੧-੩. ਗੋਤਮੀਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੫੧-੫੩. ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਠਮੇ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੩.੪੦੨) ਗੋਤਮੀਤਿ ਗੋਤ੍ਤਂ. ਨਾਮਕਰਣਦਿਵਸੇ ਪਨਸ੍ਸਾ ਲਦ੍ਧਸਕ੍ਕਾਰਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸਚੇ ਅਯਂ ਧੀਤਰਂ ਲਭਿਸ੍ਸਤਿ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਞ੍ਞੋ ਮਹੇਸੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਚੇ ਪੁਤ੍ਤਂ ਲਭਿਸ੍ਸਤਿ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਉਭਯਥਾਪਿ ਮਹਤੀਯੇਵਸ੍ਸਾ ਪਜਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰਿਂਸੁ. ਅਥਸ੍ਸਾ ‘‘ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ’’ਤਿ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਤ੍ਤਪਜਾਯ ਚੇਵ ਧੀਤੁਪਜਾਯ ਚ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵਂਲਦ੍ਧਨਾਮਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਤ੍ਤਦਣ੍ਡਾ ਭਯਂ ਜਾਤਂ, ਜਨਂ ਪਸ੍ਸਥ ਮੇਧਗਂ;

ਸਂਵੇਗਂ ਕਿਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਥਾ ਸਂਵਿਜਿਤਂ ਮਯਾ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੯੪੧; ਮਹਾਨਿ. ੧੭੦) –

ਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਦਣ੍ਡਸੁਤ੍ਤਂ ਕਥੇਸਿ. ਤਂਤਂਪਲੋਭਨਕਿਰਿਯਾ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਪਰਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿਯੋ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨ੍ਤੂਤਿ ਸਾਸਨਂ ਪੇਸੇਨ੍ਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਾਸਨਂ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਕੁਣਾਲਦਹਨ੍ਤਿ ਕੁਣਾਲਦਹਤੀਰਂ. ਅਨਭਿਰਤਿਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਇਤ੍ਥੀਨਂ ਦੋਸਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਕਾਮਾਨਂ ਵੋਕਾਰਸਂਕਿਲੇਸਵਿਭਾਵਨੇਨ ਅਨਭਿਰਤਿਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ.

ਆਪਾਦਿਕਾਤਿ ਸਂਵਦ੍ਧਕਾ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਹਤ੍ਥਪਾਦੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚਂ ਅਸਾਧੇਨ੍ਤੇਸੁ ਹਤ੍ਥੇ ਚ ਪਾਦੇ ਚ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੋਸਿਕਾਤਿ ਦਿਵਸਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਵਾਰੇ ਨਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪਾਯੇਤ੍ਵਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪੋਸੇਸਿ. ਥਞ੍ਞਂ ਪਾਯੇਸੀਤਿ ਨਨ੍ਦਕੁਮਾਰੋ ਕਿਰ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਤੋ ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਦਹਰੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਜਾਤੇ ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਤ੍ਤਂ ਧਾਤੀਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਾਤਿਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਥਞ੍ਞਂ ਪਾਯੇਸਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਥੇਰੋ ਏਵਮਾਹ. ਦਹਰੋਤਿ ਤਰੁਣੋ. ਯੁਵਾਤਿ ਯੋਬ੍ਬਞ੍ਞੇ ਠਿਤੋ. ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਕੋਤਿ ਅਲਙ੍ਕਾਰਸਭਾਵੋ. ਤਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਤਰੁਣੋਪਿ ਯੁਵਾ ਨ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਅਤਿਤਰੁਣੋ. ਕੋਚਿ ਯੁਵਾਪਿ ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਕੋ ਨ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਉਪਸਨ੍ਤਸਭਾਵੋ, ਆਲਸਿਯਬ੍ਯਸਨਾਦੀਹਿ ਵਾ ਅਭਿਭੂਤੋ. ਇਧ ਪਨ ਦਹਰੋ ਚੇਵ ਯੁਵਾ ਚ ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਕੋ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ. ਉਪ੍ਪਲਾਦੀਨਿ ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਕੋ ਚ ਲੋਕਸਮ੍ਮਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ.

ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਇਦਂ ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਸਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸੁਯੇਵ ਵਸ੍ਸਸਤੇਸੁ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਕਾਰਣਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਭੇਦਪ੍ਪਤ੍ਤਖੀਣਾਸਵਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤਖੀਣਾਸਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਝਾਨਾਨਿਪਿ ਗਹਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਨਿਜ੍ਝਾਨਕਾਨਂ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਖੀਣਾਸਵਵਸੇਨ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਖਨ੍ਧਕਭਾਣਕਾਨਂ ਮਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੪੦੩) ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਦੀਘਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੧੬੧) ਪਨ ‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤੇਹਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ, ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੇਹਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ, ਤੇਵਿਜ੍ਜੇਹਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ, ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕੇਹਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ ਅਟ੍ਠਾਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧਾਪਿ ਸਾਸਨਨ੍ਤਰਧਾਨਕਥਾਯਂ (ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੧੩੦) ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਮੇਵ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ, ਤਤੋ ਤਾਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਤਾਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਉਪਾਯੇਨ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੧੫੬) ਪਨ ‘‘ਪਠਮਬੋਧਿਯਞ੍ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਕਾਲੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਂਸੁ, ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਤੋ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਪਤ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ਇਦਾਨਿ ਕਾਲੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯਮਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਮ੍ਪਿ ਪਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪ੍ਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਭਾਣਕਾਨਂ ਮਤਮੇਵ ਆਚਰਿਯੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸੇਵ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਰੋਧਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾਤਿ.

ਤਾਨਿਯੇਵਾਤਿ ਤਾਨਿਯੇਵ ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਮੂਲਕਂ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸਤਿ ਪਟਿਵੇਧੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਹਿ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ, ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾਯ ਅਧਿਗਮੋ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ. ਕਿਂਕਾਰਣਾ? ਅਯਞ੍ਹਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਅਧਿਗਮਸ੍ਸ. ਇਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਤੋਪਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯੇਵ ਪਮਾਣਂ. ਦੁਤਿਯਤਤਿਯੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.

ਗੋਤਮੀਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.