੫. ਮਹਾਯਞ੍ਞਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੪. ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੧੨੭) ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿਯੇਵ ਸਤਿਪਿ ਬਾਹਿਰਸ੍ਸ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਭੇਦੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਕਾਯੇ ਏਤੇਸਂ, ਨਾਨਤ੍ਤੋ ਵਾ ਕਾਯੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨੇਸਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਨਾਨਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ. ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯਤੋ ਵਿਨਿਪਾਤੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ ਸਤਿਪਿ ਦੇਵਭਾਵੇ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਅਪਾਯੇਸੁ ਵਾ ਗਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਪਾਤੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੁਅਪਾਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਪਿਯਙ੍ਕਰਮਾਤਾਦੀਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਪਿਯਙ੍ਕਰਮਾਤਾ ਕਿਰ ਯਕ੍ਖਿਨੀ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸਜ੍ਝਾਯਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ –
‘‘ਮਾ ਸਦ੍ਦਮਕਰੀ ਪਿਯਙ੍ਕਰ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਪਦਾਨਿ ਭਾਸਤਿ;
ਅਪਿ ਧਮ੍ਮਪਦਂ ਵਿਜਾਨਿਯ, ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਮ ਹਿਤਾਯ ਨੋ ਸਿਯਾ.
‘‘ਪਾਣੇਸੁ ਚ ਸਂਯਮਾਮਸੇ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਨ ਭਣਾਮਸੇ;
ਸਿਕ੍ਖੇਮ ਸੁਸੀਲ੍ਯਮਤ੍ਤਨੋ, ਅਪਿ ਮੁਚ੍ਚੇਮ ਪਿਸਾਚਯੋਨਿਯਾ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੦) –
ਏਵਂ ਪੁਤ੍ਤਕਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਪਤ੍ਤਾ. ਉਤ੍ਤਰਮਾਤਾ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਜਾਤਾ.
ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮੂਹੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਕਾਯੇ ਵਾ ਭਵਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ. ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪਰਿਸਾਯ ਭਵਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਚਾਰਕਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਰੋਹਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੋਹਿਤਾ. ਆਯੁਵਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ਮਹਨ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋਤਿ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ. ਸਤਿਪਿ ਤੇਸਂ ਤਿਵਿਧਾਨਮ੍ਪਿ ਪਠਮੇਨ ਝਾਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਭਾਵੇ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਿਭੇਦੇਨ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਹੀਨੇਨ. ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਹੀਨਤਾ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਹੀਨਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਟਿਲਦ੍ਧਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਹੀਨਂ. ਕਪ੍ਪਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪਸ੍ਸ. ਹੀਨਪਣੀਤਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਭਵਤ੍ਤਾ ਮਜ੍ਝਿਮਂ. ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਿਮਤਾ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਮਜ੍ਝਿਮਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਨਾਤਿਸੁਭਾਵਿਤਂ ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਂ. ਉਪਡ੍ਢਕਪ੍ਪੋਤਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਉਪਡ੍ਢਕਪ੍ਪੋ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਰੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜੇਹਿ ਪਮਾਣਤੋ ਵਿਪੁਲਤਰੋ ਸਭਾਵਤੋ ਉਲ਼ਾਰਤਰੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਸਭਾਵੇਨਪਿ ਹਿ ਉਲ਼ਾਰਤਮੋਵ. ਤਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾਦੀਨਂ ਪਰਿਤ੍ਤਸੁਭਾਦੀਨਞ੍ਚ ਕਾਯੇ ਸਤਿਪਿ ਸਭਾਵਵੇਮਤ੍ਤੇ ਏਕਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਵਵਤ੍ਥਪੀਯਤੀਤਿ ‘‘ਏਕਤ੍ਤਕਾਯਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਤੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਪਣੀਤੇਨਾਤਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੇਨ. ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਤਾ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੁਭਾਵਿਤਂ ਵਾ, ਸਮ੍ਮਦੇਵ, ਵਸਿਭਾਵਂ ਪਾਪਿਤਂ ਪਣੀਤਂ ‘‘ਪਧਾਨਭਾਵਂ ਨੀਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਇਧਾਪਿ ਕਪ੍ਪੋ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮਹਾਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਤੇਤਿ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਿਵਿਧਾਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ. ਸਞ੍ਞਾਯ ਏਕਤ੍ਤਾਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕਭਾਵੇਨ ਏਕਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਕੋਚਿ ਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਦਣ੍ਡਉਕ੍ਕਾਯਾਤਿ ਦਣ੍ਡਦੀਪਿਕਾਯ. ਸਰਤਿ ਧਾਵਤਿ, ਵਿਸ੍ਸਰਤਿ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਧਾਵਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਕਪ੍ਪਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਮਹਾਕਪ੍ਪਾ. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਆਭਸ੍ਸਰਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਾਪਿ ਗਹਿਤਾ.
ਸੁਨ੍ਦਰਾ ਪਭਾ ਸੁਭਾ, ਤਾਯ ਕਿਣ੍ਣਾ ਸੁਭਾਕਿਣ੍ਣਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ. ਭਾ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਿਮ-ਣ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਹ-ਕਾਰਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਨਿਚ੍ਚਲਾਯ ਏਕਗ੍ਘਨਾਯ ਪਭਾਯ ਸੁਭੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੁਭੇਨ ਓਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਕਿਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਨ੍ਤਿਮ-ਣ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਹ-ਕਾਰਕਰਣਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਨ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਭਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਏਕਗ੍ਘਨਤ੍ਤਾ. ਚਤੁਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਮੇਵ ਭਜਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਯ ਚ ਏਕਰੂਪਤ੍ਤਾ. ਵਿਪੁਲਸਨ੍ਤਸੁਖਾਯੁਵਣ੍ਣਾਦਿਫਲਤ੍ਤਾ ਵੇਹਪ੍ਫਲਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯਂ.
ਵਿਵਟ੍ਟਪਕ੍ਖੇ ਠਿਤਾ ਅਪੁਨਰਾਵਤ੍ਤਨਤੋ. ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਅਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਤ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਲ਼ਸਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਚ੍ਚਯੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਬੁਦ੍ਧਸੁਞ੍ਞੇ ਲੋਕੇ ਸੁਞ੍ਞਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਾ. ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਟ੍ਠਾਨਸਦਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਭੂਮਿਯੋ. ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਭਾਵਦੀਪਨੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਭਾਵੋਪਿ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਪਿ ਸਤ੍ਤਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਚਤੁਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਂ, ਨਵਸੁ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇਸੁ ਚਤੁਤ੍ਥਸਤ੍ਤਾਵਾਸਞ੍ਚ ਭਜਨ੍ਤਿ.
ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸੁਖੁਮਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਾਭਾਵਤੋ ਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਪ੍ਫੁਤਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਵਨ੍ਤੀਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਸਮਾਧਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੫. ਦੁਤਿਯੇ ਸਮਾਧਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਯੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾ. ‘‘ਰਥੋ ਸੀਲਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ, ਝਾਨਕ੍ਖੋ ਚਕ੍ਕਵੀਰਿਯੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੪) ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਅਲਙ੍ਕਾਰੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮ. ‘‘ਸਤ੍ਤਹਿ ਨਗਰਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਹਿ ਸੁਪਰਿਕ੍ਖਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੭) ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਵਾਰੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮ. ‘‘ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯ…ਪੇ… ਜੀਵਿਤਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੯੧-੧੯੨) ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਭਾਰੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮ. ਸੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਾਰਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਵਾਰਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਪਰਿਵਾਰੋ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਾਦਯੋ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਪਰਿਕਰਣਤੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਤੋ. ਪਰਿਕ੍ਖਤਾਤਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਰਿਯੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀਤਿ ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਹਿ ਰਤਨੇਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ ਅਰਿਯੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਉਪੇਚ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੀਤਿ ਉਪਨਿਸਾ, ਸਹ ਉਪਨਿਸਾਯਾਤਿ ਸਉਪਨਿਸੋ, ਸਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਪਰਿਵਾਰੋਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਹਕਾਰਿਕਾਰਣਭੂਤੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹੋ ਇਧ ‘‘ਉਪਨਿਸੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.
ਸਮਾਧਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਪਠਮਅਗ੍ਗਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੬. ਤਤਿਯੇ ਅਨੁਡਹਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਕਾਮਂ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿਆਦਯੋ ਤਯੋ ਅਗ੍ਗੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਾ ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਪਨ ਤੇਹਿ ਇਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਤਾਵ, ਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਾਦਿਸਾ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਾ. ਯੇ ਪਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਾ, ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਆਹੁਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਹੁਨਨਂ ਪੂਜਨਂ ‘‘ਆਹੁਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਆਹੁਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤੀ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੧੦੬). ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਚ ਤੇ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਬਹੂਪਕਾਰਤਾਯ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਨੇਸਂ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਾ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤੇਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਅਹਿਤਦੁਕ੍ਖਾਵਹਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਸੁ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੩੦੫) ਮਿਤ੍ਤਵਿਨ੍ਦਕਵਤ੍ਥੁਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਮਿਤ੍ਤਵਿਨ੍ਦਕੋ ਹਿ ਮਾਤਰਾ, ‘‘ਤਾਤ, ਅਜ੍ਜ ਉਪੋਸਥਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰੇ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਸਹਸ੍ਸਂ ਤੇ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਧਨਲੋਭੇਨ ਉਪੋਸਥਂ ਸਮਾਦਾਯ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਠਾਨਂ ਅਕੁਤੋਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਸਨਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤ੍ਵਾ ਘਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਮਾਤਾ ਪਾਤੋਵ ਯਾਗੁਂ ਪਚਿਤ੍ਵਾ ਉਪਨਾਮੇਸਿ. ਸੋ ਸਹਸ੍ਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਪਿਵਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਧਨਂ ਸਂਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਨਾਵਾਯ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਮਾਤਾ, ‘‘ਤਾਤ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲੇ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕੋਟਿਧਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਲਂ ਗਮਨੇਨਾ’’ਤਿ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਵਚਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਏਵ. ਸਾ ਪੁਰਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਰਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਪਾਦੇਨ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਤਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ.
ਮਾਤਾ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਾਦਿਸਾਯ ਮਾਤਰਿ ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਤਸ੍ਸ ਤੇ ਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਸੁਖਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਨਾਮ ਤ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਸ੍ਸ ਨਾਵਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਗਚ੍ਛਤੋ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਨਾਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਏਤ੍ਥ ਪਾਪਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਲਾਕਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸਲਾਕਾ ਦੀਯਮਾਨਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਉਲ਼ੁਮ੍ਪਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਂਸੁ. ਸੋ ਏਕਂ ਦੀਪਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਮਾਨਪੇਤੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਤਾਹਿ ‘‘ਪੁਰਤੋ ਪੁਰਤੋ ਮਾ ਅਗਮਾਸੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋਪਿ ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਂ ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਖੁਰਚਕ੍ਕਧਰਂ ਏਕਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਤਂ ਚਕ੍ਕਂ ਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਆਹ, ‘‘ਅਮ੍ਭੋ, ਇਦਂ ਤਯਾ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਿਤਂ ਪਦੁਮਂ ਮਯ੍ਹਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ. ਨ ਇਦਂ, ਸਾਮਿ, ਪਦੁਮਂ, ਖੁਰਚਕ੍ਕਂ ਏਤਨ੍ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਵਞ੍ਚੇਸਿ ਮਂ ਤ੍ਵਂ, ਕਿਂ ਮਯਾ ਪਦੁਮਂ ਨ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਲੋਹਿਤਚਨ੍ਦਨਂ ਵਿਲਿਮ੍ਪਿਤ੍ਵਾ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਂ ਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫਂ ਮਯ੍ਹਂ ਨ ਦਾਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਮਯਾ ਕਤਸਦਿਸਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਅਨੁਭਵਿਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ‘‘ਗਣ੍ਹ, ਰੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕੇ ਚਕ੍ਕਂ ਖਿਪਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਚਤੁਬ੍ਭਿ ਅਟ੍ਠਜ੍ਝਗਮਾ, ਅਟ੍ਠਾਹਿ ਪਿਚ ਸੋਲ਼ਸ;
ਸੋਲ਼ਸਾਹਿ ਚ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸ, ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਂ ਚਕ੍ਕਮਾਸਦੋ;
ਇਚ੍ਛਾਹਤਸ੍ਸ ਪੋਸਸ੍ਸ, ਚਕ੍ਕਂ ਭਮਤਿ ਮਤ੍ਥਕੇ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੧੦੪; ੧.੫.੧੦੩);
ਸੋਤਿ ਗੇਹਸਾਮਿਕੋ ਭਤ੍ਤਾ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਅਨੁਡਹਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤਾਯ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਵਤ੍ਥੁ – ਕਸ੍ਸਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ ਅਤਿਚਾਰਂ ਚਰਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਕਰੋਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ‘‘ਸਚਾਹਂ ਏਵਰੂਪਂ ਕਰੋਮਿ, ਅਯਂ ਮੇ ਸੁਨਖੋ ਵਿਲੁਪ੍ਪਮਾਨੋ ਖਾਦਤੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕਾਲਕਤਾ ਕਣ੍ਣਮੁਣ੍ਡਕਦਹੇ ਵੇਮਾਨਿਕਪੇਤੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਦਿਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਤਿ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤਦਾ ਬਾਰਾਣਸਿਰਾਜਾ ਮਿਗਵਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਕਣ੍ਣਮੁਣ੍ਡਕਦਹਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਤਿ. ਸਾ ਤਂ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਤਿ. ਸੋ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਤ੍ਥ ਨੁ ਖੋ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਠਿਤੋ ਕਣ੍ਣਮੁਣ੍ਡਕਦਹਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ‘‘ਪਟਪਟ’’ਨ੍ਤਿ ਖਾਦਮਾਨਂ ਏਕਂ ਸੁਨਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸਿਨਾ ਦ੍ਵਿਧਾ ਛਿਨ੍ਦਿ, ਦ੍ਵੇ ਅਹੇਸੁਂ. ਪੁਨ ਛਿਨ੍ਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਪੁਨ ਛਿਨ੍ਨੇ ਅਟ੍ਠ, ਪੁਨ ਛਿਨ੍ਨੇ ਸੋਲ਼ਸ ਅਹੇਸੁਂ. ਸਾ ‘‘ਕਿਂ ਕਰੋਸਿ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ‘‘ਕਿਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ‘‘ਏਵਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਖੇਲ਼ਪਿਣ੍ਡਂ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਟ੍ਠੁਭਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇਨ ਘਂਸਾਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਸੁਨਖਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿਂਸੁ. ਮੁਟ੍ਠਿਯੋਗੋ ਕਿਰਾਯਂ ਤਸ੍ਸ ਸੁਨਖਨ੍ਤਰਧਾਨਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਖੇਲ਼ਪਿਣ੍ਡਂ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਟ੍ਠੁਭਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇਨ ਘਂਸਨਂ, ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਤਸ੍ਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਖੀਣਂ. ਰਾਜਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਸਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ, ਸਾਮਿ, ਕਮ੍ਮਂ ਖੀਣਂ, ਮਾ ਅਗਮਾਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਰਾਜਾ ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਗਤੋ.
ਦਕ੍ਖਿਣਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਦੀਯਮਾਨਾ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਹਿਤਸੁਖਾਨੀਤਿ, ਤਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ.
ਪਠਮਅਗ੍ਗਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪-੫. ਦੁਤਿਯਅਗ੍ਗਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੪੭-੪੮. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਯਞ੍ਞਵਾਟਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਯਞ੍ਞਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਨਿ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਨਿ ਚ ਯਞ੍ਞੂਪਕਰਣਾਨਿ ਸਜ੍ਜਿਤਾਨੀਤਿ ਆਹ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਮਹਾਯਞ੍ਞੋ ਉਪਕ੍ਖਟੋ’’ਤਿ. ਤਂ ਉਪਕਰਣਂ ਤੇਸਂ ਤਥਾਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਕ੍ਖਟੋਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ਵਚ੍ਛਤਰਸਤਾਨੀਤਿ ਯੁਵਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਨਾਤਿਬਲਵਵਚ੍ਛਸਤਾਨਿ. ਤੇ ਪਨ ਵਚ੍ਛਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਦਮ੍ਮਾ, ਬਲੀਬਦ੍ਦਾ ਵਾ. ਉਰਬ੍ਭਾਤਿ ਤਰੁਣਮੇਣ੍ਡਕਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਉਪਨੀਤਾਨੀਤਿ ਠਪਨਤ੍ਥਾਯ ਉਪਨੀਤਾਨਿ. ਵਿਹਿਂਸਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਹਿਂਸਨਟ੍ਠੇਨ. ਉਪਵਾਯਤੂਤਿ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰੀਰਦਰਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤੋ ਸਣ੍ਹਸੀਤਲਾ ਵਾਤੋ ਵਾਯਤੁ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਪਞ੍ਚਮੇ ਨਤ੍ਥਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਦੁਤਿਯਅਗ੍ਗਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਦੁਤਿਯਸਞ੍ਞਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੯. ਛਟ੍ਠੇ ਨ੍ਹਾਰੁਵਿਲੇਖਨਨ੍ਤਿ ਚਮ੍ਮਂ ਲਿਖਨ੍ਤਾਨਂ ਚਮ੍ਮਂ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਛਡ੍ਡਿਤਕਸਟਂ. ‘‘ਏਸੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਹਂਕਰਣਂ ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ. ‘‘ਏਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿ ਮਮਂਕਰਣਂ ਮਮਙ੍ਕਾਰੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਹਙ੍ਕਾਰਦਿਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਧਾਤਿ ਸੇਯ੍ਯਸਦਿਸਹੀਨਵਸੇਨ ਤਯੋ ਮਾਨਾ. ‘‘ਏਕਵਿਧੇਨ ਰੂਪਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੫੮੪) ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ‘‘ਵਿਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਕਥਂਵਿਧਂ ਸੀਲਵਨ੍ਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਕਥਂਵਿਧਂ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਂ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੯੫) ਪਕਾਰੋ. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਧਾ. ਕਤਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ? ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਧਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੯੨੦) ਏਤ੍ਥ ਮਾਨੋ ‘‘ਵਿਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਧਾਪਿ ਮਾਨੋਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਮਾਨੋ ਹਿ ਵਿਦਹਨਤੋ ਹੀਨਾਦਿਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ. ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਦਹਨਤੋ ਉਪਦਹਨਤੋ ‘‘ਵਿਧਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਦੁਤਿਯਸਞ੍ਞਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭-੮. ਮੇਥੁਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੫੦-੫੧. ਸਤ੍ਤਮੇ ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ. ਏਕਚ੍ਚੋਤਿ ਏਕੋ. ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਮਤ੍ਤੇਨ ਸਮਣੋ ਵਾ, ਜਾਤਿਮਤ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ. ਦ੍ਵਯਂਦ੍ਵਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਮੇਥੁਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਉਚ੍ਛਾਦਨਂ ਉਬ੍ਬਟ੍ਟਨਂ. ਸਮ੍ਬਾਹਨਂ ਪਰਿਮਦ੍ਦਨਂ. ਸਾਦਿਯਤੀਤਿ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ. ਤਦਸ੍ਸਾਦੇਤੀਤਿ ਉਚ੍ਛਾਦਨਾਦਿਂ ਅਭਿਰਮਤਿ. ਨਿਕਾਮੇਤੀਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਵਿਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਤੁਟ੍ਠਿਂ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਦਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸਾਦਿਯਨਾਦਿਂ ਖਣ੍ਡਾਦਿਭਾਵਵਸੇਨ ਏਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ, ਖੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਦੇਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਪਟਿਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਸਤਿਪਿ ਦ੍ਵਯਂਦ੍ਵਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛਾਦਨਨਹਾਪਨਸਮ੍ਬਾਹਨਸਾਦਿਯਨਾਦਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਏਕਂਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਖਣ੍ਡਾਦਿਭਾਵਾਪਾਦਨਤੋ ਖਣ੍ਡਮ੍ਪਿ ਛਿਦ੍ਦਮ੍ਪਿ ਸਬਲਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਾਸਮ੍ਪੀਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਖਣ੍ਡਾਦਿਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ, ਨ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਮੇਥੁਨਸਂਯੋਗੇਨ, ਨ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ. ਤਤੋ ਚਸ੍ਸ ਨ ਜਾਤਿਆਦੀਹਿ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਤੀਤਿ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਮਹਾਹਸਿਤਂ ਹਸਤਿ. ਸਂਕੀਲ਼ਤੀਤਿ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਵਸੇਨ ਕੀਲ਼ਤਿ. ਸਂਕੇਲਾਯਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਕੇਲਾਯਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਂ. ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਤੀਤਿ ਉਪੇਚ੍ਚ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਓਲੋਕੇਤਿ. ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਕੁਟ੍ਟਸ੍ਸ ਪਰਤੋ. ਤਥਾ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ, ‘‘ਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਾ ਭਿਤ੍ਤਿ ਕੁਟ੍ਟਂ, ਇਟ੍ਠਕਾਮਯਾ ਪਾਕਾਰੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਵਾ ਭਿਤ੍ਤਿ ਪੋਰਿਸਕਾ ਦਿਯਡ੍ਢਰਤਨਪ੍ਪਮਾਣਾ ਕੁਟ੍ਟਂ, ਤਤੋ ਅਧਿਕੋ ਪਾਕਾਰੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਪਟਿਞ੍ਞਸ੍ਸ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਵਤਸਮਾਦਾਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ. ਕਾਮਗੁਣੇਹੀਤਿ ਕਾਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ. ਸਮਪ੍ਪਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਪ੍ਪਿਤਂ ਸਹਿਤਂ. ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤਨ੍ਤਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ. ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨਨ੍ਤਿ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਂ, ਉਪਟ੍ਠਹਿਯਮਾਨਂ ਵਾ. ਪਣਿਧਾਯਾਤਿ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ. ਸੀਲੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਮਨਿਯਮਾਦਿਸਮਾਦਾਨਵਸੇਨ ਸੀਲਂ, ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਵਸੇਨ ਵਤਂ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵਾ ਸੀਲਂ, ਦੁਕ੍ਕਰਚਰਿਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਵਤਂ. ਤਂਤਂਅਕਿਚ੍ਚਸਮ੍ਮਤਤੋ ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਸੀਲਂ, ਤਂਤਂਸਮਾਦਾਨਵਤੋ ਵੇਸਭੋਜਨਕਿਚ੍ਚਕਰਣਾਦਿਵਿਸੇਸਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਵਤਂ. ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਦੁਕ੍ਕਰਚਰਿਯਾ ਤਪੋ. ਮੇਥੁਨਾ ਵਿਰਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਵਣ੍ਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਟ੍ਠਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਮੇਥੁਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਦਾਨਮਹਪ੍ਫਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੫੨. ਨਵਮੇ ‘‘ਸਾਹੁ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤੀਤਿ ‘‘ਦਾਨਂ ਨਾਮ ਸਾਧੁ ਸੁਨ੍ਦਰ’’ਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਾਨਞ੍ਹਿ ਦਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਮੋਜ੍ਜਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਾਦਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਲੋਭਦੋਸਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛੇਰਾਦਯੋ ਵਿਦੂਰੀਭਵਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਦਾਨਂ ਅਨੁਕੂਲਧਮ੍ਮਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨੇਨ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮਵਿਦੂਰੀਕਰਣੇਨ ਚ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਸੋਭਨਾਯ ਚ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਯ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਅਲਙ੍ਕਾਰਭੂਤਞ੍ਚੇਵ ਪਰਿਵਾਰਭੂਤਞ੍ਚ ਦੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਝਾਨਾਨਾਗਾਮੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਇਮਂ ਪੇਚ੍ਚ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਪਰਲੋਕਫਲਾਸਾਯ ਸਾਤਿਸਯਾਯ ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਚਾਰਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਅਨੁਭਵਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹੁਤ੍ਤਰਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਠਮਂ ਤਣ੍ਹੁਤ੍ਤਰਿਯਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਾਨਂ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਗਰੁਂ ਚਿਤ੍ਤੀਕਾਰਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦੁਤਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤੀਕਾਰਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿ ਪਿਤੁਪਿਤਾਮਹੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ ਕਤਪੁਬ੍ਬਂ ਜਹਾਪੇਤੁਂ ਨਾਮ ਨਾਨੁਚ੍ਛਵਿਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਭਾਗਵਸੇਨ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਤਤਿਯਂ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਹਂ ਪਚਾਮਿ, ਨ ਇਮੇ ਪਚਨ੍ਤਿ, ਨਾਰਹਾਮਿ ਪਚਨ੍ਤੋ ਅਪਚਨ੍ਤਾਨਂ ਦਾਨਂ ਅਦਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਨਿਰਵਸੇਸਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਂ ਇਸੀਨਂ ਤਾਨਿ ਮਹਾਯਞ੍ਞਕਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ, ਏਵਂ ਮੇ ਅਯਂ ਦਾਨਪਰਿਭੋਗੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂਸਞ੍ਞਿਨੋ ਦਾਨਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਅਰਹੇਸੁ ਦਾਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਮਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਇਮਂ ਮੇ ਦਾਨਂ ਦਦਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਬਾਹੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪਚਾਰਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਛਟ੍ਠਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪਵਿਚਾਰਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਦਾਨਮਹਪ੍ਫਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਨਨ੍ਦਮਾਤਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੫੩. ਦਸਮੇ ‘‘ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸੋ ਪਵਾਰੇਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨਿਕ੍ਖਮੀ’’ਤਿ ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਭਾਣਕਾਨਂ ਮਤੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਭਗਵਾ ਉਪਕਟ੍ਠਾਯ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਾਯ ਜੇਤਵਨਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਚਾਰਿਕਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਅਕਾਲੇ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕੋਸਲਰਾਜਾਦਯੋ ਵਾਰੇਤੁਂ ਆਰਭਿਂਸੁ. ਪਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਹਿ ਚਰਣਂ ਬੁਦ੍ਧਾਚਿਣ੍ਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਪੁਣ੍ਣਾਯ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਮਮ ਨਿਵਤ੍ਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਪੁਣ੍ਣਾਪਿ…ਪੇ… ਪਬ੍ਬਜੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੇਟ੍ਠਿ ‘‘ਪੁਣ੍ਣਾਯ ਭਗਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭੁਜਿਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਧੀਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਸਿ. ਸਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਸਤ੍ਥਾ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਓਭਾਸਗਾਥਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ –
‘‘ਪੁਣ੍ਣੇ ਪੂਰਸ੍ਸੁ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ, ਚਨ੍ਦੋ ਪਨ੍ਨਰਸੋ ਯਥਾ;
ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. (ਥੇਰੀਗਾ. ੩);
ਸਾ ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਸਾਵਿਕਾ ਅਹੋਸਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਨਨ੍ਦਮਾਤਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਮਹਾਯਞ੍ਞਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਠਮਪਣ੍ਣਾਸਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.