੧. ਭਣ੍ਡਗਾਮਵਗ੍ਗੋ

੧-੨. ਅਨੁਬੁਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧-੨. ਚਤੁਕ੍ਕਨਿਪਾਤਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਅਨੁਬੋਧੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਂ ਞਾਣਂ, ਪਟਿਵੇਧੋ ਅਨੁਬੋਧੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਬੋਧਪੁਬ੍ਬਕੋ ਪਟਿਵੇਧੋ ਅਨੁਬੋਧੇਨ ਵਿਨਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਨੁਬੋਧੋ ਹਿ ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਟਿਵੇਧਸਮ੍ਬਦ੍ਧੋ, ਤਦੁਭਯਾਭਾਵਹੇਤੁਕਞ੍ਚ ਵਟ੍ਟੇ ਸਂਸਰਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਅਨਨੁਬੋਧਾ…ਪੇ… ਤੁਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਭਵਤੋ ਭਵਨ੍ਤਰੂਪਗਮਨਂ ਸਨ੍ਧਾਵਨਂ, ਅਪਰਾਪਰਂ ਚਵਨੂਪਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਸਞ੍ਚਰਣਂ ਸਂਸਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਵਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਨ੍ਧਾਵਿਤਸਂਸਰਿਤਪਦਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਮਯਾ ਚ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਚਾ’’ਤਿ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪੇ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ਭਾਵਸਾਧਨਤਂ ਹਦਯੇ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਮਞ੍ਚੇਵ ਤੁਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੀਘਰਜ੍ਜੁਨਾ ਬਦ੍ਧਸਕੁਣਂ ਵਿਯ ਰਜ੍ਜੁਹਤ੍ਥੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦੇਸਨ੍ਤਰਂ ਤਣ੍ਹਾਰਜ੍ਜੁਨਾ ਬਦ੍ਧਂ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਭਵਨ੍ਤਰਂ ਨੇਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਵਰਜ੍ਜੂ’’ਤਿਆਦੀ.

ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਰੋਤਿ ਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਕਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚ ਵਿਨਾਸਕਰੋ ਅਭਾਵਕਰੋ. ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਮਂਸਚਕ੍ਖੁਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਚਕ੍ਖੂਹਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ. ਸਵਾਸਨਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਾਤਿਸਯਂ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ. ਦੁਤਿਯਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਅਨੁਬੁਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩-੪. ਪਠਮਖਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੩-੪. ਤਤਿਯੇ ਕਲਿਨ੍ਤਿ ਅਪਰਾਧਂ. ਵਿਚਿਨਾਤੀਤਿ ਆਚਿਨੋਤਿ ਪਸਵਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਕਲਿਨਾ ਸੁਖਂ ਨ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ਤੇਨ ਅਪਰਾਧੇਨ ਸੁਖਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਿਨ੍ਦਿਯਪ੍ਪਸਂਸਾਯ ਹਿ ਪਸਂਸਿਯਨਿਨ੍ਦਾਯ ਚ ਸਮਕੋਵ ਵਿਪਾਕੋ. ਪਸਂਸਿਯਨਿਨ੍ਦਾਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਗੁਣਪਰਿਧਂਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਾਯ ਕਟੁਕਤਰਵਿਪਾਕਾ. ਨਿਨ੍ਦਿਯਪ੍ਪਸਂਸਾ ਪਨ ਕਥਂ ਤਾਯ ਸਮਵਿਪਾਕਾਤਿ ਚੇ? ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਗੁਣਸਮਾਰੋਪਨੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਪਸਂਸਿਯੇਨ ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਕਰਣਤੋ ਚ. ਲੋਕੇਪਿ ਹਿ ਅਸੂਰਂ ਸੂਰੇਨ ਸਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਗਾਰਯ੍ਹੋ ਹੋਤਿ, ਪਗੇਵ ਦੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੇਨ ਸਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ. ਸਕੇਨ ਧਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯੇਨ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੋਵ ਕਲੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਤ੍ਤਾ ਸਪ੍ਪਟਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਚ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੋ ਅਪਰਾਧੋ. ਅਯਂ…ਪੇ… ਮਹਨ੍ਤਤਰੋ ਕਲਿ ਕਤੂਪਚਿਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਟਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਚ.

ਨਿਰਬ੍ਬੁਦੋਤਿ ਗਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਏਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਗਣਨਾਯਾ’’ਤਿ, ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਪਰਿਮਾਣਂ ਪਨ ਵਸ੍ਸਗਣਨਾਯ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥੇਵ ਹਿ ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਕੋਟਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਕੋਟਿਯੋ ਪਕੋਟਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਪਕੋਟਿਯੋ ਕੋਟਿਪਕੋਟਿ, ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਕੋਟਿਪਕੋਟਿਯੋ ਨਹੁਤਂ, ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਨਹੁਤਾਨਿ ਨਿਨ੍ਨਹੁਤਂ, ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਨਿਨ੍ਨਹੁਤਾਨਿ ਏਕਂ ਅਬ੍ਬੁਦਂ, ਤਤੋ ਵੀਸਤਿਗੁਣਿਤਂ ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਂ. ਯਂ ਅਰਿਯੇ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਰਿਯੇ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ਯਂ ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਰਬ੍ਬੁਦੋਤਿ ਚ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕੋ ਨਿਰਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਵੀਚਿਮ੍ਹਿਯੇਵ ਪਨ ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਗਣਨਾਯ ਪਚ੍ਚਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਪਠਮਖਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਅਨੁਸੋਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਅਨੁਸੋਤਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਂਸਾਰਸੋਤਸ੍ਸ ਅਨੁਕੂਲਭਾਵੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਪਚ੍ਚਨੀਕਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਸਂਸਾਰਸੋਤਸ੍ਸ ਪਟਿਕੂਲਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਠਿਤਸਭਾਵੋਤਿ ਅਚਲਪ੍ਪਸਾਦਾਦਿਸਮਨ੍ਨਾਗਮੇਨ ਠਿਤਸਭਾਵੋ. ਅਨਾਗਾਮੀ ਹਿ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇਹਿ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇਹਿ ਅਕਮ੍ਪਨਿਯਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਤਮ੍ਹਾ ਲੋਕਾ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਯ ਚ ਠਿਤਸਭਾਵੋ ਨਾਮ. ਓਘਂ ਤਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਕਾਮੋਘਾਦਿਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਓਘਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ. ਪਰਤੀਰਂ ਗਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਾਰਂ ਗਤੋ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਬਾਹਿਤਪਾਪਤਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ ਖੀਣਾਸਵੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੇਟ੍ਠੋ ਨਿਦ੍ਦੋਸੋ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਵੇਰਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਪਞ੍ਚਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਸਹਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਹਾਪਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨਾਤਿ ਕਿਲੇਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਮ੍ਪਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਨਂ ਏਕਾਯਪਿ ਅਨੂਨਂ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯਂ. ਇਮਿਨਾ ਵਾਰੇਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ ਕਥਿਤਾ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਰੁਦਨ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ? ਆਮ, ਕਿਲੇਸਰੋਦਨੇਨ ਰੋਦਨ੍ਤਾ ਚਰਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਿਕ੍ਖੁ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ.

ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਫਲਸਮਾਧਿਂ. ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਫਲਞਾਣਂ. ਛਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਾਰਗਤੋਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਰਗੂ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਾਰਗੂ, ਭਾਵਨਾਪਾਰਗੂ, ਪਹਾਨਪਾਰਗੂ, ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਾਰਗੂ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਾਰਗੂਤਿ ਏਵਂ ਛਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਾਰਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਗਤੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਅਨੁਸੋਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੬. ਛਟ੍ਠੇ ਅਪ੍ਪਕਂ ਸੁਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਨਵਙ੍ਗਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਸੁਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਦੇਵ ਨਵਙ੍ਗਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸਕ੍ਖਨ੍ਧਕਪਰਿਵਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਥਂ ਪਨਾਯਂ ਵਿਭਾਗੋ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਸਗਾਥਕਞ੍ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ, ਨਿਗ੍ਗਾਥਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ. ਤਦੁਭਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ ਉਦਾਨਾਦਿਵਿਸੇਸਸਞ੍ਞਾਰਹਿਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਸਿਯਾ. ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਞ੍ਚ (ਖੁ. ਪਾ. ੫.੧ ਆਦਯੋ; ਸੁ. ਨਿ. ੨੬੧ ਆਦਯੋ) ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਨ ਸਿਯਾ ਗਾਥਾਭਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮਪਦਾਦੀਨਂ ਵਿਯ. ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਵਾ ਸਿਯਾ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਾ ਸਗਾਥਾਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਤਥਾ ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਸਗਾਥਕਪ੍ਪਦੇਸਾਨਨ੍ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ –

‘‘ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਧਿ, ਵਿਸੇਸਵਿਧਯੋ ਪਰੇ;

ਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ, ਸਹਤਾਞ੍ਞੇਨ ਨਾਞ੍ਞਤੋ’’. (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ; ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ)

ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਧਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਨੇਤ੍ਤਿਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰੋ) ‘‘ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯੇਟ੍ਠੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਤਕਂ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਤਾਗਤਂ ਸੁਤ੍ਤਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ (ਪਾਚਿ. ੬੫੫, ੧੨੪੨) ਸਕਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਸਤਾਨੀਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ; ਕਥਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ) ਏਵਮਾਦਿ ਚ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਕਂ. ਵਿਸੇਸਵਿਧਯੋ ਪਰੇ ਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਤਦੇਕਦੇਸੇਸੁ ਗੇਯ੍ਯਾਦਯੋ ਵਿਸੇਸਵਿਧਯੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਗੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਂ ਤਬ੍ਭਾਵਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਲੋਕੇਪਿ ਹਿ ਸਸਿਲੋਕਂ ਸਗਾਥਕਂ ਵਾ ਚੁਣ੍ਣਿਯਗਨ੍ਥਂ ‘‘ਗੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਗਾਥਾਵਿਰਹੇ ਪਨ ਸਤਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਭਾਵੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਤਬ੍ਭਾਵਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਞ੍ਹਿ ‘‘ਬ੍ਯਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਬ੍ਯਾਕਰਣਮੇਵ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਸਗਾਥਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ ਗੇਯ੍ਯਾਦਿਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਨੋਕਾਸਭਾਵਤੋ, ‘‘ਗਾਥਾਵਿਰਹੇ ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਥਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਪਦਾਦੀਸੁ ਕੇਵਲਂ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧੇਸੁ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤੇਪਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਞਾਣਮਯਿਕਗਾਥਾਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਵਚਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਸੁ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਸੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸੇਸੁ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਗਾਥਾਉਦਾਨਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਤਥਾ ਸਤਿਪਿ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਭਾਵੇ ਭਗਵਤੋ ਅਤੀਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਚਰਿਯਾਨੁਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਕੇਸੁ ਜਾਤਕਸਞ੍ਞਾ, ਸਤਿਪਿ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਭਾਵੇ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤੇ ਚ ਕੇਸੁਚਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਵੇਦਸ੍ਸ ਲਭਾਪਨਤੋ ਵੇਦਲ੍ਲਸਞ੍ਞਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਏਵਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਾਦਿਨਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸੇਸੁ ਗੇਯ੍ਯਾਦਿਸਞ੍ਞਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਵਿਸੇਸਵਿਧਯੋ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ਪਰੇ ਗੇਯ੍ਯਾਦਯੋ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਰਹਿਤਂ, ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਵਿਸੇਸਸਞ੍ਞਾਪਰਿਹਾਰੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਸਞ੍ਞਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਨਨੁ ਚ ਸਗਾਥਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ, ਨਿਗ੍ਗਾਥਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਚੋਦਨਾ ਤਦਵਤ੍ਥਾਵਾਤਿ? ਨ ਤਦਵਤ੍ਥਾ ਸੋਧਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੋਧਿਤਞ੍ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਗਾਥਾਵਿਰਹੇ ਸਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਭਾਵੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਤਬ੍ਭਾਵਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਗਾਥਾਭਾਵਤੋ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਨ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਨ, ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ. ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ ਹਿ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਸੁਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਨ ਹਿ ਤਾਨਿ ਧਮ੍ਮਪਦਬੁਦ੍ਧਵਂਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਗਾਥਾਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾਤਾਨਿ, ਅਥ ਖੋ ਸੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨੇਵ, ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਨਾਮਕ’’ਨ੍ਤਿ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਾ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਤਦਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਸਹਤਾਞ੍ਞੇਨ. ਸਹ ਗਾਥਾਹੀਤਿ ਹਿ ਸਗਾਥਕਂ. ਸਹਭਾਵੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਗਾਥਾਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕੋਚਿ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ‘‘ਸਹ ਗਾਥਾਹੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਸਮੁਦਾਯੋ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਦਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਸਗਾਥਕਪ੍ਪਦੇਸਾਨਂ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਤਦਪਿ ਨ, ਅਞ੍ਞਤੋ. ਅਞ੍ਞਾ ਏਵ ਹਿ ਤਾ ਗਾਥਾ ਜਾਤਕਾਦਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਅਤੋ ਨ ਤਾਹਿ ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਭਾਵੋਤਿ. ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਕਰਾਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯ ਵਿਨਯਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਾ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ) ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਕਾਸਿਤੋ, ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਹਿ ਤਤੋਯੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਨ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਞ੍ਚ ਪਾਲ਼ਿਞ੍ਚ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਧਮ੍ਮਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਞ੍ਚ ਪਾਲ਼ਿਞ੍ਚ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸੋਭਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯੇਨਾਤਿ ਸਚ੍ਚਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧਾਦਿਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯੇਨ. ਵਿਨਯਂ ਉਪੇਤਾਤਿ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਨਯਂ ਉਪੇਤਾ. ਵੇਸਾਰਜ੍ਜੇਨਾਤਿ ਸਾਰਜ੍ਜਕਰਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਦਿਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਗਮਨਤੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜੇਨ, ਸਾਰਜ੍ਜਰਹਿਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਪਿਟਕਵਸੇਨ ਬਹੁ ਸੁਤਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ. ਤਮੇਵ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਭਾਜਨੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸੀਹਵਸਂ ਵਿਯ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਪਗੁਣਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਹਦਯੇ ਠਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਧਰਾ. ਏਦਿਸਾ ਚ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸੁਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭੂਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਧਾਰਭੂਤਾ’’ਤਿ.

ਸੋਭਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮. ਅਟ੍ਠਮੇ ਬ੍ਯਾਮੋਹਵਸੇਨ ਸਰਣਪਰਿਯੇਸਨਂ ਸਾਰਜ੍ਜਨਂ ਸਾਰਦੋ, ਬ੍ਯਾਮੋਹਭਯਂ. ਵਿਗਤੋ ਸਾਰਦੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਾਰਦੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਂ. ਤਂ ਪਨ ਞਾਣਸਮ੍ਪਦਂ, ਪਹਾਨਸਮ੍ਪਦਂ, ਦੇਸਨਾਵਿਸੇਸਸਮ੍ਪਦਂ ਖੇਮਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਸਭਸ੍ਸ ਇਦਨ੍ਤਿ ਆਸਭਂ, ਸੇਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਪਟਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਅਭਿਮੁਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਟ੍ਠ ਵਾ ਪਰਿਸਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਆਸਭਾ, ਪੁਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾ. ਇਦਂ ਪਨਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਠਾਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋਵਾਤਿ ਅਵਦਨ੍ਤੋਪਿ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋਵ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ.

ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੂਤਿ ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਨੇਕਸਤਂ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਾ…ਪੇ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਿਸਂ ਗਹਪਤਿਪਰਿਸਂ, ਸਮਣਪਰਿਸਂ, ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਪਰਿਸਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਪਰਿਸਂ, ਮਾਰਪਰਿਸਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਾ, ਤਤ੍ਰਪਿ ਮਯਾ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ ਸਲ੍ਲਪਿਤਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚ ਸਾਕਚ੍ਛਾ ਚ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਪੁਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਰ ਵਤ ਮਂ ‘ਭਯਂ ਵਾ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਵਾ ਓਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੧) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪਰਿਸਾਸੁ. ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਨਦਤੀਤਿ ਪਰਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਞਾਣਯੋਗੇਨ ਵਿਸਾਰਦੋ ਅਹਨ੍ਤਿ ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਖਨ੍ਧਵਗ੍ਗੇ ਆਗਤੇਨ ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤੇਨ.

‘‘ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੧) ਸੁਤ੍ਤਸੇਸੇਨ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਫਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਵਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪੁਰਿਮਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਪਚ੍ਛਿਮਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਵਤ੍ਤਿ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤਤ੍ਥ ਚ ਚਕ੍ਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਚਕ੍ਕਸਣ੍ਠਾਨਾ ਅਸਨਿ ਏਵ ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕਂ. ਉਰਚਕ੍ਕਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਣਾਸਮੂਹਾਦੀਸੁਪਿ ਚਕ੍ਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸਙ੍ਘਭੇਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ ਚਕ੍ਕਭੇਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੪੦੯; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੪੩) ਹਿ ਆਣਾ ‘‘ਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਦੇਵਚਕ੍ਕਂ ਅਸੁਰਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਮੂਹੋਤਿ.

ਪਟਿਵੇਧਨਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ‘‘ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਦੇਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਬੁਜ੍ਝਨਮਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਾਸਿਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਯਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾ ਦੇਸਨਾਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਵਚਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹਿ ਤੇਸਂ, ਨ ਪਨ ਦਸ੍ਸਨਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਭਗਵਤੋ ਏਵ ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਵਚਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ‘‘ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੭੧੮-੭੨੧) ਵਿਯ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਹਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਸਹੇਤੁਨਾ’’ਤਿ. ਹੇਤੂਤਿ ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਸਾਧਨਹੇਤੁ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਕਾਰਕੋ, ਸਮ੍ਪਾਪਕੋ ਵਾ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਾਯ ਕਾਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਚੋਦਕੋ ਚੋਦਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਾਰਣਂ, ਧਮ੍ਮੋ ਚੋਦਨਂ ਕਰੋਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਖੇਮਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਅਪ੍ਪਟਿਬਾਹਿਯਭਾਵੇਨ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਂ.

ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ ਵਾ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ. ਏਵਂਭੂਤਾ ਪਨ ਤੇ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ’’ਤਿ. ਅਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਨਾਤਿਸਾਵਜ੍ਜਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿਆਦਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਬ੍ਭਾਵੇ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵਤੋ. ਇਧ ਪਨ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਇਦਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ (ਪਾਚਿ. ੪੧੭) ਵਿਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਂਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਮਾਨਂ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਚੇ, ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਕਾਮੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੇਥੁਨ…ਪੇ…ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੇਥੁਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਮੁਸ੍ਸਤੇਵਾਪਿ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੨੦).

ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਰੇਹਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਸਂਯੋਗੇ ਭੁਮ੍ਮਂ.

ਉਪਨਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਵਿਰਚਿਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਾ’’ਤਿ. ਪੁਥੁਭਾਵਨ੍ਤਿ ਬਹੁਭਾਵਂ. ਪੁਥੂਹਿ ਵਾ ਸਿਤਾਤਿ ਬਹੂਹਿ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਸਿਤਾ ਉਪਨਿਬਦ੍ਧਾ.

ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਤਣ੍ਹੁਪ੍ਪਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯. ਨਵਮੇ ਭਵਤਿ ਏਤੇਨ ਆਰੋਗ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਵੋ, ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯੋ. ਪਰਿਵੁਦ੍ਧੋ ਭਵੋ ਅਭਵੋ. ਵੁਦ੍ਧਿਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਮਕਾਰੋ ਯਥਾ ‘‘ਸਂਵਰਾਸਂਵਰੋ, ਫਲਾਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਸਪ੍ਪਿਨਵਨੀਤਾਦੀਨੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤੇਲਮਧੁਫਾਣਿਤਾਦੀਨਂ ਗਹਣਂ. ਸਪ੍ਪਿਨਵਨੀਤਾਦਿਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਭਵਾਭਵੋਤਿ ਵਾ ਖੁਦ੍ਦਕੋ ਚੇਵ ਮਹਨ੍ਤੋ ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਭਵੋਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਭਵੋਤਿ ਵਿਪਤ੍ਤਿ. ਭਵੋਤਿ ਵੁਦ੍ਧਿ, ਅਭਵੋਤਿ ਹਾਨਿ. ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਵਾਭਵਹੇਤੁ ਵਾ’’ਤਿ.

ਤਣ੍ਹਾਦੁਤਿਯੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਹਾਯੋ. ਤਣ੍ਹਾ ਹਿ ਨਿਰੁਦਕਕਨ੍ਤਾਰੇ ਮਰੀਚਿਕਾਯ ਉਦਕਸਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਪਿਪਾਸਾਭਿਭੂਤਂ ਤਸਿਤਂ ਸਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਸਹਾਯਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਭਵਾਦੀਸੁ ਅਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਬ੍ਭਮਾਪੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ਪਪਾਤਕਂ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਧੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕਲੁਦ੍ਦਕਾ ਵਿਯ ਅਨੇਕਾਦੀਨਵਾਕੁਲੇਸੁ ਭਵੇਸੁ ਆਨਿਸਂਸਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਅਨਤ੍ਥਜਾਲੇ ਸਾ ਪਰਿਬ੍ਭਮਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾ ‘‘ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਚ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਕਿਲੇਸਾਦਯੋ ਭਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਨ ਪਨ ਤਥਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਯਥਾ ਤਣ੍ਹਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ਕੁਸਲੇਹਿ ਵਿਨਾ ਅਕੁਸਲੇਹਿ, ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਕੁਸਲੇਹਿ ਚ ਵਿਨਾ ਰੂਪਾਵਚਰਾਦਿਕੁਸਲੇਹਿ ਭਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ. ਯਤੋ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਭਾਵੋ ਚ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ ਚ ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ, ਸੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ, ਸਂਸਾਰੋ, ਤਂ ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਭਾਵੋ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ ਤਤੋ ਅਵਸਿਟ੍ਠਸਤ੍ਤਾਵਾਸਾ. ਇਤ੍ਥਭਾਵੋ ਵਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਏਵਰੂਪੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਇਤ੍ਥਭਾਵੋ, ਨ ਏਵਰੂਪੋ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਭਾਵੋ ਨਾਮ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਂਸਰਣਂ ਸਂਸਾਰੋ.

‘‘ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਾਟਿ, ਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨ ਚ;

ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ, ਸਂਸਾਰੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ’’. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੧੯; ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੯੫ ਅਪਸਾਦਨਾਵਣ੍ਣਨਾ; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੬੦; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪.੧੯੯; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ; ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੬ ਸਙ੍ਖਾਰਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੋ; ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੨੩; ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ੩੯; ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪);

ਤੇਨਾਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨਂ ਪਟਿਪਾਟਿ’’ਨ੍ਤਿ, ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨਂ ਹੇਤੁਫਲਭਾਵੇਨ ਅਪਰਾਪਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਮਾਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਤਮਾਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਂ ਸਮੁਦਯਂ ਤਣ੍ਹਂ ਆਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਏਵਮਾਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸਂਸਾਰਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਆਦੀਨਵਂ ਦੋਸਂ ਞਤ੍ਵਾ. ਨਿਗ੍ਗਹਣੋਤਿ ਚਤੁਰੂਪਾਦਾਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਗਹਣਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਨਿਗ੍ਗਹਣੋ, ਖਨ੍ਧਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਤਣ੍ਹੁਪ੍ਪਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਯੋਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦. ਦਸਮੇ ਯੋਜੇਨ੍ਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਪਾਕੇਨ ਭਵਾਦਿਂ, ਭਵਨ੍ਤਰਾਦੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਤ੍ਤਂ ਯੋਜੇਨ੍ਤਿ ਘਟੇਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਗਾ. ਕਾਮਨਟ੍ਠੇਨ ਕਾਮੋ ਚ ਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨਤ੍ਥੇਨ ਯੋਗੋ ਚਾਤਿ ਕਾਮਯੋਗੋ. ਭਵਯੋਗੋ ਨਾਮ ਭਵਰਾਗੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੋ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੇਸੁ ਰਾਗੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਕਮ੍ਮਭਵੇਸੁ, ਤਤਿਯੋ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਯਥਾ ਰਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਰਾਗੋ, ਏਵਂ ਯੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਯੋਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਹੇਸਾਤਿ, ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਦੀਨਂ.

ਸਮੁਦਯਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਮੁਦਯਾ ਖਣਿਕਸਮੁਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯੋ ਚ. ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ ਖਣਿਕਸਮੁਦਯੋ, ਪਚ੍ਚਯੋਵ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯੋ. ਸਮੁਦਯਤੇ ਸਮੁਦਯਨਂ ਸਮੁਦਯੋ, ਸਮੁਦੇਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਏਵਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਸਮੁਦਯਾਨਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਤੋਪਿ ਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਖਣਿਕਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਖਣਿਕਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਖਣਤੋ ਚ ਨੇਸਂ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਖਂ ਹੋਤਿ, ਖਣਤੋ ਚ ਨੇਸਂ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਪਗੇਵ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਖੇਨ ਇਜ੍ਝਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਖਣਿਕਸਮੁਦਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਮੁਦਯਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋਪਿ ਦੁਵਿਧੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ, ਭੇਦਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋਤਿ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਭੇਦਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਖਣਿਕਨਿਰੋਧੋ. ਤਦੁਭਯਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦਿਵਸੇਨ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਦਸ੍ਸਨੇਨ ਇਤਰਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਸਿਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਾਦਿਕਾਲੇ ਭੇਦਤ੍ਥਙ੍ਗਮਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦਿਤੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਤ੍ਥਙ੍ਗਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਤ੍ਥਙ੍ਗਮਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਇਤਰਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਭੇਦਤ੍ਥਙ੍ਗਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਨ੍ਤਿ ਭੇਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਾਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭੇਦਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਯਥਾ ਕਾਮਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਵਿਭਾਵਿਤਾ, ਏਵਂ ਕਾਮਵਤ੍ਥੁਨੋਪੀਤਿ ਉਭਯੇਸਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਦੁਕ੍ਖਤਾ ਅਨਤ੍ਤਤਾ ਚ ਵਿਭਾਵਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਮਧੁਰਭਾਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਕਾਮਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੬੬) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਮਧੁਰਭਾਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਕਾਮਹੇਤੁਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਨ੍ਤਿ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਆਯਤਨਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਕਾਰਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪੁਨਬ੍ਭਵਕਰਣਂ ਪੁਨੋਭਵੋ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਮਨੋ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਯ ਚ ਪੁਰਿਮਪਦਸ੍ਸ ਓਕਾਰਨ੍ਤਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪੁਨੋਭਵੋ ਸੀਲਮੇਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ. ਅਥ ਵਾ ਸੀਲਤ੍ਥੇਨ ਇਕਸਦ੍ਦੇਨ ਗਮਿਤਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਕਿਰਿਯਾਵਾਚਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਅਪੂਪਭਕ੍ਖਨਸੀਲੋ ਆਪੂਪਿਕੋ. ਅਥ ਵਾ ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਬ੍ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ. ‘‘ਤਦ੍ਧਿਤਾ’’ਤਿ ਹਿ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ਵਿਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਤਦ੍ਧਿਤਾਨਂ ਅਭਿਧਾਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਵਾ ‘‘ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਪੋਨੋਭਵਿਕਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਵਿਸਂਯੋਜੇਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਕਾਮਯੋਗਾਦਿਤੋ ਵਿਯੋਜੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਸਂਯੋਗਾ, ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਵਿਸਂਯੋਜਨਕਾਰਣਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਸਂਯੋਗਾਤਿ ਵਿਸਂਯੋਜਨਕਾਰਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਯੋਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਭਣ੍ਡਗਾਮਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.