੮-੯. ਵਾਚਾਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੮-੯. ਅਟ੍ਠਮੇ ਅਙ੍ਗੇਹੀਤਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਅਙ੍ਗੀਯਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ, ਕਾਰਣਾਨਿ. ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਚ ਅਙ੍ਗ-ਸਦ੍ਦੋ. ਪਞ੍ਚਹੀਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ. ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਸਮਨੁਆਗਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਯੁਤ੍ਤਾ ਚ. ਵਾਚਾਤਿ ਸਮੁਲ੍ਲਪਨ-ਵਾਚਾ. ਯਾ ‘‘ਵਾਚਾ ਗਿਰਾ ਬ੍ਯਪ੍ਪਥੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੬੩੬) ਚ, ‘‘ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੯) ਚ ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਾ ਪਨ ‘‘ਵਾਚਾਯ ਚੇ ਕਤਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧ ਕਾਯਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰ) ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ, ‘‘ਯਾ ਚਤੂਹਿ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਹਿ ਆਰਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੨੯੯) ਏਵਂ ਵਿਰਤਿ ਚ, ‘‘ਫਰੁਸਵਾਚਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਸੇਵਿਤਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਨਿਰਯਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੪੦) ਏਵਂ ਚੇਤਨਾ ਚ ਵਾਚਾਤਿ ਆਗਤਾ, ਨ ਸਾ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਭਾਸਿਤਬ੍ਬਤੋ. ‘‘ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਭਾਸਿਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਭਾਸਿਤਾ. ਤੇਨਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਾਵਹਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਨਵਜ੍ਜਾਤਿ ਰਾਗਾਦਿਅਵਜ੍ਜਰਹਿਤਾ. ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਕਾਰਣਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਗਤਿਗਮਨਾਦਿਪ੍ਪਵਤ੍ਤਦੋਸਾਭਾਵਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤਿ. ਰਾਗਦੋਸਾਦਿਵਿਮੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਯਂ ਭਾਸਤੋ ਅਨੁਰੋਧਵਿਵਜ੍ਜਨਤੋ ਅਗਤਿਗਮਨਂ ਦੁਰਸਮੁਸ੍ਸਿਤਮੇਵਾਤਿ. ਅਨਨੁਵਜ੍ਜਾਤਿ ਅਨੁਵਾਦਵਿਮੁਤ੍ਤਾ. ਇਮਿਨਾਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਸਤਿ ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਅਨਨੁਵਜ੍ਜਤਾਤਿ. ਵਿਞ੍ਞੂਨਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ. ਤੇਨ ਨਿਨ੍ਦਾਪਸਂਸਾਸੁ ਬਾਲਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.

ਇਮੇਹਿ ਖੋਤਿਆਦੀਨਿ ਤਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਵਾਚਂ ਨਿਗਮੇਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞੇ ਪਟਿਞ੍ਞਾਦੀਹਿ ਅਵਯਵੇਹਿ, ਨਾਮਾਦੀਹਿ ਪਦੇਹਿ, ਲਿਙ੍ਗਵਚਨਵਿਭਤ੍ਤਿਕਾਲਕਾਰਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਹਿ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਵਾਚਮ੍ਪਿ ਸੁਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ. ਅਵਯਵਾਦਿਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਪਿ ਹਿ ਤਥਾਰੂਪੀ ਵਾਚਾ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾਵ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਤ੍ਤਾ. ਇਮੇਹਿ ਪਨ ਪਞ੍ਚਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਸਚੇਪਿ ਮਿਲਕ੍ਖੁਭਾਸਾਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਘਟਚੇਟਿਕਾਗੀਤਿਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਪਿ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸੁਭਾਸਿਤਾਵ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਹਿਤਸੁਖਾਵਹਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਗ੍ਗਪਸ੍ਸੇ ਸਸ੍ਸਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਸੀਹਲ਼ਚੇਟਿਕਾਯ ਸੀਹਲ਼ਕੇਨੇਵ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਯੁਤ੍ਤਂ ਗੀਤਿਕਂ ਗਾਯਨ੍ਤਿਯਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਕਭਿਕ੍ਖੂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ.

ਤਥਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਦੁਮਸ੍ਸਰਸਮੀਪੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਦੁਮਸ੍ਸਰੇ ਪਦੁਮਾਨਿ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ –

‘‘ਪਾਤੋਵ ਫੁਲ੍ਲਿਤਕੋਕਨਦਂ,

ਸੂਰਿਯਾਲੋਕੇਨ ਭਿਜ੍ਜਿਯਤੇ;

ਏਵਂ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਗਤਾ ਸਤ੍ਤਾ,

ਜਰਾਭਿਵੇਗੇਨ ਮਦ੍ਦੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੧੩; ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪੫੨ ਸੁਭਾਸਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ) –

ਇਮਂ ਗੀਤਿਂ ਗਾਯਨ੍ਤਿਯਾ ਚੇਟਿਕਾਯ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ.

ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰੇਪਿ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਤ੍ਤਹਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਟਵਿਤੋ ਆਗਮ੍ਮ ਅਞ੍ਞਤਰਾਯ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਮੁਸਲੇਨ ਤਣ੍ਡੁਲੇ ਕੋਟ੍ਟੇਨ੍ਤਿਯਾ –

‘‘ਜਰਾਯ ਪਰਿਮਦ੍ਦਿਤਂ ਏਤਂ, ਮਿਲਾਤਚਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਂ;

ਮਰਣੇਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ ਏਤਂ, ਮਚ੍ਚੁਸ੍ਸ ਘਾਸਮਾਮਿਸਂ.

‘‘ਕਿਮੀਨਂ ਆਲਯਂ ਏਤਂ, ਨਾਨਾਕੁਣਪੇਨ ਪੂਰਿਤਂ;

ਅਸੁਚਿਭਾਜਨਂ ਏਤਂ, ਤਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧਸਮਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੧੩; ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪੫੨ ਸੁਭਾਸਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ) –

ਇਮਂ ਗੀਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਸਹ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਾਚਾ ਸਚੇਪਿ ਮਿਲਕ੍ਖੁਭਾਸਾਯ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਘਟਚੇਟਿਕਾਗੀਤਿਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਵਾਚਾ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸੁਭਾਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਏਵ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਅਨਨੁਵਜ੍ਜਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਅਤ੍ਥਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਟਿਸਰਣਾਨਂ, ਨੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪ੍ਪਟਿਸਰਣਾਨਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਵਾਚਾਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.