੧੫. ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਭਙ੍ਗੋ

੧. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ

੧. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੭੧੮. ‘‘ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਕਤੋ ਅਤਿਦੇਸੋ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਤੇਸਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਭਾਨਾਨਂ ਵਿਸਯਾ ਤਬ੍ਬਿਸਯਾ, ਤੇਸਂ, ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਭਾਨਵਿਸਯਭੂਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਦਿਭੇਦੇਹੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨਿਬ੍ਬਾਨਭਾਸਿਤਤ੍ਥਾਦਿਭੇਦੇਹਿ.

ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਫਲਜਾਤਾਦਿਧਮ੍ਮਜਰਾਮਰਣਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਿ. ਸਚ੍ਚਹੇਤੁਧਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਵਾਰੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਾਦਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਆਗਤੋ ਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਹੇਤੁ, ਸਚ੍ਚਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਵਾਰੇਸੁ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਭਾਸਿਤਂ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ ਕੁਸਲਂ, ਅਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ.

ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਹੇਤੁਆਦੀਨਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸਮ੍ਪਾਪਕਞਾਪਕਾਨਂ. ਪੁਰਿਮੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗੇ. ਪਚ੍ਛਿਮੋਤਿ ਪਾਪਨਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਅਵਿਪਰੀਤਨਿਰੁਤ੍ਤੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਆਚਿਣ੍ਣਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਾਚਕਭਾਵੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਾ ਯਾਥਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਸਹਿਤੋ ਸਦ੍ਦੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਮਤਤੋ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਵਚਨਭੂਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੇਚਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਂ ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੇ ਸਤਿ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਭਿਲਪਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਹੋਤੁ, ਕੋ ਦੋਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਵਚਨੀਯਭਾਵਤੋਤਿ ਕਦਾਚਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਵਚਨਤੋ…ਪੇ… ਉਚ੍ਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਨ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਵਚਨਂ ਅਵਚਨਸਭਾਵਂ. ਏਵਂਪਕਾਰਨ੍ਤਿ ਏਵਂਵਿਧਂ ਏਵਂ ਨਿਯਤਲਿਙ੍ਗਵਿਸੇਸਜੋਤਨਾਕਾਰਂ.

ਪਰਤੋਤਿ ਪਰਭਾਗੇ ਅਨਨ੍ਤਰਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ. ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣਾਨੁਸਾਰੇਨ ਗਹਿਤਾਯ ਨਾਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਛਾ ਜਾਨਨਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣੁਤ੍ਤਰਕਾਲਂ ਨਾਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਜਾਨਨਂ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਨਾਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ. ਏਵਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਕ੍ਖੇ ਪਾਲ਼ਿਯਾ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਚ ਵਿਰੋਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਪਕ੍ਖੇ ਤਦਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂਤਂਸਦ੍ਦਵਿਭਾਵਕਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਭੇਦਨਿਚ੍ਛਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਞਾਣਂ ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਤਂ ਤਂ ਸਦ੍ਦਂ ਵਿਭੂਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦਨਿਚ੍ਛਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਂ ਤਂ ਵਿਭੂਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਦ੍ਦਂ ਪਨ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਸਦ੍ਦੂਪਨਿਬਨ੍ਧਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਵਿਭਾਵੇਤਿਯੇਵ, ਯਤੋ ਸਭਾਵਾਸਭਾਵਵਿਸੇਸਵਿਭਾਵਨਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਸਦ੍ਦਮਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣੇ ਵਿਸੇਸਾਵਬੋਧੋ ਏਵ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਪੋਰਾਣਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਭਾਵਨਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਂਵਿਭਾਵਕਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦਵਿਭਾਵਕਂ. ਨ ਪਾਲ਼ਿਵਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯਦਿਪਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ ‘‘ਯਾਯ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੨੭) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਬੋਧਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੋਧੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਗਹਿਤਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਸਙ੍ਕੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਦਾਸਙ੍ਕਾਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਤਂ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਸਦ੍ਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਂਯੇਵਾਤਿ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਵਿਸਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ਸ ਪਗੇਵ ਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸਾਧਨਵਸੇਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਂ ਵਿਯ ਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਪਭੇਦਗਮਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਵਿਭਾਗਜਾਨਨਂ. ਤਥਾ ਸੇਸੇਸੁ. ਸਕ੍ਕਟਨਾਮਾਦੀਤਿ ਸਕ੍ਕਟਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨਾਮਾਖ੍ਯਾਤਾਦਿ. ਨਿਪਾਤਪਦਂ ਨਾਮਾਦਿਪਦਾਨਿ ਵਿਯ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਵਦਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜੇਤਿ ਜੋਤੇਤੀਤਿ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਿਪਾਤਪਦਂ.

ਬੋਧਿ ਞਾਣਂ ਮਣ੍ਡਭੂਤਂ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੋ, ਮਹਾਬੋਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨੇ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਕਾਰੇਨਾਤਿ ਉਗ੍ਗਹਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ.

ਅਞ੍ਞਥਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਰਿਸਯੁਗੇ ਪੁਰਿਸਯੁਗੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇ ਅਞ੍ਞਾਕਾਰਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂਤਂਭਾਸਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਿਨਾਸੇਨ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਦੁਰੁਗ੍ਗਹਣਾਦਿਨਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਦਾਚਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਦੀਸੁ ਯਥਾਸਭਾਵੇਨੇਵ ਅਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ, ਸਬ੍ਬਦਾ, ਸਬ੍ਬਥਾ ਚ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਪ੍ਪਵਿਨਾਸੇਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਏਤਸ੍ਸ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਸ੍ਸ.

ਅਤ੍ਥਾਦੀਸੁ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦਿ. ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਤੀਸੁ. ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਭਾਨਵਸੇਨ ਚਤੂਸੁਪਿ ਵਾ. ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਜੋਤੇਤਬ੍ਬੇਨ ਸਹ ਅਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਸਾਤ੍ਥਕਾਨਿ. ਸਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਦਿਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਸਯਭੂਤੋ ਏਤਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਂ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥਾਦਿਕੇ ਵਿਸਯੇ ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਠਪਿਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ. ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸਦਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਗਮਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਵਨਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਪੁਬ੍ਬਯੋਗਾਨਂ. ਯਥਾਯੋਗਨ੍ਤਿ ਯਂ ਯਂ ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਸਦਤਾਯ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਹੇਤੁ ਪਵਤ੍ਤਾ ਕਥਾ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਯ…ਪੇ… ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਤੇਹੀਤਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ. ਪਟਿਲਾਭੋ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਥਾਦਿਵਿਸਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ, ਤਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਥਾਦੀਨਂ ਪਭੇਦਤੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਿਭਾਵਨਵਵਤ੍ਥਾਪਨਾ ਯਥਾਰਹਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕੁਸਲਮਹਾਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਭੇਦੋ ਕਾਮਾਵਚਰੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੋ ਅਧਿਗਮਸ੍ਸ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯੋ ਸਭਾਵਹੇਤੁਭਾਵਤੋ, ਨ ਤਥਾ ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਅਸਭਾਵਹੇਤੁਤਾਯ, ਪਰਮ੍ਪਰਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਤਾਯ, ਅਧਿਗਮਸ੍ਸ ਚ ਤਦਭਾਵੇ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਤਾਸੁ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਵਨਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਾਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਏਤੇਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਯਂ ਅਤ੍ਥਜਾਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਤਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਾਧਿਗਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵੇਪੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਧਿਗਮਸਹਿਤੋਯੇਵ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੋ ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯੋ, ਨ ਕੇਵਲੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਦ੍ਵੇਪਿ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੭੧੮). ‘‘ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਿਸਦਕਾਰਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਸਦਕਾਰਣਤ੍ਤਂ ਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਿਸਦਕਾਰਣਾਤਿ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਸਚ੍ਚਵਾਰਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੭੧੯. ਕਾਲਤ੍ਤਯੇਪੀਤਿ ਅਤੀਤਾਦੀਸੁ ਤੀਸੁਪਿ ਕਾਲੇਸੁ. ਹੇਤੁਫਲਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੂਨਂ ਫਲਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਸਞ੍ਚ ਹੇਤੁਧਮ੍ਮਾਤਿ ਤੇਸਂ ਹੇਤੁਫਲਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵਿਨੇਯ੍ਯਵਸੇਨਾਤਿ ਤਥਾਵਿਨੇਤਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿਆਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਟ੍ਠਿਤਾ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿਆਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਏਕਨ੍ਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸੇਵ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾ. ਤਂਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾਤਿ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦਕਾ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਕਥਿਤਾ.

ਸਚ੍ਚਵਾਰਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੭੨੫. ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇ’’ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕੁਸਲਵਿਪਾਕਤਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਸਹੇਤੁਕਾਹੇਤੁਕਾਦਿਵਿਸੇਸੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸਰੂਪੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾਤਿ ਅਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋਪਿ ਧਮ੍ਮਭਾਵੋ ਅਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਤਾਯ ਕਿਰਿਯਾਨਂ ਯਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ. ਸਤਿਪਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇ ਅਵਿਪਾਕਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਭਾਵੋਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਪਾਕਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਭਾਵੋ ਚ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਿ ਯਦਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਕਿਰਿਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨਪ੍ਪਟਿਸਿਦ੍ਧੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ, ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ. ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋਪਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਅਤ੍ਥਭਾਵੋ, ਧਮ੍ਮਭਾਵੋ ਚ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਸਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਂ ਸਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਤਨ੍ਤਿ ਪਦਤ੍ਤਯੇਨਾਪਿ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਤਮੇਵਾਹ. ਸਾ ਹਿ ਵਿਪਾਕਾਨਂ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਸਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋ, ਤੇਹਿ ਸਗਬ੍ਭਾ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਸਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਤਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ ਨਿਪ੍ਫਾਦਕਵਿਸੇਸਾਪਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖਾ ਹੋਤਿ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨਾਤਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ. ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਂ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਸਤ੍ਤਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਸਭਾਵੇਨ, ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੇਵ ਵਾ ਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਪਰੀਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ’’ਤਿ.

੭੪੬. ਵੋਹਾਰਭੂਮਿਂ, ਅਧਿਗਮਭੂਮਿਞ੍ਚ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਚ ਭੂਮਿ ਭੂਮੀ’’ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਭੂਮਿ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਾ

੭੪੭. ਸਬ੍ਬਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯਾਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ. ‘‘ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇ ਪਨ…ਪੇ… ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸਾਵਸੇਸਦੇਸਨਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਿਰਵਸੇਸਕਥਨਨ੍ਤਿ ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਕਥਨਂ. ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸਙ੍ਗਹਿਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਇਧ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਸ੍ਸ ਭਾਰੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਵਿਸਯਵਚਨਵਸੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਪ੍ਪਕਾਰਵਿਸਯਸ੍ਸ ਕਥਨਵਸੇਨ, ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਤਂਤਂਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਾਭਿਲਾਪੇਨ ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਥਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਤਂ ਨ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ ਅਤਪ੍ਪਰਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਨਿਰਵਸੇਸੇਨ ਕਥਨਂ ਅਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਕਥਿਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਯਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਨਿਰਵਸੇਸੇਨ ਕਥਨਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇ ਅਵਿਸੇਸਵਚਨੇਨ ਸਬ੍ਬਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਂਯੇਵ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਤਥਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿਆਦਿਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਪਾਲ਼ਿਯਾਪਿ. ਤਿਸ੍ਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਹਿ ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਯਦਿਪਿ ਸਿਯਾ ਨ ਤਸ੍ਸਾ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਨ ਹਿ ਮਗ੍ਗੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਨ ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਵਚਨਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸਾਧਕਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਨ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਨਨੁ ਨਯਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦ੍ਵੇਪੀਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਨ ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਸਿਯਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਸਿਯਾ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਸਿਯਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਚ ਦ੍ਵੇਪਿ ਏਤਾ ਪਾਲ਼ਿਯੋ. ਤਾਸੁ ਬਲਵਤਰਾਯ ਠਾਨਸ੍ਸ, ਇਤਰਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਮਗ੍ਗਨਸ੍ਸ ਚ ਉਪਾਯਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਤਾਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਵਿਰੋਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਪਰਿਯਾਯਭਾਵਮਾਹ. ਤਥਾ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਸਦਿਸੂਦਾਹਰਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਉਭਯੇਨਪਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਨ ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੪੯) ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯਾਨੁਗਤਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਨ ਞਾਣਨ੍ਤਿਆਦਿ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਮਤ੍ਥਕਂ. ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਟਿਭਾਨਂ ਦੀਪਨਂ ਪਟਿਭਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਞੇਯ੍ਯਪ੍ਪਕਾਸਨਤੋ’’ਤਿ. ਇਤਿ ਯਾ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਬਲਵਭਾਵਵਿਭਾਵਨੇਨ ਇਤਰਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਮਗ੍ਗਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯਰਹਿਤਾ ਉਜੁਕਂ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯ…ਪੇ… ਪਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਏਕਨ੍ਤਿਕਅਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਂ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾਯਂ.

ਸੋ ਏਵਾਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਅਭਿਲਾਪਸਦ੍ਦੋ ਏਵ. ਅਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਤਾ ਚਸ੍ਸ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਸਦ੍ਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ, ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਨ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਚ ਆਦਿਵਚਨਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.