੨੪. ਚਤੁਵੀਸਤਿਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ

ਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩੯੫. ਇਦਾਨਿ ਨੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ.

ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਨਂ ਫਲਮੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਹਿਨੋਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਹੇਤੁ, ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁਸਦ੍ਦਾਨਂ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਮੂਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਪਤਿਟ੍ਠਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਹਿਨੋਤਿ ਵਾ ਏਤੇਨ ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਭੂਤੇਨ ਉਦ੍ਧਂ ਓਜਂ ਅਤਿਹਰਨ੍ਤੇਨ ਮੂਲੇਨ ਵਿਯ ਪਾਦਪੋ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਫਲਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਹੇਤੁ, ਹੇਤੁ ਚ ਸੋ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ, ਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਉਪਕਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ, ਹੇਤੁ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾਦੀਸੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਸਹਜਾਤਨਾਮਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਸਬ੍ਬਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਲੋਕੇ ਵਿਦਿਤਭਾਵੇਨ ਲੋਕਿਯਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਛਬ੍ਬਿਧੇਸੁ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਯਂ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ ਅਨਿਯਤੋ ਕਤੋਤਿ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਯਂ ਯਂ ਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੨-੩) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਗਹਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ ਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਞੇਯ੍ਯਵਚਨਤ੍ਤਾ. ਆਰਬ੍ਭਾਤਿ ਆਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ, ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ. ਤੇ ਪਨ ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਚ. ਯਥਾ ਹਿ ਦੁਬ੍ਬਲੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦਣ੍ਡਂ ਵਾ ਰਜ੍ਜੁਂ ਵਾ ਆਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਚੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਚ, ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿ.

ਜੇਟ੍ਠਕਟ੍ਠੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋ. ਜੇਟ੍ਠਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਚ ਪਮੁਖਭਾਵੇਨ. ਅਤ੍ਤਾਧੀਨਾਨਞ੍ਹਿ ਪਤਿਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਪਤੀਤਿ ਸੋ ਤੇਸਂ ਪਮੁਖਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ‘‘ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਸਹਜਾਤਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਛਨ੍ਦਵਤੋ ਕਿਂ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਪੁਰਿਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਧੁਰਭੂਤਾ ਜੇਟ੍ਠਕਭੂਤਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ, ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪੇ ਚ ਸਾਧਯਮਾਨਾ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਯਮਾਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹੀਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਤਦਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਤੇਨ ਤੇ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਚ ਖੋ ਏਕਤੋ. ਯਦਾ ਹਿ ਛਨ੍ਦਂ ਧੁਰਂ ਛਨ੍ਦਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਦਾ ਛਨ੍ਦੋਵ ਅਧਿਪਤਿ, ਨ ਇਤਰੇ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਧਿਪਤਿਭਾਵੋਪਿ ਹਿ ਨੇਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਵਾਰਕੇ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਵਸੇਸਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬਤਾਭਾਵਤੋ, ਗਰੁਕਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਭਾਵਵਚਨਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਯਂ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੩). ਤਤ੍ਥ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਗਰੁਕਾਰਚਿਤ੍ਤੀਕਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦਨਵਸੇਨ ਵਾ ਗਰੁਂ ਭਾਰਿਕਂ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਂ ਅਨਵਞ੍ਞਾਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬਞ੍ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਯਮਾਨਂ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਾਧੀਨਾਨਂ ਪਤਿਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤ੍ਤਾ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਅਨ੍ਤਰਯਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਂ, ਬ੍ਯਵਧਾਯਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰੋ, ਸੋਯੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਨਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਨਨ੍ਤਰਨਿਰੁਦ੍ਧਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਰੋਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਨੁਰੂਪਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਰਿਮਭਾਗੇ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ, ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਾ ਨਤ੍ਥਿ.

ਸਮਨਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਥਾ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋਪੀਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਂ ਨ ਏਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਯੋ ਹਿ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ, ਸੋਵ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋਤਿ. ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਾਨਞ੍ਹਿ ਅਨਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਾਦਭਾਵਤੋ ਨਿਰਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਰੂਪਕਲਾਪਾਨਂ ਵਿਯ ਸਣ੍ਠਾਨਾਭਾਵਤੋ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਹਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਤੋ ਚ ‘‘ਇਦਮਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਿਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਭਾਗਾਭਾਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਏਕਤ੍ਤਮਿਵ ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਨਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਵਿਸੇਸੇਪਿ ਵਿਨੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਮਤ੍ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਵਿਸੁਂ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਰਤਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ, ਕਾਲਾਨਨ੍ਤਰਤਾਯ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਮਤਂ, ਤਂ ‘‘ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਕੁਸਲਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦੀਹਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੮) ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ.

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋਵ ਸਹੁਪ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਪਕਾਸਸ੍ਸ ਪਦੀਪੋ ਵਿਯ, ਸੋ ਪਨਾਯਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ, ਸਹਜਾਤਰੂਪਾਨਞ੍ਚ, ਮਹਾਭੂਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ, ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਞ੍ਚ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਵਤ੍ਥੁਵਿਪਾਕਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਤਿਵਿਧੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨਸ੍ਸ ਛਬ੍ਬਿਧਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸੇਸਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵੋ, ਸੋ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸਾਮਤ੍ਥਿਯਵਿਸੇਸਾਯੋਗਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਕਾਰਕਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤਿਦਣ੍ਡਕਂ ਵਿਯ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਤਾਵਸੇਨੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਨ ਸਹਜਾਤਾਦਿਵਸੇਨ. ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤੋਯੇਵ ਹਿ ਕੋਚਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪੇ ਸਤਿ, ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪੇ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਅਰੂਪਿਨੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾ…ਪੇ… ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਨਾਮਰੂਪਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੭). ਆਚਰਿਯੇਨ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇ ਅਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਥਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ.

ਤਰੁਆਦੀਨਂ ਪਥਵੀ ਵਿਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੇਨ, ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਪਟਾਦਯੋ ਵਿਯ ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਾਕਾਰੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ. ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਾਨੀਤਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੇਨ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਨਿ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਾਨਿ. ਮਹਾਭੂਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਚਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ, ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਤਥੇਵ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ, ਸਹਜਾਤਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਿ, ਤਦਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲੇਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯੋ.

ਯਥਾ ਪਨ ਭੁਸੋ ਆਯਾਸੋ ਉਪਾਯਾਸੋ, ਏਵਂ ਭੁਸੋ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਬਲਵਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਬਲਵਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਤਿਵਿਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ –

‘‘ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸੀਲਂ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਚਿਣ੍ਣਾਨਿ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਝਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਝਾਨਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਸੇਖਾ ਗੋਤ੍ਰਭੁਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਵੋਦਾਨਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਸੇਖਾ ਮਗ੍ਗਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੩) –

ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਤਾਵ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾਵ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਅਯਂ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ – ਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨਿਯਮਤੋ ਤੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਬਲਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬਮਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿ, ਬਲਵਕਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਚ ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋਪਿ ‘‘ਪੁਰਿਮਾ ਪੁਰਿਮਾ ਕੁਸਲਾ ਖਨ੍ਧਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੩) ਨਯੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾਵ ਵਿਭਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋਵਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਅਨੁਰੂਪਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ, ਬਲਵਕਾਰਣਵਸੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਪਕਤਿਯਾ ਏਵ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਰਹਿਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਅਨਨ੍ਤਰੇਹਿ ਅਮਿਸ੍ਸੋਵ ਪੁਥਗੇਵ ਕੋਚਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਕਤੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ. ਪਕਤੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਪ-ਕਾਰੋ ਉਪਸਗ੍ਗੋ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਭਾਵਂ, ਉਪਸੇਵਿਤਭਾਵਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਵਾ ਕਾਯਿਕਸੁਖਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਧਾਸੀਲਾਦਿ ਉਪਸੇਵਿਤੋ ਵਾ ਉਤੁਭੋਜਨਾਦਿ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਸੇਵਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਂ ਉਪਯੋਗੋਪਸੇਵਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਸੇਵਨਞ੍ਚ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸਾਪਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤਾ ਲਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ. ਕਾਯਿਕਸੁਖ…ਪੇ… ਯੋ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਯਿਕਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਰਾਗਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ, ਉਤੁਭੋਜਨਾਦਯੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਾਨਾਦੀਨਂ, ਸਦ੍ਧਾਸੀਲਾਦਯੋ ਸਦ੍ਧਾਸੀਲਾਦੀਨਞ੍ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯਂ ਯਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਯਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਤਂ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਮਹਾਪਦੇਸੋ ਹੇਸ, ਯਦਿਦਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋਤਿ.

ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤੋ ਪਠਮਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ. ਸੋ ਚ ਰੂਪਧਮ੍ਮੋਵ ਸਮਾਨੋ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਪੁਰੇਜਾਤੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਾਨੀ’’ਤਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨੋਪਿ ਗਹਣਂ, ਏਵਂ ‘‘ਰੂਪਾਦੀਨੀ’’ਤਿਆਦਿ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸਾਪਿ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਨੁ ਚ ਪਞ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਾਨੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਭਾਵੇਨ ਆਗਤਾਨੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਆਗਤਾਨਿ, ਪਞ੍ਹਾਵਾਰੇ ਪਨ ‘‘ਸੇਖਾ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੪) ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਕ੍ਖਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਭਾਵੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਂ. ਅਤ੍ਥਤੋਪਿ ਹੇਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ‘‘ਯਂ ਯਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਾਰਮ੍ਮਣਾਕਾਰਾਦੀਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਪੁਰੇਜਾਤਭਾਵੇਨ ਵਿਨਾ ਉਪਕਾਰਭਾਵਂ ਅਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਪੁਰੇਜਾਤਾਕਾਰੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਅਯਮਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਤਾਹਿ ਵਿਸੇਸੋ.

ਗਿਜ੍ਝਪੋਤਕਸਰੀਰਾਨਂ ਆਹਾਰਾਸਾ ਚੇਤਨਾ ਵਿਯ ਪੁਰੇਜਾਤਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ. ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰਵਸੇਨ ਹਿ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕੇਹਿ ਵਿਨਾ ਸਨ੍ਤਾਨਟ੍ਠਿਤਿਹੇਤੁਭਾਵਂ ਅਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਕਾਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਕਾਰਾਦੀਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਾਕਾਰਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸੋ ਪਨ ‘‘ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਰੇਜਾਤਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧੧) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਏਕਵਿਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਵਾ’’ਤਿ.

ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਪਰਿਚਿਤਗਨ੍ਥੋ ਵਿਯ ਉਤ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਸਦਿਸਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਅਤ੍ਤਸਜਾਤਿਯਤਾਗਾਹਕਂ ਆਸੇਵਨਂ, ਤੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਜਾਤਿਯਧਮ੍ਮਾਵ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ. ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਾ ਹਿ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਾਨਂ ਆਸੇਵਨਗੁਣੇਨ ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਤਿਂ ਗਾਹਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਸਯਂ ਤਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਰਾਤੀਤਾਨਿ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਿ ਚੇਵ ਅਨਾਵਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾਜਵਨਾਨਿ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਨਦ੍ਵਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਨ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੨੨੧) ਵਚਨਤੋ ਅਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯਾਸੁ ਹਸਿਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸੇਵ ਆਸੇਵਨਭਾਵੇਨ, ਆਵਜ੍ਜਨਦ੍ਵਯਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਂ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਸ੍ਸੇਵ ਫਲਸ੍ਸ ਪੁਰੇਚਰਤ੍ਤਾ ਨ ਤੇਨ, ਆਸੇਵਨਗੁਣਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਤਿ, ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ. ਵਿਪਾਕਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਪਰਿਣਾਮਿਤਂ ਕਮ੍ਮਵੇਗਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਤਂ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਂ ਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਨੇਵ ਅਞ੍ਞਵਿਪਾਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਨ ਚ ਪੁਰਿਮਵਿਪਾਕਾਨੁਭਾਵਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕਮ੍ਪਿ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਜਵਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਆਸੇਵਨਗੁਣਂ ਪਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞਂ ਗਾਹਾਪੇਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਆਸੇਵਨਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਜਵਨਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਇਤਰਥਾ ਪਨ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਿਤਾਵਿਧਾਯਕਤ੍ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਪਨ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੨). ਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਗੋਤ੍ਰਭੁਤੋ ਆਸੇਵਨਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਭੂਮਿਆਦਿਵਸੇਨ ਨਾਨਾਜਾਤਿਕਤਾਯ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਗੋਤ੍ਰਭੁ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਵੋਦਾਨਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੬).

ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤਆਯੂਹਨਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਸਹਜਾਤਾਨਂ, ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਾਨਞ੍ਚ ਉਪਕਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਹਿ ਚੇਤਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਾ ਚ ਆਯੂਹਨਬ੍ਯਾਪਾਰਾ. ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਸਹ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਹਜਾਤਾ, ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤੋ ਨਾਨਕ੍ਖਣੇ ਭਵਾ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਾ. ਸਹਜਾਤਾ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਚੇਤਨਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਾ ਸਹਜਾਤਨਾਮਾਨਂ, ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਇਤਰਾ ਪਨ ਵਿਪਾਕਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਾਸਵਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪ੍ਪਾਦਵਿਸਿਟ੍ਠੇ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸੇਸਪਚ੍ਚਯਸਮਾਗਮੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਵਿਪਾਕਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਨਵਿਸੇਸਨਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਿਕਾ ਕਾਮਰੂਪਾਰੂਪਕੁਸਲਚੇਤਨਾ, ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਚ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਤਥਾ ਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਤਰਾ ਪਨ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਆਯੂਹਨਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਉਪਕਾਰਿਕਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਪਨੇਤ੍ਥ ਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਸਤਿਪਿ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਸਭਾਵੇ ਚੇਤਨਾਵਜ੍ਜਾਨਂ ਅਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਅਨਾਸਵ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਚੇਤਨਾਯ ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਤਾਭਾਵਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਰੂਪਾਵਚਰਚੇਤਨਾ, ਪਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚੇਤਨਾ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ.

ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸਹਜਾਤਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਭਾਵਾਯ ਉਪਕਾਰਕਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਵ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਪਯੋਗੇਨ ਅਸਾਧੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਨਮਤ੍ਤਤੋ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਭਾਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਕਿਲੇਸਵੂਪਸਮਸਨ੍ਤਭਾਵਾ. ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਭਾਵਤੋ ਏਵ ਹਿ ਭਵਙ੍ਗਾਦਯੋ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇਪਿ ਹਿ ਜਵਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਵ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਗਹਿਤਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਭਿਨਿਪਾਤਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਸਨ੍ਤੀਰਣਮਤ੍ਤਾ ਪਨ ਵਿਪਾਕਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਏਵ.

ਰੂਪਾਰੂਪਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਟ੍ਠੇਨ ਉਪਕਾਰੋ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੋ. ਸਤਿਪਿ ਹਿ ਜਨਕਭਾਵੇ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤਮੇਵ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਪਧਾਨਕਿਚ੍ਚਂ, ਜਨਯਨ੍ਤੋਪਿ ਚ ਆਹਾਰੋ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋਵ ਜਨੇਤੀਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਭਾਵੋਵ ਆਹਾਰਭਾਵੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸੇਵ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕੋ, ਸੇਸਾ ਤਯੋ ਰੂਪਾਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਤੇ ਨਾਮਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਹੇਤੁਕਾ, ਅਥ ਖੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ, ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ.

ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਾਪਨਕਸਙ੍ਖਾਤਆਧਿਪਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੋ. ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਨਿਵਾਰਕੇ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨੇਨ ਗਰੁਭਾਵੋ ਅਧਿਪਤਿਯਟ੍ਠੋ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਹਿ, ਜੀਵਨੇ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪੇਹਿ, ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚ ਜੀਵਨ੍ਤੇਹਿ ਸੁਖਿਤਾਦਿਭਾਵੇਸੁ ਸੁਖਿਤਾਦੀਹਿ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਪਗ੍ਗਹਉਪਟ੍ਠਾਨਾਵਿਕ੍ਖੇਪਪ੍ਪਜਾਨਨੇਸੁ ‘‘ਅਨਞ੍ਞਾਤਂ ਞਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਆਜਾਨਨੇ, ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਭਾਵੇ ਚ ਸਦ੍ਧਾਦਿਸਹਜਾਤੇਹੀਤਿ ਏਵਂ ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਚਕ੍ਖਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਿਯਤਾਮਤ੍ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਆਧਿਪਚ੍ਚਟ੍ਠੋਤਿ ਅਯਮੇਵ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਰੂਪਸਤ੍ਤਕ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ, ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦ੍ਵਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਨ ਅਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਨਾਦਿਮਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਅਨਞ੍ਞਾਤਂ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਵਾ ਞਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਪਠਮਮਗ੍ਗਞਾਣਂ. ਆਜਾਨਤੋ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ ਦਿਟ੍ਠਮਰਿਯਾਦਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਤੋ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਛਸੁ ਞਾਣਂ, ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨੋ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਞਾਣਂ. ਪਠਮਂ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਰੂਪਸਤ੍ਤਕ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਨ ਕਥਞ੍ਚਿ ਉਪਕਾਰਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਲਿਙ੍ਗਾਦੀਹਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨਾਨਿਪਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਨਾਨੁਵਤ੍ਤੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ.

ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਸੋ ਚ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਮੇਵ ਆਵੇਣਿਕੋ ਸਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਝਾਨਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ, ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਾਨਂ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਨਾਮਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਸੁਗਤਿਤੋ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਤੋ, ਕੁਸਲਤੋ, ਅਕੁਸਲਤੋ ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਸਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਙ੍ਕਪ੍ਪ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ, ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ ਹਿ ਅਪਾਯਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾ, ਮਿਚ੍ਛਾਸਤਿਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਦਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ, ਚੇਤਨਾ ਚ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪਰਮਤ੍ਥੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਏਕੀਭਾਵਗਤਾਨਂ ਵਿਯ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਸਮ੍ਪਯੋਗਲਕ੍ਖਣੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਸਾ ਚ ਨਾਮਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵ, ਨ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ.

ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤਾਯ ਯੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠਤਾਯ ਨਾਨਤ੍ਤੂਪਗਮਨੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਸਾ ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਂ, ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਮੇਵ ਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਛ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਹਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ, ਪਵਤ੍ਤੇ, ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ. ਵਤ੍ਥੁਪੁਰੇਜਾਤਾਨੀਤਿ ਇਦਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਸਹਜਾਤਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਪਦਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ, ਖਨ੍ਧਾ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ, ਵਤ੍ਥੁ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਤਿ ਚ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਸਹਜਾਤਾ ਕੁਸਲਾ ਖਨ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੩੪) ਪਨ ਸਹਜਾਤਾਪਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧੋ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਰੂਪਧਮ੍ਮੋ ਸਮਾਨੋ ਰੂਪਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਸਙ੍ਕਾਯ ਅਭਾਵਤੋ.

ਯੇਸਞ੍ਹਿ ਨਾਮਾਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਨਾਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਸਙ੍ਕਾ ਹੋਤਿ, ਤੇਸਮੇਵ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਰੂਪਾਨਂ ਪਨ ਰੂਪੇਹਿ ਸਾਸਙ੍ਕਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਵਤ੍ਥੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨੇਵ ਚ ਜਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਨਾਮਾਨਂ ਵਿਸਯਮਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਤੇਨਾਪਿ ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਸਙ੍ਕਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇਨ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਤਾ. ਸਤਿਪਿ ਹਿ ਜਨਕਤ੍ਤੇ ਠਿਤਿਯਂਯੇਵ ਸਾਤਿਸਯੋ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤਾ ਤੇਸਂ ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਚ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਹਿ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ, ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੋ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ, ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਵੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ. ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਤਿ ਚ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਮਹਾਭੂਤਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਸਾਮਞ੍ਞੇਨੇਵ ਗਹਣਂ, ਨ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੀਨਂਯੇਵ. ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਨਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਪੁਰੇਜਾਤਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਾਵਾਰੇ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਾਭਾਵੇਨ ਅਨੁਪਕਾਰਕਾਨਮੇਵ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾਯ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਤਾਭਾਵਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਦਾ ਭਾਵਿਨੋ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵੋਪਕਾਰਤਾਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਉਪਕਾਰਕਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ.

ਨਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋਤਿਆਦੀਸੁ ਅਨਨ੍ਤਰਤਾਮਤ੍ਤੇਨ, ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਾਮਕਭਾਵੇਨ ਵਾ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਤਾ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਫਸ੍ਸਾਦਿਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਠਿਤਿਯਾ ਓਕਾਸਮਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਕਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਓਕਾਸਦਾਨਵਸੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਨਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਤਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਾਵਿਗਮੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਵਿਗਤਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਤਾ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵੀਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਅਵਿਸੇਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਭਾਵਤਾਮਤ੍ਤੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਗਮਨਵਸੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੋ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਵਿਸੇਸੇਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਸਮਤ੍ਥਤਾਵਿਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਞਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਚਤੁਵੀਸਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਭਗਵਤਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਵਂ ਵਿਸੇਸਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਸੁਤਮਯਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਾਭਾਵਨਾਮਯਞਾਣੇਹਿ ਤਦਭਿਸਮਯਾਯ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ. ਅਵਿਸੇਸੇਪਿ ਧਮ੍ਮਸਾਮਤ੍ਥਿਯਸ੍ਸ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਵਸੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਪੁਨ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯਥਾ ਅਹੇਤੁਕਦੁਕਂ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ਹੇਤੁਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਦੁਕਂ ਵਿਯਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਭੂਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ, ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ, ਮਹਾਭੂਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ, ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾਵ, ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੋ, ਮਹਾਭੂਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ, ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰੂਪਂ ਰੂਪਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਰੂਪਂ ਅਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਰੂਪਂ ਰੂਪਾਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭੂਤਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਰੂਪਾਰੂਪਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਅਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇ, ਸਹਜਾਤਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਚੇਤਨਾਯ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇ, ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੇ ਚ ਸਮੋਧਾਨਤੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਪਨਿਮੇ’’ਤਿਆਦਿ.

ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨਿਯਾ ਨਾਮ

ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ

ਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਗਮਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੦੦-੨. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਗਤਿਤਾਯ ਸੁਨ੍ਦਰਾ ਮਤਿ ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਮਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸੁਮਤਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਮਤਿਵਿਚਾਰਂ ਞਾਣਚਾਰਂ ਬੋਧੇਤੀਤਿ ਸੁਮਤਿਮਤਿਵਿਚਾਰਬੋਧਨੋ. ਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਮਤਿ ਯੇਸਂ ਤੇ ਵਿਮਤਿਨੋ, ਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਮਤੀਤਿ ਚ ਵਿਰੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਸਂ ਵਿਮੋਹਂ ਵਿਨਾਸੇਤੀਤਿ ਵਿਮਤਿਵਿਮੋਹਵਿਨਾਸਨੋ. ਯਤੋ ਯਸ੍ਮਾ ਨਾਮਤੋ ਸੁਮਤਿਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਮਾਨਤੋ ਬਹੁਮਾਨੇਨ ਆਯਾਚਿਤਸਮ੍ਮਾਨਤੋ ਆਯਾਚਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਅਵਨਤੋ ਸਦਾਯੇਵ ਮਤੋ ਅਯਂ, ਤਤੋ ਤਸ੍ਮਾ ਮਯਾ ਰਚਿਤੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਭਾਵਨਾ ਸਾਧੂਨਂ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾ ਹਿਤਵਿਭਾਵਨਾ ਹਿਤਪ੍ਪਕਾਸਨਤੋ ਸਦਾ ਤੋਸਦਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

੧੪੦੩-੧੪. ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵਿਮੁਖਭੂਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ, ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਮੁਖਭੂਤਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਬ੍ਯਪ੍ਪਥਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਿਵਿਧਾਤਿ ਏਕੋ ਬ੍ਯਪ੍ਪਥੋ ਸਦ੍ਦਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਨ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਏਕੋ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਨ ਸਦ੍ਦਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਏਕੋ ਉਭਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਤਿਪ੍ਪਕਾਰਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹਿਤਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਹਿਤਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਮੇਤੀਤਿ ਹਿਤਤ੍ਥਕਾਮੋ. ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਕੁਲਾਕੁਲੇਹਿ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਕੁਲੇਹਿ ਸਂਕਿਣ੍ਣੇ. ਕੇਲਾਸੋਯੇਵ ਸਿਖਰੋਤਿ ਕੇਲਾਸਸਿਖਰੋ, ਸੋ ਹਿ ਹਿਮਵਤੋ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯਾ ਕੂਟਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਪਾਮੋਕ੍ਖੋ ਰਜਤਮਯੋ ਮਹਾਸਿਖਰੋ. ਤਦਾਕਾਰੇਹਿ ਸਬ੍ਬਸੇਤੇਹਿ ਪਾਸਾਦੇਹਿ ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਤ੍ਤਾ ਕੇਲਾਸ…ਪੇ… ਮਣ੍ਡਿਤੋ. ਕਣ੍ਹਦਾਸੇਨਾਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇਨ ਉਪਾਸਕੇਨ. ਪਾਚੀਨਪਾਸਾਦੇਤਿ ਪਾਚੀਨਦਿਸਾਭਾਗਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਪਾਸਾਦੇ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਅਯਮਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰੋ.

ਨਿਟ੍ਠਿਤਾਯਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨੀ ਨਾਮ

ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾ.

ਨਿਗਮਨਕਥਾ

੧. ਰਮ੍ਮੇ ਪੁਲਤ੍ਥਿਨਗਰੇ ਨਗਰਾਧਿਰਾਜੇ,

ਰਞ੍ਞਾ ਪਰਕ੍ਕਮਭੁਜੇਨ ਮਹਾਭੁਜੇਨ;

ਕਾਰਾਪਿਤੇ ਵਸਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਾਰੇ,

ਯੋ ਰਮ੍ਮਹਮ੍ਮਿਯਵਰੂਪਵਨਾਭਿਰਾਮੇ.

੨. ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਦਮਸਂਯਮਤੋਸਿਤੇਹਿ,

ਸਮ੍ਮਾਨਿਤੋ ਵਸਿਗਣੇਹਿ ਗੁਣਾਕਰੇਹਿ;

ਪਤ੍ਤੋ ਮੁਨਿਨ੍ਦਵਚਨਾਦਿਸੁ ਨੇਕਗਨ੍ਥ-

ਜਾਤੇਸੁ ਚਾਚਰਿਯਤਂ ਮਹਿਤਂ ਵਿਦੂਹਿ.

੩. ਞਾਣਾਨੁਭਾਵਮਿਹ ਯਸ੍ਸ ਚ ਸੂਚਯਨ੍ਤੀ,

ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਚ ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਦਿਕਾਨਂ;

ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਮੁਖਾ ਮਧੁਰਤ੍ਥਸਾਰ-

ਸਨ੍ਦੀਪਨੇਨ ਸੁਜਨਂ ਪਰਿਤੋਸਯਨ੍ਤੀ.

੪. ਤਸ੍ਸਾਨੁਕਮ੍ਪਮਵਲਮ੍ਬਿਯ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ-

ਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਥਾਮਗਤਸਾਰਗੁਣਾਕਰਸ੍ਸ;

ਯੋ ਸਾਸਨੇ ਜਿਨਵਰਸ੍ਸ ਰਤਿਂ ਉਲ਼ਾਰਂ,

ਪਪ੍ਪੋਤਿ ਨਨ੍ਦਿਪਰਿਵੇਣਨਿਵਾਸਵਾਸੀ.

੫. ਸ ਸਾਧਯਂ ਸੋਤੁਹਿਤਂ ਅਨਪ੍ਪਕਂ,

ਸੁਮਙ੍ਗਲੋਦੀਰਿਤਨਾਮਵਿਸ੍ਸੁਤੋ;

ਅਕਾਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨਿਂ ਇਮਂ,

ਪਕਾਸਯਨ੍ਤਿਂ ਮਧੁਰਤ੍ਥਸਮ੍ਪਦਨ੍ਤਿ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਟੀਕਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.