੪. ਅਟ੍ਠਕਥਾਕਣ੍ਡਂ
ਤਿਕਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੮੪. ਨਯਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਾਦਿਨਯਗਮਨਂ ਅਨੁਲੋਮਾਦਿਨਯਗਮਨਞ੍ਚ. ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਨਿਚ੍ਛਿਤੇਸੁ ਸੁਖਂ ਸਮਾਨੇਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਹੁਦ੍ਧਾਰਨ੍ਤਿ ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਨਵਸੁ ਨਵਸੁ ਚ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਰਣਂ, ਤੇਸੁਯੇਵ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਂ ਗਣਨਾਨਂ ਠਪਨਂ ਗਣਨਾਚਾਰੋ. ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਮੇ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ਅਤ੍ਥਾ ਕੁਸਲਾਦਿਕਾ’’ਤਿ ਉਦ੍ਧਰਣਂ. ਕਣ੍ਣਿਕਂ ਕਣ੍ਣਿਕਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡਰੂਪਕਣ੍ਡੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੇ ਪਸਟੇ ਧਮ੍ਮੇ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਕੁਸਲਂ ਦ੍ਵਾਦਸਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਰਾਸਿਰਾਸਿਵਸੇਨ ਸਹ ਗਨ੍ਥੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਘਟਗੋਚ੍ਛਕਾ ਕਣ੍ਣਿਕਵੇਵਚਨਾਨੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਚਤੂਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਏਕਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਚਤੁਭੂਮਕਾਨਂ ਕੁਸਲਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਕੁਸਲਭਾਵੇ ਏਕਤ੍ਤੂਪਗਮਨਤੋ. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡਰੂਪਕਣ੍ਡੇਸੁ ਚਤੁਭੂਮਿਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾਯਂ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਚਤੂਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਕੁਸਲਂ ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਯਾਵ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਯਦਿਪਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਞ੍ਞਾਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਯਵਸੇਨ ਫਸ੍ਸਾਦਿਸਭਾਵਵਸੇਨ ਚ ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਭਿਨ੍ਨਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ, ਨ ਪਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਲਕ੍ਖਣੇ ਸਮਾਨੇਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਯਾਦਿਭੇਦਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਸਲਾਦਿਲਕ੍ਖਣੇ ਸਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਬੋਧਨਤ੍ਥਂ ਇਧ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪੁਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਏਕਵਚਨੇਨ ਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਨਿਗਮਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਯਦਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤੇ ਏਕਤ੍ਤੂਪਗਮਨਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਏਕਵਚਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਪਿ ਨ ਕਤਾ? ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਕੁਸਲ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਨਭਾਵਤੋ ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਤੇਸਞ੍ਚ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸਙ੍ਖਾਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ, ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨ ਚਤੂਹਿ ਭੂਮੀਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾਹਿ ਕੁਸਲੇ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ. ਕੁਸਲਪਦਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਪਧਾਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾਨਪੇਕ੍ਖਂ ਕੁਸਲਾਕਾਰਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇ ਠਿਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਏਕਤ੍ਤਮੇਵ ਉਪਾਦਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਭੇਦਨ੍ਤਿ.
੧੩੮੫. ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਪਠਮਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਸਮਯਫਸ੍ਸਾਦਿਵਸੇਨ ਭੇਦਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਭਾਵੇ ਏਕਤ੍ਤਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਯਾਵ ਦ੍ਵਾਦਸਮੋਤਿ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਚਤੂਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਵਿਪਾਕੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਕਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਚਿਤ੍ਤਂ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਏਵਂ ਅਵਯਵੇਨ ਸਮੁਦਾਯੋਪਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਰਾਸਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਚਿਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਭਾਵਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਉਪ੍ਪਾਦਗ੍ਗਹਣਂ, ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡੇ ਵਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਭਾਵੋ ਪਾਕਟੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਞ੍ਚਤ੍ਥੋ ‘‘ਦ੍ਵੇਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਧਾਨੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
੧੪੨੦. ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇਪਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਜਵਨਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਰਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ, ਵਿਪਾਕੋ ਚ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਂ, ਕਮ੍ਮਾਨੁਰੂਪੋ ਚ ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਭਵਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਮਹਗ੍ਗਤਵਿਪਾਕੋਪਿ ਮਹਗ੍ਗਤਾਨੁਭਵਨਮੇਵ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਵਸਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸੇਨੇਵ ਵਿਪਾਕੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿ ਸੁਖਾਨੁਭਵਨਭੂਤੋ, ਸੋਪਿ ਕਮ੍ਮਾਨੁਰੂਪਤੋਯੇਵ ਕਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕਮ੍ਮਾਨੁਰੂਪਤੋ ਏਵ ਚ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਮਹਗ੍ਗਤਜਵਨਂ ਨਾਨੁਬਨ੍ਧਤਿ. ਤਤੋ ਏਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਦਿਭੂਤੋ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕੋ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਤ੍ਤਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਮਹਗ੍ਗਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਵਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ, ਨ ਚ ਮਹਗ੍ਗਤਪ੍ਪਮਾਣਵਿਪਾਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਧ ਚ ਸਬ੍ਬਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਨਂ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਾਨੁਰੂਪਤੋ ਮਹਗ੍ਗਤਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਪਰਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਂ ਯਦਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦੇਤਿ, ਕਮ੍ਮਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਦੇਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਦਿਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਵਾਸਨਾਵਸੇਨ ਸਤਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਹਸਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਰਿਤ੍ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਇਤਰੇਸੁ ਕਿਲੇਸਵਿਰਹੇ ਤਾਦਿਸਹਸਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਦਾਨਾਦੀਨਿ ਆਦਰਾਕਰਣਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਕੋਸਜ੍ਜਾਦਿਅਕੁਸਲਵਸੇਨ. ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਸਬ੍ਬੁਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਹਿ ਤੇ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਾਤਿ. ਤੇਸਂ ਆਦਰਾਕਰਣਞ੍ਚ ਨਿਰੁਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਾ ਏਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੧੪੨੧. ਅਤਿਪਗੁਣਾਨਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਨਿਰਾਦਰਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਂ, ਨ ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਵਿਸਯਨਿਯਮਨਂ. ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਹਿ ਅਤਿਪਗੁਣਾਨਂ ਵਿਸਯਤਾ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਹੋਤਿ ਏਵ. ਯਥਾ ਪਗੁਣਂ ਗਨ੍ਥਂ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗੇ ਗਤੇਪਿ ਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਿ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਤਿਮਨ੍ਤੇਨ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਪਗੁਣਜ੍ਝਾਨੇਸੁਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤਿਪਗੁਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਾਹ. ਤਂ ਪਨ ਰੂਪਾਦਯੋ ਵਿਯ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਚਰਿਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚੇ ਪਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਂ ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿ ਵਾਚਾਵਤ੍ਥੁਮਤ੍ਤਤੋ ਵਚਨਵੋਹਾਰੇਨੇਵ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਪਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਪਨ ਤਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮਿਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ‘‘ਅਯਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮੋ ਆਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਤੇ ਏਵ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਾਦਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯਪਿ ਧਮ੍ਮੇਸ੍ਵੇਵ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਵਚਨਂ ਯਥਾਗਹਿਤਾਕਾਰਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਵਿਸਯਸ੍ਸ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਚਤੁਪਞ੍ਞਾਸਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਪਣ੍ਣਾਸਾਯ. ਕੇਵਲਨ੍ਤਿ ਵਿਨਾ ਪਰਾਮਸਨੇਨ. ਅਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਛਯਗਮਨਵਸੇਨ, ਅਨਿਚ੍ਛਯਂ ਵਾ ਦ੍ਵੇਲ਼੍ਹਂ ਗਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਅਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤੋ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖਿਪਨਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਂ ਅਵੂਪਸਮੋ. ਗੋਤ੍ਰਭੁਵੋਦਾਨੇ ਗੋਤ੍ਰਭੂਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਗੋਤ੍ਰਭੁਕਾਲੇ’’ਤਿ ਆਹ.
ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਾਦਕਚਤੁਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਇਧ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਪਾਦਕਂ ਕਾਰਣਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਾਦਕਨ੍ਤਿ ਫਲਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਆਕਾਸਕਸਿਣਚਤੁਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਕਾਸਕਸਿਣਚਤੁਤ੍ਥਮਾਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਰੂਪਾਵਚਰਂ, ਨ ਇਤਰਨ੍ਤਿ. ਕੁਸਲਤੋਪਿ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਂ ਕਿਰਿਯਤੋਪੀਤਿ ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਵਟ੍ਟਸ੍ਸਪਿ ਪਾਦਕਂ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਕੁਸਲਂ ਕਿਰਿਯਞ੍ਚ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਾਦਕਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਵਟ੍ਟਪਾਦਕਤ੍ਤਾ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਵਦਤਿ. ਮਹਗ੍ਗਤਚਿਤ੍ਤੇ ਸਮੋਦਹਤੀਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਕਟਂ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮੇਹਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਰੂਪਕਾਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮੋਦਹਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਰੂਪਕਾਯੇ ਸਮੋਦਹਤੀਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਰੂਪਕਾਯੇ ਸਮੋਦਹਿਤਂ ਤਦਨੁਗਤਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਂ ਪਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਦ੍ਵਯਂ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨਕਾਯਤਂ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਕਾਯਤਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਤਿ. ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਾਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਲਹੁਸਞ੍ਞਾਭਾਵਤੋ ਗਮਨਮ੍ਪਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਾਟਿਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ ਮਗ੍ਗਫਲਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਮਾਰਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਲਾਭੀ ਕਸ੍ਮਾ ਸਾਸਵਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਛਿਨ੍ਨਵਟੁਮਕਾ ਛਿਨ੍ਨਸਂਸਾਰਵਟ੍ਟਾ ਬੁਦ੍ਧਾ. ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਤੋਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਿ ਤਾਵ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣੇਨ ਮਗ੍ਗਫਲੇਸੁ ਞਾਤੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਅਪ੍ਪਮਾਣਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਤੇਸੂਤਿ ਮਗ੍ਗਾਦਿਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਖਨ੍ਧਾ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਇਚ੍ਚੇਵ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੨.੫੮) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣੇਨ ਏਵ ਮਗ੍ਗਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਿਚ੍ਚੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਤਸ੍ਸਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਾਮਾਵਚਰੇਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਜਾਨਨਮਾਹ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਮਗ੍ਗਫਲੇਹਿ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਭੂਤੇਹਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ.
੧੪੨੯. ਅਸਹਜਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਹਿ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਹਜਾਤਤਾ ਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਅਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ‘‘ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਕਾਲੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਕਾਲੇਪਿ ਪਨ ਗਰੁਂ ਅਕਰਣੇ ਮਗ੍ਗਾਧਿਪਤਿਭਾਵੇਨ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.
੧੪੩੩. ਨਿਯੋਗਾਤਿ ਨਿਯੋਗਤੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨਿਯਮੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ, ਨਿਯੋਗਵਨ੍ਤੋ ਵਾ ਨਿਯੋਗਾ, ਨਿਯਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡੇ ਹਿ ਬੋਧਿਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣੋ ਕੋਚਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.
੧੪੩੪. ਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਾਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਞ੍ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਚੁਤਿਯਂ ਅਤੀਤਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਗਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਚੁਤਿਯਾ ਪਞ੍ਚਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਵਸਿਟ੍ਠਾਯੁਕੇ ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਭਵਙ੍ਗਾਨਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਇਤਰਤ੍ਥ ਚ ਛ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਤੋ ਪਰਂ ਭਵਙ੍ਗਕਾਲੇ ਚਾ’’ਤਿ. ਯਦਾ ਹਿ ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਜਵਨੇ ਪਵਤ੍ਤੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਏਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚੁਤਿ ਹੋਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਤਦਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪਰਾਨਿ ਛ ਭਵਙ੍ਗਾਨਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਸ੍ਸਾਦਨਾਦੀਨਿ ਸਪਰਾਮਾਸਾਨੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਞ੍ਚ ਜਵਨਾਨਂ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਕਾਲੇਤਿ ਯੇਸਂ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਕਾਲੇ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਅਤੀਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਮ੍ਪਿ ਜਵਨਾਨਂ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਕਾਲੇ ਸਾ ਤਥਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਪਨ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਮਗ੍ਗਫਲਵੀਥੀਸੁ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ.
ਇਮੇ ਗਨ੍ਧਾਤਿ ਨਨੁ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਗਨ੍ਧਾ ਗਹਿਤਾ, ਕਥਂ ਏਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਹੋਤੀਤਿ? ‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਸ੍ਸਾਧਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਿ ਮਾ ਸੁਸ੍ਸਿਂਸੂ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਅਨਾਗਤੇ ਮਾ ਸੁਸ੍ਸਿਂ ਸੂਤਿ ਹਿ ਅਨਾਗਤਂ ਗਨ੍ਧਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਪਰਿਣਾਮੇਨ੍ਤੋ ਅਭਿਮੁਖੀਭੂਤਂ ਤਦਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵ ਕਾਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਦੀਘਰਸ੍ਸਾਣੁਥੂਲਨੀਲਾਦਿਭਾਵਾਪਾਦਨਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਸ੍ਸ ਕਰਣੇ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਏਕਦ੍ਵੇਸਨ੍ਤਤਿਵਾਰਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਅਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਵਾਰਾ ਏਕਦ੍ਵੇਸਨ੍ਤਤਿਵਾਰਾ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤਸਭਾਵਉਤੁਆਦਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਵਾ ‘‘ਏਕਦ੍ਵੇਸਨ੍ਤਤਿਵਾਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਉਭਯਮੇਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਉਭਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਂਹੀਰਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਹਿ ਆਕਡ੍ਢੀਯਤਿ.
ਕੇਚੀਤਿ ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸਿਨੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਂ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਯੇ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਮਸ੍ਸ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ‘‘ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਨ ਸਮੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣਦ੍ਵਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਪਰਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮਾਤਿ. ਠਿਤਿਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਸੁ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਏਕਦੇਸਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਏਕਦੇਸਂ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਰਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਰਾਸਿਵਸੇਨ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੇ ਆਵਜ੍ਜਿਤੇ’’ਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਚ ਮਹਾਜਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰੇ ਅਨੇਕੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾਤਿ ਪਰੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਅਥਾਪਿ ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਥਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਰਾਸਿਂ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਸ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਰਾਸਿਆਵਜ੍ਜਨਂ ਏਕਦੇਸਾਵਜ੍ਜਨਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ‘‘ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੇ ਆਵਜ੍ਜਿਤੇ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਯਂ ਪਨ ਤੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਇਦ੍ਧਿਮਸ੍ਸ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਸਿਯਾ – ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਲਾਭੀ ਪਰਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਞਾਤੁਕਾਮੋ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਤੀਤਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਪਰਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ ਵਿਭਾਵੇਤਿ ਰੂਪਂ ਵਿਯ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਰਾਗਾਦਿਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਹੋਤਿ ਨੀਲਾਦਿਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਵਿਯ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਟ੍ਠਹਦਯਵਤ੍ਥੁਰੂਪਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਮੁਖੀਭੂਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਵਜ੍ਜਯਮਾਨਂ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਮੁਖੀਭੂਤਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਵਜ੍ਜੇਤਿ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਚ ਤਂ ਤਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞੇਨੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਂ ਤੇਨ ਸਹ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨਗ੍ਗਹਣਤੋ ਏਕਤ੍ਤਵਸੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨਿ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ, ਯਂ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਵਿਭਾਵਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਨ ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਮਗ੍ਗਫਲਵੀਥਿਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਆਵਜ੍ਜਨਜਵਨਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ. ਅਤੀਤਤ੍ਤਿਕੋ ਚ ਏਵਂ ਅਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਇਧ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਤੀਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਪੁਰਿਮਾ ਪੁਰਿਮਾ ਅਤੀਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰ…ਪੇ… ਅਨੁਲੋਮਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੮.੫) ਪਨ ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸ੍ਵੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਾਤੀਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਅਤੀਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਅਭਿਧਮ੍ਮਮਾਤਿਕਾਯ ਆਗਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਦਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਦਤ੍ਥਤਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ਇਦ੍ਧਿਮਸ੍ਸ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਦਾ ਪਨ ‘‘ਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਜਾਨਾਮਿ. ਯਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਆਭੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਦਾ ਆਵਜ੍ਜਨਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਞ੍ਚ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨੇਵ ਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ.
ਯੇ ਪਨ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਪਰਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਿਤੁਕਾਮੋ ਆਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਸਹ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਜਵਨਾਨਿ. ਯੇਸਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਇਦ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਸੇਸਾਨਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਤਦੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਤਾਨਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਜਵਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਪਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾਭਾਵੋ ਵਿਯ ਏਕਦ੍ਵਿਤਿਚਤੁਪਞ੍ਚਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਨਾਗਤੇਸੁਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਆਵਜ੍ਜਿਤੇਸੁ ਆਵਜ੍ਜਨਜਵਨਾਨਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਪਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਨ ਸਿਯਾ, ਤੇਨ ਚਤੁਪਞ੍ਚਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਨਾਗਤੇ ਆਵਜ੍ਜਿਤੇ ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਰਂ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਸਿਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾਦੋ ‘‘ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ ਗਣਨਾਯ ਚ ‘‘ਆਸੇਵਨੇ ਤੀਣੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ. ਨ ਹਿ ਕੁਸਲਕਿਰਿਯਮਹਗ੍ਗਤਂ ਅਨਾਸੇਵਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.
ਏਤਸ੍ਸ ਚ ਵਾਦਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੋ ਆਵਜ੍ਜਨਜਵਨਾਨਂ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨਿਰੁਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਤਾਵਚਨਸ੍ਸ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਾ ਵਿਸੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਗਹਣੇ ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਗ੍ਗਹਣਭਾਵਂ, ਤਦਭਾਵਾ ਜਵਨਾਨਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਗ੍ਗਹਣਾਭਾਵਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯੇਵ ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਦਾ ਹਿ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਭਿਮੁਖੀਭੂਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਜਾਨਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇ ਆਵਜ੍ਜਨਜਾਨਨਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਹਟ੍ਠਾਨਦੋਸਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਰਾਸਿਏਕਦੇਸਾਵਜ੍ਜਨਪਟਿਵੇਧੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਵਜ੍ਜਨਜਾਨਨੇ ਚ ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਠਾਨੇ ਆਵਜ੍ਜਨਜਵਨਾਨਂ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਦੋਸਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਾਨਾਪਤ੍ਤਿਕਾਲਵਸੇਨੇਵ ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਨਜਵਨਾਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਪੁਰਿਮਵਾਦਿਨੋ ਨਾਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਵਿਧਾਨਤੋ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਵਂ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਵਿਚਾਰਿਤਾ, ਨਨੁ ‘‘ਅਤੀਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਅਨਾਗਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇਸੁ ‘‘ਅਤੀਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸ੍ਸਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਸ੍ਸ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੮.੨), ‘‘ਅਨਾਗਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸ੍ਸ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੭.੩-੪), ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਿਕੇ ਚ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਖਨ੍ਧਾ, ਉਪ੍ਪਾਦਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸ੍ਸ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਨ੍ਧਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੮.੩), ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਿਕੇ ਚ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਨ੍ਧਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੭.੨) ਏਤ੍ਤਕਸ੍ਸੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੇ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਪੁਰਿਮੇਸੁ ਵਿਯ ਇਤਰੇਸੁ ਚ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਨੇਤਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੯.੨੦), ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੯.੨੨) ਏਤੇਸਞ੍ਹਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇਸੁ ‘‘ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਨ੍ਧਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੯.੨੨), ‘‘ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਨ੍ਧਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੯.੨੧) ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਯਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਞਾਣੇਸੂਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਕੁਸਲਾ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨਾਗਤਂਸਞਾਣਾਪੇਕ੍ਖੋ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਨ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਾਪੇਕ੍ਖੋਤਿ. ਤੇਸਂ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਸ੍ਸ ਅਸਾਧਕੋਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਵਿਚਾਰੋ ਚ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੬.੭੨) ‘‘ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਾ ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਚ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੬.੬੯) ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਾਪੇਕ੍ਖੋਪਿ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਏਵਮਪਿ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਸ੍ਸ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਵਿਚਾਰੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ? ਨ, ਤਤ੍ਥ ਅਵਚਨਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਕਾਰਣਤ੍ਤਾ. ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣੇਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮਸਂਸਟ੍ਠਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਮੁਖੇਨ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਯਥਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਪੁਰਿਮਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਸਰਾਗਾਦਿਵਿਭਾਗਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਸਵਿਭਾਗਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਕਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਪਨ ਸਮੁਦਾਯਂ ਵਿਭਾਵੇਤੀਤਿ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਵਿਚਾਰੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਕੇ ਵਿਭਾਗਕਰਣੇ ਤਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਅਵਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਸ੍ਸ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ ਏਵ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਭਾਗਂ ਵਿਯ ਸਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਂ. ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸੁਚਰਿਤਭਾਵਵਿਭਾਵਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਲੋਭਾਦਿਅਲੋਭਾਦਿਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਸੇਸਵਿਭਾਵਨਂ ਹੋਤੀਤਿ.
੧੪੩੫. ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨਾਤਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਕੇਨਚਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਹੋਨ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾਭਾਵੇਨੇਵ ‘‘ਏਕਨ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾਪਿ ਅਹੋਨ੍ਤਂ ਕਸਿਣਾਦਿ ਵਿਯ ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਏਵ ਹਿ ਕਸਿਣਾਦਿਅਜ੍ਝਤ੍ਤਧਮ੍ਮਭੂਤੋ ਚ ਕੋਚਿ ਭਾਵੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਤ੍ਤਿਕੇ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਾਦਿ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੇ ‘‘ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਵਚਨਤੋਤਿ ਏਤੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਪਕਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਇਦਾਨਿ ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਤਞ੍ਹਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ. ਯੋ ਪਨਾਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਏਕਮ੍ਪਿ ਇਧ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੇ ਤੇਨ ਸਹੇਕਾਰਮ੍ਮਣਤਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ਤੇਸਂ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਾਨਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ, ਤਮਞ੍ਞੇ ਨਾਨੁਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਈਦਿਸਂ ਲੇਸਵਚਨਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਕਣ੍ਡੇ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਦਿ ਸਿਯਾ, ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੇ ਯੇਸਂ ਸਮਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਤਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪੁਨ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੇ ਤੇਸੁ ਏਕਮੇਵ ਵਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇ ਸਮਾਨਵੇਦਨਾਨਂ ਯੇਸਂ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਏਕਮੇਵ ਪੀਤਿਤ੍ਤਿਕੇ ਸੁਖਸਹਗਤਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਏਵਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਨਿਦ੍ਦੇਸਾਦੀਸੁ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਲੇਸੇਨ ਪਨ ਵਿਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਕਣ੍ਡੇ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੇ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ਸਤਿ ਤਾਨਿਪਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਾਵਨਾਸਾਮਞ੍ਞੇਪਿ ਯਾਯ ਅਭਾਵਨਾਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਜਾਤਂ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇਨ ਤਾਨਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਗਹਣਵਿਸੇਸਨਿਮ੍ਮਿਤਾਨੇਵ ਹਿ ਕਸਿਣਾਦੀਨਿ ਸਭਾਵਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨੀਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾਗਹਣਵਸੇਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਪਨ ਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾਗਹਣਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਾਪਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਨ ਪਨ ਗਹਣਾਕਾਰੇਨ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਦਿ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤਮ੍ਪਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਮੇਵ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਗੋਚਰਂ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਨ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਯਥਾ ਤੇ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਤਸ੍ਸਪਿ ਕਿਲੇਸਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਏਵਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਸ ਚ ਪਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਂ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤਂ ਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਮਿਵ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਨਂ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਅਯਂ ‘‘ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭੂਤੋ ਅਪਗਮੋ ਨਾਮ ਏਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.
ਵਿਪਾਕਂ ਪਨ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਪਾਕਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਵਿਪਾਕਾਦੀਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੇਸੁ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਥਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਸ. ਯਥਾ ਹਿ ਵਿਪਾਕਤ੍ਤਿਕੇ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਨੇਵਵਿਪਾਕਨਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਮੂਲਕੇਸੁ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ‘‘ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਕੁਸਲਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਕੁਸਲਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਕੁਸਲਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕੁਸਲਸ੍ਸ, ਤਥਾ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਸ੍ਸ. ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਕਿਰਿਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਕਿਰਿਯਸ੍ਸ. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਕਿਰਿਯਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕਿਰਿਯਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੦੬, ੪੧੦) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਥਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਮੂਲਕੇਸੁ ‘‘ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਵਿਪਾਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਵਿਪਾਕਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਪਾਕਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਨੀਹਾਰਾਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਵਿਪਾਕਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨੀਹਾਰਾਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ ਅਭਿਨੀਹਾਰੋਤਿ.
ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨੀਤਿ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ‘‘ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਰੂਪਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਂ ਅਹਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਪਰੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇ ਚ. ਪੁਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਕਸਿਣਵਿਹਾਰਾਦਿਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧੁਪਾਦਾਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਾਹ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਅਹਂ ਪਰਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਉਪਾਦਾਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ. ਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਕਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ, ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਭਯਂ, ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰੇ ਏਵ ਕਿਮਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਮਲ੍ਲਿਕਾਯ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਦਦਮਾਨਾਯ ਰਞ੍ਞੋ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਟ੍ਠਾਨਲਾਭਂ, ਸਨ੍ਤਤਿਮਹਾਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਿਕ੍ਖਨ੍ਧਗਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ, ਸੁਮਨਮਾਲਾਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਪੁਪ੍ਫਮੁਟ੍ਠਿਨਾ ਪੂਜੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਭਗਵਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤਿਕੇ ਓਕਾਸਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੇਸੁ ਅਲਦ੍ਧੋਕਾਸਾਨਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਇਧ ਪਨ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਤਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਾਨਿ ਹਿ ਪਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਾਦਕਾਕਾਸਾਲੋਕਕਸਿਣਚਤੁਤ੍ਥਾਨਂ ਕਸਿਣਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ, ਆਨਾਪਾਨਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾਨੀਤਿ. ਸਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਸਕਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ, ਤੇਨ ਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਾ ਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਨਯਦਸ੍ਸਨਂ ਵਾ ਏਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਈਦਿਸੇ ਹਿ ਕਾਲੇ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ.
ਤਿਕਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਦੁਕਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪੭੩. ਮਾਨੋ …ਪੇ… ਏਕਧਾਵਾਤਿ ਇਦਂ ਅਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਮਾਨੋ ਕਾਮਰਾਗਾਵਿਜ੍ਜਾਸਞ੍ਞੋਜਨੇਹਿ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਭਵਰਾਗਾਦੀਸੁ. ਤਥਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਏਕਧਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੫੧੧. ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇਸੂਤਿ ਇਦਂ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਤੀਹਿ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨ ਨਿਯਮਤੋ ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨਿਯਤਤ੍ਤਾ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨਾਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੇ ਦ੍ਵੇ, ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਵਿਰਹੇ ਤੀਣਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਨ੍ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਤੀਣੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਤ੍ਤਕਾਨਂ ਪਨ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਨੀਵਰਣਾ ਚੇਵ ਨੀਵਰਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਿਮਨ੍ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਤੀਣੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦ੍ਵੇ ਤੀਣੀਤਿ ਚ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾਤਿ ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਵਾਤਿਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਨੀਵਰਣਾ ਚੇਵ ਨੀਵਰਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਮੇਤਨ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਚਾਯਮਤ੍ਥੋ ਸਾਧਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਕਿਲੇਸਗੋਚ੍ਛਕੇ ਚ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਲਕ੍ਖਣਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਚੇਵ ਕਿਲੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਰੂਪੇਨ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ.
ਯਦਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨੀਵਰਣਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ? ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਅਞ੍ਞਨੀਵਰਣਰਹਿਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਿਸਯਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਛਟ੍ਠਂ ਪਨ ਨੀਵਰਣਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਇਤਰੇਹਿ ਸਹਗਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਨੀਵਰਣਰਹਿਤਸ੍ਸ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਸਯਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹਗਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਾ ਤਦੁਪਲਕ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਚ ਨਤ੍ਥੇਵ ਵਿਸਯਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਂ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੋ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਨੁਵਤ੍ਤਨਭਾਵੇਨ ਤਦੁਪਲਕ੍ਖਿਤੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਿਸਯਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨੀਵਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾਪਿ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯਵਿਸੇਸੇਨ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਕਾਸਨਂ ਵਿਸਯਵਿਸੇਸੇਸੁ ਲੋਭਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਬ੍ਯਾਪਕਭਾਵੇਨ ਛਟ੍ਠਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੇਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਹਗਤੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋ ਨ ਬਹੁਮਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸਮਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਅਨੁਪਲਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾ, ਸਤਿ ਚ ਉਪਲਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਟ੍ਠਸੁ ਲੋਭਸਹਗਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੇਸੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਨੁਪਲਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਂ ਵਿਯ ਇਦਮ੍ਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਂ ਵਿਯ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨੀਵਰਣਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡੇ ‘‘ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨੀਵਰਣੇਨ ਨੀਵਰਣਞ੍ਚੇਵ ਨੀਵਰਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨੀਵਰਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਮਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਕਿਲੇਸਗੋਚ੍ਛਕੇ ਲੋਭਾਦੀਨਿ ਦਸ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਨਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਇਧੇਵ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਆਗਤਾਨਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧੇਵ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਰਹਿਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਵਿਸੇਸੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਸਯਵਿਸੇਸੇਨ ਪਕਾਸਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਞ੍ਚ ਅਹਿਰਿਕਞ੍ਚ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਲੇਸਾ ਚੇਵ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਯਸ੍ਮਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਪਦਂ ਕਿਲੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇਨ ਅਸਮਾਨਤ੍ਥਂ ਕੇਵਲਂ ਮਲੇਨ ਉਪਤਾਪਿਤਤਂ ਵਿਬਾਧਿਤਤਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸਾ ਚੇਵ ਕਿਲੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਸਮਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਵ ਕਿਲੇਸਾ ਕਿਲੇਸਾ ਚੇਵ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੧੫੭੭. ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਕਿਲੇਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਤਯੋਤਿ ਹੇਤੁਗੋਚ੍ਛਕਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾਧਿਕਾਰਵਸੇਨ ਰੁਲ਼੍ਹਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਅਤ੍ਥਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਰੁਲ਼੍ਹਿਯਾ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਗਨ੍ਥਗੋਚ੍ਛਕੇ ਚ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਗਨ੍ਥਾ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਯਞ੍ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਏਕਤੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਿਲੇਸਗੋਚ੍ਛਕੇ ਸਾਤ੍ਥਕੋ, ਨ ਹੇਤੁਗੋਚ੍ਛਕਾਦੀਸੁ ਤੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਜਾਨਨਤੋ’’ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਨ, ਹੇਤੁਗੋਚ੍ਛਕਾਦੀਸੁਪਿ ਨਾਨਾਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਹੇਤੂ ਚੇਵ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦਿਗ੍ਗਹਣਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਏਕਤੋ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੁਲ਼੍ਹੀਅਨ੍ਵਤ੍ਥਕਥਾਰੋਪਨਞ੍ਚ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਲੋਭੋ ਛਧਾਤਿਆਦਿਨਾ ਲੋਭਪਟਿਘਮੋਹਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਲੋਭਾਦੀਹਿ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.
ਅਟ੍ਠਕਥਾਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਪੁਨ ਤੀਣਿ ਸਤਾਨਿ ਚ;
ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਾ ਏਤੇ, ਪਦਾ ਲੀਨਤ੍ਥਜੋਤਕਾ.
ਧਮ੍ਮਮਿਤ੍ਤੋਤਿ ਨਾਮੇਨ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਭਿਯਾਚਿਤੋ;
ਆਨਨ੍ਦੋਇਤਿ ਨਾਮੇਨ, ਕਤਾ ਗਨ੍ਥਾ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਨਾਤਿ.
ਇਤਿ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਾ ਲੀਨਤ੍ਥਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀ-ਮੂਲਟੀਕਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.