਉਭਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਰੂਪਂ ਉਪਤ੍ਥਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਸਞ੍ਞੇਸੂਤਿਆਦਿ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਭਵਙ੍ਗਾਦਿਜਨਕਕਮ੍ਮਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲਂ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਾਲਂ ਭਵਙ੍ਗਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲਤੋ ਅਞ੍ਞਕਾਲਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਭਵਙ੍ਗਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਹਿ ਤਂਜਨਕੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਰੂਪਂ, ਸੋ ਚ ਵਿਪਾਕੋ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਸਹਜਾਤਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾਨਪੇਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਰੂਪਂ ਨਾਮਞ੍ਚ ਨ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਪੇਕ੍ਖਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇ ਚ. ਸਹਜਾਤਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਾਮਰੂਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਏਕਦੇਸੇਨ ਨਾਮ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਾਮ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਰੂਪੋ, ਰੂਪ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚ ਰੂਪ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਰੂਪਾਨਂ ਏਕਸੇਸੋ’’ਤਿ ਨਾਮਰੂਪ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਇਤਰੇਸਞ੍ਚ ਨਾਮਰੂਪ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਵਿਪਾਕਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਅਵਿਪਾਕਂ. ਯਤੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਮਤਂ, ਤਤੋ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਇਦਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਕੁਸਲਾਦਿਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਕੁਸਲਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਵਿਯ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਪਿ ਵਿਪਾਕਾਜਨਕਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਭਯਞ੍ਚ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਤਾਦਿਸਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਵਜ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਕੁਸਲਾਦਿਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਰੂਪਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪਨ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਯਂ ਹੋਤਿ, ਅਸਤਿ ਚ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਿਦਾਨਂ ਹੇਤੁ ਪਭਵੋ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣੂਪਨਿਸਂ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਨਪਤ੍ਥਪਰਿਯਾਯੇ ਚ ਵਨਸਣ੍ਡਗਾਮਨਿਗਮਨਗਰਜਨਪਦਪੁਗ੍ਗਲੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਹਾਰੋ, ਤਤੋ ਚ ਚੀਵਰਾਦੀਨਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ ਕਸਿਰੇਨ ਚ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨ ਚ ਸਮੁਦਾਗਮਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਵਨਸਣ੍ਡਾਦਯੋ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਭਾਵਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਚੀਵਰਾਦਿਸਮੁਦਾਗਮਨਸ੍ਸ ਚ ਭਜਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਨਾ ਅਭਾਵੋ ਏਵ ਚ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯਤੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨਾਮਸ੍ਸ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਕਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਦਿਕਾਲੇ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਪਰਿਯਾਯਤੋ ਏਕਧਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਸਂਸਯਸ੍ਸ ਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਤਂਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਾਮਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.

ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਅਪਾਕਟਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ‘‘ਕਥਂ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਸੁਤ੍ਤਤੋ ਨਾਮਂ, ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਤੀਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਸਾਧੇਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਪਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਨਾਮਰੂਪਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦੇਵ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ. ਸੁਞ੍ਞਤਾਪਕਾਸਨਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਾਮਰੂਪਮਤ੍ਤਤਾਵਚਨੇਨੇਵ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਮਤ੍ਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਪ੍ਪਕਾਸਨੇਨ ਚ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਿਰੋਧੋ, ਨਿਰੋਧਗਾਮੀ ਚ ਮਗ੍ਗੋ ਪਕਾਸਿਤੋ ਏਵ ਹੋਤਿ. ਅਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਹੇਤੁਨਿਰੋਧਾ, ਅਨਿਰੁਜ੍ਝਨਕਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਾ, ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਚ ਉਪਾਯੇਨ ਵਿਨਾ ਅਨਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪ੍ਪਕਾਸਨਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਨਾਮਰੂਪਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨੯. ਨਿਯਮਤੋਤਿ ਚ ਇਦਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਭੂਤਾਨਂ, ਛਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨਂ, ਜੀਵਿਤਸ੍ਸ ਚ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਸਹਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਪੁਰੇਜਾਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਨਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਸਲ਼ਾਯਤਨਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਪਨ ਸਹਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਾਨੁਪਾਲਨਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਾਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਾਦਿਭਾਵੋ ਚ ਤੇਸਂ ਨ ਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਮੇਵ, ਨ ਚ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਏਕਪ੍ਪਕਾਰੇਨੇਵਾਤਿ ਅਨਿਯਮਤੋ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ. ਨਿਯਮਤੋ…ਪੇ… ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਞ੍ਚ ਸਲ਼ਾਯਤਨਞ੍ਚ ਸਲ਼ਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਦਿਪਿ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਸਲ਼ਾਯਤਨ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਦ੍ਦਤੋ ਸਰੂਪਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਸਲ਼ਾਯਤਨੇਕਦੇਸੋਵ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪੇਕਸੇਸੋ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਤ੍ਥਤੋਪਿ ਹਿ ਸਰੂਪਾਨਂ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪੇਕਸੇਸਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ‘‘ਵਙ੍ਕੋ ਚ ਕੁਟਿਲੋ ਚ ਕੁਟਿਲਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਏਕਸੇਸੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਞ੍ਚ ਮਨਾਯਤਨਞ੍ਚ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਮਨਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਞ੍ਚ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਞ੍ਚ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਮਨਾਯਤਨਞ੍ਚ ਮਨਾਯਤਨਞ੍ਚ ਮਨਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਏਕਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਖਾਦੀਹਿ ਸਹ ‘‘ਸਲ਼ਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਮੇਵ ਏਕਸੇਸਂ ਨਾਮਮਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ, ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਚ ਮਨਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਕਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਞ੍ਚ ਸਲ਼ਾਯਤਨਞ੍ਚ ਸਲ਼ਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਤੇਕਸੇਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਹਿ ਏਕਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਞ੍ਚ ਸਲ਼ਾਯਤਨਞ੍ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਕਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਚ ਏਕਸੇਸੇ ਕਤੇ ਏਕਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੇਕਸੇਸਾਨਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਾਦਿਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਤਾਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਕਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਾਰੇ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਕੁਸਲਵਾਰੇ ਕੁਸਲਵਾਰੇ ਚ ‘‘ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇ ਪਨ ਵਿਪਾਕਛਟ੍ਠਾਯਤਨਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਾਰਮੇਵ ਸਾਧਕਭਾਵੇਨ ਉਦਾਹਟਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਚ੍ਚਯਨਯੇ ਪਨ ‘‘ਛਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ ਤਂ ਅਵਕਂਸਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵਿਪਾਕਸ੍ਸਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਉਦ੍ਧਟੋ, ਸੋ ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਯ ਉਦ੍ਧਟੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਧ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਇਧ ਏਕਸੇਸਨਯੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਾਰੇ ਲੋਕਿਯਵਿਪਾਕਭਾਜਨੀਯੇ ਵਿਭਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਞੇਯ੍ਯਂ. ਉਕ੍ਕਂਸਾਵਕਂਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਧਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਉਕ੍ਕਂਸੋ ਅਟ੍ਠਧਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਤਤੋ ਪਨ ਨਵਧਾ ਤਤੋ ਵਾ ਦਸਧਾਤਿ ਅਯਂ ਉਕ੍ਕਂਸੋ, ਅਵਕਂਸੋ ਪਨ ਦਸਧਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਨਵਧਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਤਤੋ ਅਟ੍ਠਧਾ, ਤਤੋ ਸਤ੍ਤਧਾਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਪਨ ਸਤ੍ਤਧਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਏਵ ਦ੍ਵੇਪਿ ਉਕ੍ਕਂਸਾਵਕਂਸਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ ਤਤੋ ਅਵਕਂਸਾਭਾਵਤੋਤਿ.

ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨੋ ਸਹਾਯਂ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤੇਨ ਅਰੂਪੇ ਵਿਯ ਅਸਹਾਯਂ ਨਾਮਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਚ ਨਾਮੇਨ ਸਹ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਪਨ ਯਥਾ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਨਾਮਮ੍ਪੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਵਤ੍ਥੁ ਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਨਾਮਂ, ਨਾਮਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਹੇਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਵਤ੍ਥੂਤਿ. ਪਵਤ੍ਤੇ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਸ੍ਸ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਾ ਚ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦਯੋ ਏਵ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਅਵਸੇਸਮਨਾਯਤਨਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਭਵੇ ਪਨਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਅਵਸੇਸਮਨਾਯਤਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਾਦਿਸਾਧਾਰਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦਿਅਸਾਧਾਰਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਚ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.

ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਫਸ੍ਸਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੦. ‘‘ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਪਾਲ਼ਿ ਆਰੁਪ੍ਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿਅਨੁਸਾਰਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਮੇਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਪਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਾਨਿ ਚ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਾਨਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਨਿਮਿਤ੍ਤਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਪਠਮਾਚਰਿਯਵਾਦੇ ਨ ਗਹਿਤਾਨਿ, ਦੁਤਿਯਾਚਰਿਯਵਾਦੇ ਪਨ ਯਥਾ ਤਥਾ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਸਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਜ੍ਜੇਤੁਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ.

ਯਦਿ ਸਬ੍ਬਾਯਤਨੇਹਿ ਏਕੋ ਫਸ੍ਸੋ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯ, ‘‘ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਏਕਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਅਥਾਪਿ ਏਕਮ੍ਹਾ ਆਯਤਨਾ ਸਬ੍ਬੇ ਫਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬਾਯਤਨੇਹਿ ਸਬ੍ਬਫਸ੍ਸਸਮ੍ਭਵਤੋ ਆਯਤਨਭੇਦੇਨ ਫਸ੍ਸਭੇਦੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਦਭੇਦਵਸੇਨ ਏਕਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਪਨ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਨ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦੇਤਿ ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬਾਯਤਨੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਪਿ ਵਾ ਅਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਧਾਨਸ੍ਸ ਬੋਧਨਤ੍ਥਮੇਵ ‘‘ਨਾਪਿ ਏਕਮ੍ਹਾ ਆਯਤਨਾ ਸਬ੍ਬੇ ਫਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬਾਯਤਨੇਹਿ ਏਕੋ ਫਸ੍ਸੋ ਸਮ੍ਭੋਤੀ’’ਤਿ ਇਦਮੇਵ ਪਨ ਏਕਫਸ੍ਸਵਚਨਸ੍ਸ ਅਯੁਤ੍ਤਦੀਪਕਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵਾ ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਾਪਿ ਏਕਮ੍ਹਾ ਆਯਤਨਾ ਸਬ੍ਬੇ ਫਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਨ ਸਬ੍ਬਾਯਤਨੇਹਿ ਏਕੋ ਫਸ੍ਸੋ ਸਮ੍ਭੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਅਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਹਾਰਂ ਪਨ ਅਨੇਕਾਯਤਨੇਹਿ ਏਕਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਕੋਪਿ ਅਨੇਕਾਯਤਨਪ੍ਪਭਵੋ ਏਕੋਪਨੇਕਾਯਤਨਪ੍ਪਭਵੋ. ਛਧਾਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਚਵਿਭਾਵਯੇਤਿ ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਥਾ ਚਾਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਰੂਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਫਸ੍ਸਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਵੇਦਨਾਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੧. ‘‘ਸੇਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ ਯਦਿਪਿ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦੀਹਿਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਨਨ੍ਤਰਾਦੀਨਂ ਪਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤੀਰਣਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਞ੍ਚ ਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘‘ਏਕਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤੇਭੂਮਕਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾਨਮ੍ਪਿ ਸਹਜਾਤਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸੋ ਫਸ੍ਸੋ ਅਟ੍ਠਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਚ੍ਚਯਂ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕੇਚਿ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਯਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਞ੍ਚ ਮੁਖਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤੇਨ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਨਾਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਚ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਵੇਦਨਾਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਤਣ੍ਹਾਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੨. ਮਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਪਿਯਾਯਮਾਨੇਨ, ਅਸ੍ਸਾਦਨਤਣ੍ਹਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਵੇਦਨਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਖੀਰਾਦਯੋ ਵਿਯ ਵੇਦਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਰੂਪਾਦਯੋ, ਖੀਰਾਦਿਦਾਯਿਕਾ ਧਾਤਿ ਵਿਯ ਰੂਪਾਦਿਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਦਾਯਕਾ ਚਿਤ੍ਤਕਾਰਾਦਯੋ ਛ. ਤਤ੍ਥ ਵੇਜ੍ਜੋ ਰਸਾਯਨੋਜਾਵਸੇਨ ਤਦੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਜੀਵਿਤਵਸੇਨ ਚ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦਾਯਕੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਾਦਕੋਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਕਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ‘‘ਏਕਧਾਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਤੇਨ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਤਂਸਭਾਵੋ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਯਸ੍ਮਾ ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਿਪਾਕਸੁਖਵੇਦਨਾ ਏਵ, ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਪਨ ਵੇਦਨਾ ਵਿਪਾਕਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਇਤਰਾ ਚਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਮਿਚ੍ਚੇਵ ਭਾਸਿਤਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਪਿ ਭਿਯ੍ਯੋ ਇਚ੍ਛਨਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਭੂਤਾ ਅਨਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਵਰੋਧੇਤਬ੍ਬਾ, ਇਤਰਾ ਇਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਸੁਖੇਤਿ ਸਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਯ ਸੁਖਂ ਵਿਯ ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ. ‘‘ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਵਤੋ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਤਣ੍ਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਤਂਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਚਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਨਨੁ ‘‘ਅਨੁਸਯਸਹਾਯਾ ਵੇਦਨਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਵਤ੍ਤਨਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ? ਨ, ਵਟ੍ਟਕਥਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਹਿ ਅਨੁਸਯਵਿਰਹੇ ਅਭਾਵਤੋ ਅਨੁਸਯਸਹਿਤਾਯੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਨੁਸਯਸਹਿਤਾਵ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਚ ਏਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵ ਤਣ੍ਹਾ, ਨ ਵੇਦਨਾਯ ਵਿਨਾਤਿ ਅਯਂ ਨਿਯਮੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਹੋਤਿ ਏਵਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥਿ ਏਵਾਤਿ.

ਵੁਸੀਮਤੋਤਿ ਵੁਸਿਤਵਤੋ, ਵੁਸਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਾ ‘‘ਵੁਸੀ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਏਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਸੀਮਾ. ਅਗ੍ਗਫਲਂ ਵਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਵਾਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਵੁਸੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਸੀਮਾ.

ਤਣ੍ਹਾਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਉਪਾਦਾਨਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੩. ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਇਦਂ ਪੁਰਿਮਦਿਟ੍ਠਿਂ ਉਪਾਦਿਯਮਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਏਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਦਲ਼੍ਹੀਕਰਣਵਸੇਨ ਪੁਰਿਮਂ ਉਤ੍ਤਰਾ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾਪੀਤਿ. ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਇਦਂ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਲੋਕੋ ਚਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਗਹਣਂ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਭੂਤਂ ਇਧ ਪੁਰਿਮਦਿਟ੍ਠਿਉਤ੍ਤਰਦਿਟ੍ਠਿਵਚਨੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰੇ ਪਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਲ਼੍ਹਤ੍ਤਂ, ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਸਙ੍ਖੇਪਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਞ੍ਚ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤੀਤਿ. ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪਕਤਿਅਣੁਆਦੀਨਂ ਸਸ੍ਸਤਗਾਹਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ, ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛੇਦਗ੍ਗਾਹਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਚ ਤੇਸਂ ਸਾਮਿਭੂਤੋ ਕੋਚਿ ਸਸ੍ਸਤੋ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ ਕਦਾਚਿ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਠਮਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਯਦਿਪਿ ਭਵਰਾਗਜਵਨਵੀਥਿ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਗਹਿਤਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਭਵਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਸੋ ਪਨ ਭਵਰਾਗੋ ਤਣ੍ਹਾਦਲ਼੍ਹਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਨ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਠਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮਾਹ. ਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਪਨ ਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਕਰਣੇ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ, ਕਰਣੇਪਿ ਕਾਮਰਾਗਤੋ ਅਞ੍ਞਾਪਿ ਤਣ੍ਹਾ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਵਿਸਯੋ. ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਆਲਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਰਮਤੀਤਿ ਆਲਯਰਾਮਾ, ਪਜਾ. ਤੇਨੇਵ ਸਾ ਆਲਯਰਾਮਤਾ ਚ ਸਕਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਚਨੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਰਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਕਤੋ ਹੋਤਿ.

ਉਪਾਦਾਨਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਭਵਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੪. ਫਲਵੋਹਾਰੇਨ ਕਮ੍ਮਭਵੋ ਭਵੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਨਿਬ੍ਬਚਨਮੇਵ ਦ੍ਵਯਸ੍ਸਪਿ ਸਾਧਾਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਭਵਤੀਤਿ ਭਵੋ’’ਤਿ. ਭਵਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਫਲਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਭਵਾਭਿਮੁਖਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਮੇਵ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਗਮਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.

ਸਞ੍ਞਾਵਤਂ ਭਵੋ ਸਞ੍ਞਾਭਵੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਨ੍ਤੁ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥੇ ਅਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਞ੍ਞਭਵੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਵੋਕਿਰੀਯਤਿ ਪਸਾਰੀਯਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੀਯਤੀਤਿ ਵੋਕਾਰੋ, ਵੋਕਿਰਣਂ ਵਾ ਵੋਕਾਰੋ, ਸੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਕੋ ਵੋਕਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪਦੇਸਪਸਟੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.