੫. ਪਣਿਹਿਤਅਚ੍ਛਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੪੧. ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਉਪਮਾਵ ਓਪਮ੍ਮਂ, ਸੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਓਪਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀਤਿ ਯਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯ, ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋਪਮ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੯) ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਮਾਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੭੨) ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਯ ਚ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਉਪਮਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਲੋਣਮ੍ਬਿਲਸੁਤ੍ਤੇ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੦੧) ਵਿਯ, ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਸਤ੍ਤਸੂਰਿਯੋਪਮਾਦਿਸੁਤ੍ਤੇਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੬) ਵਿਯ ਚ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸਾਲਿਸੂਕੋਪਮੇ ਉਪਮਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾਤਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਲਿਖਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੭੦) ਨ ਸਮੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ –

ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਉਪਮਾਵਚਨਮੇਵੇਤਂ. ਉਪਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚ ਭਗਵਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਠਮਂਯੇਵ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਠਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪਮਂ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਉਪਮਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮਂ. ਤਥਾ ਹੇਸ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿਸ੍ਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਅਗਾਰਾ ਸਦ੍ਵਾਰਾ, ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਦੇਵਦੂਤਸੁਤ੍ਤਂ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੬੧ ਆਦਯੋ) ਉਪਮਂ ਪਠਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ. ‘‘ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਕਾਸੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਨਯੇਨ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਠਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੁਰਿਸੋ ਸਾਰਤ੍ਥਿਕੋ ਸਾਰਗਵੇਸੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੧੪) ਨਯੇਨ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਚੂਲ਼ਸਾਰੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ ਉਪਮਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ. ‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਲਗਦ੍ਦਤ੍ਥਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਅਲਗਦ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩੮) ਮਹਾਸਾਰੋਪਮਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਇਧ ਪਠਮਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਚੂਲ਼ਸਾਰੋਪਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੧੨) ਪਠਮਂ ਉਪਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪਮੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਉਪਮਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਉਪਮਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਲਗਦ੍ਦੂਪਮਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਪਨ ਅਤ੍ਥਂ ਪਠਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਿਨਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਉਪਮੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ ਪਠਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਉਪਮਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਉਪਮਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋਪਮਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਮਾਦਿਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਯ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤੇ ਤਾਵ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਤ੍ਥਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਮਲਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਮੇਨਂ ਰਜਕੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਰਙ੍ਗਜਾਤੇ ਉਪਸਂਹਰੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਨੀਲਕਾਯ, ਯਦਿ ਪੀਤਕਾਯ, ਯਦਿ ਲੋਹਿਤਕਾਯ, ਯਦਿ ਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਕਾਯ, ਦੁਰਤ੍ਤਵਣ੍ਣਮੇਵਸ੍ਸ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਣ੍ਣਮੇਵਸ੍ਸ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਤ੍ਥਸ੍ਸ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੇ ਦੁਗ੍ਗਤਿ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੭੦) ਪਠਮਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪਮੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਪਨ ਪਠਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯੇਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯਾਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ.

ਤਥਾ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋਪਮੇਪਿ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੇ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋ ਕੋਵਿਲ਼ਾਰੋ ਪਣ੍ਡੁਪਲਾਸੋ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਤਮਨਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡੁਪਲਾਸੋ ਦਾਨਿ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋ ਕੋਵਿਲ਼ਾਰੋ, ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਦਾਨਿ ਪਨ੍ਨਪਲਾਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਚੇਤੇਤਿ. ਪਣ੍ਡੁਪਲਾਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੯) ਪਠਮਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਮੇ ‘‘ਪਸ੍ਸਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਮੁਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਂ ਸਜੋਤਿਭੂਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇਤਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਤਮਂ ਨੁ ਖੋ ਵਰਂ ਯਂ ਅਮੁਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਂ ਸਜੋਤਿਭੂਤਂ ਆਲਿਙ੍ਗੇਤ੍ਵਾ ਉਪਨਿਸੀਦੇਯ੍ਯ ਵਾ ਉਪਨਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ, ਯਂ ਖਤ੍ਤਿਯਕਞ੍ਞਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕਞ੍ਞਂ ਵਾ ਗਹਪਤਿਕਞ੍ਞਂ ਵਾ ਮੁਦੁਤਲੁਨਹਤ੍ਥਪਾਦਂ ਆਲਿਙ੍ਗੇਤ੍ਵਾ ਉਪਨਿਸੀਦੇਯ੍ਯ ਵਾ ਉਪਨਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੭.੭੨) ਪਠਮਂ ਉਪਮਂਯੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਪਨ ਪਠਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋਪਮਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਮਾਦਿਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਯ ਚਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.

ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਂ ਪਠਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਨਾਮ, ਉਪਮਂ ਪਨ ਪਠਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਉਪਮਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਨਾਮ, ਤਦੁਭਯਸ੍ਸਪਿ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ‘‘ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋਪਮਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਮਾਦਿਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਯ ਚਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ‘‘ਕਤ੍ਥਚਿ ਉਪਮਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਲੋਣਮ੍ਬਿਲਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਮਾਦਿਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਲੋਣਮ੍ਬਿਲਸੁਤ੍ਤੇਪਿ ਹਿ –

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਕੁਸਲੋ ਸੂਦੋ ਰਾਜਾਨਂ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨਾਨਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸੂਪੇਹਿ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੋ ਅਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਿਲਗ੍ਗੇਹਿਪਿ ਤਿਤ੍ਤਕਗ੍ਗੇਹਿਪਿ ਕਟੁਕਗ੍ਗੇਹਿਪਿ ਮਧੁਰਗ੍ਗੇਹਿਪਿ ਖਾਰਿਕੇਹਿਪਿ ਅਖਾਰਿਕੇਹਿਪਿ ਲੋਣਿਕੇਹਿਪਿ ਅਲੋਣਿਕੇਹਿਪਿ.

‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਕੁਸਲੋ ਸੂਦੋ ਸਕਸ੍ਸ ਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ‘ਇਦਂ ਵਾ ਮੇ ਅਜ੍ਜ ਭਤ੍ਤਸੂਪੇਯ੍ਯਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਵਾ ਅਭਿਹਰਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਵਾ ਬਹੁਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਵਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ. ਅਮ੍ਬਿਲਗ੍ਗਂ ਵਾ ਮੇ ਅਜ੍ਜ ਭਤ੍ਤਸੂਪੇਯ੍ਯਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਮ੍ਬਿਲਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਾ ਅਭਿਹਰਤਿ, ਅਮ੍ਬਿਲਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਾ ਬਹੁਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਅਮ੍ਬਿਲਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ…ਪੇ… ਅਲੋਣਿਕਸ੍ਸ ਵਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀ’ਤਿ. ਸ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਕੁਸਲੋ ਸੂਦੋ ਲਾਭੀ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਅਚ੍ਛਾਦਨਸ੍ਸ, ਲਾਭੀ ਵੇਤਨਸ੍ਸ, ਲਾਭੀ ਅਭਿਹਾਰਾਨਂ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਕੁਸਲੋ ਸੂਦੋ ਸਕਸ੍ਸ ਭਤ੍ਤਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਕੁਸਲੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਵੇਦਨਾਸੁ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤੇ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ ਆਤਾਪੀ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸਤਿਮਾ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ, ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

‘‘ਸ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਕੁਸਲੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਲਾਭੀ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ, ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸ੍ਸ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਕੁਸਲੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੪) –

ਏਵਂ ਪਠਮਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਸੂਰਿਯੋਪਮਾਦਿਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਯ ਚਾ’’ਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ਉਦਾਹਰਣਮਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਪਠਮਂ ਉਪਮਾਯ ਅਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਏਤੇਸੁ ਹਿ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰੋਪਮਸੁਤ੍ਤੇ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੦੩) ਤਾਵ –

‘‘ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮਨੁਯੁਤ੍ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੀਣਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਪਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਨ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂਯੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਠਾਨਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਨ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂਯੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਠਾਨਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਨ੍ਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂਯੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਠਾਨਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਯੇਯ੍ਯ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਪਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੁਦੁਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਨਿਯਞ੍ਚ ਪਭਸ੍ਸਰਞ੍ਚ, ਨ ਚ ਪਭਙ੍ਗੁ, ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਯਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰੋ ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਉਕ੍ਕਂ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ, ਉਕ੍ਕਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਾਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਉਕ੍ਕਾਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪਿਤ੍ਵਾ ਸਣ੍ਡਾਸੇਨ ਜਾਤਰੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਾਮੁਖੇ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਉਕ੍ਕਾਮੁਖੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਭਿਧਮਤਿ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸੇਤਿ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰੋ ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਤਂ ਜਾਤਰੂਪਂ ਏਕਨ੍ਤਂ ਅਭਿਧਮੇਯ੍ਯ, ਠਾਨਂ ਤਂ ਜਾਤਰੂਪਂ ਦਹੇਯ੍ਯ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰੋ ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਤਂ ਜਾਤਰੂਪਂ ਏਕਨ੍ਤਂ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸੇਯ੍ਯ, ਠਾਨਂ ਤਂ ਜਾਤਰੂਪਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਯ੍ਯ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰੋ ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਤਂ ਜਾਤਰੂਪਂ ਏਕਨ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਠਾਨਂ ਤਂ ਜਾਤਰੂਪਂ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰੋ ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਤਂ ਜਾਤਰੂਪਂ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਭਿਧਮਤਿ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸੇਤਿ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਂ ਹੋਤਿ ਜਾਤਰੂਪਂ ਮੁਦੁਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਨਿਯਞ੍ਚ ਪਭਸ੍ਸਰਞ੍ਚ, ਨ ਚ ਪਭਙ੍ਗੁ, ਸਮ੍ਮਾ ਉਪੇਤਿ ਕਮ੍ਮਾਯ. ਯਸ੍ਸਾ ਯਸ੍ਸਾ ਚ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਵਿਕਤਿਯਾ ਆਕਙ੍ਖਤਿ, ਯਦਿ ਪਟ੍ਟਿਕਾਯ ਯਦਿ ਕੁਣ੍ਡਲਾਯ ਯਦਿ ਗੀਵੇਯ੍ਯਕੇਨ ਯਦਿ ਸੁਵਣ੍ਣਮਾਲਾਯ, ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਅਨੁਭੋਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮਨੁਯੁਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਯਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ. ਯਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਚ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਛਿਕਰਣੀਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ, ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੇਵ ਸਕ੍ਖਿਭਬ੍ਬਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਸਤਿ ਸਤਿਆਯਤਨੇ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੦੩) –

ਏਵਂ ਪਠਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਦਤਨ੍ਤਰਂ ਉਪਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਏਵਂ ਪਠਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਸਤ੍ਤਸੂਰਿਯੋਪਮੇ ਚ –

‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਅਧੁਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਅਨਸ੍ਸਾਸਿਕਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯਾਵਞ੍ਚਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਲਮੇਵ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਅਲਂ ਵਿਰਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਲਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿਤੁਂ. ਸਿਨੇਰੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਆਯਾਮੇਨ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਜ੍ਝੋਗਾਲ਼੍ਹੋ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਾ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤੋ. ਹੋਤਿ ਸੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੋ, ਯਂ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਦੀਘਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧੁਨੋ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਦੇਵੋ ਨ ਵਸ੍ਸਤਿ, ਦੇਵੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਯੇ ਕੇਚਿਮੇ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾ ਓਸਧਿਤਿਣਵਨਪ੍ਪਤਯੋ, ਤੇ ਉਸ੍ਸੁਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਏਵਂ ਅਧੁਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੬) –

ਪਠਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦਯਤੋ ਏਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਏਤਂ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਯਦਿਦਂ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਏਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਏਤਂ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਯਦਿਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ ਯਦੇਤਂ ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੪੯) ਆਗਤਂ, ਤਂ ਇਧ ਸੂਰਿਯੋਪਮਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਸਿਯਾ. ਤਮ੍ਪਿ ‘‘ਕਤ੍ਥਚਿ ਉਪਮਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ ਸਮੇਤਿ ਪਠਮਂ ਉਪਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਉਪਮਾਯ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਠਮਮੇਵ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪਮਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸਾਲਿਸੂਕੋਪਮੇ ਉਪਮਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਵਚਨਮਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਹਿ ਪਠਮਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਪਾਠੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਠਮਂਯੇਵ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋਪਮ- (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੯) ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਮਾਦਿਸੁਤ੍ਤੇਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੭.੭੨) ਵਿਯ ਚ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਸਤ੍ਤਸੂਰਿਯੋਪਮਾਦਿਸੁਤ੍ਤੇਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੬) ਵਿਯ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸਾਲਿਸੂਕੋਪਮੇ ਪਠਮਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਇਧਾਪਿ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਨ ਸਮੇਤਿ. ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਾ ਇਧਾਪਿ ਪਾਠੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਕਣਸਦਿਸੋ ਸਾਲਿਫਲਸ੍ਸ ਤੁਣ੍ਡੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵਾਲੋ ਸਾਲਿਸੂਕਂ, ਤਥਾ ਯਵਸੂਕਂ. ਸੂਕਸ੍ਸ ਤਨੁਕਭਾਵਤੋ ਭੇਦਵਤੋ ਭੇਦੋ ਨਾਤਿਮਹਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਭਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਛਵਿਂ ਛਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਮਿਚ੍ਛਾਠਪਿਤਸਾਲਿਸੂਕਾਦਿ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹਤ੍ਥਾਦਿਂ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਅਯੋਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਠਿਤਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਆਚਯਗਾਮਿਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਅਯੋਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਠਪਿਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਟ੍ਠਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਸੁ ਠਾਨੇਸੁ. ਘਨਬਹਲਨ੍ਤਿ ਚਿਰਕਾਲਪਰਿਭਾਵਨਾਯ ਅਤਿਵਿਯ ਬਹਲਂ. ਮਹਾਵਿਸਯਤਾਯ ਮਹਾਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾਯ ਬਹੁਪਰਿਵਾਰਤਾਯ ਬਹੁਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਚ ਮਹਤੀ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਮਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾ. ਤਂ ਮਹਾਅਵਿਜ੍ਜਂ. ਮਹਾਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਬਹੁਭਾਵਤ੍ਥੋਪਿ ਹੋਤਿ ‘‘ਮਹਾਜਨੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਤਣ੍ਹਾਵਾਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਭਾਵੇਨਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਭਾਵਮੇਵ ਵਦਤਿ.

੪੨. ਦੁਤਿਯੇ ਪਾਦੇਨੇਵ ਅਵਮਦ੍ਦਿਤੇ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਹਤ੍ਥੇਨ ਅਵਮਦ੍ਦਿਤਂ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰੁਲ਼੍ਹੀ ਹੇਸਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਨ੍ਤੇਵ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਰਿਯਵੋਹਾਰੋਤਿ ਅਰਿਯਦੇਸਵਾਸੀਨਂ ਵੋਹਾਰੋ. ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣੇ ਪਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤੇਨ ‘‘ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਕੁਸਲਂ ਨਾਮ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਂ ਅਪ੍ਪਕ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢਮਾਨਂ ਖੁਦ੍ਦਕਨਦੀ ਵਿਯ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਮਹੋਘਾ ਸਮੁਦ੍ਦਂ, ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਮੇਵ ਪੁਰਿਸਂ ਪਾਪੇਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਂ ਬੁਦ੍ਧਭੂਮਿਨ੍ਤਿ ਚ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੪੩. ਤਤਿਯੇ ਦੋਸੇਨ ਪਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਦੂਸਨੇਨ ਵਿਸਸਂਸਟ੍ਠਪੂਤਿਮੁਤ੍ਤਸਦਿਸੇਨ ਦੋਸੇਨ ਪਦੂਸਿਤਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਾ ਸਹਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ. ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਞਾਣੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਇਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨ ਏਤੀਤਿ ਅਯੋ, ਸੁਖਂ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਪੇਤੋ ਅਯੋ ਏਤਸ੍ਸ, ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵਾ ਅਪਾਯੋ, ਕਾਯਿਕਸ੍ਸ ਚੇਤਸਿਕਸ੍ਸ ਚ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿ, ਕਾਰਣਾਵਸੇਨ ਵਿਵਿਧਂ ਵਿਕਾਰੇਨ ਚ ਨਿਪਾਤਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਨਿਪਾਤੋ, ਅਪ੍ਪਕੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਅਯੋ ਸੁਖਂ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਰਯੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੪੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਸਦ੍ਧਾਪਸਾਦੇਨ ਪਸਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਸਾਦੇਨ ਪਸਨ੍ਨਂ, ਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਤਾਯ. ਸੁਖਸ੍ਸ ਗਤਿਨ੍ਤਿ ਸੁਖਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੁਖਮੇਵੇਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸੁਗਤਿ. ਮਨਾਪਿਯਰੂਪਾਦਿਤਾਯ ਸਹ ਅਗ੍ਗੇਹੀਤਿ ਸਗ੍ਗਂ, ਲੋਕਂ.

੪੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਰਿਲ਼ਾਹਵੂਪਸਮਕਰੋ ਰਹਦੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਰਹਦੋ, ਉਦਕਪੁਣ੍ਣੋ ਰਹਦੋ ਉਦਕਰਹਦੋ. ਉਦਕਂ ਦਹਤਿ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਉਦਕਦਹੋ. ਆਵਿਲੋਤਿ ਕਲਲਬਹੁਲਤਾਯ ਆਕੁਲੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਲੁਲ਼ਿਤੋਤਿ ਵਾਤੇਨ ਆਲੋਲ਼ਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਪਰਿਸਣ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ਵਾਤਾਭਿਘਾਤੇਨ ਵੀਚਿਤਰਙ੍ਗਮਲਸਮਾਕੁਲਤਾਯ ਹਿ ਪਰਿਤੋ ਨ ਸਣ੍ਠਿਤੋ ਵਾ ਅਪਰਿਸਣ੍ਠਿਤੋ. ਵਾਤਾਭਿਘਾਤੇਨ ਉਦਕਸ੍ਸ ਚ ਅਪ੍ਪਭਾਵੇਨ ਕਲਲੀਭੂਤੋ ਕਦ੍ਦਮਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਕਦ੍ਦਮੀਭੂਤੋ’’ਤਿ. ਸਿਪ੍ਪਿਯੋ ਮੁਤ੍ਤਸਿਪ੍ਪਿਆਦਯੋ. ਸਮ੍ਬੁਕਾ ਸਙ੍ਖਸਲਾਕਵਿਸੇਸਾ. ਚਰਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਯਥਾਲਾਭਵਚਨਮੇਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਮੇਵ ਹਿ ਯਥਾਲਾਭਵਚਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਏਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ.

ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੇਨ. ਤਯਿਦਂ ਕਾਰਣੇਨ ਆਵਿਲਭਾਵਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਭਵੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕੋ, ਸੋ ਪਨ ਲੋਕਿਯੋਪਿ ਹੋਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋਪੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕੋ’’ਤਿ. ਪੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਪਰੇਤਬ੍ਬਤੋ ਸਮ੍ਪਰਾਯੋ, ਪਰਲੋਕੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸੋ ਹਿ ਪਰਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਪਰਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਸਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ ਏਵ ਗਹਿਤੋਤਿ ਇਤਰਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦਸਵਿਧੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਸਤ੍ਥਨ੍ਤਰਕਪ੍ਪਾਵਸਾਨੇਤਿ ਇਦਂ ਤਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨ੍ਤਰਕਪ੍ਪਸ੍ਸਾਵਸਾਨੇਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਰਿਯਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਰਿਯਭਾਵਾਯ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਏਵ ਅਰਿਯਭਾਵਂ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ. ਞਾਣਮੇਵ ਞੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਞਾਣਮੇਵ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦਿ.

੪੬. ਛਟ੍ਠੇ ਅਚ੍ਛੋਤਿ ਤਨੁਕੋ. ਤਨੁਭਾਵਮੇਵ ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਬਹਲੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਸਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਅਚ੍ਛੋ ਨ ਬਹਲੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਸਨ੍ਨੋਤਿਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਸਨ੍ਨੋ. ਸੋ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾ ਪਸਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਸਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਅਨਾਵਿਲੋਤਿ ਅਕਲੁਸੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਙ੍ਖਨ੍ਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਸੇਵਾਲਂ, ਯਂ ‘‘ਤਿਲਬੀਜਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੇਵਾਲਨ੍ਤਿ ਕਣ੍ਣਿਕਸੇਵਾਲਂ. ਪਣਕਨ੍ਤਿ ਉਦਕਮਲਂ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਵਿਲਭਾਵੋ ਨੀਵਰਣਹੇਤੁਕੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਨਾਵਿਲੇਨਾਤਿ ਪਞ੍ਚਨੀਵਰਣਵਿਮੁਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ.

੪੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਰੁਕ੍ਖਜਾਤਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਜਾਤਸਦ੍ਦੇਨ ਪਦਵਡ੍ਢਨਮੇਵ ਕਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਕੋਸਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਰੁਕ੍ਖਾਨਮੇਵੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਕੋਚਿ ਹਿ ਰੁਕ੍ਖੋ ਵਣ੍ਣੇਨ ਅਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਰਤ੍ਤਚਨ੍ਦਨਾਦਿ. ਕੋਚਿ ਗਨ੍ਧੇਨ ਯਥਾ ਤਂ ਗੋਸੀਤਚਨ੍ਦਨਂ. ਕੋਚਿ ਰਸੇਨ ਖਦਿਰਾਦਿ. ਕੋਚਿ ਥਦ੍ਧਤਾਯ ਚਮ੍ਪਕਾਦਿ. ਮਗ੍ਗਫਲਾਵਹਤਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਭਾਵਿਤਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਂ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਕ੍ਖਿਭਬ੍ਬਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੦੩) ਵਚਨਤੋ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਦਕਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਮੇਵ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਫੁਸ੍ਸਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਵਦਤਿ.

੪੮. ਅਟ੍ਠਮੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਏਵਂ ਲਹੁਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਲਹੁਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਮਤ੍ਤਪਮਾਣਤ੍ਥੇਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਪਮਾਣਤ੍ਥੇ, ਪਮਾਣਾਤੀਤਤਾਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਤਿਵਿਯ ਨ ਸੁਕਰਾ’’ਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਮੇਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਨਖਣਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤਿਵਿਯ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵਂ ਥੇਰਵਾਦੇਨ ਦੀਪੇਤੁਂ – ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨਤ੍ਥੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਦਤਿ. ਵਾਹਸਤਾਨਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੀਹੀਨਨ੍ਤਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਲਿਖਨ੍ਤਿ, ‘‘ਵਾਹਸਤਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੀਹੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਪਾਠੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਮਿਲਿਨ੍ਦਪਞ੍ਹੇਪਿ (ਮਿ. ਪ. ੪.੧.੨) ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਯਮੇਵ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਵਾਹਸਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਡ੍ਢਚੂਲ਼ਨ੍ਤਿ ਥੋਕੇਨ ਊਨਂ ਉਪਡ੍ਢਂ. ਕਸ੍ਸ ਪਨ ਉਪਡ੍ਢਨ੍ਤਿ? ਅਧਿਕਾਰਤੋ ਵਾਹਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਅਡ੍ਢਚੁਦ੍ਦਸ’’ਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ‘‘ਅਡ੍ਢਚਤੁਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ. ਸਾਧਿਕਂ ਦਿਯਡ੍ਢਸਤਂ ਵਾਹਾਤਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਚਤੁਨਾਲ਼ਿਕੋ ਤੁਮ੍ਬੋ. ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਅਭਾਵੇਨਾਤਿ ‘‘ਸਕ੍ਕਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਮਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਨ ਕਤਾ ਉਪਮਾ. ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇਤਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਪਰਿਸਾਯ ਯਥਾਰਦ੍ਧਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ.

੪੯. ਨਵਮੇ ਪਭਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਸਭਾਵਪਰਿਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠੇਨ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਪਣ੍ਡਰਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਭਸ੍ਸਰਤਾਦਯੋ ਨਾਮ ਵਣ੍ਣਧਾਤੁਯਂ ਲਬ੍ਭਨਕਵਿਸੇਸਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ? ਇਤਰੋ ਅਰੂਪਤਾਯ ‘‘ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯਾਯਕਥਾ ਅਯਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਭਾਵਨਾਦੀਪਨਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨੀਲਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੪੩-੨੪੪; ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੪-੩੮੬, ੪੩੧-੪੩੩; ਪਾਰਾ. ੧੨-੧੩) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਯ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਪਭਸ੍ਸਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਨ੍ਤਿ? ਆਮ ਸਭਾਵਤੋ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ, ਆਗਨ੍ਤੁਕਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਪਨ ਸਿਯਾ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਤਞ੍ਚ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤੇਸਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨਵਸੇਨ ‘‘ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥੂਪਨਯਨੇ. ਖੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਚਨਾਲਙ੍ਕਾਰੇ, ਅਵਧਾਰਣੇ ਵਾ. ਵਕ੍ਖਮਾਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਛਿਤਭਾਵਤੋ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਾਵਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਤੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਤਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਸਹਜਾਤੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਰਾਗਾਦਯੋ ਉਪੇਚ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਬਾਧੇਨ੍ਤਿ ਉਪਤਾਪੇਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹੀਤਿ ਰਾਗਾਦੀਹੀ’’ਤਿ. ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ਅਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਤੋ, ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ ਪਨ ਸਿਯਾ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਤਾਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨ ਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨਗਤਾਯਪਿ ਨਾਮ ਇਰਿਯਾਯ ਲੋਕੇ ਗਾਰਯ੍ਹਤਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਗੇਵ ਏਕਸਨ੍ਤਾਨਗਤਾਯ ਇਰਿਯਾਯਾਤਿ ਇਮਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ…ਪੇ… ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

੫੦. ਦਸਮੇ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਭਸ੍ਸਰਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਮੇਵ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਤਾਦਿਸਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਨਵਮਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਪਣਿਹਿਤਅਚ੍ਛਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.