੪. ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੋ
੧. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
ਉਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੮੯. ਸਚ੍ਚਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤਦੁਭਯਹੇਤੁਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਕਮਤੀਤਿ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਵਿਸਯਭੂਤੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਵਿਸਯਾ ਹਿ ਦੇਸਨਾਤਿ. ਏਤੇਸੁ ਕਮਤੀਤਿ ਏਤੇਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ‘‘ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਸਭਾਵਂ ਕਮਨਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਿਂ ਕਮਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੇਨਾਤਿ ਤਦੁਪਚਾਰੇਨ. ਏਤੇਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤ੍ਥਸਭਾਵਂ ਸਾਸਨਂ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਚਨਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਤਂਸਭਾਵਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਸਭਾਵਾ. ਅਮੁਸਾਸਭਾਵਾਤਿ ਬਾਧਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਭੂਤਸਭਾਵਾ. ਅਞ੍ਞਾਕਾਰਰਹਿਤਾਤਿ ਅਬਾਧਨਾਦਿਆਕਾਰਵਿਵਿਤ੍ਤਾ. ਦ੍ਵਿਧਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਹਿ. ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਕਿਲੇਸਦਾਹੋ. ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਾਕਰਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਹਿਂਸਨਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਏਵ ਤਿਖਿਣਭਾਵੋਤਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਰੁਜਾਵਹਤਿਕ੍ਖਭਾਵੋ. ਸਰਸੇਨੇਵਾਤਿ ਸਭਾਵੇਨੇਵ. ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ, ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਪਰਹਿਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਸਨ੍ਤਾਪਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠਾ ਆਵਿ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਤਰੇ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਨਿਰੋਧਦਸ੍ਸਨੇਹਿ ਆਵਿਭਵਨਾਕਾਰਾ’’ਤਿ. ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਭਵਾਦੀਸੁ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਚ ਵਿਸਟਾ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੂਨਂ ‘‘ਊਹਨਂ ਰਾਸਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਵੋਕਾਰਭਵੇਪਿ ਹਿ ਰਾਸਿਭੂਤਮੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਅਨੇਕਧਮ੍ਮਸਮੂਹਤੋ, ਪਗੇਵ ਚਤੁਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇਸੁ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਬ੍ਯਾਪਨਤ੍ਥਂ ਆਕਾਰਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਯ-ਕਾਰਾਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥਂ ਆਯੂਹਨਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨਿਦਦਾਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਜਨੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਦਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਦੁਕ੍ਖ…ਪੇ… ਆਵਿ ਭਵਤਿ ਰੋਗਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਯ ਰੋਗਨਿਦਾਨਂ. ਸਂਯੋਗ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨੇਹੀਤਿ ਸਂਯੋਗਟ੍ਠੋ ਵਿਸਂਯੋਗਸਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ, ਪਲਿਬੋਧਟ੍ਠੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਸਭਾਵਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਆਵਿ ਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਤਿ ਸਂਯੋਗਪਲਿਬੋਧਟ੍ਠਾ.
ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇ ਸਤਿ. ਸਮੁਦਯਤੋ ਵਿਵੇਕੋ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠੋ. ਨਿਰੋਧੋ ਚ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯਭਾਵਤੋ ਸਮੁਦਯਤੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਿਵੇਕਭੂਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠੋ ਆਵਿ ਭਵਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮਹੇਤੁਭੂਤਸ੍ਸਾਪਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਸਙ੍ਖਤਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੋ ਆਵਿ ਭਵਤਿ, ਤਥਾ ਮਰਣਧਮ੍ਮਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਮਰਣਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਮਤਟ੍ਠੋ ਆਵਿ ਭਵਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਵਿਵੇਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਇਤਰੇ ਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧਦੁਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ‘‘ਨਾਯਂ ਹੇਤੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮਾਯ, ਅਯਂ ਪਨ ਹੇਤੂ’’ਤਿ ਹੇਤੁਟ੍ਠੋ ਆਵਿ ਭਵਤਿ. ਤਥਾ ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਸ੍ਸ ਨਿਪੁਣਤਰਸ੍ਸ ਦੁਦ੍ਦਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੋ ਸੁਖੁਮਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨੋ ਵਿਯ, ਦੁਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਨ ਅਨੇਕਰੋਗਾਤੁਰਕਪਣਜਨਦਸ੍ਸਨੇਨ ਇਸ੍ਸਰਜਨਸ੍ਸ ਉਲ਼ਾਰਭਾਵੋ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੋ ਆਵਿ ਭਵਤਿ.
ਤੇ ਪਨੇਤੇ ਹੇਤੁਟ੍ਠਾਦਿਕੇ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਪਲਿਬੋਧੁਪਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਲਿਬੋਧੁਪਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮੁਦਯਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ. ‘‘ਮਗ੍ਗਾਧਿਪਤਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਤਿਪਿ ਝਾਨਾਦੀਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਭਾਵੇ ‘‘ਝਾਨਾਧਿਪਤਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਮਗ੍ਗਾਧਿਪਤਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਤਿਸਯੋ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਭਾਵੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਭੂਤਾ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤੇਸਂ ਆਕਾਰੋਤਿ ਯੋ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਆਕਾਰੋ, ਸੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੋ. ਪੁਰਿਮੋ ਪਨ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੋ ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਭਿਸਮੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪੀਲ਼ਨਾਦਿਅਤ੍ਥਮੇਵ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ. ਤੇਨ ਅਭਿਸਮਯਸਦ੍ਦਂ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਭਿਸਮਯਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ. ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰੋਤਿ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਵਿਸੇਸਾਕਾਰੋ. ਸੋ ਹਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਸਿਦ੍ਧੋ, ਪਚ੍ਛਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦਿਨਾ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਆਕਾਰੋਪਿ ਞਾਣੇਨ ਅਰਣੀਯਤੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਪੀਲ਼ਨਾਦਿਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਵਿਸਯਵਿਭਾਗੇਨਪਿ ਵਿਸਯਿਵਿਭਾਗੋ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਸਦ੍ਦਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੭).
ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਖਨ੍ਤਿ ਗਰਹਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਸਾਰਂ. ‘‘ਸਮਾਗਮੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਚ ਸਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਗਤ੍ਥਜੋਤਕਤ੍ਤਮਾਹ. ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਉਦਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਇਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚ ਪਯੋਗੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨਤੋ, ਉ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚ ਪਯੋਗੇ ਉਪਲਬ੍ਭਨਤੋ ਸੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਉਦਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪੀ’’ਤਿ. ਵਿਸੁਂ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨਾਤਿ ਆਗਮ-ਇਤ-ਪਦੇਹਿ ਵਿਨਾ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨਾ. ਸਧਾਤੁਕਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋਨੀਤੇਨ ਧਾਤੁਨਾ ਸਧਾਤੁਕਂ. ਤੇਨੇਵ ਤੇ ‘‘ਉਪਸਗ੍ਗਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਦੁਕ੍ਖਵਿਵੇਕਭਾਵਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵਿਵਿਤ੍ਤਤਂ. ਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ. ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਨਵਸੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ. ਨਿਰੋਧਪਚ੍ਚਯਤਾ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਤਾ. ਪੁਗ੍ਗਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਧਮ੍ਮਭਾਵੇਹੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਧਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਰਣਧਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਚ. ਫਲਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਫਲਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾਯ ਫਲਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਸਮਯਭੂਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਪਦਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਏਵਾਤਿ ਤੇਨ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵ.
ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੋਤਿ ਜਾਤਿਆਦਿ ਵਿਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵੋ, ਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਵਿਯ ਪਭਵਭਾਵੇਨ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਪੀਲ਼ਿਤਭਾਵੋ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾ. ਪਵਤ੍ਤਨਮੇਵਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਏਵ. ਕਿਚ੍ਚਂ ਰਸੋਤਿ ਰਸਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤੀਸੂਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਅਵਿਕਾਰਤਾ ਵਿਕਾਰਾਭਾਵੋ ਨਿਚ੍ਚਤਾ.
ਮਰੀਚਿਮਾਯਾਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਮਰੀਚਿਯਾ ਮਾਯਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਅਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰਿਯਾਨਂ ਞਾਣਸ੍ਸ. ਤੇਨ ਅਰਿਯਾਨਂ ਮਗ੍ਗਞਾਣਾਨੁਸਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਞਾਣਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਿਤਥਗਾਹਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਟਿਵੇਧਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਸ੍ਸ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਤਾ ਗੋਚਰਭਾਵੋ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋ. ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਤਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋ ਵਾ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਸ੍ਸ ਗੋਚਰਭਾਵੋ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋਵ.
ਬਾਧਕਪ੍ਪਭਵਭਾਵੇਨਾਤਿ ਬਾਧਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕਭਾਵੇਨ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਤਣ੍ਹਾ ਬਾਧਕਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਾ ਪਵਤ੍ਤਿਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੂਨਂ ਅਸਙ੍ਕਰਵਸੇਨ ਬੋਧਨਤੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ. ਯਦਿਪਿ ਏਵਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਬਾਧਕ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਯਮਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿ, ਸਮੁਦਯਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਚਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਵਿਯ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਬਾਧਕਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬਾਧਕਤ੍ਤੇ ਚ ਨਿਯਮੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਬਾਧਕਤ੍ਥਾਵਧਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਬਾਧਕਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਯਤਤਾ, ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਬਾਧਕਤ੍ਤੇ ਨਿਯਤਤਾਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇ ਤਣ੍ਹਾਯ ਏਵ ਸਮੁਦਯਭਾਵਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਨਿਯਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਹੇਸਾਤਿ. ‘‘ਕੁਸਲੇਹਿ ਵਿਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਧਾਨਭਾਵਮਾਹ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ਕਮ੍ਮਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਹੇਤੁਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਵਿਸੇਸੇਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਹਕਾਰਿਕਾਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਨਿਯਮੇਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗੋਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਮੇਵ ਚ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਨਿਯਮੇਨ.
ਵਚੀਸਚ੍ਚਂ ਸਚ੍ਚਵਾਚਾ, ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਚੇਤਨਾ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਰਤਿਸਚ੍ਚੇਤਿ ਮੁਸਾਵਾਦਵਿਰਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਵਿਰਤਿਸਚ੍ਚਂ ਸਮਾਦਾਨਵਿਰਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਨ ਸਮਾਦਾਨਮਤ੍ਤਂ ਵਿਰਤਿਸਚ੍ਚਂ, ਅਥ ਖੋ ਸਮਾਦਾਨਾਵਿਸਂਵਾਦਨਂ. ਤਂ ਪਨ ਪਟਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਵਿਰਤਿਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਵਿਰਤੀਸੁ ਸਚ੍ਚਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ. ਸਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਾਵਬੋਧੇ ਯਾਵਦੇਵ ਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਤ੍ਥਾ ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਦ੍ਵਯਸ੍ਸੇਵ ਸਚ੍ਚਤ੍ਥਂ ਸਾਤਿਸਯਂ, ਤਦਧਿਗਮਸ੍ਸ ਚ ਅਵਿਵਾਦਹੇਤੁਕਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਭਾਵਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਠਾਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਦਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਲਾਭੇਨੇਵ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਪਤ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵੋ ਚ ਜਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਤਾ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤਾ ਚ ਪਠਮਤਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੇਨੇਵ ਵਾ ਪਠਮਾਦਿਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਪਰਿਜਨਨਾਦੀਹੀਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪ੍ਪਹਾਨਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਾਵਨਾਹਿ, ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਞ੍ਚੇਤਂ ਅਞ੍ਞਸਦ੍ਦਪੇਕ੍ਖਾਯ. ਧਮ੍ਮਞਾਣਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਵਬੋਧਕਿਚ੍ਚਂ. ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦੀਨਿ ਏਤਪ੍ਪਰਮਾਨੇਵਾਤਿ ਇਤੋ ਪਰਂ ਨੇਯ੍ਯਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਆਚਰਿਯਪਰਮ੍ਪਰਾਗਤਂ ਵਾ ਸਵਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਵੋ. ਸੁਤਾਨੁਸਾਰੇਨ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਾ ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦਿਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਾਕਾਰਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਯਥਾਵਿਤਕ੍ਕਿਤਾਕਾਰਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਦਸ੍ਸਨਭੂਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਮਨਂ ਰੋਚਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਆਦਿਚ੍ਚੋ ਵਿਯ ਪਭਾਯ ਨਿਰੋਧਂ ਫੁਸਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ ਕਿਲੇਸਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤਿ. ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.
ਕਾਲਨ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯਂ ਵਦਤਿ. ਏਕਦਸ੍ਸਿਨੋਤਿ ਏਕਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਿਨੋ. ਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾਤਿ ਯੋਜਨਾਯਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਰਪਰਮਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਾਨੁਪਰਮੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਸਚ੍ਚਾਨਞ੍ਚ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯੇ ਦੁਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨਾਦੀਹਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗਾਦਿਪ੍ਪਹੇਯ੍ਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਤਯਾਦੀਨਂ ਏਕਦੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਏਕਦੇਸਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਟ੍ਠਤਾ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬੇਨ ਫਲੇਨ ਏਕਦੇਸਸੋਤਾਪਨ੍ਨਤਾ ਚ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯੋ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਚ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਸਮਯੋਪਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਨ ਮਗ੍ਗੋ ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯੋ ਸਿਯਾ. ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਆਲਮ੍ਬੀਯਤੀਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋਵਾਤਿ ਚੇ? ਏਵਂ ਸਤਿ ਯੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਆਲਮ੍ਬਿਤੋ, ਸੋਪਿ ਅਞ੍ਞੇਨ, ਸੋਪਿ ਅਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਵੇਧਤੋ ਚਤੁਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯੋ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਨ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਕਿਞ੍ਚ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਆਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਸਮੁਚ੍ਛੇਦਭਾਵਨਾ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਅਨਿਸ੍ਸਟਭਾਵਤੋ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਵਿਨਿਸ੍ਸਟਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤਾ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਅਹੇਤੁਕਦਿਟ੍ਠਿ ਅਕਿਰਿਯਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾ ਹੇਤੁਬ੍ਯਾਪਾਰੋਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਕਿਰਿਯਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.
ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਸਜ੍ਜਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਹੇਤੁ ਹੋਤਿ. ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਸਂਹਰਤਿ ਪਲਯਂ ਗਮੇਤਿ, ਪਲੋਕਤਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਮੋਕ੍ਖਹੇਤੁ ਹੋਤਿ. ਪਧਾਨਤੋਤਿ ਪਕਤਿਤੋ, ਯਂ ‘‘ਅਬ੍ਯਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਕਾਲੋ ਕਰੋਤਿ ਭੂਤਾਨਿ, ਕਾਲੋ ਸਂਹਰਤੀ ਪਜਾ;
ਕਾਲੋ ਸੁਤ੍ਤੇ ਜਾਗਰਤਿ, ਕਾਲੋ ਹਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ. –
ਏਵਂਵਾਦਾ ਕਾਲਵਾਦਿਨੋ. ‘‘ਕਣ੍ਟਕਸ੍ਸ ਤਿਖਿਣਤਾ, ਕਪਿਟ੍ਠਫਲਾਦੀਨਂ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਤਾ, ਮਿਗਪਕ੍ਖਿਸਰੀਸਪਾਦੀਨਂ ਵਿਚਿਤ੍ਤਭਾਵੋਤਿ ਏਵਮਾਦਯੋ ਕੇਨ ਕਾਰਿਤਾ? ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਸਿਦ੍ਧਾ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਾਮਕਾਰੋ’’ਤਿ ਏਵਂਵਾਦਾ ਸਭਾਵਵਾਦਿਨੋ. ‘‘ਲੋਕੋ ਨਿਯਤੋ ਅਚ੍ਛੇਜ੍ਜਸੁਤ੍ਤਾਵੁਤਾਭੇਜ੍ਜਮਣਿਸਦਿਸੋ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਕਸ੍ਸਚਿ ਪੁਰਿਸਕਾਰੋ’’ਤਿ ਏਵਂਪਵਤ੍ਤਵਾਦਾ ਨਿਯਤਿਵਾਦਿਨੋ, –
‘‘ਯਦਿਚ੍ਛਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਯਦਿਚ੍ਛਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਰੇ;
ਯਦਿਚ੍ਛਾਯ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਿਚ੍ਛਤੀ ਪਜਾ’’ਤਿ. –
ਏਵਂਪਵਤ੍ਤਵਾਦਾ ਯਦਿਚ੍ਛਾਵਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਾਦਿਨੋ ਚ ਏਤ੍ਥ ਸਭਾਵਵਾਦੇ ਏਵ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਅਣੂਹਿ ਲੋਕੋ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਜੀਵਕਵਾਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਸੋ ਹਿ ਅਕਾਰਣਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਕਣਾਦਵਾਦੋ ਪਨ ਇਸ੍ਸਰਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਅਣੂਨਂ ਸਂਯੋਗਵਿਯੋਗਤੋ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਂ ਵਦਤਿ. ਪਧਾਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਮਹਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਅਪਰਿਣਾਮੋ, ਅਨਭਿਬ੍ਯਤ੍ਤਿ ਵਾ. ‘‘ਅਹਮਞ੍ਞੋ, ਪਕਤਿ ਅਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਪਕਤਿਪੁਰਿਸਨ੍ਤਰਜਾਨਨੇਨ ਅਤ੍ਤਸੁਖਦੁਕ੍ਖਮੋਹੇਸੁ ਅਵਿਭਾਗਗ੍ਗਹਣੇ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤੇ ਕਿਰ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਧਾਨਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਕਾਪਿਲਾ. ਏਵਮਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਸਮੀਪਤਾ, ਸਂਯੋਗੋਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਏਕਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕਭਾਵਤੋ ਏਕੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਯੋਤਿ ਕਿਚ੍ਚਵਿਭਾਗੇਨ. ਤਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਸੀਲਾਨਿ. ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਹਨਾਨੁਕੂਲਾਪਿ ਛਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਦ੍ਧਾਬਲੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਾਦਿਸੇ ਕਾਲੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨੇਨ ਉਪਕਾਰਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਸਮਵਾਹਿਤਾਵਸੇਨ ਤਾਦਿਸਕਿਚ੍ਚਾਵ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਵਿਘਾਤਕਤ੍ਤਾਤਿ ਸਂਹਰਣੀਯਵਸੇਨ ਵਿਹਨ੍ਤਭਾਵਤੋ.
ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦਿਵਾਚਕਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਆਦਿਪਦਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਆਦਿਪਦੇ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਤਦਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸਦ੍ਦਾਪੇਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਦਂ. ਚਤੁਤ੍ਥਪਦਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ‘‘ਨੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਅਵਸੇਸਕਿਲੇਸਾਦਯੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਵਜ੍ਜਕਿਲੇਸਾ ਅਵਸੇਸਾਕੁਸਲਾ, ਸਾਸਵਾਨਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ, ਸਾਸਵਾ ਚ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ. ਤੇ ਹਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ ਸਮੁਦਯਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮੁਦਯੋ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਫਲਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਯੋਜਨਾ – ਅਤ੍ਥਿ ਸਮੁਦਯੋ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਨ ਸਮੁਦਯੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਮੁਦਯੋ ਚੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚ, ਅਤ੍ਥਿ ਨੇਵ ਸਮੁਦਯੋ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਪਦਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਂ. ਨਿਰੋਧੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਨ ਸਮੁਦਯੋ, ਤਣ੍ਹਾ ਸਮੁਦਯੋ ਚੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚ, ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਚ ਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ, ਤਦਭਾਵਤੋ ਨੇਵ ਸਮੁਦਯੋ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਇਤਰਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਭਾਵਕਟ੍ਠੇਨ ਸਿਯਾ ਸਮੁਦਯੋ, ਨ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਤਥਤ੍ਥੇਨ. ਇਤਰਚਤੁਕ੍ਕਦ੍ਵਯੇਪਿ ਆਦਿਪਦਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਸੇਸੇਸੁ ਸਮੁਦਯੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਨ ਨਿਰੋਧੋ, ਅਸਙ੍ਖਤਧਾਤੁ ਨਿਰੋਧੋ ਚੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚ, ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਚ ਯਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਤਥਤ੍ਥੇਨ ਨੇਵ ਨਿਰੋਧੋ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਇਤਰਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਤਾਯ ਸਿਯਾ ਨਿਰੋਧੋ, ਨ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਤਥਤ੍ਥੇਨ. ਤਥਾ ਨਿਰੋਧੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਨ ਮਗ੍ਗੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਮਗ੍ਗੋ ਚੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚ, ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਚ ਯਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਤਥਤ੍ਥੇਨ ਨੇਵ ਮਗ੍ਗੋ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਇਤਰਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ ਸਿਯਾ ਮਗ੍ਗੋ ਉਪਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਭਾਵਤੋ, ਨ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਤਥਤ੍ਥੇਨ.
ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਨਂ. ਏਵਂ ਇਤਰੇਸੁਪੀਤਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾਪਿ ਕਿਰਿਯਾ ਕਾਰਕਰਹਿਤਾ ਕੇਵਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗੀ ਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਗਮਕੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਸਾਸਵਤਾ ਅਸੁਭਤਾ ਕਿਲੇਸਾਸੁਚਿਪਗ੍ਘਰਣਤੋ. ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਾਨਂ. ਸਮੁਦਯਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਭਾਵੋ, ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਦੁਕ੍ਖਭਾਵੋ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਭਾਵੋ ਚ, ਨ ਪਨ ਨਿਰੋਧਭਾਵੋ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਮਙ੍ਗਿਤਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਇਤਰੀਤਰਸਭਾਵਯੋਗੋ. ਤਣ੍ਹਾਯਾਤਿ ਆਧਾਰੇ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਪੁਨਬ੍ਭਵਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਨਭਵਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਆਯਤਿਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ. ਪਕਤਿਵਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਕਾਪਿਲਾਨਂ. ਵਿਕਾਰਾਤਿ ਮਹਤਾਦਯੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤਾ. ਵਿਭਾਵਤੋਤਿ ਅਭਿਬ੍ਯਤ੍ਤਿਤੋ, ਪਰਿਣਾਮਤੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ. ਪਟਿਪ੍ਪਲੀਨਾ ਚਾਤਿ ਪਚ੍ਛਾ ਪਕਤਿਯਂ ਪਲਯਂ ਗਤਾ ਵੇਸਮ੍ਮਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਦਿਸਮਭਾਵੇਨ ਅਨ੍ਤੋ ਸਮੋਰੁਦ੍ਧਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਕਤਿਭਾਵੇਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਪਕਤਿਭਾਵੇਨੇਵਾਤਿ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਭਾਵੇਨੇਵ. ਸਮੁਦਯਭਾਵੇਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਪਭਵਭਾਵੇਨ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਮੁਦਯਭਾਵੋ ਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ. ਅਵਿਭਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਵੇਸਮ੍ਮਵਿਰਹੇਨ ਪਕਤਿਭਾਵਂ ਗਤੇਹਿ. ‘‘ਵਿਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਮਹਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਹਨ੍ਤੋਤਿ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਕਾਪਿਲਾ ‘‘ਮਹਾਅਜ੍ਝਾਸਯੋ’’ਤਿ ਚ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਰੂਪਤਮ੍ਮਤ੍ਤਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ ਤਮ੍ਮਤ੍ਤਾ, ਅਹਂਕਾਰੋ ਚਾਤਿ ਛ ਅਵਿਸੇਸਾ. ਚਕ੍ਖੁ ਸੋਤਂ ਘਾਨਂ ਜਿਵ੍ਹਾ ਕਾਯੋ ਵਾਚਾ ਪਾਣਿ ਪਾਦੋ ਪਾਯੁ ਉਪਤ੍ਥਂ ਮਨੋਤਿ ਏਕਾਦਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਪਥਵੀ ਆਪੋ ਤੇਜੋ ਵਾਯੋ ਆਕਾਸਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚ ਭੂਤਵਿਸੇਸਾ, ਤੇਹਿ. ‘‘ਪਕਤਿਭਾਵੇਨੇਵ ਠਿਤੇਹੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਅਵਿਭਤ੍ਤੇਹੀ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ. ਸਗਬ੍ਭਾਤਿ ਸਬੀਜਾ ਅਸੁਞ੍ਞਤਾ. ਤਨ੍ਤੂਸੂਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਮਵਾਯਿਕਾਰਣਭੂਤੇਸੁ. ਤਥਾ ਕਪਾਲੇਸੁ. ਤਿਵਿਧਞ੍ਹਿ ਤੇ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਾਨਕਾਰਣਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਰਣਂ ਸਮਵਾਯਿਕਾਰਣਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੁਰਿਵੇਮਸਲਾਕਾਦਯੋ ਉਪਾਦਾਨਕਾਰਣਂ. ਤਨ੍ਤਵਾਯੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਰਣਂ. ਤਨ੍ਤਵੋ ਸਮਵਾਯਿਕਾਰਣਨ੍ਤਿ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਣੂਸੂਤਿ ਪਥਵੀਭੂਤੇਸੁ ਵਾ ਆਪੋਤੇਜੋਵਾਯੋਭੂਤੇਸੁ ਵਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਰਮਾਣੂਸੁ. ਇਧਬੁਦ੍ਧਿਵੋਹਾਰਜਨਕੋਤਿ ‘‘ਇਧ ਤਨ੍ਤੂਸੁ ਪਟੋ, ਇਧ ਕਪਾਲੇਸੁ ਘਟੋ, ਇਧ ਬੀਰਣੇਸੁ ਘਟੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਹੇਤੁਫਲਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭੂਤੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਇਧਬੁਦ੍ਧਿਵੋਹਾਰਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਗੋਵਿਸਾਣਾਨਂ ਵਿਯ ਅਵਿਸੁਂ ਸਹਸਿਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਸਮਵਾਯੋ. ਖਾਣੁਸੇਨਾਨਂ ਵਿਯ ਪਨ ਵਿਸੁਂਸਿਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਸਂਯੋਗੋ. ਤੀਸੁ ਅਣੂਸੁ ਤਿਅਣੁਕਂ ਫਲਂ ਸਮਵੇਤਂ ਏਕੀਭੂਤਮਿਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਸਮਵੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਏਕੀਭੂਤਮਿਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਂ. ਮਹਾਪਰਿਮਾਣਨ੍ਤਿ ਮਹਨ੍ਤਪਰਿਮਾਣਂ ਮਹਾਪਥਵੀਆਦਿਕਂ ਏਕਂ ਫਲਂ, ਯਂ ਤੇ ‘‘ਕਾਰਿਯਂ ਦ੍ਰਬ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਆਰਦ੍ਧਂ ਕਾਰਿਯਦ੍ਰਬ੍ਯਂ, ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਾਨਿ ਏਵ ਤਾਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨ੍ਤੋਗਧੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹੀ’’ਤਿ. ਸਤਿ ਸਮਵਾਯੇ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਫਲਂ ਸਮਵੇਤਨ੍ਤਿ ਫਲੇ ਹੇਤੁ ਸਿਯਾ, ਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਮਵਾਯਾਭਾਵਾ ਫਲੇ ਹੇਤੁ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਹੇਤੁਸੁਞ੍ਞਂ ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ.
ਆਹਾਰਭੇਦੇਤਿ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਦਿਆਹਾਰਵਿਸੇਸੇ. ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਭੇਦੇਤਿ ਅਜ੍ਝੋਹਰਣੀਯਵਤ੍ਥੁਸਲ਼ਾਯਤਨਅਵਿਜ੍ਜਾਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੇ, ਓਜਟ੍ਠਮਕਰੂਪਵੇਦਨਾਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਮਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਾ ਤਨ੍ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੇ, ਤੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਏਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਭੇਦਾ. ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯਾਨਦ੍ਵਯਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਨਦ੍ਵਯਵਸੇਨ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾਵ, ਯਥਾ ਪਨ ਸੁਞ੍ਞਤਾਦਿਸਮਞ੍ਞਾ, ਏਵਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮਞ੍ਞਾਪਿ ਆਗਮਨਤੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਗਮਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਧਿਕਂ, ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਸਮਥੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਸਮਾਧਿਜਾਤਿ ਸਮਾਧਾਨਟ੍ਠੋਵ. ਤਤੋ ਏਵਾਤਿ ਸਮਾਧਿਅਨੁਗੁਣਕਿਰਿਯਤ੍ਤਾਵ.
ਆਦਾਯ ਊਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਨਂ. ਪੁਰਿਮਕਾਲਸ੍ਸ ਵਿਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਯਥਾ ‘‘ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ, ‘‘ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਯੋ ਮਹਾਭੂਤਾ’’ਤਿ ਚ.
ਓਗਾਹਿਤੁਨ੍ਤਿ ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ. ਗਹੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਸਣ੍ਹਤ੍ਤਂ. ਸੁਖੁਮਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਂ. ਇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਮੇਨਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਇਤਿਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਜਾਨਨਕ੍ਕਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਪਕਾਰੇਹੀਤਿ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਜੋਤਿਯਮਾਨੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ ਪਕਾਰ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ‘‘ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਜਾਨਨਕਾਰਣਭੂਤੇ ਨਯੇ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤੀਤਿ ਵਾ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦੇ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨਵਸੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਦਮਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਏਵਂ ਪਕਾਰੇਹੀਤਿ ਇਦਂਪਕਾਰੇਹਿ, ਈਦਿਸੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਉਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੋ
ਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੦. ‘‘ਜਾਤਿਆਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਮਾਤਿਕਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਸੇਸਾਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸੋ. ਪਦਦ੍ਵਯੇਤਿ ‘‘ਪਰਿਯਾਯਦੁਕ੍ਖਂ, ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦਦ੍ਵਯੇ.
ਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੁਕ੍ਖਤਂ ਵਦਤਿ. ਸਭਾਵੇਨ ਨਾਮਂ ਵਿਸੇਸੇਤੀਤਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਸਞ੍ਞਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਸਭਾਵਦੁਕ੍ਖਵਾਚਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਦੇਨ. ਸੋ ਹਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਅਵਚ੍ਛੇਦਕਭਾਵਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠਂ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਗਹੇਤਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਅਵਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਦਿਪਕਾਰਵਿਸੇਸੇਨ.
ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਿਪਨਂ ਇਧ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਸੋ ਚ ਤਬ੍ਬਿਭਾਗਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਖੇਪੋ ਸਾਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧੇ ਕਤ੍ਵਾ, ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਾ. ਉਭਯਥਾਪੀਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋਪਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋਪਿ. ਸਾਧਾਰਣਭਾਗਾਨਂ ਵਿਭਜਨਂ ਵਿਭਾਗੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ. ਵਿਸੇਸਨ੍ਤਰਨਿਵਤ੍ਤਕੋਤਿ ਵਿਭਾਗਨ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਾਹਕੋ.
੧੯੧. ਅਪਰਤ੍ਥਾਤਿ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਯਥਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਦਕ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇਪਿ ਹਿ ਅਪਰਤ੍ਥਸਦ੍ਦੋ ਸਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ. ਸਿਦ੍ਧਿ ਪਨ ‘‘ਇਤਰਾਹਿਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਏਵਂ ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਾਮਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਭੁਮ੍ਮਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਪਰਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਭੇਦੋ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਗਤਿ, ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਭੂਤਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਖਨ੍ਧਾ ਜਾਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਗਤਿਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਤਿਣਾਕਾਰੋਤਿ ਤਿਣਵਿਕਪ੍ਪੋ, ਤਿਣਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨੇ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪਠਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਾਤੁਭਾਵਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਤਦੁਪਾਦਾਯਾਤਿ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਅਰਿਯਭਾਵਕਰਣਤ੍ਤਾਤਿ ਅਰਿਯਭਾਵਕਾਰਣਤ੍ਤਾ. ਕਰੋਤੀਤਿ ਹਿ ਕਰਣਂ. ਅਰਿਯਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਰਿਯਸੀਲਂ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ ਅਰਿਯਸੀਲਸਦਿਸਂ. ਆਕਾਰਵਿਕਾਰਾਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਦਿਆਕਾਰਵਿਕਤਿਯੋ. ਸਹੁਪ੍ਪਾਦਕਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਸਹਿਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾ ਖਨ੍ਧਾ. ਆਯਤਨਵਸੇਨਾਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਵਸੇਨ. ਯੋਨਿਵਸੇਨਾਤਿ ਅਣ੍ਡਜਾਦਿਯੋਨਿਵਸੇਨ. ਏਕੇਕੇਨੇਵ ਪਦੇਨਾਤਿ ਯਥਾ ਦੁਤਿਯਨਯੇ ਜਾਤਿਆਦਿਪਦੇਸੁ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਯੋਨਿਵਿਭਾਗੇਨ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਨ ਏਵਮਿਧ. ਇਧ ਪਨੇਤੇਸੁ ਏਕੇਕੇਨੇਵ ਪਦੇਨ ਅਵਿਭਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਤਿ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇਸੁ ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋਵ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਨਭਿਹਿਤੇ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਧਾਨਂ, ਨਾਭਿਹਿਤੇਤਿ. ਪਾਕਟਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਅਭਿਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ.
ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਏਕਵੋਕਾਰਭਵੇ ਰੂਪਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੇ ਮਨਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ. ਸੇਸੇਤਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਮਨੋਰੂਪਧਮ੍ਮਾਯਤਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਰੂਪਭਵੇ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਉਪਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਕਾਮਧਾਤੁਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵਿਕਲਾਵਿਕਲਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨੇਵ ਹਿ ਆਯਤਨਾਨਂ ਵੇਕਲ੍ਲਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਕਲਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਨਵਨ੍ਨਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਨਪਿ ਦਸਨ੍ਨਂ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਕਾਯਮਨੋਰੂਪਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਯਤਨਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ. ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਵਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਸਦ੍ਦਾਯਤਨਵਜ੍ਜਾਨਂ ਨਵਨ੍ਨਂ. ਅਨ੍ਧਬਧਿਰਵਸੇਨ ਹਿਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਸਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਦ੍ਦਵਜ੍ਜਾਨਂ. ਪੁਨ ਦਸਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸੋਤਸਦ੍ਦਵਜ੍ਜਾਨਂ. ਅਨ੍ਧਵਸੇਨ, ਬਧਿਰਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਵਜ੍ਜਾਨਂ.
ਤਂਦੁਕ੍ਖਭਾਵੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯਦੁਕ੍ਖਭਾਵੋ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਨਿਵਾਰਣੇਨਾਤਿ ਉਪ੍ਪਲਪਦੁਮਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਭਾਵਕਥਨੇਨ. ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣੇਤਿ ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭੂਤੇ ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ.
ਮਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੩. ਖਨ੍ਧਭੇਦਸ੍ਸਾਤਿ ਖਨ੍ਧਵਿਨਾਸਸ੍ਸ. ਸੋਤਿ ਖਨ੍ਧਭੇਦੋ. ਪਬਨ੍ਧਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ. ਤਬ੍ਭਾਵਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਰਣਭਾਵਤੋ. ਤਦੇਕਦੇਸਭਾਵਤੋਤਿ ਤਦਵਯਵਭਾਵਤੋ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਏਕਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਪਬਨ੍ਧਵਿਚ੍ਛੇਦਭਾਵਤੋ. ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਰਣਮੇਵ ਹਿ ਜਾਤਿਕ੍ਖਯਮਰਣਂ, ਤਂ ਪਨ ਜਾਤਿਕ੍ਖਯਮਰਣਂ ਉਪਕ੍ਕਮਮਰਣਂ, ਸਰਸਮਰਣਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਰਸਮਰਣਮ੍ਪਿ ਆਯੁਕ੍ਖਯਮਰਣਂ, ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਯਮਰਣਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਤਦੇਕਦੇਸਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਉਪਕ੍ਕਮਮਰਣਂ, ਤਂ ਅਕਾਲਮਰਣਂ. ਸਰਸਮਰਣਂ ਕਾਲਮਰਣਂ. ਮਰਣੇਨ ਸਤ੍ਤਾ ਯਥਾਲਦ੍ਧਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਵਿਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵਿਯੋਜੇਤੀ’’ਤਿ.
ਕਾਰਣਤ੍ਥੋਤਿ ਮੂਲਤ੍ਥੋ. ਮੂਲਞ੍ਹਿ ‘‘ਆਦੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਕੋ ਚਾਦਿ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ? ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਉਜੁਕਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੬੯). ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਨ੍ਧਿਬਨ੍ਧਨਚ੍ਛੇਦਮੂਲਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.
ਫਲਕਿਰਿਯਾਗਬ੍ਭਾ ਈਦਿਸੀ ਹੇਤੁਕਿਰਿਯਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਗਧਾ’’ਤਿ. ਬ੍ਯਸਨਸ੍ਸ ਹਿ ਆਪਾਦਕੇਹਿ ਆਪਾਦਨਂ ਆਪਾਦੇਤਬ੍ਬਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਹੇਵ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ.
ਸੋਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੪. ਸੁਖਂ ਹਿਨੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸੁਖਕਾਰਣਂ ਹਿਤਂ. ਭੋਗਬ੍ਯਸਨਾਦਿਪਦਤ੍ਥਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਭੋਗਬ੍ਯਸਨਂ, ਸੀਲਬ੍ਯਸਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭੋਗਸੀਲਪਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਂ. ਸਮਾਸਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਰੋਗੋਯੇਵ ਬ੍ਯਸਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਏਵ ਬ੍ਯਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਵਸੇਨ ਸਮਾਸਵਿਸੇਸਂ. ਅਨ੍ਨਪਾਨਵਤ੍ਥਯਾਨਾਦਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਭੋਗੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਸੋ ਚ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹਭਾਵੇਨ. ਤਬ੍ਬਿਨਾਸਾਤਿ ਞਾਤਿਭੋਗਬ੍ਯਸਨਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਤੇ ਵਿਕਾਰਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਾ. ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ. ਅਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ, ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨੀਤਿ ਆਹਾ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੀਯਤਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੇ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਵੋਹਾਰੋ ਆਗਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਂਯੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ ‘‘ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਨ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਮੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨਾਪਿ ਸਬ੍ਬੋ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗੇ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਾ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤ੍ਤੇਪਿ ਕੇਨਚਿ ਨ ਨਿਪ੍ਫਾਦੀਯਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.
ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਂ ਚਿਨ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ, ਦੋਸਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨਭਿਰਤਿਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਾਹ. ਅਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਹਨਵਸੇਨ ਵਾ ਝਾਨਂ ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਅਨ੍ਤੋਨਿਜ੍ਝਾਨਂ. ਸਤਿਪਿ ਅਨੁਸੋਚਨਭਾਵੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਤਾਕਤਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਸਯੋ ਮਨੋਵਿਲੇਖਭੂਤੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਨ੍ਤੋਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਸੋਕੋਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
‘‘ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਜਵਨਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਮਨ੍ਤੋਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ, ਇਤਰਂ ਪਨ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਜਵਨੇਸੁਪਿ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸੋਚਨਾਕਾਰਸ੍ਸ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ, ਸੋਚਨਾਕਾਰਸ੍ਸਾਪਿ ਵਾ ਨਾਨਾਵੀਥਿਕਸ੍ਸ. ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵਾਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਜਵਨੇ ਏਵ ਗਹਿਤੇ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਕਾਯਵਤ੍ਥੁਕਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕੇਸੁ.
ਪਰਿਦੇਵਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੫. ਆਦੇਵਨਸਦ੍ਦਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਆਦੇਵਿਤ੍ਵਾ, ਵਿਲਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਮਭਾਵੋਤਿ ਯਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ. ਸਮ੍ਭਮਂ ਵਾ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਗਤਂ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ਪਾਕਟਭਾਵਕਰਣੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਭਮਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ.
ਮੁਟ੍ਠੀਹਿ ਪੋਥਨਾਦੀਨਿ ਮੁਟ੍ਠਿਪੋਥਨਾਦੀਨਿ.
ਯੇਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਤੋਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧਂ ਮੁਟ੍ਠੀਹਿ ਪੋਥੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਤੋ. ਤਂਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਨਿਦਾਨਂ.
ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੬-੭. ਕਾਯਦੁਕ੍ਖਾਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਪਤਿਕਾਰਾਭਿਲਾਸਾਯ ਤਾਦਿਸਦੁਕ੍ਖਾਵਹਪਯੋਗਕਾਲਾਦੀਸੁ ਕਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨਾਤਿ ਅਨਾਥਤਾਹਤ੍ਥਪਾਦਚ੍ਛੇਦਨਾਦਿਦੁਕ੍ਖੇਨ.
ਉਪਾਯਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੮. ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦੀਨਿ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ ਉਪਾਯਾਸੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
ਅਪ੍ਪਿਯਸਮ੍ਪਯੋਗਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੯. ਅਞ੍ਞਸਾਪੇਕ੍ਖਸਦ੍ਦੋ ਅਸਮਤ੍ਥਸਮਾਸੋਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਯੇਨ ਸਮਾਸੋ, ਨ ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਪਟਿਸੇਧਕੋ ਅ-ਕਾਰੋ’’ਤਿ.
ਪਚ੍ਛਿਮਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਮੋਧਾਨਂ ਮਿਸ੍ਸੀਭਾਵੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਦਦ੍ਵਯਂ. ਤਦਤ੍ਥਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮੋਧਾਨਤ੍ਥਸ੍ਸ, ਮਿਸ੍ਸੀਭਾਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਆਗਤੇਹਿ ਚ ਤੇਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਂਯੋਗੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਤਂਗਹਣਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਪਾਥਗਤਾਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਮਤ੍ਤਂ.
ਇਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦੧. ਤਂ ਕਾਲਨ੍ਤਿ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਕਾਲਂ. ‘‘ਯਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਯਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੇਨਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਯਂ ਇਚ੍ਛ’’ਨ੍ਤਿ ਯਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਯਦਾ ਇਚ੍ਛਾਪੇਕ੍ਖੋ, ਤਦਾ ‘‘ਨ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਲਾਭਪਧਾਨਾਭਾਵਤੋ ਇਚ੍ਛਾ ਵਿਸੇਸੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਲਾਭਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਇਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਚ੍ਛਂ ਨ ਲਭਤਿ ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਿਰਿਯਾਪਰਾਮਸਨਭੂਤੋ ਯਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਯਦਾ ‘‘ਨ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਏਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਗੁਣਭੂਤਾ ਇਚ੍ਛਾ, ਪਧਾਨਭੂਤੋ ਅਲਾਭੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਦਾ ਇਚ੍ਛਾਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਅਲਾਭੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਰਹਿਤਾ ਛਿਨ੍ਨਿਕਾ, ਧੁਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਗਣੇਨਾਤਿ ਨਿਲ੍ਲਜ੍ਜੇਨ ਧੁਤ੍ਤਗਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਕਪ੍ਪਟਿਕਾ ਸਿਬ੍ਬਿਤਪਿਲੋਤਿਕਧਾਰਿਨੋ.
ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਇਚ੍ਛਂ.
ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦੨. ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਸਬ੍ਭਾਵਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਅਨਵਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ.
ਅਤਿਪਾਕਟੇਨ ਅਤਿ ਵਿਯ ਪਕਾਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦੩. ਮਨੋ ਵਿਯਾਤਿ ਮਨੋ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਇਕ-ਸਦ੍ਦੇਨਾਤਿ ‘‘ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਕ-ਸਦ੍ਦੇਨ. ਗਮਿਯਤ੍ਥਤ੍ਤਾਤਿ ਞਾਪਿਤਤ੍ਥਤ੍ਤਾ. ਕਰਣਸੀਲਤਾ ਹਿ ਇਧ ਸੀਲਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਚ ਇਕ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਕਿਰਿਯਾਵਾਚਕਸ੍ਸ ਕਰਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਅਪ੍ਪਯੋਗੋ. ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਞ੍ਹਿ ਅਪ੍ਪਯੋਗੋ. ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਵਾਯੇ ਪੁਨਬ੍ਭਵਸ੍ਸ ਦਾਯਿਕਾ, ਤਦਭਾਵੇ ਅਦਾਯਿਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਦਾਯਿਕਾਪਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਦੇਤਿਚ੍ਚੇਵਾ’’ਤਿ ਤਂਸਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਮਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ, ਤਦਾਨੁਭਾਵਤ੍ਤਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਭਾਵੋ ਤਣ੍ਹਾਯਨਂ. ਆਨੁਭਾਵੋ ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਫਲਨਿਪ੍ਫਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾ. ਇਤਰੇਸੂਤਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾਦੀਸੁ. ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਦਾਯਿਨੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਹਾਯਭੂਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ‘‘ਉਪਧਿਵੇਪਕ੍ਕਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਧਿਮ੍ਹਿ ਯਥਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ. ਨਨ੍ਦਨਂ ਸਂਉਪ੍ਪਿਲਾਵਨਂ ਅਭਿਤਸ੍ਸਨਂ. ਰਞ੍ਜਨਂ ਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਯ ਰਙ੍ਗਜਾਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਣਾਮਨਂ, ਰਮਾਪਨਂ ਵਾ. ਰਾਗਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨਾਤਿ ਰਾਗਪਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਰਾਗੋ ਵਿਸੁਂ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਕ੍ਖਤਿ-ਕਿਰਿਯਾਪਦਂ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
‘‘ਸਵਤ੍ਥੁਕਂ ਚਕ੍ਖੁ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਕਲਂ ਚਕ੍ਖੁਦਸਕਮਾਹ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਸਸਮ੍ਭਾਰਚਕ੍ਖੁਂ. ਛਿਦ੍ਦਨ੍ਤਿ ਕਣ੍ਣਸ੍ਸ ਛਿਦ੍ਦਪਦੇਸਂ. ਕਣ੍ਣਬਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਕਣ੍ਣਪਾਲ਼ਿ. ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਤੋ ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਪਟਲਂ ਵਿਯ, ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਮੁਦੁਸਿਨਿਦ੍ਧਮਧੁਰਰਸਦਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵਿਸਯੇਨ ਅਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਾ. ਵਿਸਯਵਿਸਿਟ੍ਠਾਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਿਸਯਵਿਸਿਟ੍ਠਾ. ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਮੁਦਾਯਾਵਯਵੇਹਿ ਵਿਯ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸੇਹਿ ਨ ਨਾਨਤ੍ਤਵੋਹਾਰੋ ਨ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਿਂਸਪਾ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬੋ ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਿਂਸਪਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਰਿਯਾਭੇਦਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ‘‘ਸਯਾਨਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸਧਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਰਿਯਾਯ ਲਕ੍ਖਣਤਾ, ਇਤਰਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕਿਰਿਯਾਯ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਮਾਹ. ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇ ਸਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਤਰੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਫਲਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋ ਹਿ ਤੇਨ ਉਪਯੋਜਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਤਿ ਵਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸੀਲਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸਭਾਵੋ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਚਸ੍ਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸੀਲਤਾ ਸਕ੍ਕਾਯਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ, ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇਨ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾ, ਯਤੋ ਕਦਾਚਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਵਿਸਮਾਨਾ ਨਿਵਿਸਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦੪. ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਰਜ੍ਜਨਂ ਹਲਿਦ੍ਦਿਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਲੁਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਖਯਗਮਨਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਗਮਨਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਚਜਨਂ ਛਡ੍ਡਨਂ, ਹਾਪਨਂ ਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਚਜਨਵਸੇਨ, ਹਾਨਿਵਸੇਨ ਚਾ’’ਤਿ.
ਤਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਤਿਤ੍ਤਅਲਾਬੁਵਲ੍ਲਿਯਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਯ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੧੫, ੩੩੦). ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭੂਤਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਤ੍ਤਂ, ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਗਮ੍ਮ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਯਪਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਿਯਰੂਪਸਾਤਰੂਪੇਸੁ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਸਾਧਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪੁਰਿਮਾ ਵਾ ਉਪਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਮਾਦ੍ਵਯਂ ਉਭਯਤ੍ਥ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਯੋਜਿਤਂ, ਉਭਯਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਪਨ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਲਬ੍ਭਤੇਵ.
ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦੫. ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਹਿ ਕਪ੍ਪਿਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਕਤਿਪੁਰਿਸਨ੍ਤਰਞਾਣਾਦਿਕਸ੍ਸ. ਅਰਿਯਂ ਲਭਾਪੇਤੀਤਿ ਅਰਿਯਂ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਂ ਲਭਾਪੇਤਿ.
ਤਬ੍ਬਿਪਕ੍ਖਵਿਰਤਿਸਭਾਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ ਵਿਪਕ੍ਖਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਯ ਵਿਰਤਿਸਭਾਵਾ. ਭੇਦਕਰਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ, ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾ ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਦਿਵਸੇਨ ਭੇਦਕਰੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਭੇਦਕਰਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਪਹਾਨੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਹਿ ਲੂਖਾਨਂ ਅਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦੀਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾ ਸਿਨਿਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਸਭਾਵਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਸੁਭਾਸਿਤਸਮ੍ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੇ ਜਨੇ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਜਨੇ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕਿਚ੍ਚਵਤੀ’’ਤਿ. ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਾਦਿਕੋ ਤਾਦਿਸੋ ਪਯੋਗੋ. ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਚੀਵਰਰਜਨਾਦਿਕਂ. ਨਿਰਵਜ੍ਜਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਕਿਚ੍ਚਵਾਤਿ ਨਿਰਵਜ੍ਜਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ, ਨਿਰਵਜ੍ਜਾਕਾਰੇਨ ਵਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਕਿਚ੍ਚਵਾ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨੁਗੁਣਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਮੇਵ, ਉਕ੍ਖਿਪਨਂ ਵਾ ਨੇਸਂ ਕਾਯਿਕਕਿਰਿਯਾਯ ਭਾਰੁਕ੍ਖਿਪਨਂ ਵਿਯ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਆਜੀਵਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਵਿਸੋਧਨਂ ਵੋਦਾਪਨਂ.
ਦਿਟ੍ਠੇਕਟ੍ਠਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਹਜਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਾ, ਪਠਮਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨੇਵ ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠੇਕਟ੍ਠਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਚਤੁਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਙ੍ਗਹੋ ਕਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨੇ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝੋ ਮਾਨੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਿਯੋ. ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਕਿਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਅਙ੍ਗੇਨਾਤਿ ਤੇਨੇਵ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗੇਨ. ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਤੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ, ਤੇਨ ਵਾ ਕਾਰਣੇਨ. ਅਙ੍ਗ-ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਮਗ੍ਗੇ, ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵਾ.
ਇਮਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸੇਵ. ਯਦਿਪਿ ਵਿਰਮਿਤਬ੍ਬਤੋ ਵਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚੇਤਨਾਪਿ ਲਬ੍ਭਤੇਵ, ਵਿਰਤਿਯਾ ਏਵ ਪਨ ਤਦਾ ਪਧਾਨਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਰਮਣਕਾਲੇ ਵਾ ਵਿਰਤਿਯੋ’’ਤਿ. ਸੁਭਾਸਿਤਾਦੀਤਿ ਅਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾਦਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਪਿਸੁਣਾਦਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਭਾਸਨਾਦੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਾਦਿ. ਅਮਗ੍ਗਙ੍ਗਤ੍ਤਾਤਿ ਅਮਗ੍ਗਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਤਮੇਵ ਚੇਤਨਾਯ ਅਮਗ੍ਗਸਭਾਵਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਕਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਯਂ ਨਾਮ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ, ਮਗ੍ਗਚੇਤਨਾ ਚ ਤਂਸਭਾਵਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿ. ਤਂਸਿਦ੍ਧਿਯਨ੍ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਯਸਿਦ੍ਧਿਯਂ. ਯਥਾ ਪਨਸ੍ਸਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਸੁਭਾਸਿਤਵਾਚਾਦਿਭਾਵੋ, ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਸਿਯਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਏਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਤਿਕਿਚ੍ਚਤਾ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਏਕੇਕਾਨਂ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਤਾ, ਏਵਂ ਏਕਾ ਮਗ੍ਗਚੇਤਨਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਸਾਧਿਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਮਗ੍ਗੇ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਛਲ਼ਙ੍ਗਿਕੋ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਸਿਯਾਤਿ ਤਯਿਦਮਾਹ ‘‘ਏਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਤਾਵਚਨਤੋ ਚ ਨ ਚੇਤਨਾਯ ਮਗ੍ਗਭਾਵੋਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਿਰਤਿਯੋਵ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਯੋ.
ਬ੍ਰੂਹਨਂ ਸੁਖਂ. ਸਨ੍ਤਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ. ਸਾ ਹਿ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਮਿਚ੍ਚੇਵ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੪੪; ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੩੨) ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਤੇਯੇਵ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਾਦਯੋ ਪਾਕਟਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਭਾਵਤੋ ਵਚੀਭੇਦਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ. ‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ…ਪੇ… ਉਪਕਾਰਕੋ ਏਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚੀਭੇਦਤਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਚੇਤਨਾਨਂ ਵਿਯ ਵਿਰਤਿਯਾਪਿ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਚੀਭੇਦਨਿਯਾਮਿਕਾ ਵਾਚਾਤਿ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਿਰਤਿਮਾਹ. ਸਾ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਭੂਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਸੁ ਸਂਯਮਿਨੀ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਦਿਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਤੋ ਅਵਿਰਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਤੋਪਿ ਨ ਵਿਰਮਤੇਵ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਂ…ਪੇ… ਅਕਾਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧੭੬). ਤਥਾ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਾਦਿਨਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ ਠਿਤੋ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪੂਰੇਤਿਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਚੀਭੇਦ…ਪੇ… ਉਪਕਾਰਿਕਾ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਟ੍ਠਾਭਾਵਤੋ ਯਥਾ ਗਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਰਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵੇ ਵਾ’’ਤਿ.
ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਵਸੇਨ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਂ.
ਵਾਚੁਗ੍ਗਤਕਰਣਂ ਉਗ੍ਗਹੋ, ਅਤ੍ਥਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨਂ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਸਵਨਾਧੀਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਵਨਞਾਣੇ ਏਵ ਅਵਰੋਧਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਞਾਣੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਹਣਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ.
ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਯੋਗਸ੍ਸ.
ਸੋਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਭੂਤੋ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ. ਗਤਂ ਗਮਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਉਪਾਯੋਤਿ ਗਤਮਗ੍ਗੋ.
ਪਹਾਤਬ੍ਬਏਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾਸਾਮਞ੍ਞਂ.
ਮਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਏਕਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਦਿਸਤਾ, ਤਥਾ ਅਸਦਿਸਤਾ ਚ ਏਕਚ੍ਚਸਦਿਸਤਾ ਚ ਝਾਨਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸਦਿਸਸਬ੍ਬਾਸਦਿਸਏਕਚ੍ਚਸਦਿਸਤਾ, ਸੋ ਏਵ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਾਮਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਧ ਪਨਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ. ਸਮ੍ਮਸਿ…ਪੇ… ਨਿਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਪਠਮਤ੍ਥੇਰਵਾਦਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਤਦਜ੍ਝਾਸਯਂ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਵਦਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤਰਥਾ ਇਤਰਵਾਦਾਪੇਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵਾਤਿ. ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਨਿਯਾਮਨ੍ਤਿ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਨਿਯਾਮਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ …ਪੇ… ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਇਧ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੇਚਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਯਾਮੇਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ. ਇਧਾਪੀਤਿ ਇਧ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਨਿਯਾਮੇਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਾਮੋ ਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਧ ਪਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਪਠਮਤ੍ਥੇਰਵਾਦੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਾਮੋ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤੋਤਿ? ਵਾਦਤ੍ਤਯਾਵਿਧੁਰਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਅਞ੍ਞੇ ਚਾਚਰਿਯਵਾਦਾਤਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤਜ੍ਝਾਨਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯਵਾਦਾ.
‘‘ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਤਿਕਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਂ…ਪੇ… ਨ ਲੋਕਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਥੇਰਵਾਦੇ ਆਗਤਂ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਤਨ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ. ਯੇਸੂਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਜ੍ਝਾਨਵਜ੍ਜਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਅਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਸਂਸਯੋ, ਨ ਇਤਰਸ੍ਮਿਂ. ‘‘ਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਸਾਸਵਾਨਾਸਵਂ ਅਪੇਕ੍ਖੀਯਤਿ, ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਗਹੇਤਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਵਚਨੇਨੇਤ੍ਥ ਸਾਸਵਤੋ ਅਵਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਤਞ੍ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਨ ਲੋਕਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਮੁਦਾਯਞ੍ਚ…ਪੇ… ਆਹਾ’’ਤਿ. ਇਤਰਥਾ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਸਿਯਾ. ਤਯੋ ਮਗ੍ਗਾਤਿ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗਾਦਯੋ. ਤਜ੍ਝਾਨਿਕਨ੍ਤਿ ਤਿਕਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਿਕਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦਿਂ. ਅਞ੍ਞਝਾਨਿਕਾਪੀਤਿ ਤਿਕਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਝਾਨਿਕਾਪਿ ਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਿਕਾਪਿ ਮਗ੍ਗਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤਜ੍ਝਾਨਿਕਾਪਿ ਤਿਕਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੇਪਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਤਿਕਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਿਕਭਾਵੇ ਕੇਨਸ੍ਸ ਝਾਨਙ੍ਗਾਦਿਨਿਯਾਮੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਝਾਨਙ੍ਗਾਦਿਨਿਯਾਮਿਕਾ ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚ ਪਾਦਕਭੂਤਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਧਮ੍ਮਵਿਰਾਗਭਾਵੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਕਾਰੀ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਾਦਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਨ ਸਮ੍ਮਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨ ਸਮ੍ਮਸਿਤਬ੍ਬਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਝਾਨਙ੍ਗਾਦਿਨਿਯਾਮਿਕਾ ਸਮ੍ਮਸਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਤਿਕਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ, ਇਤਰਤ੍ਥ ਚ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ. ਫਲਸ੍ਸਪੀਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਿਕਫਲਸ੍ਸਪਿ.
ਦੁਕ੍ਖਞਾਣਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਞਾਣਾਨਂ. ਤਂਤਂਕੁਸਲਾਰਮ੍ਮਣਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦੀਸੁ ਯੇਨ ਯੇਨ ਕੁਸਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਕੁਸਲਾਰਮ੍ਮਣਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਤਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਤਂਤਂਵਿਰਮਿਤਬ੍ਬਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਸਂਵਾਦਨਵਤ੍ਥੁਆਦਿਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ. ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਤੋ ਏਵ ਹਿ ਵਿਰਤੀਤਿ. ‘‘ਅਙ੍ਗਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ਅਵਯਵੇਨ ਵਿਨਾ ਸਮੁਦਾਯਾਭਾਵਤੋ. ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਭਿਨ੍ਨਸੀਲਸ੍ਸ, ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਮਾਧਾਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਵਾਯਾਮਸ੍ਸ ਸੀਲਂ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਯਦਿਪਿ ਪੁਰਿਮਸਿਦ੍ਧਸੀਲਵਸੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਸਹਜਾਤਵਸੇਨਾਪਿ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਹਜਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਸੋ ਪਮਾਦੋ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਸਮ੍ਮੋਸੋ ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ, ਸੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਕ੍ਖਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਚੇਤਸੋ ਰਕ੍ਖਿਤਤਾ’’ਤਿ.
ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ. ਖਨ੍ਤਿਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਸੀਲਸ੍ਸ ਅਦੋਸਸਾਧਨਤਾ, ਨੀਵਰਣਜੇਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਭਾਵਤੋ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਅਲੋਭਸਾਧਨਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਪਟਿਵੇਧਸਾਸਨਂ, ‘‘ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦੬-੨੧੪. ‘‘ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਰਹਿਤੇ ਏਕਨ੍ਤਪਹਾਤਬ੍ਬੇ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਤਣ੍ਹਾਯਪਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਤਣ੍ਹਾਵਤ੍ਥੁਤਾਵਚਨੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਥਾਹ ‘‘ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪਂ, ਏਤ੍ਥੇਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਨਿਵਿਸਮਾਨਾ ਨਿਵਿਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੩; ਵਿਭ. ੨੦੩). ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਸਂਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਤਾ ਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾ. ਏਕਨ੍ਤਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾ ਚ ਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪ੍ਪਹਾਯਿਕਾ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਯਥਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੯੯) ਤਣ੍ਹਾਵਜ੍ਜੇ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਨ ਤਥਾ ਤਣ੍ਹਾਯ, ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਨ ‘‘ਯਾਯਂ ਤਣ੍ਹਾ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੨੦੩; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੧.੯੧, ੪੬੦; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਮਹਾਵ. ੧੪; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੩੪) ਸਮੁਦਯਭਾਵੋ ਵਿਯ ਸਾਤਿਸਯਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਰਹਿਤੇ ਏਕਨ੍ਤਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਪਦੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਸਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਏਕਦੇਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸਦ੍ਦੇ. ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਸਮੁਦਯਤ੍ਥੋ. ‘‘ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤੋ ਸਮੁਦਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸੇਵੇਤ੍ਥ ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨਿਰੋਧੋ ਚ. ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾਯਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾਯਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾਯਂ ਵਿਯ. ਧਮ੍ਮਤੋਤਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਤੋ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਾ ਏਵ. ‘‘ਅਵਸੇਸਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੇਸਨਾਭੇਦੋ ਏਵ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਪੁਬ੍ਬੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਪੁਬ੍ਬੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤੀਸੁਪਿ ਵਾਰੇਸੂਤਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਭੇਦੇਸੁ ਮਹਾਵਾਰੇਸੁ, ਤਦਨ੍ਤੋਗਧੇਸੁ ਚ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ. ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਅਵਸੇਸਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ. ਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਸਮੁਦਯਤਾਵਚਨਂ ਇਧ ਅਪੁਬ੍ਬਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਯਦਿਪਿ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਵਾਰੇਸੁ ਵਿਸੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਞ੍ਚਸੁ ਪਨ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਉਪਰੂਪਰਿ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਮੁਦਯਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਂ, ਇਤਰਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਪੁਬ੍ਬਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਯੇਵ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਦੁਤਿਯਾਦਿਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ, ਪਠਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਪਿ ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪੁਬ੍ਬਸਮੁਦਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾਯਪਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕੇਵਲਾਯਾਤਿ ਤਦਞ੍ਞਕਿਲੇਸਾਦਿਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾਯ. ਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਨ ਧਮ੍ਮਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਤਤ੍ਥ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾਯਂ ਸਪ੍ਪਦੇਸਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਪਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਕਥਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤੋ ਸਮੁਦਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਭਿਮਤਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ, ਪਚ੍ਚਯਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਵਾ.
ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਹਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਹੇਤੁਨਿਰੋਧੇਨ ਫਲਨਿਰੋਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਵਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਾਪਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪੦). ਇਤਿ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਕੁਸਲਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਤਦਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਕੁਸਲਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤਧਾਤੁਂ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੋਤਿ ਯੋ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਦਿਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੋ, ਤਂ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਕਾਯਕਮ੍ਮਵਚੀਕਮ੍ਮਆਜੀਵਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਦੂਰਤਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਂ…ਪੇ… ਪਵਤ੍ਤਤਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਨ ਪਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਞਾਪਕਨਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਞਾਪਕਭਾਵਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਏਤੇਨ ‘‘ਵਚਨਤੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਚਨਤੋਤਿ ਵਾ ਈਦਿਸਸ੍ਸ ਵਚਨਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਪਟਿਪਦਾਯ ਏਕਦੇਸੋਪਿ ਪਟਿਪਦਾ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕੇਹਿ ਸਙ੍ਗਾਯਨਵਸੇਨ.
ਝਾਨੇਹਿ ਦੇਸਨਾਪਵੇਸੋ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਝਾਨਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੨੭੭) ਝਾਨਸੀਸੇਨ ਦੇਸਨਾਵ. ਤਥਾ ਭਾਵਨਾਪਵੇਸੋ. ਪਾਲ਼ਿਗਮਨਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਪਵਤ੍ਤਿ ਪਾਠਦੇਸਨਾ. ਯਥਾਵਿਜ੍ਜਮਾਨਧਮ੍ਮਵਸੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਧਮ੍ਮਵਸੇਨ.
ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਾ
੨੧੫. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਪਨਾਤਿ ‘‘ਅਪਿਚੇਸਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਾ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿਆਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਸ੍ਸੇਵ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਭਾਵਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸੇਵ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.