੨. ਆਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗੋ

੧. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੪. ਅਸਾਧਾਰਣਤੋਤਿ ਆਵੇਣਿਕਤੋ. ਤਂ ਨੇਸਂ ਅਸਾਧਾਰਣਭਾਵਂ ਵਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਉਦਾਹਰਣਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਆਯਤਨਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਚਕ੍ਖਾਦਿਅਤ੍ਥੋ ਏਵ ਚਕ੍ਖਾਦਿਸਦ੍ਦਵਿਸੇਸਿਤੋ ਆਯਤਨਤ੍ਥੋਤਿ ਤਂ ਤਾਦਿਸਂ ਆਯਤਨਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਆਯਤਨਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਵਿਯ ਅਸਾਧਾਰਣਤੋ’’ਤਿ.

ਯਦਿ ਵਿਸਯਸ੍ਸਾਦਨਤ੍ਥੋ ਚਕ੍ਖੁ-ਸਦ੍ਦੋ, ਸੋਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਯਂ ਸਮਞ੍ਞਾ ਸਿਯਾਤਿ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਤਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਦੁਤਿਯੇ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ਚਕ੍ਖਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਸਮਵਿਸਮਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ, ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਂ ਵਿਯ, ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਵਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੂਪਮਿਵ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਵਿਯ ਸਵਿਗ੍ਗਹਮਿਵ ਸਬਿਮ੍ਬਕਂ ਵਿਯ ਵਣ੍ਣਵਾਚਕੋ ਰੂਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਤ੍ਥਾਰਣਂ ਵਾ ਰੂਪਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.

ਵਚਨਮੇਵਾਤਿ ਸਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਸਦ੍ਦਮੇਵ. ਗਮੀਯਤੀਤਿ ਉਪਨੀਯਤਿ. ਅਜ੍ਝੋਹਰਣਸ੍ਸ ਰਸਗ੍ਗਹਣਮੂਲਤਾਵਚਨੇਨ ਰਸਸ੍ਸ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਜੀਵਿਤਹੇਤੁਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਰਸਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਰਸਗ੍ਗਹਣਂ, ਰਸਗ੍ਗਹਣਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਣਂ, ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ. ਰਸਗ੍ਗਹਣਮੂਲਤਾ ਚ ਅਜ੍ਝੋਹਰਣਸ੍ਸ ਯੇਭੁਯ੍ਯਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਪਦਿਸ੍ਸਤਿ ਏਤੇਨ ਫਲਨ੍ਤਿ ਦੇਸੋ, ਹੇਤੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦੇਸੋਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਮਨੋਗੋਚਰਭੂਤਾਤਿ ਮਨਸੋ ਏਵ ਗੋਚਰਭੂਤਾ. ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣੇਨੇਵਾਤਿ ਅਨੁਭਵਨਾਦਿਵਿਸੇਸਲਕ੍ਖਣਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਸਾਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣੇਨੇਵ. ਏਕਾਯਤਨਤ੍ਤਂ ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ ਏਕਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਚਨੇ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਾ. ਦ੍ਵਾਰਾਲਮ੍ਬਨਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾ ਹਿ ਆਯਤਨਦੇਸਨਾਤਿ.

ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਤੋਤਿ ਪੁਰਿਮਭਾਗਤੋ ਪਾਕਭਾਵਤੋ. ਪਾਕਭਾਵੋ ਹਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤੋ, ਵਿਦ੍ਧਂਸਾਭਾਵੋ ਅਪਰਨ੍ਤੋ.

ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਆਯਤਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਨ ਆਯਤਨਤ੍ਥਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਪਦਤ੍ਥਵਿਵਰਣਮੁਖੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੇਵਘਰਾਦਿਕੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤਾਯ ਏਵਮਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੁਲ਼੍ਹਿਵਸੇਨ ਆਯਤਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਨੋਤਿ ਦ੍ਵਾਰਭੂਤਮਨੋ. ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਯਸਦਿਸੋ ਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਸਦਿਸਤਾ ਚ ਫਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਵਚਨੀਯਤ੍ਥੋ ਭਾਵਤ੍ਥੋ.

ਤਾਵਤ੍ਵਤੋਤਿ ਤਤ੍ਤਕਤੋ. ਊਨਚੋਦਨਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਤੋ ਊਨਾਨਿ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਚੋਦਨਾ. ਯਦਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਭਾਵੋ ਸਿਯਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਸਤਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਹੀਤਿ ਨ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨੇਵ ਅਸਾਧਾਰਣਂ, ਅਥ ਖੋ ਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ.

ਯੇਭੁਯ੍ਯਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਆਦੀਹੀਤਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਦਾਚਿ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਕਸ੍ਸਚਿ ਏਕਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਯਤਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ ਤਾਵ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਪਹਾਨਕ੍ਕਮੋ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਤੋ, ਨ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ ਅਕੁਸਲਾਨਂ, ਏਕਚ੍ਚਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨੀਯਤੋ, ਨ ਭੂਮਿਕ੍ਕਮੋ ਅਡ੍ਢੇਕਾਦਸਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਕਾਮਾਵਚਰਤ੍ਤਾ, ਇਤਰੇਸਂ ਚਤੁਭੂਮਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭਾਵਤੋ ਚ. ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮਾਦਿਅਯੁਤ੍ਤਿਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ, ਤੇ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਚਕ੍ਖੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਧਿਕਸਿਨੇਹਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਯਥਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਤਾਯ, ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਕਰਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾ ਚ ਪਧਾਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਭਾਵੇਨ, ਵਿਸਯਿਭਾਵੇਨ ਚਾ’’ਤਿ. ਘਾਨਾਦਿਕ੍ਕਮੇਨਾਤਿ ਘਾਨਂ ਜਿਵ੍ਹਾ ਕਾਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਮੇਨ.

ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਵਾ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਮਨੋ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਯਾਵਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁਪਿ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਤੋ ਭੂਤਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁਪਿ ਦੂਰਤਰੇ ਦੂਰੇ, ਸੀਘਤਰਂ ਸੀਘਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋ. ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਦ੍ਵਯਞ੍ਹਿ ਦੂਰਗੋਚਰਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਚਕ੍ਖੁ ਦੂਰਤਰਗੋਚਰਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਹਿ ਦੂਰਤਰੇ ਨਦਿਸੋਤਂ ਨ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ. ਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਸੁਪਿ ਘਾਨਂ ਸੀਘਤਰਵੁਤ੍ਤੀਤਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਰਤੋ ਠਪਿਤਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਭੋਜਨਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧੋ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ. ਯਥਾਠਾਨਂ ਵਾ ਤੇਸਂ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਰੀਰੇ ਸਬ੍ਬੁਪਰਿ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਧੋ ਸੋਤਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਸ ਅਧੋ ਘਾਨਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਸ ਅਧੋ ਜਿਵ੍ਹਾਯ, ਤਥਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ, ਮਨੋ ਪਨ ਅਰੂਪੀਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਂਤਂਗੋਚਰਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਰਂ ਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਇਮੇਸਂ ਕਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਤੋਤਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਭੇਦਤੋ. ਯਞ੍ਹਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਕਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਤਦੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਞ੍ਞਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ. ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਕੁਸਲਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਕੁਸਲਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਸਭਾਗ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਸਭਾਵੋਤਿ ਵਿਸਯਿਵਿਸਯਭਾਵੋ, ਤਦਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਯੋਗ੍ਯਤਾ. ਕਾਰਣਸਮਤ੍ਥਤਾਤਿ ਕਾਰਣਭੂਤਾ ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ. ਦ੍ਵਾਰਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣੇ ਦ੍ਵਾਰਵੁਤ੍ਤਿਭਾਵੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥੇ. ਯਸ੍ਮਾਤਿ ਯਾਯ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਯੇਨ ਦ੍ਵਾਰਾਦਿਭਾਵੇਨ ਕਾਰਣਭੂਤੇਨ. ਸਮ੍ਭਵਨਵਿਸੇਸਨਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਯ ਪਰਾਮਸਨਮਾਹ. ਯਂ ਸਮ੍ਭਵਨਂ, ਧਮ੍ਮਤਾਵੇਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰਿਤ੍ਤਕਾਨੇਵਾਤਿ ਧੁਵਾਦਿਭਾਵਰਿਤ੍ਤਕਾਨੇਵ. ਵਿਸਮਾਦੀਸੁ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਿਸਮਾਦਿਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨਿ, ਵਿਸਮਾਦਿਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨਿ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਸਮਾਦਿਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨਿ, ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ. ਵਿਸਮਭਾਵ…ਪੇ… ਵਨਭਾਵੇਹੀਤਿ ਵਿਸਮਭਾਵਾਦਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਅਹਿਆਦਿਸਦਿਸੁਪਾਦਿਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਹਿ, ਵਨਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਮਕ੍ਕਟਸਦਿਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਅਭਿਰਮਿਤਤ੍ਤਾ. ਵਨਭਾਵੋਤਿ ਹਿ ਵਨਜ੍ਝਾਸਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪੁਰਿਮਨ੍ਤਵਿਵਿਤ੍ਤਤਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਿਰਹੋ. ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪੁਰਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਹਿ ਇਧ ਪੁਰਿਮਨ੍ਤੋ. ਅਪਰਨ੍ਤੇਤਿ ਅਪਰਭਾਗੇ, ਭਙ੍ਗਤੋ ਉਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਹਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਿਧਾਨਗਤਾ ਭਗ੍ਗਾ, ਪੁਞ੍ਜੋ ਨਤ੍ਥਿ ਅਨਾਗਤੇ’’ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੧੦). ਸਦਾ ਅਭਾਵੋਤਿ ਨ ਸਦਾ ਅਭਾਵਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਂ ਸਬ੍ਬਕਾਲਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਦਾਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਭਾਵਵਿਜਹਨਨ੍ਤਿ ਭਙ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮਾਹ. ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਜਰਾਵਤ੍ਥਾਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਨਾ ਨ ਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਨ੍ਤਾਨਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ.

ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਤਾਦੀਹੀਤਿ ਜਾਤਿਜਰਾਬ੍ਯਾਧਿਮਰਣਾਦਿਸਭਾਵਤਾਹਿ. ਅਨਿਟ੍ਠਤਾਤਿ ਨ ਇਟ੍ਠਤਾ, ਦੁਕ੍ਖਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਰਿਮਂ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ. ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਮਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਤੋ ਦੁਕ੍ਖਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਵਚਨਂ.

‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਸਵਤ੍ਤਕੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਨਾਪਿ ਇਦਂ ਵਸਵਤ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਨ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋਤਿ ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਪਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ. ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਤਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਰਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਵਸਵਤ੍ਤਕਂ ਏਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਦਿਨੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਤੇਨ ਚਤੁਕੋਟਿਕਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਸੁਞ੍ਞਂ ਤਂ ਤੇਨ ਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਭਯਥਾਪਿ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇ ਦਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੇ ਤਤ੍ਥ ਤਾਵ ਏਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਇਤਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਮਿ ਏਵ ਸਾਮਿਕੋ, ਨ ਸਾਮਿਕੋ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕੋਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਤੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਸੁਞ੍ਞਵਿਸੇਸਨਤਾਯ ਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਾਮਕਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾਕਾਮਕਰਣੀਯਂ. ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਸਮਾਸਦ੍ਵਯਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਤੋ.

ਸਸਨ੍ਤਾਨੇ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਇਧ ਭਾਵਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਗਮਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਨ੍ਤਤਿਯਂ ਭਾਵਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪੁਰਿਮਾਕਾਰਵਿਗਮੋ ਪਕਤਿਭਾਵਵਿਜਹਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਯਥਾਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਵਿਜਹਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਭਵਤੀਤਿ ਵਾ ਭਾਵੋ, ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਕਮਨਂ ਭਾਵਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿ. ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਂ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਪਤ੍ਵਾ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾਯ ਜਰਾਵਤ੍ਥਂ, ਤਤੋ ਭਙ੍ਗਾਵਤ੍ਥਂ ਸਙ੍ਕਮਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾ ਸਙ੍ਕਮਤੋ ਚ ਅਤ੍ਤਲਾਭਕ੍ਖਣਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਤਂਸਭਾਵਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਪਕਤਿਭਾਵਵਿਜਹਨਨ੍ਤਿ ਖਣਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਸੇਨਾਤਿ ਚ ਖਣਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਏਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਨ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵਾਨਂ ਏਕਤ੍ਤਾ. ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਚਕ੍ਖੁ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਯਂ ਚਕ੍ਖੁ, ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਚਕ੍ਖੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਪਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਨਂ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.

ਤੇਹਿ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਚ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਵਿਸੇਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫, ੪੫, ੭੬, ੮੫; ੨.੪.੧, ੨; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੧੦) ਵਿਯ. ਦੋਸਲਕ੍ਖਣਾਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋਤਿ ਦੋਸਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਕ੍ਖਿਰੋਗਾਦਿਦੁਕ੍ਖੇਨ ਆਬਾਧਤਾਯ. ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਦੀਪਕਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਤ੍ਤਤਾਪਞ੍ਞਾਪਨਸ੍ਸ ਜੋਤਕਾਨਂ ਉਪਾਯਭੂਤਾਨਂ. ਨ ਹਿ ਘਟਭੇਦਕਣ੍ਟਕਵੇਧਾਦਿਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤਾਧਿਗਮਹੇਤੂ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਬਦ੍ਧਤਾਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਕਮ੍ਮਾਦਿਮਹਾਭੂਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤੀਨਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨਿ, ਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾਨਿ, ਏਵਂਭੂਤਾਨਿ ਚ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਨਤ੍ਤਕਾਨੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਠਿਤੇਹਿ ਸਮੁਪਚਿਤਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ.

ਕਥਂ ਪਨੇਤੇਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਖਣੇ ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਤਂ ਕਥਂ ਞਾਯਤੀਤਿ? ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ. ਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤੀਤਿ? ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਯਦਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਖਣੇ ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਨ ਸਿਯਾ, ਬਹਿਪਚ੍ਚਯਭੇਦੇ ਯਦਿਦਂ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ, ਤਂ ਨ ਸਿਯਾ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਤਾਦਿਸਂ ਖਣੇ ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਸਤਿ ਬਹਿਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇ ਕਥਂ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਭਵਤਿ ਚ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਿ ਨੇਸਂ ਖਣੇ ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਯਂ ਸਣਿਕਂ ਸਣਿਕਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਛਾ ਪਾਕਟਤਰਂ ਜਾਯਤੀਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਤਾਵ ਆਨਾਪਾਨਾਨਂ ਅਨਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਪਰਿਸ੍ਸਮਤੋ ਚ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਅਨਵਤ੍ਥਿਤਾ ਹਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਵਾਤਾ ਵਾਰੇਨ ਵਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਅਸ੍ਸਸਿਤੇ ਵਾ ਪਸ੍ਸਸ੍ਸਿਤੇ ਵਾ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਕੋਚਿ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਸੇਸੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਨ ਨੇਸਂ ਕੋਚਿ ਭੇਦੋ ਸਿਯਾ, ਦਿਟ੍ਠੋ ਚ ਸੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸਸਿਤਂ ਸਰੀਰਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਹੋਨ੍ਤਂ ਕਮੇਨ ਤਾਦਿਸਂ ਅਵਤ੍ਥਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਯਾ ਪਸ੍ਸਾਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਪਸ੍ਸਸਿਤੇ ਚ ਪੁਨ ਤਥੇਵ ਅਸ੍ਸਾਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਨਾਪਾਨਾਨਂ ਅਨਵਤ੍ਥਾਨਤੋਪਿ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿ. ਤਥਾ ਪਰਿਸ੍ਸਮੋਪਿ ਅਸਤਿ ਵਿਸੇਸੇ ਪਚ੍ਛਾ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਨ ਸਿਯਾ, ਯੇਨਾਯਂ ਇਰਿਯਾਪਥਨ੍ਤਰਾਦੀਨਿ ਸੇਵਨੇਨ ਪਰਿਸ੍ਸਮਵਿਨੋਦਨਂ ਕਰੋਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਰੂਪਾਦਿਭੇਦਤੋਪਿ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਰੂਪਗਨ੍ਧਰਸਫਸ੍ਸਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਯੋ ਸਰੀਰੇ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧੇਸੁ ਚ ਖੀਰੂਦਕਵਤ੍ਥਪੁਪ੍ਫਫਲੋਸਧਿਧਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਸੇਸੋ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਸੋ ਅਸਤਿ ਬਹਿਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇ ਨੇਸਂ ਜਰਾਦਿਅਵਤ੍ਥਾਸੁ ਵਣ੍ਣਬਲਾਦਿਭੇਦੋ, ਰਸਵੀਰਿਯਵਿਪਾਕਾਨੁਭਾਵਭੇਦੋ ਚ ਖਣੇ ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਵਿਨਾ ਕਥਮੁਪਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯ. ਯਂ ਪਨ ਤਂ ਧਮ੍ਮਤਾਰੂਪਂ ਸਿਲਾਦਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸੀਤੁਣ੍ਹਸਮ੍ਫਸ੍ਸਭੇਦਤੋ ਅਤ੍ਥੇਵ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਤਂ ਖਣੇ ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਵਿਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਸਤਿ ਚ ਰੂਪਾਦਿਭੇਦੇ ਸਿਦ੍ਧੋਵ ਤਂਨਿਸ੍ਸਯਮਹਾਭੂਤਭੇਦੋਪਿ. ਨ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯਮਹਾਭੂਤਭੇਦੇਨ ਵਿਨਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤਭੇਦੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਤੋ ਖਣੇ ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿ.

ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਭੇਦੇਨ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਤੇ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾ ਚ ਯਥਾਸਕਂ ਖਣਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਪਦੀਪਾਦਿਉਦਾਹਰਣੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞੇ ਏਵ ਹਿ ਖਣੇ ਖਣੇ ਰੂਪਾਦਯੋ ਪਦੀਪਜਾਲਾਯ, ਤਥਾ ਖੀਰਧਾਰਾਦੀਸੁ ਪਤਨ੍ਤੀਸੁ, ਵਾਯੁਮ੍ਹਿ ਚ ਪਹਰਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਨਿ. ਯਥਾ ਚੇਤੇਸਂ ਖਣੇ ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ. ਕਿਞ੍ਚ ਸਦ੍ਦਭੇਦਤੋ, ਸਦ੍ਦਵਿਸੇਸਤੋਪਿ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਖਣੇ ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਪਗੁਣਞ੍ਹਿ ਗਨ੍ਥਂ ਸੀਘਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਭੇਦੋ ਦਿਟ੍ਠੋ. ਨ ਹਿ ਕਾਰਣਭੇਦੇਨ ਵਿਨਾ ਫਲਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਤਂ ਵਾਦਿਤਸਦ੍ਦਾਨਂ, ਏਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭੇਦੇਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਤੇਨੇਵ ਨੇਸਂ ਖਣੇ ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਜਾਤਿਭੂਮਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਭੇਦੇਨ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਤੋ ਖਣੇ ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿ. ਯਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਤੋ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਨਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਏਵ ਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਨਿ, ਤਤੋ ਚ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਨਤ੍ਤਕਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫, ੪੫, ੭੬, ੮੫; ੨.੪.੧, ੨; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੧੦).

ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਭਿਣ੍ਹਸਦ੍ਦਤ੍ਥਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ. ਧਾਤੁਮਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਧਾਤੁਮਤ੍ਤਭਾਵੇਨ. ਸਮੂਹਤੋਤਿ ਸਸਮ੍ਭਾਰਚਕ੍ਖਾਦਿਪਿਣ੍ਡਤੋ. ‘‘ਚਕ੍ਖਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਸਮੂਹਤੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ‘‘ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਘਨਾਨੀਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਸਮੂਹਕਿਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਘਨਾਨਿ. ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਾਦਿਗ੍ਗਹਣਤੋਤਿ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤਂ ਰੂਪਾਦਿਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ, ਤਤੋਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਾਤਿ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਞਾਣਤੋ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਞਾਣਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਸਤਿਪਿ ਰੂਪਾਦਿਅਤ੍ਥਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਭਾਵੇ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਭਾਵਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਭੇਦਮਾਹ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਭੇਦਂ ਞਾਤਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਵਿਸਯਤਾਯ ਪਾਕਟਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਾਤਿਧਾਵਿਤੁਨ੍ਤਿ ਇਧ ਲਕ੍ਖਣਲਕ੍ਖਣਵਨ੍ਤਾ ਭਿਨ੍ਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਖਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਤਾਵਚਨੇਨ ਅਭਿਨ੍ਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੋਧਾਪਾਦਨੇਨ ਅਤਿਧਾਵਿਤੁਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੇ ਪਨਾਕਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਰੂਪਾਦਿਆਕਾਰਮਤ੍ਤਤਾਵਿਭਾਵਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਭਾਵਤੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੋਯੇਵ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਚ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤੀਤਿ. ਯਥਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦੀਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਭੇਦੋ, ਏਵਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਤਿਪਿ ਲਕ੍ਖਣਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇ ਨਾਨਾਞਾਣਗੋਚਰਤਾਯ, ਨਾਨਾਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾਯ, ਨਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧਿਕਤਾਯ ਚ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਤ੍ਤਯਭੂਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਭੇਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਚ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੫. ਪਚ੍ਚਯਯੁਗਲ਼ਵਸੇਨਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਪਚ੍ਚਯਦ੍ਵਯਵਸੇਨ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਵਸੇਨ ਅਬ੍ਬੋਕਾਰਤੋਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨ ਚੇਵ ਬਾਹਿਰਵਸੇਨ ਚ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ.

੧੬੭. ਵਿਸਙ੍ਖਾਰਨਿਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪੋਣਸ੍ਸ. ਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਮੁਤ੍ਤੀਹਿ ਸਮੁਖੇਨ, ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਪਰਮਸ੍ਸਾਸਭਾਵੇਨ, ਗਤਿਭਾਵੇਨ ਚ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ. ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤੋ ਗਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ੩੩੯) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਠਿਤਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ਚ ਪਾਠੋ. ਤਂਸਚ੍ਛਿਕਰਣਾਭਾਵੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਰਣਾਭਾਵੇ. ਨੀਤੋਤਿ ਪਾਪਿਤੋ, ਪਕਾਸਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਚੁਣ੍ਣਿਤਨ੍ਤਿ ਭੇਦਿਤਂ. ਤ੍ਵਮੇਵ ਕਿਂ ਨ ਜਾਨਾਸੀਤਿ ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਏਕਂ ਨਾਨਂ ਜਾਨਾਸਿ, ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਏਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਕਰੋਨ੍ਤਂ ਪਰਵਾਦਿਂ ‘‘ਨਨੁ ਞਾਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਕਵਾਦੀ ਨਿਬਨ੍ਧਤਿ. ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਖੀਣਨ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਭਾਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ. ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਖਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਸਭਾਵਤਾ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਆਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਕਾਰਣਭੂਤੇਨ. ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਮਤ੍ਤਤਂ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਤੋ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਮਤ੍ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਖੇਪੇਤਬ੍ਬਾ ਕਿਲੇਸਾ ਬਹੁਵਿਧਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ, ਮਗ੍ਗੋ ਚ ਓਧਿਸੋ ਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਕਤਮਂ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਤਮੇ ਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾਦ੍ਵਯਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਤਦੇਵਾਤਿ ਯਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਦੇਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦੇਵ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਾਯਂ ‘‘ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯੋਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤਾਚੋਦਨਾ, ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਆਗਮਤੋ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਚਸ੍ਸ ਭਾਵਾਭਾਵਵਿਭਾਵਨਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜਾਤਂ ਅਭੂਤਂ ਅਕਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਉਦਾ. ੭੩; ਇਤਿਵੁ. ੪੩).

‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਦਾਯਤਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਨੇਵ ਪਥਵੀ ਨ ਆਪੋ ਨ ਤੇਜੋ ਨ ਵਾਯੋ’’ਤਿ (ਉਦਾ. ੭੧) –

ਚ ਆਦਿਨਾ, ਤਥਾ –

‘‘ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਦੁਦ੍ਦਸੋ ਦੁਰਨੁਬੋਧੋ ਸਨ੍ਤੋ ਪਣੀਤੋ ਅਤਕ੍ਕਾਵਚਰੋ ਨਿਪੁਣੋ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੩੭; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੨; ਮਹਾਵ. ੭-੮) –

‘‘ਅਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਅਸਙ੍ਖਤਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ, ਅਨਤਂ, ਅਨਾਸਵਂ, ਸਚ੍ਚਂ, ਪਾਰਂ, ਨਿਪੁਣਂ, ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਂ, ਅਜਜ੍ਜਰਂ, ਧੁਵਂ, ਅਪਲੋਕਿਤਂ, ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਂ, ਸਨ੍ਤਂ, ਅਮਤਂ, ਪਣੀਤਂ, ਸਿਵਂ, ਖੇਮਂ, ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯਂ, ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਅਨੀਤਿਕਂ, ਅਨੀਤਿਕਧਮ੍ਮਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਂ, ਵਿਰਾਗਂ, ਸੁਦ੍ਧਿਂ, ਮੁਤ੍ਤਿਂ, ਅਨਾਲਯਂ, ਦੀਪਂ, ਲੇਣਂ, ਤਾਣਂ, ਸਰਣਂ, ਪਰਾਯਣਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਪਰਾਯਣਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੭੭) –

ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਚ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ‘‘ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੭), ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਰੂਪਂ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਚ ਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦੀਹਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੯੨, ੧੧੯੮, ੧੨੦੦) ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਦੇਸੇਹਿ ਚ ਪਰਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨੇਵ ਦੇਸਿਤਂ. ਨ ਹਿ ਸਭਾਵਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਾਸਙ੍ਖਤਾਦਿਭਾਵੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵੋ ਚ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਵੁਤ੍ਤੋ ਚ ਸੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ.

ਅਪਿ ਚਾਯਂ ਅਭਾਵਵਾਦੀ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ – ਯਦਿ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਸ੍ਵਾਯਮਭਾਵੋ ਏਕੋ ਵਾ ਸਿਯਾ ਅਨੇਕੋ ਵਾ? ਯਦਿ ਏਕੋ, ਏਕੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗੇਨ ਕਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਉਪਰਿਮਾਨਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ਏਕਂ ਅਨੇਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਂ ਦਿਟ੍ਠਂ. ਅਥ ਸਿਯਾ ਏਕੋਵ ਸੋ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵੋ, ਨ ਪਨ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਅਥ ਖੋ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹਾਨਤੋ. ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚ ਮਗ੍ਗੋ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵਂ ਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਕਮਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਹਾਨਾਦਿਪਟਿਨਿਯਤਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਪਹਾਯਕਵਿਭਾਗੇਨ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵਭੇਦੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਵਿਨਾ ਸਭਾਵਭੇਦਂ ਬਹੁਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਬਹੁਭਾਵਤਾਪਦੇਸੇਨਸ੍ਸ ਸਸਭਾਵਤਾ ਆਪਨ੍ਨਾ. ਅਥਾਪਿ ਸਿਯਾ ‘‘ਯੇਸਂ ਅਭਾਵੋ, ਤੇਸਂ ਬਹੁਭਾਵੇਨ ਬਹੁਭਾਵੋਪਚਾਰੋ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਯੇਸਂ ਅਭਾਵੋ, ਤੇਸਂ ਸਭਾਵਤਾਯ ਸਸਭਾਵੋਪਚਾਰੋਪਿ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਤੇਸਂ ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਖਤਾਦਿਤਾਯ ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਖਤਾਦਿਭਾਵਾ ਚ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਚੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇਸਂ ਬਹੁਭਾਵੋਪਚਾਰੋ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਏਕਭਾਵੋਪਿ ਚਸ੍ਸ ਅਸਭਾਵਤਾਯ ਏਵ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ, ਅਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਭੇਦਸਮਞ੍ਞਾਯ ਏਕਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸਤਿ ਚ ਏਕਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਦੋਸਾਨਤਿਵਤ੍ਤਿ.

ਬਹੁਭਾਵੇ ਚ ਸਸਭਾਵਤਾ ਸਿਦ੍ਧਾ. ਯਦਿਪਿ ਸਿਯਾ ਯਥਾ ਬਹੁਭਾਵੋ ਸਸਭਾਵਤਂ, ਏਵਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਸਭਾਵਤਾ ਬਹੁਭਾਵਂ ਨ ਬ੍ਯਭਿਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਸਭਾਵਪਕ੍ਖੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਤਂ ਨ, ਕਸ੍ਮਾ? ਤਥਾ ਸਾਮਞ੍ਞਾਭੇਦਤੋ. ਨ ਹਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਲਬ੍ਭਾ ਯਥਾ ਖਰਭਾਵੋ ਸਸਭਾਵਤਂ ਨ ਬ੍ਯਭਿਚਰਤਿ, ਏਵਂ ਸਸਭਾਵਤਾਪਿ ਖਰਭਾਵਂ ਨ ਬ੍ਯਭਿਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਤਦਞ੍ਞਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਬਹੁਭਾਵੋ ਸਸਭਾਵਤਾਪੇਕ੍ਖੋ, ਨ ਸਸਭਾਵਤਾ ਬਹੁਭਾਵਾਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਨ ਸਸਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ. ‘‘ਏਕਞ੍ਹਿ ਸਚ੍ਚਂ ਨ ਦੁਤੀਯਮਤ੍ਥਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੯੦; ਮਹਾਨਿ. ੧੧੯), ਏਕਾ ਨਿਟ੍ਠਾ ਨ ਪੁਥੁਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ.

ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵੋ ਨਾਮ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪ੍ਪਹਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਏਕਤ੍ਤੇ ਏਕੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਤਾ ਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਮਗ੍ਗਵਿਭਾਗੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਚ ਸੋ ਓਧਿਸੋਵ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਸੋ ਚ ਮਗ੍ਗਵਿਭਾਗੋ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਨਾਤਿਤਿਕ੍ਖਤਿਕ੍ਖਤਿਕ੍ਖਤਰਤਿਕ੍ਖਤਮਭਾਵੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਯੋਗ੍ਯਭਾਵੇ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਸਭਾਵਤਾਯਯੇਵ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਭਾਵੋ ਪਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ ‘‘ਮਾ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ, ਨ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਕੋ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵੋ, ਯੋ ਤੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਰਿਯੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਚ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵੋ ਏਕੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਚਤੂਹਿ ‘‘ਮਾ ਚਤੁਭਾਵਨਿਬ੍ਬਾਨਤਾਪਤ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿ ਚ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਮਗ੍ਗਵਿਭਾਗੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਆਵਤ੍ਤਤਿ.

ਯਦਿ ਚ ਅਭਾਵੋ ਭਾਵਸ੍ਸ ਸਿਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਧਮ੍ਮਤਾ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਯਥਾ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਜਰਾਮਰਣਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਤਾਪਿ ਆਪਨ੍ਨਾ, ਏਵਂ ਬਹੂਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵਾਦਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਪਿ ਦੁਨ੍ਨਿਵਾਰੋਤਿ ਅਤਂਸਭਾਵਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸੇਕਸ੍ਸ ਸਸਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ ਦੋਸਕ੍ਖਯੋ ਮੋਹਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੧੫, ੩੩੦) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਖਯੇਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਖਯੋ ਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਖਯੇ ਞਾਣਂ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੧੪੨). ਤੇਨ ਰਾਗਾਦਿਕ੍ਖਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਦੁਦ੍ਦਸਂ ਦੁਰਨੁਬੋਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਰਾਗਾਦਿਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਾਗਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਮੁਖੇਨ ਵਾ ਤਥਾ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ, ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਦਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨੋ ਪਿਪਾਸਵਿਨਯੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪; ਇਤਿਵੁ. ੯੦).

ਅਪਿਚ ਯਥਾ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਯ ਸਉਤ੍ਤਰਾਨਂ ਕਾਮਾਨਂ ਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਂ ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਸਭਾਵਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਸਸਭਾਵਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤੇਨ ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਸਭਾਵੇਨ ਨਿਸ੍ਸਰਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਸਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ – ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਅਪਿ ਅਨੁਲੋਮਞਾਣਂ ਕਿਲੇਸੇ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਜਹਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤਥਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਞਾਣਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨੇਵ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ. ਇਤਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚ ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ ਤੇਸਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਕਰਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਤਦੁਭਯਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ. ਤਥਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜਾਤਂ ਅਭੂਤਂ ਅਕਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਉਦਾ. ੭੩; ਇਤਿਵੁ. ੪੩) ਇਦਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਜੋਤਕਂ ਵਚਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤਂ, ਤਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤ੍ਥਂ ਯਥਾ ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੭੭-੨੭੯; ਥੇਰਗਾ. ੬੭੬-੬੭੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫), ਤਥਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਿਸਯੇ ਯਥਾਭੂਤਪਰਮਤ੍ਥਵਿਸਯੋ ਉਪਚਾਰਵੁਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸੀਹ-ਸਦ੍ਦੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਤ੍ਥੇਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ ਇਤਰਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ‘‘ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਵੇਦਨਾ ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਨਯੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋਪਿ ਅਸਙ੍ਖਤਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੮. ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਆਲਮ੍ਬਨਤੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤੋ.

ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਆਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.