੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੫. ਪਚ੍ਚਯਯੁਗਲ਼ਵਸੇਨਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਪਚ੍ਚਯਦ੍ਵਯਵਸੇਨ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਵਸੇਨ ਅਬ੍ਬੋਕਾਰਤੋਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨ ਚੇਵ ਬਾਹਿਰਵਸੇਨ ਚ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ.

੧੬੭. ਵਿਸਙ੍ਖਾਰਨਿਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪੋਣਸ੍ਸ. ਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਮੁਤ੍ਤੀਹਿ ਸਮੁਖੇਨ, ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਪਰਮਸ੍ਸਾਸਭਾਵੇਨ, ਗਤਿਭਾਵੇਨ ਚ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ. ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤੋ ਗਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ੩੩੯) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਠਿਤਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ਚ ਪਾਠੋ. ਤਂਸਚ੍ਛਿਕਰਣਾਭਾਵੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਰਣਾਭਾਵੇ. ਨੀਤੋਤਿ ਪਾਪਿਤੋ, ਪਕਾਸਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਚੁਣ੍ਣਿਤਨ੍ਤਿ ਭੇਦਿਤਂ. ਤ੍ਵਮੇਵ ਕਿਂ ਨ ਜਾਨਾਸੀਤਿ ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਏਕਂ ਨਾਨਂ ਜਾਨਾਸਿ, ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਏਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਕਰੋਨ੍ਤਂ ਪਰਵਾਦਿਂ ‘‘ਨਨੁ ਞਾਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਕਵਾਦੀ ਨਿਬਨ੍ਧਤਿ. ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਖੀਣਨ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਭਾਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ. ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਖਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਸਭਾਵਤਾ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਆਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਕਾਰਣਭੂਤੇਨ. ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਮਤ੍ਤਤਂ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਤੋ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਮਤ੍ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਖੇਪੇਤਬ੍ਬਾ ਕਿਲੇਸਾ ਬਹੁਵਿਧਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ, ਮਗ੍ਗੋ ਚ ਓਧਿਸੋ ਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਕਤਮਂ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਤਮੇ ਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾਦ੍ਵਯਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਤਦੇਵਾਤਿ ਯਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਦੇਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦੇਵ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਾਯਂ ‘‘ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯੋਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤਾਚੋਦਨਾ, ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਆਗਮਤੋ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਚਸ੍ਸ ਭਾਵਾਭਾਵਵਿਭਾਵਨਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜਾਤਂ ਅਭੂਤਂ ਅਕਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਉਦਾ. ੭੩; ਇਤਿਵੁ. ੪੩).

‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਦਾਯਤਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਨੇਵ ਪਥਵੀ ਨ ਆਪੋ ਨ ਤੇਜੋ ਨ ਵਾਯੋ’’ਤਿ (ਉਦਾ. ੭੧) –

ਚ ਆਦਿਨਾ, ਤਥਾ –

‘‘ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਦੁਦ੍ਦਸੋ ਦੁਰਨੁਬੋਧੋ ਸਨ੍ਤੋ ਪਣੀਤੋ ਅਤਕ੍ਕਾਵਚਰੋ ਨਿਪੁਣੋ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੩੭; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੨; ਮਹਾਵ. ੭-੮) –

‘‘ਅਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਅਸਙ੍ਖਤਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ, ਅਨਤਂ, ਅਨਾਸਵਂ, ਸਚ੍ਚਂ, ਪਾਰਂ, ਨਿਪੁਣਂ, ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਂ, ਅਜਜ੍ਜਰਂ, ਧੁਵਂ, ਅਪਲੋਕਿਤਂ, ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਂ, ਸਨ੍ਤਂ, ਅਮਤਂ, ਪਣੀਤਂ, ਸਿਵਂ, ਖੇਮਂ, ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯਂ, ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਅਨੀਤਿਕਂ, ਅਨੀਤਿਕਧਮ੍ਮਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਂ, ਵਿਰਾਗਂ, ਸੁਦ੍ਧਿਂ, ਮੁਤ੍ਤਿਂ, ਅਨਾਲਯਂ, ਦੀਪਂ, ਲੇਣਂ, ਤਾਣਂ, ਸਰਣਂ, ਪਰਾਯਣਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਪਰਾਯਣਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੭੭) –

ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਚ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ‘‘ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੭), ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਰੂਪਂ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਚ ਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦੀਹਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੯੨, ੧੧੯੮, ੧੨੦੦) ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਦੇਸੇਹਿ ਚ ਪਰਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨੇਵ ਦੇਸਿਤਂ. ਨ ਹਿ ਸਭਾਵਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਾਸਙ੍ਖਤਾਦਿਭਾਵੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵੋ ਚ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਵੁਤ੍ਤੋ ਚ ਸੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ.

ਅਪਿ ਚਾਯਂ ਅਭਾਵਵਾਦੀ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ – ਯਦਿ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਸ੍ਵਾਯਮਭਾਵੋ ਏਕੋ ਵਾ ਸਿਯਾ ਅਨੇਕੋ ਵਾ? ਯਦਿ ਏਕੋ, ਏਕੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗੇਨ ਕਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਉਪਰਿਮਾਨਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ਏਕਂ ਅਨੇਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਂ ਦਿਟ੍ਠਂ. ਅਥ ਸਿਯਾ ਏਕੋਵ ਸੋ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵੋ, ਨ ਪਨ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਅਥ ਖੋ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹਾਨਤੋ. ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚ ਮਗ੍ਗੋ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵਂ ਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਕਮਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਹਾਨਾਦਿਪਟਿਨਿਯਤਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਪਹਾਯਕਵਿਭਾਗੇਨ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵਭੇਦੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਵਿਨਾ ਸਭਾਵਭੇਦਂ ਬਹੁਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਬਹੁਭਾਵਤਾਪਦੇਸੇਨਸ੍ਸ ਸਸਭਾਵਤਾ ਆਪਨ੍ਨਾ. ਅਥਾਪਿ ਸਿਯਾ ‘‘ਯੇਸਂ ਅਭਾਵੋ, ਤੇਸਂ ਬਹੁਭਾਵੇਨ ਬਹੁਭਾਵੋਪਚਾਰੋ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਯੇਸਂ ਅਭਾਵੋ, ਤੇਸਂ ਸਭਾਵਤਾਯ ਸਸਭਾਵੋਪਚਾਰੋਪਿ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਤੇਸਂ ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਖਤਾਦਿਤਾਯ ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਖਤਾਦਿਭਾਵਾ ਚ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਚੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇਸਂ ਬਹੁਭਾਵੋਪਚਾਰੋ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਏਕਭਾਵੋਪਿ ਚਸ੍ਸ ਅਸਭਾਵਤਾਯ ਏਵ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ, ਅਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਭੇਦਸਮਞ੍ਞਾਯ ਏਕਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸਤਿ ਚ ਏਕਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਦੋਸਾਨਤਿਵਤ੍ਤਿ.

ਬਹੁਭਾਵੇ ਚ ਸਸਭਾਵਤਾ ਸਿਦ੍ਧਾ. ਯਦਿਪਿ ਸਿਯਾ ਯਥਾ ਬਹੁਭਾਵੋ ਸਸਭਾਵਤਂ, ਏਵਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਸਭਾਵਤਾ ਬਹੁਭਾਵਂ ਨ ਬ੍ਯਭਿਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਸਭਾਵਪਕ੍ਖੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਤਂ ਨ, ਕਸ੍ਮਾ? ਤਥਾ ਸਾਮਞ੍ਞਾਭੇਦਤੋ. ਨ ਹਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਲਬ੍ਭਾ ਯਥਾ ਖਰਭਾਵੋ ਸਸਭਾਵਤਂ ਨ ਬ੍ਯਭਿਚਰਤਿ, ਏਵਂ ਸਸਭਾਵਤਾਪਿ ਖਰਭਾਵਂ ਨ ਬ੍ਯਭਿਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਤਦਞ੍ਞਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਬਹੁਭਾਵੋ ਸਸਭਾਵਤਾਪੇਕ੍ਖੋ, ਨ ਸਸਭਾਵਤਾ ਬਹੁਭਾਵਾਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਨ ਸਸਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ. ‘‘ਏਕਞ੍ਹਿ ਸਚ੍ਚਂ ਨ ਦੁਤੀਯਮਤ੍ਥਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੯੦; ਮਹਾਨਿ. ੧੧੯), ਏਕਾ ਨਿਟ੍ਠਾ ਨ ਪੁਥੁਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ.

ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵੋ ਨਾਮ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪ੍ਪਹਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਏਕਤ੍ਤੇ ਏਕੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਤਾ ਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਮਗ੍ਗਵਿਭਾਗੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਚ ਸੋ ਓਧਿਸੋਵ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਸੋ ਚ ਮਗ੍ਗਵਿਭਾਗੋ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਨਾਤਿਤਿਕ੍ਖਤਿਕ੍ਖਤਿਕ੍ਖਤਰਤਿਕ੍ਖਤਮਭਾਵੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਯੋਗ੍ਯਭਾਵੇ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਸਭਾਵਤਾਯਯੇਵ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਭਾਵੋ ਪਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ ‘‘ਮਾ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ, ਨ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਕੋ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵੋ, ਯੋ ਤੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਰਿਯੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਚ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵੋ ਏਕੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਚਤੂਹਿ ‘‘ਮਾ ਚਤੁਭਾਵਨਿਬ੍ਬਾਨਤਾਪਤ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿ ਚ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਮਗ੍ਗਵਿਭਾਗੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਆਵਤ੍ਤਤਿ.

ਯਦਿ ਚ ਅਭਾਵੋ ਭਾਵਸ੍ਸ ਸਿਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਧਮ੍ਮਤਾ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਯਥਾ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਜਰਾਮਰਣਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਤਾਪਿ ਆਪਨ੍ਨਾ, ਏਵਂ ਬਹੂਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵਾਦਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਪਿ ਦੁਨ੍ਨਿਵਾਰੋਤਿ ਅਤਂਸਭਾਵਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸੇਕਸ੍ਸ ਸਸਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ ਦੋਸਕ੍ਖਯੋ ਮੋਹਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੧੫, ੩੩੦) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਖਯੇਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਖਯੋ ਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਖਯੇ ਞਾਣਂ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੧੪੨). ਤੇਨ ਰਾਗਾਦਿਕ੍ਖਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਦੁਦ੍ਦਸਂ ਦੁਰਨੁਬੋਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਰਾਗਾਦਿਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਾਗਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਮੁਖੇਨ ਵਾ ਤਥਾ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ, ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਦਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨੋ ਪਿਪਾਸਵਿਨਯੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪; ਇਤਿਵੁ. ੯੦).

ਅਪਿਚ ਯਥਾ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਯ ਸਉਤ੍ਤਰਾਨਂ ਕਾਮਾਨਂ ਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਂ ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਸਭਾਵਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਸਸਭਾਵਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤੇਨ ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਸਭਾਵੇਨ ਨਿਸ੍ਸਰਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਸਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ – ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਅਪਿ ਅਨੁਲੋਮਞਾਣਂ ਕਿਲੇਸੇ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਜਹਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤਥਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਞਾਣਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨੇਵ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ. ਇਤਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚ ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ ਤੇਸਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਕਰਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਤਦੁਭਯਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ. ਤਥਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜਾਤਂ ਅਭੂਤਂ ਅਕਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਉਦਾ. ੭੩; ਇਤਿਵੁ. ੪੩) ਇਦਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਜੋਤਕਂ ਵਚਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤਂ, ਤਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤ੍ਥਂ ਯਥਾ ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੭੭-੨੭੯; ਥੇਰਗਾ. ੬੭੬-੬੭੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫), ਤਥਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਿਸਯੇ ਯਥਾਭੂਤਪਰਮਤ੍ਥਵਿਸਯੋ ਉਪਚਾਰਵੁਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸੀਹ-ਸਦ੍ਦੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਤ੍ਥੇਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ ਇਤਰਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ‘‘ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਵੇਦਨਾ ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਨਯੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋਪਿ ਅਸਙ੍ਖਤਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.