੧. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

ਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੦. ਤਤ੍ਥ …ਪੇ… ਅਯਂ ਮਾਤਿਕਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਆਦਿਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਜਾਤਿਆਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਤੇਸਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਥਨਤ੍ਥਾਯ, ਤੇਸੁ ਵਾ ਜਾਤਿਆਦੀਸੁ ਤੇਸਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੇ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਥਨਤ੍ਥਾਯ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਮਾਤਿਕਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ. ‘‘ਜਾਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ…ਪੇ… ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਥਨਤ੍ਥਾਯ ਮਾਤਿਕਾਤਿ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਜਾਤਿਆਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਮਾਤਿਕਾਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਂ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਦਦ੍ਵਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਙ੍ਕਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਇਦਞ੍ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਸਭਾਵਤੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਯਿਤਸਭਾਵਤੋ. ਨਾਮਤੋਤਿ ਤੇਨੇਵ ਸਭਾਵੇਨ ਲਦ੍ਧਨਾਮਤੋ. ਤੇਨ ਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਮ, ਅਥ ਖੋ ਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ ਸਭਾਵੇਨ ਨਾਮਂ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਨਾਮਤੋਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਨ੍ਤਤਾਯ ਲਦ੍ਧਨਾਮਤੋ. ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੇ ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਸਭਾਵਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਨ ਏਵਂ ਇਦਂ, ਅਥ ਖੋ ਸਭਾਵਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਭੂਤਮੇਵੇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਦੁਕ੍ਖ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਵਨ੍ਤਤਾਯ ਸੁਖਂ ਅਨਿਟ੍ਠਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਮ ਜਾਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤੋ’’ਤਿ. ਕਣ੍ਣਸੂਲਾਦੀਹਿ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥੁਨਨਾਦੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਾਭਿਭੂਤਤਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਾਯਪਿ ਕਿਂ ਤਵ ਰੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਵ ਕਣ੍ਣਸੂਲਾਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤੀਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਦੁਕ੍ਖਤਾ ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਉਪਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਚ ਪਾਕਟਭਾਵਤੋਤਿ ਕਾਰਣਾਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਪਾਕਟਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਸਭਾਵਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਪਰਿਯਾਯਦੁਕ੍ਖਂ. ਕਥੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ ਯਥਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਂਪਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚ ਨਾਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਙ੍ਖੇਪੋ ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਸਾਮਞ੍ਞਞ੍ਚ ਵਿਸੇਸੇ ਅਨ੍ਤੋਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਉਭਯਥਾਪਿ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ ਜਾਤਿਆਦਿਕੋ, ਵਿਸੇਸੋ ਚ ਵਿਸੇਸਨ੍ਤਰਨਿਵਤ੍ਤਕੋਤਿ ਜਾਤਿਆਦੀਸੁ ਜਰਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਖਿਪਨਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨੇਵ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ.

੧੯੧. ‘‘ਅਪਰਸ੍ਸ ਅਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਦੀਪਨਂ ਅਪਰਤ੍ਥਦੀਪਨਂ. ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇਪਿ ਹਿ ਅਪਰਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ. ਤੇਸਂ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਾਮਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਭੁਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਯ ਆਹ ‘‘ਅਪਰਤ੍ਥਦੀਪਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਪਰਸ੍ਮਿਂ ਅਪਰਸ੍ਮਿਂ ਦੀਪਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਰਸ੍ਸ ਅਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਜਾਤਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੀਪਨਂ ਅਪਰਤ੍ਥਦੀਪਨਂ. ਪਞ੍ਚਗਤਿਵਸੇਨ ਏਕੇਕਾਯਪਿ ਗਤਿਯਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾਦਿਭੁਮ੍ਮਦੇਵਾਦਿਹਤ੍ਥਿਆਦਿਜਾਤਿਵਸੇਨ ਚਾਤਿ ਗਤਿਜਾਤਿਵਸੇਨ.

ਤਿਣਾਕਾਰੋ ਤਿਣਜਾਤਿ, ਸੋ ਚ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਦੁਪਾਦਾਯਾਤਿ ਤਂ ਪਠਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਯਂ ਜਾਤਿ, ਨਾਸ੍ਸ ਕੁਤੋਚਿ ਨਿਗ੍ਗਮਨਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਏਵਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਵਸ੍ਸ ਜਾਤਿ ਪਠਮਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਤਦੁਪਾਦਾਯ ਸਜਾਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਾਵਸ੍ਸ ਜਾਤਿ ਪਠਮਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਮੁਖੇਨ ਚ ਪਞ੍ਚਪਿ ਖਨ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਰਿਯਭਾਵਕਰਣਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯਸੀਲਨ੍ਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਜਾਤਿਆਦੀਨਿਪਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਹੁਪ੍ਪਾਦਕਾ ਸਹਵਿਕਾਰਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਜਾਯਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦਿ ਆਯਤਨਵਸੇਨ ਯੋਨਿਵਸੇਨ ਚ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਰਿਮਨਯੇ ਪਨ ਏਕੇਕੇਨੇਵ ਪਦੇਨ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਪੁਰਿਮਨਯੇ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇ ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜਾਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਕਤ੍ਤਰਿ ਸਾਮਿਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋਵ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਾ ਜਾਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਿ. ਪਾਕਟਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ…ਪੇ… ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾ.

ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਏਕਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੇਸੁ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਸੇ ਰੂਪਧਾਤੁਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ, ਕਾਮਧਾਤੁਯਂ ਵਿਕਲਾਵਿਕਲਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਨਵਨ੍ਨਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਨ ਦਸਨ੍ਨਂ ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਞ੍ਚ ਆਯਤਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਕਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਭੂਤਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ. ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ‘‘ਹਨ੍ਦ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਤਨਰਸਾ. ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਏਵ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਦੁਕ੍ਖਰਾਸਿਸ੍ਸ ਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾ, ਦੁਕ੍ਖਵਿਸੇਸਾ ਵਾ ਤਦਵਯਵਾ, ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ਫਲਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ.

ਪਰਿਯਾਯਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੁਕ੍ਖੇਸੁ ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਜਾਤਿ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵੋਯੇਵ ਤਸ੍ਸਾ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ. ਯਦਿ ਅਕ੍ਖਾਨੇਨ ਪਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਭਗਵਾ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ. ਭਗਵਤਾਪਿ –

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਤਮੋ ਨੁ ਖੋ ਮਹਨ੍ਤਤਰੋ? ਯੋ ਚਾਯਂ ਮਯਾ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਿਮਤ੍ਤੋ ਪਾਸਾਣੋ ਗਹਿਤੋ, ਯੋ ਚ ਹਿਮਵਾ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾਤਿ. ਅਪ੍ਪਮ…ਪੇ… ਗਹਿਤੋ, ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾਨਂ ਉਪਨਿਧਾਯ ਸਙ੍ਖਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਕਲਭਾਗਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਉਪਨਿਧਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤੀਹਿ ਸਤ੍ਤਿਸਤੇਹਿ ਹਞ੍ਞਮਾਨੋ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਤਂ ਨੇਰਯਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪਨਿਧਾਯ ਸਙ੍ਖਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਉਪਨਿਧਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪੇਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੫੦) –

ਉਪਮਾਵਸੇਨ ਪਕਾਸਿਤਂ ਆਪਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖਂ. ਸੁਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਾਨਿ ਸੁਚੀਨਿ ਉਪ੍ਪਲਾਦੀਨੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਨਿਵਾਰਣੇਨ ਜਾਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਅਥ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇਨ ਗਬ੍ਭਪਰਿਹਰਣੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਨਾ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸਮ੍ਭਵਮੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਗਬ੍ਭੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਮੂਲਕਂ ਅਞ੍ਞਾਨਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ, ਉਪਕ੍ਕਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਰਿਹਰਣਮੂਲਕਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਮਤ੍ਤਾਨਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ. ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.

ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਮੁਖਂ ਕਡ੍ਢਨਂ ਆਕਡ੍ਢਨਂ, ਪਰਿਤੋ ਸਬ੍ਬਤੋਭਾਗੇਨ ਕਡ੍ਢਨਂ ਪਰਿਕਡ੍ਢਨਂ. ਅਧੋ ਧੁਨਨਂ ਓਧੁਨਨਂ, ਤਿਰਿਯਂ, ਸਬ੍ਬਤੋ ਵਾ ਧੁਨਨਂ ਨਿਧੁਨਨਂ. ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਖਾਰਪਕ੍ਖਿਪਨਂ ਖਾਰਾਪਟਿਚ੍ਛਕਂ.

ਸਕਲਸਰੀਰਨ੍ਹਾਪਨਂ ਨ੍ਹਾਪਨਂ, ਏਕਦੇਸਧੋਵਨਂ ਧੋਵਨਂ, ਸੂਰਿਯਾਭਿਮੁਖਪਵਤ੍ਤਨੇਨ ਆਤਾਪਨਂ, ਪਞ੍ਚਗ੍ਗਿਤਾਪੇਨ ਪਰਿਤਾਪਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬੋਯੇਵ ਵਾ ਤਾਪੋ ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਕੁਹਿਂ ਨੁ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਲਭੇਥ, ਜਾਤਿਯਾ ਵਿਨਾ ਨ ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਜਾਤਿਯਾ ਵਾ ਵਿਨਾ ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਕੁਹਿਂ ਨੁ ਪਤਿਟ੍ਠਂ, ਕਤ੍ਥ ਨੁ ਪਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਲਭੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨੇਸੁ ਕਥਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਤਹਿਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨੇਸੁ ਜਾਤਿਂ ਵਿਨਾ. ਨ ਚਸ੍ਸਾਤਿ ਨ ਚੇ ਅਸ੍ਸ. ਨਨੁ ਨੇਵਤ੍ਥੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਨਨੁ ਆਹਾਤਿ ਵਾ. ਯਦਤੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨੇਵਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਜਰਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੨. ਜੀਰਣਮੇਵ ਜੀਰਣਤਾ, ਜੀਰਣਸ੍ਸ ਵਾ ਆਕਾਰੋ ਤਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਯਥਾਪੁਰੇ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੇਤਿ ਗਾਰਵਕਰਣਉਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੇ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਤਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਸਤਿਸੁਤਵੀਰਿਯਪਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਪਸਾਦੇਤਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇਹਿ ਅਪਸਾਦਨੀਯਤੋ. ਅਵਸਵਤ੍ਤਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਤਾਯ ਸੁਚਿਅਸੁਚਿਆਦਿਵਿਚਾਰਣਵਿਰਹੇਨ ਚ ਬਾਲਕੁਮਾਰਕਕਾਲੋ ਵਿਯ ਜਿਣ੍ਣਕਾਲੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਬਾਲਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ.

ਮਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੩. ‘‘ਕਾਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿ ਯਾ ਲੋਕੇ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਾ ਚੁਤਿ, ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਵਨਕਾਲੋਯੇਵ ਵਾ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਕਾਲੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾ ਚੁਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਭੇਦਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ. ਮਚ੍ਚੁ ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਸਮਾਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਯੋ ਮਚ੍ਚੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਭੇਦੋ, ਯਞ੍ਚ ਮਰਣਂ ਪਾਣਚਾਗੋ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਨ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਯਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਭੇਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਮਤੋ, ਫੁਸ੍ਸੋ ਮਤੋ’’ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਯ ‘‘ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪਬਨ੍ਧਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਚ ‘‘ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਰਣਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨਤ੍ਥੇ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਕਥਾ ਵਟ੍ਟਕਥਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਰਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਤਬ੍ਭਾਵਤੋ ਤਦੇਕਦੇਸਭਾਵਤੋ ਚ ਮਰਣ-ਸਦ੍ਦਬਹੁਤ੍ਤੇ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚੁਤਿਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਚਵਨਤਾ’’ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਚਵਨਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵਿਯੋਜੇਤੀਤਿ ਵਿਯੋਗਰਸਂ, ਵਿਯੋਗਕਿਰਿਯਾਭੂਤਤਾਯ ਵਾ ‘‘ਵਿਯੋਗਰਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਭਵਤੋ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ.

ਮਰਣਨ੍ਤਿਕਾਤਿ ਮਰਣਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਾ. ਯਦਿ ਮਰਣਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਕਾਯਿਕਂ ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ.

ਪਾਪਕਮ੍ਮਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਾਪਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਤਦੁਪਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਹਿ ‘‘ਅਕਤਂ ਵਤ ਮੇ ਕਲ੍ਯਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨਪ੍ਪਕਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਭਦ੍ਦਸ੍ਸਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਿਸੇਸਤੋਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਚ ਯੇਸਂ ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਯੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤਾ ‘‘ਵਿਤੁਜ੍ਜਮਾਨਮਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਸਨ੍ਧੀਨਂ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਸਨ੍ਧਿਬਨ੍ਧਨਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਛੇਦਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ‘‘ਸਨ੍ਧਿਬਨ੍ਧਨਚ੍ਛੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋ, ਸਨ੍ਧਿਬਨ੍ਧਨਚ੍ਛੇਦਨਮੂਲਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਾਪਾਦਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਾਲ਼ਾਦੀਹਿ ਕਤੇ ਹਿ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਾਪਾਦਨੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਾਪਤ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ.

ਸੋਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੪. ਸੁਖਕਾਰਣਂ ਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਸੁਖਂ. ਞਾਤਿਕ੍ਖਯੋਤਿ ਭੋਗਾਦੀਹਿ ਞਾਤੀਨਂ ਪਰਿਹਾਨਿ ਮਰਣਞ੍ਚ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਭੋਗਬ੍ਯਸਨਾਦਿਪਦਤ੍ਥਵਿਸੇਸਂ ਰੋਗਬ੍ਯਸਨਾਦੀਸੁ ਸਮਾਸਵਿਸੇਸਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਞਾਤਿਭੋਗਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਾ ਤਬ੍ਬਿਨਾਸਾਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਂਯੇਵ ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੪੭ ਆਦਯੋ) ਚ ‘‘ਦਸ ਰੂਪਾਨਿ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਹਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੯੭੫ ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾ) ਨਿ ‘‘ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗੇ ਚ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਾਤਿ.

ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਨਾ’’ਤਿ. ਝਾਮਨ੍ਤਿ ਦਡ੍ਢਂ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਾਦਿਕਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ ਸੋਕੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਲਕ੍ਖਣਾਦਯੋ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ, ਤਥਾਪਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਸੋਕਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਲਕ੍ਖਣਾਦਯੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵਿਸਾਰਰਹਿਤਂ ਅਨ੍ਤੋ ਏਵ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਂ ਚਿਨ੍ਤਨਂ, ਸੁਕ੍ਖਨਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਨਿਜ੍ਝਾਨਂ. ਪਰਿਨਿਜ੍ਝਾਯਨਂ ਦਹਨਂ. ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦਿਅਨੁਰੂਪਂ ਸੋਚਨਂ ਅਨੁਸੋਚਨਂ, ਤਂ ਤਂ ਵਾ ਗੁਣਂ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੋਚਨਂ ਤਪ੍ਪਨਂ ਅਨੁਸੋਚਨਂ.

ਜਵਨਕ੍ਖਣੇਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਜਵਨਕ੍ਖਣੇ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਵੀਥਿਯਮ੍ਪਿ ਪਨ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਏਵ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਚਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਕਾਯਵਤ੍ਥੁਕਮਨੋਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੇਨ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ.

ਤੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ‘‘ਤੁਦਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਬ੍ਯਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਪਰਿਦੇਵਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੫. ਆਦੇਵਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਆਦੇਵੋਤਿ ਆਦੇਵਨ-ਸਦ੍ਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸੁਵਿਮੋਚਨਾਦਿਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨਂ ਤਬ੍ਬਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਕਰਣਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਵੀਹਿਪਲਾਪਾਦਯੋ ਵਿਯ ਤੁਚ੍ਛਂ ਵਚਨਂ ਪਲਾਪੋ. ਗੁਣਦੋਸੇ ਕਿਤ੍ਤੇਤਿ ਬੋਧੇਤੀਤਿ ਗੁਣਦੋਸਕਿਤ੍ਤਨਰਸੋ ਲਾਲਪ੍ਪ-ਸਦ੍ਦੋ. ਅਤ੍ਥਾਨਤ੍ਥੇ ਹਿਰਿਯਿਤਬ੍ਬਜਨੇ ਚ ਅਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਮਭਾਵੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਦੇਵਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਭਮਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋਕਵਤ੍ਥੁਅਵਿਘਾਤੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਭਮੋ, ਨ ਉਤ੍ਤਾਸਸਮ੍ਭਮੋ, ਸੋ ਚ ਪਰਿਦੇਵਨ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪਰਿਦੇਵੋ ‘‘ਸਮ੍ਭਮਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਸੋਕਾਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਦੇਵਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮੁਟ੍ਠਿਪੋਥਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਪਰਿਦੇਵਨਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਚ ਞਾਤਿਅਬ੍ਭਤ੍ਥਙ੍ਗਮਨਾਦੀਨਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤੀਤਿ ਪਰਿਦੇਵਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਭਿਯ੍ਯੋਤਿ ਯੇਨ ਵਿਨਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਪਰਿਦੇਵਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਦੋਮਨਸ੍ਸਤੋ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਾ ਭਿਯ੍ਯੋ, ਕਣ੍ਠੋਟ੍ਠਤਾਲੁਆਦਿਸੋਸਜਤੋਪਿ ਵਾ ਭਿਯ੍ਯੋਤਿ ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਾਯਿਕਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਤਂਨਿਦਾਨਦੁਕ੍ਖਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੬-੭. ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਕਾਯਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਭਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਕੀਲ਼ਿਤੁਂ ਨ ਲਭਾਮੀਤਿ ਬਲਵਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੋਮਨਸ੍ਸਵਤ੍ਥੁਤਾ ਹੋਤਿ.

ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪੀਲ਼ੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਵਾ.

ਆਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ. ਵਿਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀਤਿ ਪਬ੍ਭਾਰੇ ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਥਮ੍ਭੋ ਵਿਯ ਲੁਧਨ੍ਤਿ. ਮੂਲਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਛਿਨ੍ਨਪਪਾਤਂ ਪਪਤਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਦਯ੍ਹਮਾਨਚਿਤ੍ਤਾ ਪੁਰਿਮਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਗਤੇ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇ ਤਥਾਚਿਨ੍ਤਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.

ਉਪਾਯਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੮. ਸਬ੍ਬਵਿਸਯਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਨਿਵਾਰਣਵਸੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਸੀਦਨਂ ਸਂਸੀਦਨਂ, ਉਟ੍ਠੇਤੁਮ੍ਪਿ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਕਰਣਵਸੇਨ ਅਤਿਬਲਵਂ, ਵਿਰੂਪਂ ਵਾ ਸੀਦਨਂ ਵਿਸੀਦਨਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਸਯਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦੀਸੁ ਵਿਰੂਪੋ ਆਸਙ੍ਗੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਵਬਨ੍ਧਤਾ ਬ੍ਯਾਸਤ੍ਤਿ. ਨਿਤ੍ਥੁਨਨਕਰਣਤੋ ਨਿਤ੍ਥੁਨਨਰਸੋ. ਵਿਸੀਦਨਂ ਵਿਸਾਦੋ.

ਸਯਂ ਨ ਦੁਕ੍ਖੋ ਦੋਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਵਾ. ਯੇ ਪਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਮੇਵ ਉਪਾਯਾਸੋਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇ ‘‘ਉਪਾਯਾਸੋ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੨੪੯) ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਸਾਦਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਕਾਰਣਂ ਅਗਣਯਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਉਪਾਯਾਸੋ ਕਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਵਿਸਾਦਨਵਸੇਨੇਵ ਞਾਤਿਵਿਨਾਸਾਦੀਨਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਾਨਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਉਪਾਯਾਸੋ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਦਹਤਿ, ਅਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਾਕਰਣਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਵਿਸਾਦੇਤਿ, ਤਦੁਭਯਕਰਣੇਨੇਵ ਤਤੋ ਪਰਂ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯਿਕਂ ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਜਨਯਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਅਪ੍ਪਿਯਸਮ੍ਪਯੋਗਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੯. ਨ ਅਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਗਮਿਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਵੇਸੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਸਨਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ. ਅਹਿਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਂ. ਦੁਤਿਯੇ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਕਾਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨਤ੍ਥਕਾਮਾਤਿਆਦਿ ਅਸਮਤ੍ਥਸਮਾਸੋਪਿ ਯੋਜਿਤੋ. ‘‘ਅਸੂਰਿਯਪਸ੍ਸਾਨਿ ਮੁਖਾਨੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਹਿ ਯੇਨ ਸਮਾਸੋ, ਨ ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਪਟਿਸੇਧਕੋ ਅ-ਕਾਰੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਨਿਬ੍ਭਯੇ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ ਦੁਕ੍ਖਯੋਗਤੋ ਖੇਮਤ੍ਤਾ.

ਸਙ੍ਗਤਿਆਦੀਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਯਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦਯੋ ਭੋਜਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਵਾ ਸਹਕਰਣਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਦ੍ਵਯਂ ਤਦਤ੍ਥਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵਾ ਯਂ ਅਤ੍ਥਜਾਤਂ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਯਥਾ ਲਬ੍ਭਤਿ ਸਙ੍ਗਤਿਆਦੀਸੁ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਥਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਹਿ ਸਙ੍ਗਤਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਸਂਯੋਗੋ ਹੋਤਿ, ਆਗਤੇਹਿ ਚ ਤੇਹਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਸਹਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਸੁ ਚ ਮਿਸ੍ਸੀਭਾਵੋਤਿ. ਅਨਤ੍ਥਭਾਵੋ ਉਪਦ੍ਦਵਭਾਵੋ.

ਅਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਆਪਾਥਗਮਨਮਤ੍ਤਂ ਤਂਗਹਣਮਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਿਯਸਮ੍ਪਯੋਗੋ, ਨ ਪਨ ਪਥਵਿਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਿਯਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਨਾਮ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਅਨਿਟ੍ਠਾਨਿ ਕਣ੍ਟਕਾਦੀਨਿ ਅਮਿਤ੍ਤਾ ਚ ਉਸੁਆਦੀਹਿ ਵਿਜ੍ਝਨਾਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ.

ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਾ ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਦੁਕ੍ਖੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੦੦. ਮਿਨਨ੍ਤੀਤਿ ਨਾਲ਼ਿਯਾਦੀਸੁ ਧਞ੍ਞਂ ਵਿਯ ਅਨ੍ਤੋ ਪਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਨ ਬਹਿ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਮਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਹਭਾਵਦੀਪਕੋ. ਞਾਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਇਚ੍ਚੇਵ. ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਬ੍ਯਸਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਸੋਕੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨੇਵ ਸਰੀਰਂ ਸੋਸੇਨ੍ਤਿ, ਕਿਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਕਿਸਮ੍ਪਿ ਨਿਰੋਜਤਾਕਰਣੇਨ ਮਿਲਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਚ ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਕਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਸੋਕਸਰਸਮਪ੍ਪਿਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਚੇਤਸਿਕਦੁਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਵਿਤੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ.

ਇਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੦੧. ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਜਾਤਿਯਾ ਨ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਕਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇਸੁ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਜਾਤਿਯਾ ਅਨਾਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਮ੍ਪੀਤਿ ਯੇਨਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਦਾਪਿ ਪਨ ਯਂ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਇਚ੍ਛ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਦਾਪਿ ਅਲਾਭਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਇਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਦਾ ‘‘ਨ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਏਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਦਾ ਇਚ੍ਛਾਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਅਲਾਭੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਪਨਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਪਿ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਇਚ੍ਛਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਪਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ‘‘ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਸਾ ਇਚ੍ਛਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ.

ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਗਣੇਨਾਤਿ ਨਿਲ੍ਲਜ੍ਜੇਨ ਧੁਤ੍ਤਗਣੇਨ, ਕਪ੍ਪਟਿਕਗਣੇਨ ਵਾ.

ਵਿਘਾਤਮਯਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਘਾਤਮਯਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਘਾਤਤੋ ਏਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਉਬ੍ਬਨ੍ਧਨਜਰਾਤਿਸਾਰਾਦਿਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ. ਇਚ੍ਛਿਤਾਲਾਭਨ੍ਤਿ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਇਚ੍ਛਮੇਵ ਵਦਤਿ.

ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੦੨. ਵਿਤ੍ਥਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਏਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਦੁਕ੍ਖਵਿਤ੍ਥਾਰਗਤਂ ਪਨ ਦੇਸਨਾਵਿਤ੍ਥਾਰਂ ਪਹਾਯ ਯਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੋ ਦੁਕ੍ਖਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਯ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਸਬ੍ਭਾਵਾ.

ਦੇਸਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਾਯਿਕਪੁਰਿਸੋ ਦੇਸਕੋ. ਭਗਵਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੇਸਕੋ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਦੇਸਕੇਨਾ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਕ੍ਖਾਯਿਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਾਵਕਾਦਯੋ ਯਥਾ ਇਨ੍ਧਨਾਦੀਨਿ ਬਾਧੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਬਾਧਯਮਾਨਾ. ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕਦੁਕ੍ਖਾਭਿਘਾਤੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤਿਪਾਕਟੇਨ ਜਾਤਿਜਰਾਦੁਕ੍ਖਵਿਘਾਤਜਸੋਕਾਦਯੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤੋਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤੋ ਉਦ੍ਧਂ. ਕਣ੍ਠ ਸੋਸਾਦਿ ਸਨ੍ਧਿ ਬਨ੍ਧਚ੍ਛੇਦਨਾਦਿ ਜਨਕ ਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭ ਸਮਾਯੋਗਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਬਾਧਨਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਯੇਸੁ ਕੇਸੁਚੀਤਿ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਾ ਫੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁਰੋਗਾਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਗਤਂ ਏਵਂਪਕਾਰਮੇਵਾਤਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.