੧. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਨਿਯਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰਭੇਦਂ ਆਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਯਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਅਤੀਤਂ ਵਾ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਬਹੁਂ ਵਾ ਯਾਦਿਸਂ ਵਾ ਤਾਦਿਸਂ ਵਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸਾਰਹਂ ਸਬ੍ਬਂ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸਾਰਹੇਸੁ ਪਸਙ੍ਗਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਂ ਅਤਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਯਮਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਯਂਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਸਨਿਪਾਤਂ ਯਂ-ਸਦ੍ਦਂ ਕਿਂ-ਸਦ੍ਦਞ੍ਚ ਅਨਿਯਮੇਕਤ੍ਥਦੀਪਨਵਸੇਨ ਏਕਂ ਪਦਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਕਿਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ ਵਦੇਥਾਤਿ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਰੂਪਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵਦੇਥ, ਤਂ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਦੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਥ ਵਾ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਰੂਪਂ, ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਵਦੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥੇਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੇਸੁ ਭਗਵਾ ਆਹ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ.

ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸੀਤਾਦਿਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਵਿਸਦਿਸਸਨ੍ਤਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪੁਰਿਮਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਭੇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਭੇਦੋ ਚ ਵਿਸਦਿਸਤਾਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿ ਚ ਸੀਤਾਦਿਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਵਿਸਦਿਸਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ. ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਅਤਿਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤੋ ਯਥਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸੀਤਾਦੀਹਿ ਸਮਾਗਮੋ ਹੋਤਿ, ਯੇਨ ਤਤ੍ਥ ਉਤੁਨੋ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਸਨ੍ਤਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਨ ਹੋਤਿ ਆਹਾਰਾਦਿਕਸ੍ਸ ਵਾ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਮਾਗਮੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਚ ਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਰੁਪ੍ਪਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਪਾਕਟਸ੍ਸ ਵਿਕਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਚ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ ਚ ਨ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਜਿਘਚ੍ਛਾਪਿਪਾਸਾਹਿ ਰੁਪ੍ਪਨਞ੍ਚ ਉਦਰਗ੍ਗਿਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇ ਰੂਪਪਦਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਘਟ੍ਟੀਯਤਿ ਪੀਲ਼ੀਯਤੀਤਿ ਏਤੇਹਿ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇ. ਕੋਪਾਦਿਕਿਰਿਯਾਯੇਵ ਹਿ ਰੁਪ੍ਪਨਕਿਰਿਯਾਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਕਤ੍ਤੁਭੂਤੋ ਕਮ੍ਮਭੂਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਕਤ੍ਤੁਤ੍ਥੇ ਰੂਪਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਕਾਰੋ ਹਿ ਰੁਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਕਮ੍ਮਕਤ੍ਤੁਤ੍ਥੇਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਯਸ੍ਮਾ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਘਟ੍ਟੀਯਤਿ ਪੀਲ਼ੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇਹਿ ਚ ਪਦੇਹਿ ਪਦਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋ ਕਤੋਤਿ. ‘‘ਕੇਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਸਭਾਗਵਸੇਨ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋਯੇਵ ਰੁਪ੍ਪਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਰੂਪਨ੍ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਮੁਚ੍ਛਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਂ ਛੇਦਨਵਸੇਨ ਵਾ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਖਾਰੇਨ ਸੀਤੋਦਕੇਨਾਤਿ ਅਤਿਸੀਤਭਾਵਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਖਾਰਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਕਪ੍ਪਸਣ੍ਠਾਨਂ ਉਦਕਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਰਂ ਪਥਵੀਸਨ੍ਧਾਰਕਂ ਕਪ੍ਪਵਿਨਾਸਉਦਕਂ ਵਿਯ ਖਾਰਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਤਿ ਪਥਵੀ ਵਿਲੀਯੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਅਵੀਚਿਮਹਾਨਿਰਯੇਤਿ ਸਉਸ੍ਸਦਂ ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੇਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂਵਿਧਾਪਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਏਵਂਵਿਧਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ. ਏਵਂ ਕਾਲਕਞ੍ਜਿਕਾਦੀਸੁਪੀਤਿ. ਸਰਨ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਸਰੀਸਪ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ.

ਅਭਿਸਞ੍ਞੂਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮੂਹਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਸਮਾਸਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਰੂਪਤੋ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ.

੩. ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਾਦਸੋਕਾਸੇਸੁ ਰੂਪਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਮਾਤਿਕਂਯੇਵ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਿਕਾ ਠਪਿਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਪਕਰਣਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ…ਪੇ… ਏਤ੍ਥੇਵ ਗਣਨਂ ਗਤਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਅਤੀਤਂਸੇਨਾਤਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਗਣਨਂ ਗਤਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਮਹਾਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪਭਾਵੋ ਅਤੀਤਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਗਣਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਤੀਤਂਸਾਨਂ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ‘‘ਯਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ, ਨਾਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਪ੍ਪਕਾਰਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਗਣਿਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਕਾਰਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਅਤੀਤਂਸਵਚਨੇਨ ਤਂਨਿਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ. ਅਥ ਪਨ ਯਂ ਅਤੀਤਂਸੇਨ ਗਣਿਤਂ, ਤਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ…ਪੇ… ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਗਣਿਤਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਗਣਨਨ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨਂ ਇਦਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਅਤੀਤਂਸੇਨ ਗਣਿਤਪ੍ਪਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ, ਤਂਦਸ੍ਸਨੇ ਪਨ ਸਤਿ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਤੀਤਂਸੇ ਗਣਿਤਂ ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਆਪਨ੍ਨਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਏਵਂਸਭਾਵਤਾ ਅਤੀਤਂਸੇ ਗਣਿਤਤਾਯ ਕਾਰਣਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤਿ ਏਵਂਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਾਗਤੇਸੁ ਗਣਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਖਾਦਿਸਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਅਤੀਤਂਸੇ ਗਣਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਨਯੋ ਏਵ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁਪਿ ਤਾਦਿਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯਤੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਛਯੇਨ ਦੇਸੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪੀਤਿਆਦੀਸੁ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ‘‘ਅਤੀਤਂ ਨਨ੍ਵਾਗਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਨਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਥਾ ਇਧਾਪਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੭੨, ੨੭੫; ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੫.੨੪੪) ਸਿਯਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਮ੍ਪਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨੇਵ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ.

ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਸਮਯਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਕਾਲੇ ਅਦ੍ਧਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਮਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੦) ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਦ੍ਧਾ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਅਨਾਗਤੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੬੩; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੦੫) ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਥਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੬੨) ਖਣਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ ਜਾਤਂ ਪਾਤੁਭੂਤਂ, ‘ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੬੨) ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਨ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੦੫; ਇਤਿਵੁ. ੬੩) ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਤੀਤਾਦਿਕੋ ਅਦ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸੋ ਏਵ ਇਧਾਪਿ ‘‘ਅਦ੍ਧਾਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੀਤਂ ਸੀਤਸ੍ਸ ਸਭਾਗੋ, ਤਥਾ ਉਣ੍ਹਂ ਉਣ੍ਹਸ੍ਸ. ਯਂ ਪਨ ਸੀਤਂ ਉਣ੍ਹਂ ਵਾ ਸਰੀਰੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਂ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਨੂਨਂ ਅਨਧਿਕਂ ਏਕਾਕਾਰਂ, ਤਂ ਏਕੋ ਉਤੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਭਾਗਉਤੁਨੋ ਅਨੇਕਨ੍ਤਸਭਾਵਤੋ ਏਕਗਹਣਂ ਕਤਂ, ਏਵਂ ਆਹਾਰੇਪਿ. ਏਕਵੀਥਿਏਕਜਵਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਛਟ੍ਠਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਨ੍ਤਤਿਸਮਯਕਥਾ ਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਉਪਕਾਰਤ੍ਥਾਯ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਕਥਿਤਾ.

ਨਿਟ੍ਠਿਤਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਹੇਤੁਕਿਚ੍ਚਮਨਿਟ੍ਠਿਤਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ, ਉਭਯਕਿਚ੍ਚਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਸਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਜਨਕੋ ਹੇਤੁ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਞ੍ਚ ਕਿਚ੍ਚਂ. ਯਥਾ ਬੀਜਸ੍ਸ ਅਙ੍ਕੁਰੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਪਥਵੀਆਦੀਨਞ੍ਚ ਤਦੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਆਹਾਰਾਦੀਨਂ ਤਦੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਂ, ਏਵਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਕਲਾਪਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਚ ਜਨਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਾਨਞ੍ਚ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਹੇਤੁਕਿਚ੍ਚਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤੀਸੁਪਿ ਖਣੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ. ਪਥਵੀਆਦੀਨਂ ਸਨ੍ਧਾਰਣਾਦਿਕਂ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਫੁਸਨਾਦਿਕਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਕਿਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਸ ਕਰਣਕ੍ਖਣੋ ਸਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣੋ. ਸਹ ਵਾ ਕਿਚ੍ਚੇਨ ਸਕਿਚ੍ਚਂ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਸਕਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪਂ ਵਾ ਅਰੂਪਂ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ.

੬. ਏਤ੍ਤਕਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਮੇਡਿਤਵਚਨੇਨ ਅਭਿਬ੍ਯਾਪਨਤ੍ਥੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ‘‘ਅਪਰਸ੍ਸ ਅਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਦੀਪਨਂ ਅਪਰਦੀਪਨਂ. ਪਰਿਯੇਸਤੂਤਿ ਏਤੇਨ ਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਅਨਿਟ੍ਠਨਾਮਨਿਵਤ੍ਤਨਸ੍ਸ ਅਕਾਰਣਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਮ੍ਮਦੋਸੇਨ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸਦੋਸੇਨ ਚ ਗੂਥਭਕ੍ਖਪਾਣਾਦਯੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦਯੋ ਚ ਪਰਿਯੇਸੇਯ੍ਯੁਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਚ ਯੋਨਕਾਦਯੋ ਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤ੍ਤਾ, ਅਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਪਨ ਏਤਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠਮਿਚ੍ਚੇਵ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਰਹਤੋਤਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਫਲਤਾ ਸਮਿਦ੍ਧਸੋਭਨਤਾ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਤਬ੍ਬਿਰਹਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਤਂ ਨ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਸੋਭਨਾਨਿ ਚ ਕਾਨਿਚਿ ਹਤ੍ਥਿਰੂਪਾਦੀਨਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਤੇਸਂਯੇਵ ਹਤ੍ਥਿਆਦੀਨਂ ਸੁਖਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤੇਨ ਕੁਸਲੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਸੁਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਅਕੁਸਲੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਜਾਨਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਾ ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾਰਹਾ ਸਿਯਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਇਦਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਇਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਮ੍ਪਿ ਸੋਭਨਂ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਇਟ੍ਠਮੇਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਨਂ ਪਨ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸਰੂਪਂ ਅਮਨਾਪਂ, ਯਤੋ ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਪਲਾਯਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ ਦੇਵਤਾਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਾਯਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪਨ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਨ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਰਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਭਾਵੋ ਵਿਯ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਸੋਭਨਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਹਤ੍ਥਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ. ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਪਨ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਕਂ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਬਹੁਲਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ. ਵਿਪਾਕਂ ਪਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਞ੍ਚੇਤੁਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਅਨਿਟ੍ਠਾ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਇਟ੍ਠਾਨੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੬੬; ੨.੧੫੫; ੩.੧੯੦; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੦) ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਇਟ੍ਠਾਨੇਵ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ‘‘ਕਾਮਗੁਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ? ਕਾਮਗੁਣਸਦਿਸੇਸੁ ਕਾਮਗੁਣਵੋਹਾਰਤੋ, ਸਦਿਸਤਾ ਚ ਰੂਪਾਦਿਭਾਵੋਯੇਵ, ਨ ਇਟ੍ਠਤਾ. ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵਾ ਵਚਨੇਨ ਅਕਾਮਗੁਣਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਕਾਮਗੁਣਵਿਸਭਾਗਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ‘‘ਕਾਮਗੁਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਸਿਵੇ ‘‘ਸਿਵਾ’’ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਵਿਯ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਵਾ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਨਿ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਤਣ੍ਹਾਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ ਕਾਮਗੁਣਾਯੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਰੂਪਾ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੩; ਵਿਭ. ੨੦੩). ਅਤਿਸਯੇਨ ਪਨ ਕਾਮਨੀਯਤ੍ਤਾ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ‘‘ਕਾਮਗੁਣਾ’’ਤਿ ਇਟ੍ਠਾਨਿ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ.

ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਹੀਨਪਣੀਤਪਦੇਸੁ ‘‘ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਵਸੇਨ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਯਞ੍ਚਤ੍ਥੋ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਯਵਯੋਗੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਕਮ੍ਮਜਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਪਨ ਤੇਹਿ ਤੇਹੀਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਤੇਸਂ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਵਿਸਯਵਿਸਯੀਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਵਾ, ਨ ਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨੇਵ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਾਕਟੇਹਿ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁਪਿ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਮਨਾਪਪਰਿਯਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਨਾਪਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਮਰਿਯਾਦਾਭੂਤਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਵਦਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ? ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਾ, ਯਸ੍ਸ ਯੇਵ ਮਨਾਪਾ, ਤਸ੍ਸ ਤੇਵ ਪਰਮਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਕਾਮਗੁਣਾਨਂ ਪਰਮਤਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਤੇਸਂਯੇਵ ਸਭਾਵਤੋ.

ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਸ੍ਸਾਦਨਕੁਜ੍ਝਨਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਭਾਵਤੋ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ‘‘ਇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹਣਤੋ ਚ, ਇਟ੍ਠਂ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹਣਤੋ ਚ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਂ ਹੋਤਿ. ਪਿਤ੍ਤੁਮ੍ਮਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਖੀਰਸਕ੍ਕਰਾਦੀਸੁ ਦੋਸੁਸ੍ਸਦਸਮੁਟ੍ਠਿਤਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਤਿਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਵਿਯਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਮਨਾਪਪਰਿਯਨ੍ਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚ ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਪਕਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਾ. ਤਞ੍ਚ ਮਜ੍ਝਿਮਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ ਪਕਾਸਿਤਞ੍ਚ, ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਇਦਂ ਇਟ੍ਠਂ ਅਨਿਟ੍ਠਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਸ੍ਸ ਪਨਿਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਚ ਗਹਣੇ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋਵ ਕਾਰਣਂ, ਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਵਸੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੋਪੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੀਤੁਦਕਂ ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤਾਨਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਹੋਤਿ, ਸੀਤਾਭਿਭੂਤਾਨਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ. ਤੂਲਪਿਚੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਵਣੇ ਦੁਕ੍ਖੋ ਨਿਵਣੇ ਸੁਖੋ, ਮੁਦੁਤਰੁਣਹਤ੍ਥਸਮ੍ਬਾਹਨਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਹਰਣਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਂ.

ਕਿਞ੍ਚਾਪੀਤਿਆਦਿਨਾ ਸਤਿਪਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇ ਬੁਦ੍ਧਰੂਪਦਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਗੂਥਦਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਚ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤੇਨ ਵਿਪਾਕੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਵਿਪਾਕਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵ ਕਤਨ੍ਤਿ.

ਅਪਿਚ ਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨਪੀਤਿਆਦਿਨਾ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ ਵਿਪਾਕੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚ ਦ੍ਵਾਰੇ ਸਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਮਣਿਰਤਨਾਦਿਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਣਿਕਂ ਫੁਸਨੇ ਪੋਥਨੇ ਚ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ.

ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯੋਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਞ੍ਞਾਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੬) ਚ ਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ. ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਨਾਪਨ੍ਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਤਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ ਮਨਾਪਂ, ਤਂ ਪਨ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਵਵਤ੍ਥਿਤਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਤੋਵ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਨੇਰਯਿਕਾਦੀਹਿਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲੇਹਿ ਮਨਾਪਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਮਨਾਪਂ ‘‘ਤਂ ਤਂ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਿਨ੍ਦਤਿ. ਵੇਮਾਨਿਕਪੇਤਰੂਪਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਦਿਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ ਚ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਰੂਪਤੋ ਹੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੭. ਓਲ਼ਾਰਿਕਰੂਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਪਟਿਘਾਤਵਸੇਨ ਸੁਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤਾ, ਸੁਖੁਮਾਨਂ ਤਥਾ ਅਭਾਵਤੋ ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤਾ ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨੇਵ ਲਕ੍ਖਣਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਦਸਵਿਧਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੂਰੇ’’ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਨ ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰੇ ਹੋਤਿਯੇਵ.

ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯੋਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ…ਪੇ… ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭) ਏਵਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸਹਤ੍ਥਵਸੇਨ ਵਵਤ੍ਥਿਤਓਕਾਸਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿਤਨਯੋ. ਸੋ ਲਕ੍ਖਣੋਕਾਸਵਸੇਨ ਦੂਰਸਨ੍ਤਿਕੇਨ ਸਹ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿਤਤ੍ਤਾ ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਮਿਸ੍ਸਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਗਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋਤਿ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਯੇਵਾਪਨਕੇਨ ਓਕਾਸਤੋਤਿ ਏਵਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਓਕਾਸਤੋ ਚ ਵਿਸੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਦੂਰਾਨਂ ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਕਰਣੇਨ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦੂਰਭਾਵਂ, ਦੂਰਭਾਵਞ੍ਚ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਗਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨਾਤਿ ‘‘ਤਂ ਤਂ ਵਾ ਪਨ ਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਯ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਇਧ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਂ ਓਕਾਸਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਕਰਣੇਨ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਭਗਵਾ, ਨ ਚ ਓਕਾਸਦੂਰਤੋ ਵਿਸੁਂ ਕਰਣੇਨ, ਨਾਪਿ ਓਕਾਸਦੂਰੇਨ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਕਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਂ ਪਨ ਕਰੋਤੀਤਿ? ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰਮੇਵ ਭਿਨ੍ਦਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਿਧਾ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਕਰੋਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਵਾ ਵਿਸੁਂ ਤੇਨ ਵਾ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਨ੍ਤਿ. ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰਸ੍ਸ ਪਨ ਓਕਾਸਤੋਵ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਕਰਣਂ ਇਧ ‘‘ਭੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਧ ਪਨ ਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਂ ਭਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵਾ ਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਿਧਾ ਭੇਦਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਦੂਰਾਨਂ ਪਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਦੂਰਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਤੋਵ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਾਕਰਣਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਸ੍ਸ ਅਭੇਦਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਮਨਯੋ ਵਿਯ ਅਯਂ ਨਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਞ੍ਞਥਾ ਭੇਦਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਭੇਦਨਂ ਇਧ ਚ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.