੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮੩. ਆਵੇਣਿਕਤ੍ਥੋ ਅਤਿਸਯਤ੍ਥੋ ਚ ਵਿਸੇਸਸਦ੍ਦੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਨ੍ਤਰਾਸਾਧਾਰਣਂ, ਨੀਲਾਦਿਸਬ੍ਬਰੂਪਸਾਧਾਰਣਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸਾਧਾਰਣਕਾਰਣੇਨਾਪਿ ਹਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਭੇਰਿਸਦ੍ਦੋ, ਯਵਙ੍ਕੁਰੋ’’ਤਿ. ਅਤਿਸਯਕਾਰਣੇਨਪਿ ਯਥਾ ‘‘ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਂ ਠਾਨਸੋ ਹੇਤੁਸੋ ਵਿਪਾਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਕਥਾ. ੩੫੫; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੪੪). ਧਾਤੁਅਤ੍ਥੋ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਧਾਤੁ’’ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਧਾਤੁਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਾਤੁਵਚਨੀਯੋ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਉਪਸਗ੍ਗੇਨ ਜੋਤੀਯਤਿ.

ਪੁਰਿਮੇਨ ਅਸਦਿਸੋ ਵਿਧਾਨਧਾਰਣਤ੍ਥਾਨਂ ਪਾਕਟੋ ਭੇਦੋਤਿ. ਵਿਸਭਾਗਲਕ੍ਖਣਾ ਵਿਸਦਿਸਸਭਾਵਾ ਅਵਯਵਾ ਭਾਗਾ, ਤੇਸੁ.

ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਧਾਤੁ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾ, ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁ ਵਿਪਾਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਨਾਪਿ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾਵ. ਧਮ੍ਮਧਾਤੁ ਪਨ ਵੇਦਨਾਦਿਕਾ ਸਹਜਾਤਾ ਸਹਜਾਤਾਦਿਨਾ, ਅਸਹਜਾਤਾ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਨਾ, ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਨਾ ਚ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਏਵਂ ਮਨੋਧਾਤੁਧਮ੍ਮਧਾਤੂਨਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਦ੍ਵਾਰਭੂਤਮਨੋਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਮਨੋਧਾਤੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਰਭੂਤਮਨੋਵਸੇਨ ਵਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਪੁਰਿਮਨਯੇਨਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਦੁਤਿਯਨਯਸ੍ਸ ਹੀਨਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਨਾਨਾਧਾਤੂਨਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁਆਦੀਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਨ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ ਸਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਧਾਤੁਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪਾਦਿਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਂ ਤੇਸਂ ਬਹੁਲਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤੋ. ਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾ ਪਨ ਅਤਿਸਂਖਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋਯੇਵੇਤ੍ਥ ਬਹਿਕਤਾ.

ਨਿਜ੍ਜੀਵਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਦੀਪਨਤ੍ਥਾ ਧਾਤੁਦੇਸਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਰਿਮਨਯੋ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਕਮਵੁਤ੍ਤੀਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਮਨੋਧਾਤੁਯੇਵ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੁਤਿਯਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਪੁਰੇਚਰਾਨੁਚਰਭਾਵੇਤਿ ਪੁਰੇਚਰਾਨੁਚਰਾਭਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਅਭਾਵੇਪਿ ਕੇਵਲਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪੁਬ੍ਬਕਾਲਅਨਨ੍ਤਰਾਪਰਕਾਲਤਾਯ ਮਨੋਧਾਤੁ ਪੁਰੇਚਰਾਨੁਚਰਾ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.

‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਸਾਰਮ੍ਮਣਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਵਿਨਾ ਸਯਮੇਵ ਨੀਲਾਦਿਆਭਾਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਾਦਂ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ.

੧੮੪. ਏਕਨਾਨਾਸਨ੍ਤਾਨਗਤਾਨਨ੍ਤਿ ਏਕਸਨ੍ਤਾਨਗਤਾਨਂ ਅਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨਗਤਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ, ਨਾਨਾਸਨ੍ਤਾਨਗਤਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨਗਤਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਕਨਾਨਾਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਏਕੇਕਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ, ਨੀਲਾਦਿਅਨੇਕਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ.

ਚਕ੍ਖਾਦਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਰੂਪਾਦਿ ਪਨ ਅਨੇਕਮੇਵ ਸਂਹਤਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਦੀਸੁ ਵਚਨਭੇਦੋ ਕਤੋ. ਕਿਂ ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਰੂਪਾਦਿ ਪਨ ਅਨੇਕਮੇਵਾਤਿ? ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵਿਸੇਸਤੋ. ਚਕ੍ਖੁ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪੁਰੇਜਾਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇਨੇਵ ਹੋਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਤੋ, ਅਸਤਿ ਅਭਾਵਤੋ, ਯਤੋ ਤਂ ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਤਂਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਚਸ੍ਸ ਨ ਏਕਦੇਸੇਨ ਅਲ੍ਲੀਯਨਵਸੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਅਰੂਪਭਾਵਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਗਰੁਰਾਜਾਦੀਸੁ ਸਿਸ੍ਸਰਾਜਪੁਰਿਸਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ. ਇਤਰੇ ਚ ਪਚ੍ਚਯਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ.

ਰੂਪਂ ਪਨ ਯਦਿਪਿ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਯ ਪੁਰੇਜਾਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਪੁਰੇਤਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਉਪਕਾਰਕਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਅਨੇਕਮੇਵ ਸਂਹਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵਤੋ. ਯਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਂ ਸਭਾਵਭੂਤਂ, ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਾਕਾਰਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਦਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਸਤਿਪਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਾਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਤੋ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨਾਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਓਲੁਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਰਣਤਾਯ ਆਲਮ੍ਬਨੀਯਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਯਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਯਥਾ ਸਭਾਵੂਪਲਦ੍ਧਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਲਾਭੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਰੂਪਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵੂਪਲਦ੍ਧਿ ਨ ਏਕਦ੍ਵਿਕਲਾਪਗਤਵਣ੍ਣਵਸੇਨੇਵ ਹੋਤਿ, ਨਾਪਿ ਕਤਿਪਯਕਲਾਪਵਣ੍ਣਵਸੇਨ, ਅਥ ਖੋ ਆਭੋਗਾਨੁਰੂਪਂ ਆਪਾਥਗਤਵਣ੍ਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨੇਕਮੇਵ ਰੂਪਂ ਸਂਹਚ੍ਚਕਾਰਿਤਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਰੂਪੇ ਚਾ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿ.

ਯਂ ਪਨ ‘‘ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਤਮ੍ਪਿ ਯਾਦਿਸਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਾਦਿਸਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੀਦਿਸਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ? ਸਮੁਦਿਤਨ੍ਤਿ ਪਾਕਟੋਯਮਤ੍ਥੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਯਦੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਆਯਤਨਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਯੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਨ ਦਬ੍ਯਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮੁਦਾਯਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਆਸਙ੍ਕਿਤਬ੍ਬਾ ਸਮੁਦਾਯਾਭੋਗਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ, ਸਮੁਦਿਤਾ ਪਨ ਵਣ੍ਣਧਮ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾ ਸਮੁਦਿਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਦਟ੍ਠੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਅਨ੍ਧਾ ਸਮੁਦਿਤਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਕਨ੍ਤਿਕਂ ਵਿਸੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾਨਂ ਸਿਵਿਕਾਵਹਨਾਦੀਸੁ ਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਕੇਸਾਦੀਨਞ੍ਚ ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਠਿਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਵਣ੍ਣਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਾਨੇ ਸਮੁਦਿਤਾਨਂ ਤਂ ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਤੇਸਂ ਸਂਹਚ੍ਚਕਾਰਿਤਾ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਾ. ਏਤੇਨ ਕਿਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਮਾਣੁਰੂਪਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਉਦਾਹੁ ਤਂਸਮੁਦਾਯੋਤਿਆਦਿਕਾ ਚੋਦਨਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸੋਤਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਦ੍ਦੇ ਚਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਅਯਮੇਵ ਨਯੋ.

ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਮਨੋਧਾਤੁਯਾਪੀ’’ਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਜਵਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੇਵ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੀਯਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਭਵਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਾਪਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੀਯਤੀਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਮਨੋਧਾਤੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਓਰਂ ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਤਾਦਸ੍ਸਨੇ ਸਤਿ. ਸਤਿਪਿ ਮਨਸੋ ਸਮ੍ਭੂਤਭਾਵੇ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਨ ਹੋਤਿਯੇਵ ਤਂਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਮਨੋਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਸਭਾਵੇਨਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹਿ ਵਿਸਦਿਸਸਭਾਵੇਨ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਚਾਤਿ ਮਨੋਧਾਤੁਕਿਰਿਯਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਆਦੀਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨੇਨ ਚ. ਇਦਾਨਿ ਏਕਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਵਿਨਾਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨੁਪਨੀਤੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨਾਤਿ ਸਦਿਸਤਾਵਸੇਨ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਵਙ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਭਾਵਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋਤਿ ਮਨੋਧਾਤੁਭਾਵਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਨ ਹਿ ‘‘ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਸਮਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਤਜ੍ਜਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਭਵਙ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨੋਧਾਤੁਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਸਿਦ੍ਧੇ ਹਿ ਮਨੋਧਾਤੁਭਾਵੇ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਨਿਵਤ੍ਤਕਂ ਸਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਭਾਵਦੀਪਕਂ ਵਚਨਂ ਤਾਦਿਸਾਯ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾਪਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਭਾਵਮੇਵ ਦੀਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਥਂ ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਵਤ੍ਤਕਂ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਯਂ ਚੋਦੀਯਤਿ, ਤਦੇਵ ਪਰਿਹਾਰਾਯ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਮਨੋਧਾਤੁਯਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਮਨੋਧਾਤੂਹਿ ਚ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਸਭਾਵੋ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣ…ਪੇ… ਸਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਾਨਨ੍ਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਭਵਙ੍ਗਨ੍ਤੋਗਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਜਵਨਾਵਸਾਨਾਨੀਤਿ ਵਾ ਜਵਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਵਿਸੁਂ ਕਾਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਮ੍ਪਿ ਯਦਿਪਿ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯਂ ਹੋਤਿ, ਜਵਨਂ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਂ ਪਨ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਦਿਸੇ ਠਾਨੇ ਵਿਸੁਂ ਕਾਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਮਨੋ ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਮਨਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਨ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ, ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.