੩. ਪਠਮਅਗ੍ਗਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੬. ਤਤਿਯੇ ਅਨੁਡਹਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਕਾਮਂ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿਆਦਯੋ ਤਯੋ ਅਗ੍ਗੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਾ ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਪਨ ਤੇਹਿ ਇਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਤਾਵ, ਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਾਦਿਸਾ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਾ. ਯੇ ਪਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਾ, ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਆਹੁਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਹੁਨਨਂ ਪੂਜਨਂ ‘‘ਆਹੁਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਆਹੁਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤੀ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੧੦੬). ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਚ ਤੇ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਬਹੂਪਕਾਰਤਾਯ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਨੇਸਂ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਾ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤੇਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਅਹਿਤਦੁਕ੍ਖਾਵਹਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਸੁ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੩੦੫) ਮਿਤ੍ਤਵਿਨ੍ਦਕਵਤ੍ਥੁਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਮਿਤ੍ਤਵਿਨ੍ਦਕੋ ਹਿ ਮਾਤਰਾ, ‘‘ਤਾਤ, ਅਜ੍ਜ ਉਪੋਸਥਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰੇ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਸਹਸ੍ਸਂ ਤੇ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਧਨਲੋਭੇਨ ਉਪੋਸਥਂ ਸਮਾਦਾਯ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਠਾਨਂ ਅਕੁਤੋਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਸਨਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤ੍ਵਾ ਘਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਮਾਤਾ ਪਾਤੋਵ ਯਾਗੁਂ ਪਚਿਤ੍ਵਾ ਉਪਨਾਮੇਸਿ. ਸੋ ਸਹਸ੍ਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਪਿਵਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਧਨਂ ਸਂਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਨਾਵਾਯ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਮਾਤਾ, ‘‘ਤਾਤ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲੇ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕੋਟਿਧਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਲਂ ਗਮਨੇਨਾ’’ਤਿ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਵਚਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਏਵ. ਸਾ ਪੁਰਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਰਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਪਾਦੇਨ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਤਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ.

ਮਾਤਾ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਾਦਿਸਾਯ ਮਾਤਰਿ ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਤਸ੍ਸ ਤੇ ਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਸੁਖਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਨਾਮ ਤ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਸ੍ਸ ਨਾਵਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਗਚ੍ਛਤੋ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਨਾਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਏਤ੍ਥ ਪਾਪਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਲਾਕਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸਲਾਕਾ ਦੀਯਮਾਨਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਉਲ਼ੁਮ੍ਪਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਂਸੁ. ਸੋ ਏਕਂ ਦੀਪਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਮਾਨਪੇਤੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਤਾਹਿ ‘‘ਪੁਰਤੋ ਪੁਰਤੋ ਮਾ ਅਗਮਾਸੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋਪਿ ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਂ ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਖੁਰਚਕ੍ਕਧਰਂ ਏਕਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਤਂ ਚਕ੍ਕਂ ਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਆਹ, ‘‘ਅਮ੍ਭੋ, ਇਦਂ ਤਯਾ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਿਤਂ ਪਦੁਮਂ ਮਯ੍ਹਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ. ਨ ਇਦਂ, ਸਾਮਿ, ਪਦੁਮਂ, ਖੁਰਚਕ੍ਕਂ ਏਤਨ੍ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਵਞ੍ਚੇਸਿ ਮਂ ਤ੍ਵਂ, ਕਿਂ ਮਯਾ ਪਦੁਮਂ ਨ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਲੋਹਿਤਚਨ੍ਦਨਂ ਵਿਲਿਮ੍ਪਿਤ੍ਵਾ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਂ ਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫਂ ਮਯ੍ਹਂ ਨ ਦਾਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਮਯਾ ਕਤਸਦਿਸਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਅਨੁਭਵਿਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ‘‘ਗਣ੍ਹ, ਰੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕੇ ਚਕ੍ਕਂ ਖਿਪਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਚਤੁਬ੍ਭਿ ਅਟ੍ਠਜ੍ਝਗਮਾ, ਅਟ੍ਠਾਹਿ ਪਿਚ ਸੋਲ਼ਸ;

ਸੋਲ਼ਸਾਹਿ ਚ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸ, ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਂ ਚਕ੍ਕਮਾਸਦੋ;

ਇਚ੍ਛਾਹਤਸ੍ਸ ਪੋਸਸ੍ਸ, ਚਕ੍ਕਂ ਭਮਤਿ ਮਤ੍ਥਕੇ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੧੦੪; ੧.੫.੧੦੩);

ਸੋਤਿ ਗੇਹਸਾਮਿਕੋ ਭਤ੍ਤਾ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਅਨੁਡਹਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤਾਯ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਵਤ੍ਥੁ – ਕਸ੍ਸਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ ਅਤਿਚਾਰਂ ਚਰਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਕਰੋਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ‘‘ਸਚਾਹਂ ਏਵਰੂਪਂ ਕਰੋਮਿ, ਅਯਂ ਮੇ ਸੁਨਖੋ ਵਿਲੁਪ੍ਪਮਾਨੋ ਖਾਦਤੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕਾਲਕਤਾ ਕਣ੍ਣਮੁਣ੍ਡਕਦਹੇ ਵੇਮਾਨਿਕਪੇਤੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਦਿਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਤਿ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤਦਾ ਬਾਰਾਣਸਿਰਾਜਾ ਮਿਗਵਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਕਣ੍ਣਮੁਣ੍ਡਕਦਹਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਤਿ. ਸਾ ਤਂ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਤਿ. ਸੋ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਤ੍ਥ ਨੁ ਖੋ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਠਿਤੋ ਕਣ੍ਣਮੁਣ੍ਡਕਦਹਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ‘‘ਪਟਪਟ’’ਨ੍ਤਿ ਖਾਦਮਾਨਂ ਏਕਂ ਸੁਨਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸਿਨਾ ਦ੍ਵਿਧਾ ਛਿਨ੍ਦਿ, ਦ੍ਵੇ ਅਹੇਸੁਂ. ਪੁਨ ਛਿਨ੍ਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਪੁਨ ਛਿਨ੍ਨੇ ਅਟ੍ਠ, ਪੁਨ ਛਿਨ੍ਨੇ ਸੋਲ਼ਸ ਅਹੇਸੁਂ. ਸਾ ‘‘ਕਿਂ ਕਰੋਸਿ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ‘‘ਕਿਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ‘‘ਏਵਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਖੇਲ਼ਪਿਣ੍ਡਂ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਟ੍ਠੁਭਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇਨ ਘਂਸਾਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਸੁਨਖਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿਂਸੁ. ਮੁਟ੍ਠਿਯੋਗੋ ਕਿਰਾਯਂ ਤਸ੍ਸ ਸੁਨਖਨ੍ਤਰਧਾਨਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਖੇਲ਼ਪਿਣ੍ਡਂ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਟ੍ਠੁਭਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇਨ ਘਂਸਨਂ, ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਤਸ੍ਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਖੀਣਂ. ਰਾਜਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਸਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ, ਸਾਮਿ, ਕਮ੍ਮਂ ਖੀਣਂ, ਮਾ ਅਗਮਾਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਰਾਜਾ ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਗਤੋ.

ਦਕ੍ਖਿਣਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਦੀਯਮਾਨਾ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਹਿਤਸੁਖਾਨੀਤਿ, ਤਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ.

ਪਠਮਅਗ੍ਗਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.