੧. ਲੋਕਚਿਨ੍ਤਾਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੧੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਰਾਜਗਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ‘ਲੋਕਚਿਨ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਯੇਨ ਸੁਮਾਗਧਾ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸੁਮਾਗਧਾਯ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾ ਤੀਰੇ ਨਿਸੀਦਿ ਲੋਕਚਿਨ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸੁਮਾਗਧਾਯ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾ ਤੀਰੇ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਂ ਸੇਨਂ [ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਸੇਨਂ (ਕ.)] ਭਿਸਮੁਲ਼ਾਲਂ [ਭਿਸਮੂਲਾਲਂ (ਪੀ. ਕ.)] ਪਵਿਸਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਉਮ੍ਮਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਨਾਮਾਹਂ, ਵਿਚੇਤੋਸ੍ਮਿ ਨਾਮਾਹਂ! ਯਂ ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿ ਤਂ ਮਯਾ ਦਿਟ੍ਠ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਕਾਯਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘ਉਮ੍ਮਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਨਾਮਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਿਚੇਤੋਸ੍ਮਿ ਨਾਮਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ! ਯਂ ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿ ਤਂ ਮਯਾ ਦਿਟ੍ਠ’’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤੋ ਕਥਂ ਵਿਚੇਤੋ? ਕਿਞ੍ਚ ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿ ਯਂ ਤਯਾ ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਗਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ‘ਲੋਕਚਿਨ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਯੇਨ ਸੁਮਾਗਧਾ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸੁਮਾਗਧਾਯ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾ ਤੀਰੇ ਨਿਸੀਦਿਂ ਲੋਕਚਿਨ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ. ਅਦ੍ਦਸਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਮਾਗਧਾਯ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾ ਤੀਰੇ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਂ ਸੇਨਂ ਭਿਸਮੁਲ਼ਾਲਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਚੇਤੋ. ਇਦਞ੍ਚ ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿ ਯਂ ਮਯਾ ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਗ੍ਘ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤੋ ਤਗ੍ਘ ਵਿਚੇਤੋ. ਇਦਞ੍ਚ ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿ ਯਂ ਤਯਾ ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਭੂਤਂਯੇਵ ਅਦ੍ਦਸ, ਨੋ ਅਭੂਤਂ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਾਸੁਰਸਙ੍ਗਾਮੋ ਸਮੁਪਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਦੇਵਾ ਜਿਨਿਂਸੁ, ਅਸੁਰਾ ਪਰਾਜਿਨਿਂਸੁ. ਪਰਾਜਿਤਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸੁਰਾ ਭੀਤਾ ਭਿਸਮੁਲ਼ਾਲੇਨ ਅਸੁਰਪੁਰਂ ਪਵਿਸਿਂਸੁ ਦੇਵਾਨਂਯੇਵ ਮੋਹਯਮਾਨਾ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾ ਲੋਕਚਿਨ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਥ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨੇਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ ਨਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਾ ਨ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਾ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਥ…ਪੇ… ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਥ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ ਏਸਾ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਾ ਏਸਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ…ਪੇ… ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.