(੧੦) ੫. ਉਪਾਲਿਵਗ੍ਗੋ
੧-੪. ਕਾਮਭੋਗੀਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੯੧-੯੪. ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸ ਪਠਮਾਦੀਨਿ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਤਪਨਂ ਸਨ੍ਤਪਨਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਖੇਦਨਂ ਤਪੋ, ਸੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਪਸ੍ਸੀ, ਤਂ ਤਪਸ੍ਸਿਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾਭੂਤੋ ਤਪਨਿਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਪੋ ਵਾ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਤਪਨਿਸ੍ਸਿਤਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਲੂਖਂ ਫਰੁਸਂ ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਾਚਾਰਵਿਰਹਤੋ ਨ ਪਸਾਦਨੀਯਂ ਆਜੀਵਤਿ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਲੂਖਾਜੀਵੀ, ਤਂ ਲੂਖਾਜੀਵਿਂ. ਉਪਕ੍ਕੋਸਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੇਤਿ, ਉਪਹਸਨਵਸੇਨ ਪਰਿਭਾਸਤਿ. ਉਪਵਦਤੀਤਿ ਅਵਞ੍ਞਾਪੁਬ੍ਬਕਂ ਅਪਵਦਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਹੀਲ਼ੇਤਿ ਵਮ੍ਭੇਤੀ’’ਤਿ.
ਕਾਮਭੋਗੀਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਉਤ੍ਤਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਭਵਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਂ. ਪਾਕਾਰਸ੍ਸ ਥਿਰਭਾਵਂ ਉਦ੍ਧਮੁਦ੍ਧਂ ਪਾਪੇਤੀਤਿ ਉਦ੍ਧਾਪਂ, ਪਾਕਾਰਮੂਲਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਾਕਾਰਦ੍ਵਾਰਬਨ੍ਧਪਰਿਖਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਣ੍ਡਿਤਦੋਵਾਰਿਕਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਸੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਆਹਾ’’ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਯਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਸੇਨ ਪੁਰਿਸੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ. ਤਂਤਂਇਤਿਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਸੁ ਛੇਕਭਾਵੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤਭਾਵੋ ਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ. ਮੇਧਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਹਿਂਸਤਿ ਵਿਧਮਤੀਤਿ ਮੇਧਾ, ਸਾ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮੇਧਾਵੀ. ਠਾਨੇ ਠਾਨੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾ, ਠਾਨਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਪਞ੍ਞਾ. ਅਨੁਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਨੁਪਰਿਯਾਯੋ, ਸੋ ਏਵ ਪਥੋਤਿ ਅਨੁਪਰਿਯਾਯਪਥੋ, ਪਰਿਤੋ ਪਾਕਾਰਸ੍ਸ ਅਨੁਸਂਯਾਯਨਮਗ੍ਗੋ. ਪਾਕਾਰਭਾਗਾ ਸਨ੍ਧਾਤਬ੍ਬਾ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਪਾਕਾਰਸਨ੍ਧਿ, ਪਾਕਾਰਸ੍ਸ ਫੁਲ੍ਲਿਤਪ੍ਪਦੇਸੋ. ਸੋ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਨ੍ਤੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਇਟ੍ਠਕਾਨਂ ਵਿਗਮੇਨ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਇਟ੍ਠਕਾਨਂ ਅਪਗਤਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਛਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਛਿਦ੍ਦਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਵਿਵਰਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਉਤ੍ਤਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬-੮. ਕੋਕਨੁਦਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੯੬-੯੮. ਛਟ੍ਠੇ ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੧੦੦੭). ਫਸ੍ਸੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਤਦਪਿ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੧੮-੧੩੦) ਫੁਸ੍ਸ ਫੁਸ੍ਸ ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੪੪) ਚ. ਸਞ੍ਞਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਾ ਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੮੦; ਮਹਾਨਿ. ੧੦੯), ਪਥਵਿਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨) ਚ ਆਦਿ. ਵਿਤਕ੍ਕੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਤਕ੍ਕਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਕਪ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ, ਸਚ੍ਚਂ ਮੁਸਾਤਿ ਦ੍ਵਯਧਮ੍ਮਮਾਹੂ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੯੨; ਮਹਾਨਿ. ੧੨੧), ‘‘ਤਕ੍ਕੀ ਹੋਤਿ ਵੀਮਂਸੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩੪) ਚ ਆਦਿ. ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਛਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੯).
ਯਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਮੂਲਪਦਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਗੂਥਗਤਂ ਵਿਯ, ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਵਾ ਗਤਂ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾਤਿਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਾ ਗਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਇਦਞ੍ਹਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਮਨਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਾ ਵਾ ਨਿਚ੍ਚੋ ਵਾ ਕੋਚੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਾ ਚਾਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਮਨਟ੍ਠੇਨ ਗਹਨਂ. ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮਟ੍ਠੇਨ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਟ੍ਠੇਨ ਚ ਕਨ੍ਤਾਰੋ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਕਨ੍ਤਾਰਵਾਲ਼ਕਨ੍ਤਾਰਾਦਯੋ ਵਿਯ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ, ਵਿਲੋਮਨਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਵਿਸੂਕਂ. ਕਦਾਚਿ ਸਸ੍ਸਤਸ੍ਸ, ਕਦਾਚਿ ਉਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸ ਵਾ ਗਹਣਤੋ ਵਿਰੂਪਂ ਫਨ੍ਦਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤਂ. ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਅਨ੍ਤੋ ਤੁਦਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਨ੍ਨੀਹਰਣੀਯਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਲ੍ਲਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਪੀਲ਼ਾਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਬਾਧੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਬਾਧੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਮੋਕ੍ਖਾਵਰਣਟ੍ਠੇਨ ਪਲਿਬੋਧੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਲਿਬੋਧੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਦੁਮ੍ਮੋਚਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਬਨ੍ਧਨਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਬਨ੍ਧਨਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਦੁਰੁਤ੍ਤਰਣਟ੍ਠੇਨ ਪਪਾਤੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਪਾਤੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਥਾਮਗਤਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਪੇਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਨ੍ਤਾਪੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਦਹਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਲ਼ਾਹੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਕਿਲੇਸਕਾਯਂ ਗਨ੍ਥੇਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਨ੍ਥੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਭੁਸਂ ਆਦਿਯਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਿਵੇਸੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ‘‘ਇਦਂ ਪਰ’’ਨ੍ਤਿ ਆਮਸਤਿ, ਪਰਤੋ ਵਾ ਆਮਸਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੋ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਾਰਣਂ. ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੋ, ਤੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ, ਕਾਰਣਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਤਮਟ੍ਠਮੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਕੋਕਨੁਦਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯-੧੦. ਉਪਾਲਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੯੯-੧੦੦. ਨਵਮੇ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਮਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਭਵਿਤੁਂ ਸਾਧੇਤੁਂ ਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਦੁਰਭਿਸਮ੍ਭਵਾਨਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਨਿਵਾਸੋਯੇਵ ਦੁਕ੍ਖੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਮ੍ਭਵਿਤੁਂ ਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਦੁਸ੍ਸਹਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨੀਤਿ ਅਰਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਵਨਸਣ੍ਡਾਨਿ. ਵਨਪਤ੍ਥਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਸਣ੍ਡਭੂਤੇ ਰੁਕ੍ਖਸਮੂਹੇਪਿ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਰਞ੍ਞਗ੍ਗਹਣਂ. ਪਵਿਵੇਕਨ੍ਤਿ ਪਕਾਰਤੋ, ਪਕਾਰੇਹਿ ਵਾ ਵਿਵੇਚਨਂ, ਰੂਪਾਦਿਪੁਥੁਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਕਾਰਤੋ ਗਮਨਾਦਿਇਰਿਯਾਪਥਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਿਵੇਚਨਂ, ਗਚ੍ਛਤੋਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤੋਪਿ ਨਿਸਜ੍ਜਤੋਪਿ ਨਿਪਜ੍ਜਤੋਪਿ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਵਿਵੇਚੇਤਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਵੇਚਨਾਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਭੇਦਤੋ ਬਹੁਵਿਧਤ੍ਤਾ ਤੇ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਵਿਵੇਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਪਵਿਵੇਕਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਵਿਵੇਕਂ ਕਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕੀਭਾਵੇਤਿ ਏਕਤ੍ਤਭਾਵੇ. ਦ੍ਵਯਂਦ੍ਵਯਾਰਾਮੋਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭਾਵਾਭਿਰਤੋ. ਹਰਨ੍ਤਿ ਵਿਯਾਤਿ ਸਂਹਰਨ੍ਤਿ ਵਿਯ ਵਿਘਾਤੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਘਸਨ੍ਤਿ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਭਯਸਨ੍ਤਾਸੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਖਾਦਿਤੁਂ ਆਗਤਾ ਯਕ੍ਖਰਕ੍ਖਸਪਿਸਾਚਾਦਯੋ ਵਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਈਦਿਸਸ੍ਸਾਤਿ ਅਲਦ੍ਧਸਮਾਧਿਨੋ. ਤਿਣਪਣ੍ਣਮਿਗਾਦਿਸਦ੍ਦੇਹੀਤਿ ਵਾਤੇਰਿਤਾਨਂ ਤਿਣਪਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਮਿਗਪਕ੍ਖਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਭੀਸਨਕੇਹਿ ਭੇਰਵੇਹਿ ਸਦ੍ਦੇਹਿ. ਵਿਵਿਧੇਹਿ ਚ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਖਾਣੁਆਦੀਹਿ ਯਕ੍ਖਾਦਿਆਕਾਰੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਹਿ ਭੀਸਨਕੇਹਿ. ਘਟੇਨ ਕੀਲ਼ਾ ਘਟਿਕਾਤਿ ਏਕੇ. ਦਸਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਉਪਾਲਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਉਪਾਲਿਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਦੁਤਿਯਪਣ੍ਣਾਸਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.